TOSHKENT TIBBIYOT AKAKDEMIYASI KOZ KASALLIKLARI KAFEDRASI Mavzu Koruv

TOSHKENT TIBBIYOT AKAKDEMIYASI KO`Z KASALLIKLARI KAFEDRASI Mavzu: Ko`ruv a'zolarining jaroxatlari

Kirish Ko`z shunday tuzilishiga egaki, xatto juda kichik bulgan jaroxatlar xam kurish funksiyasining buzilishiga yoki kurlikka olib kelishi mumkin. Ko`z jaroxatlari natijalari ustida olib borilgan taxlillar shuni kursatadiki, 40% dan ortikrok xollarda, ogir asoratlar bemorlarni notugri evakuasiya kilishdan kelib chikar ekan (Gundorova R. A. , Grishina V. S. , Polyakova M. K. ).

Kirish n Respublikamizda ko`z shikastlanishi 1000 ta odamga 1 -4 tagacha uchraydi. Kuyishlar Kesib o`tgan 2 10 Kesib o`tmagan 6 % 80 To`mtoq jarohatlar

Ko`rish a'zolarini shikastlanishi xosil bulish sharoitiga boglik ravishda kuyidagi turlarga bulinadi: n n n Kishlok xujalikdagi jaroxatlanish: kupincha asbob uskunalarni tuzatish vaktida. Gildiraklar bilan jaroxatlanish. Uning asosiy tomoni shundaki: shikastlantiradigan jismning iflosligi, maxsus davolash muassasasini bemordan uzokda bulishi. Maishiy jaroxatlanish: kupincha nashatir spirti, uksus kislotasi bilan kuyish, ammo kupincha jaroxatlar urishish natijasida ko`zatiladi. Sanoatdagi jaroxatlanish: jaroxat xarakteri ishlab chikarish turiga boglik: kimeviy, kupincha tekstil kombinatlarda kimeviy kuyishlar ko`zatilsa, metallurgiya korxonalarda termik kuyishlar, metalga kayta ishlov berish korxonalarda esa kuprok kichik jaroxatlar ko`zatiladi. Sport natijasida jaroxatlanish: kupincha boks, xokkey, togdan uchish vaktida ko`zatiladi. Xarbiy jaroxatlanish: xarbiy kurashish va tinchlikda xarbiy tayergarlik vaktida ko`zatiladi. Yangi kurollarni kullash natijasida ko`zda kushilib kelgan va kombinasilangan jaroxatlanish ko`zatiladi.

KO`RISH A`ZOLARINI SHIKASTLANISHI TASNIFI mexanik n ximik n termik n nur ta'sirida n kombinasiyalashgan n

Ko`z olmasining, shuningdek, atrofidagi To`kimalarining shikastlanishi ajratiladi: tumtok jaroxatlar (kontuziyalar) n teshib kirmagan jaroxatlar n teshib kiruvchi jaroxatlar n kuyishlar n

ko`z atrofi yumshok tukimalari va orbita tumtok jaroxatlari Jaroxat lokalizasiyasi buyicha: Orbita yumshok tukimalarining tumtok jaroxatlari Ko`z kosasi (orbita) devorining yopik sinishlari Og`irlik darajasi bo`yicha: Енгил (I) n o`рта (II) n Оғир (III) n Жуда оғир (IV)

Orbita yumshok to`kimalarining tumtok jaroxatlari Belgilar: - Subkon'yunktival qon quyilishlar - Yaqqol qovoqlar gematomasi - Ko`z olmasini xarakatini cheklanishi

Kon'yunktiva ostiga kon kuyilishi

Kon'yunktiva ostiga kon qo`yilishi

Kon'yunktiva ostiga qon qo`yilishi

Ko`z kosasi (orbita) devorlariining sinishlari а b a) Orbita medial devorining sinishi (qovoqlar emfizemasi) b) o`ng tomonlama orbita tashqi va pastki devorining sinishi s) Orbita yuqori devorining sinishi, qovoqlar gematomasi c

Tezkor birinchi yordam taktikas n n n ko`z atrof tukimalarini shikastlanishidagi birinchi yordam, shikastlangan joyga 1 -2 s. ga yakin sovuk kuyish (yax, nam salfetkalar). Qon ivishini oshiradigan va kon tomirlarni toraytiradigan preparatlarni (vikasol, vitamin k, askorutin, kalsiy xlorid 10%) berish. Kechiktirmasdan oftalmologga yuborish.

