Toprak Yer kresinin yzeyini ince bir tabaka halinde

Toprak: Yer küresinin yüzeyini ince bir tabaka halinde kaplayan, kayaların ve organik maddelerin değişik ayrışma ürünlerinin karışımından meydana gelen, içerisinde ve üzerinde geniş bir canlılar alemi barındıran, bitkilere durak yeri ve besin kaynağı olan, belli oranlarda su ve hava içeren üç boyutlu canlı bir varlıktır.

Toprak: • Toprak üzerinde tüm canlıların barınıp yaşadığı, insan ve hayvan beslenmesi için gerekli ürünlerin yetiştiği yaşayan canlı bir varlıktır ve yaşamın kaynağıdır.

Toprak: • Toprak, hava, su ve diğer doğal kaynaklar gibi insan yaşamı için önem taşıyan kısıtlı bir değerdir. Toprak, doğal değişim döngüsü içinde atıkların emilmesini sağlayan bir filtre, organizmalar için genetik bir rezervuar, madenler ve suyun saklanması için bir depo ve sosyo-ekonomik faaliyetler için mekansal bir temel, tarihi, kültürel mirasımızı gözeten bir unsur olarak yararlı bir çok özelliğe sahiptir.

Toprak: • Toprağın doğal oluşum sürecini değiştirmek olanaksız olduğu gibi, teknolojik usullerle yapay üretilmesi de mümkün değildir ve kaybedilmesi halinde yerinde başka bir kaynak da kullanılamaz. • Yapılan araştırmalara göre bir parmak (2, 5 cm) kalınlığındaki bir toprak tabakasının oluşması için 300 ile 1000 yılın geçmesi gerekmektedir.

İdeal Bir Tarım Toprağının Fiziksel Bileşimi Gözenek %50 Hava %25 (Sıvı ve Gaz Faz) Su %25 İnorganik Katı Kısım %50 (Mineral madde, Madde Humus, Toprak % 45 Canlıları) Organik Madde %5

Toprak Oluş Faktörleri İklim Ana Materyal (Yağış, Sıcaklık, Rüzgar) (Kayalar, Mineraller, Org. Mat. ) Zaman Organizma Topoğrafya (Bitkiler, Hayvanlar ve Diğer Canlılar) (Yükseklik, Eğim, Yöney)

• Aynı ana materyalden farklı özelliklerde topraklar oluşabileceği gibi, çeşitli ana materyallerden benzer özelliklerde topraklar oluşabilir.

Arazi Yetenek Sınıfları Eğim > % 20 Eğim % 10 - 20 Eğim % 0 - 10 Eğim % 0 - 2 Toplam: 77, 8 Mil. Ha.

Toprak Oluşumu Süresi 1 cm toprak 200 -1000 yıl ( ortalama 500 yıl ) 40 cm Toprak = 20. 000 Yıl 40 cm

Canlı Üst Toprak ve İçindekiler

Toprağın Önemi

Yerkürenin İç yapısı ve Fiziksel Özellikleri Derinlik (km) 0 35 100 400 700 Astenosfer Litosfer Kabuk 1. 900 ºC Basınç KB Üst Manto 260 2. 900 1. 350 3. 700 ºC Dış Çekirdek Alt Manto Yumuşak Küre 5. 150 İç çekirdek 2, 7 3, 6 4, 3 5, 5 PROSFER Taş Küre BARİSFER 10, 0 12, 3 13, 6 6. 371 4. 500 ºC Yoğunluk (gr/cm³)

İnsanlar dünya üzerinde var oldukları andan itibaren doğrudan yada dolaylı olarak toprağa bağlı kalmışlardır. Dünyanın büyük bir kısmında insanlar, enerji gereksinimlerini, arz kabuğunun altında bulunan ve jeolojik devirlerde toprak üzerinde yetişmiş bulunan bitkilerin değişim ürünleri olan kömür , petrol veya gaz yakıtlarla karşılamaktadır.