ko`z olmasining tumtok shikastlanishlari (kontuziyalar) Ogirlik darajasi buyicha bulinadi: Engil - okibati tuzalib ketish Urta - ko`z faoliyati deyarli uzgarmasdan, kichik koldikli uzgarishlar buladi Ogir - katta morfologik va funksional uzgarishlar ko`zatiladi Juda ogir - kupol morfologik uzgarishlar, faoliyatni yukolishi

ko`z olmasining tumtok shikastlanishlari (kontuziyalar) yuzaga kelishi

ko`z olmasining tumtok shikastlanishlari (kontuziyalar) n n n Kon'yunktiva ostiga kon kuyilishi Shox parda eroziyasi Oldingi kameraga kon kuyilishi (gifema) Shishasimon tanaga kon kuyilishi Rangdor pardaning titrashi (iridodonez) Korachikning kengayishi (notugri shaklni egallashi) Gavxarning kisman (sublyuksasiya) va tulik (lyuksasiya) siljishi Rangdor pardani yorilishi va uzilishi (iridodializ) Xorioidea va tur pardaning yorilishi yoki uzilishi Tur pardaning kuchishi Kuruv nervining uzilishi

ko`z olmasining tumtok shikastlanishlari (kontuziyalar) Shox parda shishi, gifema Rangdor parda qorachiq zonasining yirtilishi

ko`z olmasining to`mtoq shikastlanishlari (kontuziyalar) Rangdor pardaning yirtilishi (iridodializ) Gavxarning oldingi kameraga dislokasiyasi

Gifema

Gifema To`r parda kontuziyalari Kontuziya natijasida tur parda okarishi

Ko`z olmasining to`mtoq shikastlanishlari (kontuziyalar) Tomirli qavatning travmatik yorilishi, qisman gemoftalm

Ko`z olmasining to`mtoq shikastlanishlari (kontuziyalar) Ko`ruv nervining travmatik uzilishi To`r pardaning travmatik ko`chishi

Ko`z olmasining to`mtoq shikastlanishlari (kontuziyalar) Ko`z olmasi kontuziyasi IV darajasi, ko`z olmasi butunligining buzilishi

Tezkor birinchi yordam taktikas. I ko`z atrof tukimalari kontuziyasidagi birinchi yordamdan tashkari, kon'yunktival kopchaga antibiotik n yoki sulfanilamid eritmasi tomizish n Ogriksizlantirish (maxalliy, umumiy) n Engil aseptik boglam n Kechiktirmasdan oftalmologga junatish n

Ko`z atrof tukimalarining yaralanishi Jaroxat lokalizasiyasi bo`yicha: Kovoklar jaroxatlari ko`z yosh yullarining jaroxatlari ko`z kosasi yot jismi

Ko`z yosh yo`llarining jaroxatlari Pastki qovoq yirtilishi, ko`z yosh yo`lining butunligi buzilishi bilan

Ko`z kosasi yot jismi Yoqoch jism o`ng tomonlama orbita va qalvirsimon labirintda joylashgan (MR- tomogramma).

Tezkor birinchi yordam taktikasi Koksholga karshi anatoksin yuborish n Dezinfeksiyalovchi eritmalar bilan yarani yuvish n Antibiotiklarni mushak orasiga yuborish n Engil aseptik boglam n Kechiktirmasdan oftalmologga junatish n

ko`z olmasining yaralanishi n n n n n Jaroxatning lokalizasiyasiga kura: Shox parda jaroxati Sklera jaroxati Korneoskleral jaroxat ko`z olmasi tashki devorlarini kesib utishiga kura kesib utgan jaroxat kesib utmagan jaroxat Kesib utgan jaroxatlar ajratiladi: ko`z ichida yot jism bilan ko`z ichki tuzilmalarini jaroxatdan chikishi bilan

ko`z olmasining yaralanishi Shox parda teshib o`tgan jaroxati, old kamera yo`q. Shox parda teshib o`tgan jaroxati, old kamera saqlangan.

ko`z olmasining yaralanishi Shox parda teshib o`tgan jaroxati, rangdor parda chiqishi bilan. Shox parda teshib o`tgan jaroxati, gavxar xiralanishi bilan asoratlangan.

Kovok kon'yunktivasidagi yot jisim

Shox pardadagi yot jisim

Skleraning teshib kiruvchi jaroxati

ko`z olmasining yaralanishi Shox parda qirralari adaptasiyalashgan teshib o`tgan jaroxati, old kamerada yot Sklera teshib o`tgan jaroxati, yot jism bilan. n jaroxati, old kamerada yot jism bilan.

Tur parda yot jismi, kuchishi va kon kuyilishi

Tezkor birinchi yordam taktikasi Koksholga karshi anatoksin yuborish n Dezinfeksiyalovchi eritmalar bilan yarani yuvish n Antibiotiklarni mushak orasiga yuborish n Binokulyar aseptik boglam n Kechiktirmasdan oftalmologga junatish n

Davolash taktikasi n n n Ixtisoslashtirilgan kasalxona sharoitida oftalmolog tomonidan: - Orbita rentgenografiyasi tugri va yon proeksiyada - Komberg - Baltin buyicha rentgenografiya - Jaroxatga birlamchi jarroxlik ishlov berish - Keyingi davrlarda kerak bulsa rekonstruktiv rejali amaliyot utkazish.

ko`z olmasining yaralanishidan keyin yuzaga kelishi mumkin bulgan ogir asoratlar n n n Endoftalmit Panoftalmit Simpatik oftalmiya

Кo`рув аъзоси термик ва кимёвий куйишлари qovoq va kon'yunktivaning kuyishlari boshqa lokalizasiyadagi kuyishlar singari oqirlik darajasi bo`yicha klassifikasiyalanadi: I (engil) daraja - giperemiya va shish II (urta) daraja - pufakchalar III (ogir) daraja - ishemizasiya va nekrotik zonalar IV (uta ogir) - tukima nekrozi

Ko`z olmasi termik va kimyoviy kuyishlari. Oqirlik darajasi bo`yicha tasnifi: I (engil) daraja - ko`z to`qimalari giperemiyasi, shish, shox pardani yuzaki eroziyasi II (o`rta) daraja - shox parda chuqur eroziyasi, shish, kon'yunktivada va limb soxasida ishemizasiya III (oqir) daraja - yuqoridagilarga qo`shimcha shox parda buq langan oyna ko`rinishida shishgan nekrotik zonalar

Ko`z kuyishlari

Shox parda ishkoriy kuyishi

Tezkor birinchi yordam taktikasi n n n Kuyish keltirib chikargan moddani olib tashlash Kon'yunktival kopchani uzok vakt davomida (10 -15 min) yuvish Yogli eritmalar surish Kechiktirmasdan oftalmologga junatish Shifoxonada: Ogriksizlantirish ko`z yosh yullarini yuvish Bemorning uz koni bilan antidototerapiya Ogir va juda ogir kuyishlarda koksholga karshi anatoksin yuborish Dezinfeksiyalovchi, vitamin eritmalari Antibiotiklarni mushak orasiga yuborish Binokulyar aseptik boglam

! Ko`z olmasi termik va kimyoviy kuyishlari n n Engil va urta darajali kuyishlarning okibatlari konikarli Ogir va uta ogir darajali kuyishlardan sung odatda plastik jarroxlikni talab kiladigan chandikli uzgarishlar koladi. Ogir va uta ogir darajali kuyishlardan sungi asoratlangan bolalarni ko`z patologiyasini profilaktikasi guruxiga kiritiladi va uzok muddat aktiv dispanser nazoratida ko`zatiladi.

Ko`ruv a'zosi shikastlanishining profilaktikasi Profilaktika 2 ta etapni tashkil kiladi: 1. Birinchi etap, ya'ni birlamchi profilaktika - keng jamoa bilan birga uyda, kuchada, maktabda bolalar ko`z shikastlanishini oldini olish chora tadbirlarini utkazishdan iborat. 2. Ikkinchi etap, ya'ni ikkilamchi profilaktika - erta tashxislash va tezlik bilan aktiv kompleks medikamentoz va xirurgik davolash asosida, kesib utgan jaroxatlarning kuyidagi asoratlarini: yiringli va fakogen uveitlar, metallozlar, ko`z gipotoniyasi va simpatik oftalmiyani oldini olishga yordam beradi.

E'tiboringiz uchun raxmat