• İnsanlığın devamı bundan sonra da toprakların rasyonel bir şekilde kullanılmasına, uygun olarak gübrelenmesine ve doğal kuvvetlerle taşınmasına karşı alınacak önlemlere bağlı olacaktır.

• Arazi sahibi geçmişte ve hatta bugün de, toprağını arzu ettiği şekilde kullanmaktadır. Artan nüfus karşısında birey başına düşen arazi birimindeki azalmalar, toprağın aşırı derecede sömürülmesine yol açmakta ve erozyon önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. • Toprakların verimlilik kapasitesi, aşırı derecede ürün üretimi ve ihmaller sonucu gittikçe gerileyebileceği gibi, uygun önlemlerle mevcut durum muhafaza edilebilir ve hatta bazı önlemlerle daha ileriye de götürülebilir.

• İnsanların yaşaması ve refahı toprağa bağlı olduğuna göre, toprağın bugünkü sahipleri onları ileriki nesillere aynen teslim etmekle görevlidirler. Bunun için toprağın geçici sahipleri verimliliğin devamlılığını sağlamak ve erozyonla taşınmasına engel olmak için gerekli önlemleri almak zorundadır. Bu ulusal bir görevdir. • Toprakların kabiliyetleri oranında en yüksek ürünü verebilmesi ve bunun devamlılığının sağlanması, doğa kuvvetleri ile taşınmalarına engel olunması ve gelecek nesillere üzerinde refah içinde yaşanabilir bir vatan teslim edilebilmesi için alınacak önlemlerin uygulanmasında toprakların tanınması, özelliklerinin bilinmesi birinci derecede önem taşımaktadır.

• Yeni üretim alanlarının oluşturulması ile ilgili dünya ölçeğinde yapılan tüm çalışmalara rağmen en önemli üretim ortamı yinede topraktır. • Toprağın üretkenliği çok yönlüdür.

Erozyon ; Bitki örtüsünün olmaması veya tahrip edilmesi nedeniyle , yağmur, su ve rüzgâr etkisiyle; TOP RAĞ IN; AŞIN MAS I, TAŞ INM ASI ve BİRİKMESİ olayıdır.

Her Yıl 1 Milyar 400 Milyon Toprağımızı Kaybediyoruz Bunun 500 Milyon Tonu Tarım Toprağı 600. 000 Ton Buğday 25 cm 2 milyon dekar Toprak 30. 000 Kamyon

Toprak Erozyonu Çeşitleri 1. TEMEL EROZYON ÇEŞİTLERİ a. Jeolojik Erozyon b. Hızlandırılmış Erozyon 2. EROZYONU OLUŞTURAN DOĞAL KUVVETLERE GÖRE a. Su Erozyonu b. Rüzgâr Erozyonu c. Kitle Erozyonu 3. SUYUN AŞINDIRMA VE TAŞIMA ŞEKİLLERİNE GÖRE a. Damla Erozyonu b. Yüzey Erozyonu c. Oluk (Çizgi) Erozyonu d. Oyuntu Erozyonu e. Akarsu Kıyı ve Yatak Erozyonu

Su ve Rüzgar Erozyonuna İki Örnek Su Erozyonu Rüzgar Erozyonu

Bitki Örtüsü - Erozyon İlişkisi Oltu - Narman Yöresi bitki örtüsünden yoksun topraklarda şiddetli erozyon

Erozyonun Nedenleri (1) Doğal etmenler Toprak ve arazi amenajmanı ile ilgili etmenler Sosyo-ekonomik etmenler

Doğal Etmenler İklim Topografya Toprak özellikleri Türkiye’de her üçü de erozyonu teşvik eder niteliktedir.

Toprak ve Arazi Amenajmanı ile İlgili Etmenler Arazinin kullanıma uygun olması Nadas alanlarının azaltılması (Nadas yıllarında yem bitkilerinin yetiştirilmesi) Bitki ekim nöbeti Gübreleme Örtü bitkileri ve yeşil gübre uygulaması Mer’alarda kontrollü otlatma yapılması Uygun sürüm yöntemlerinin seçilmesi

Sosyo - Ekonomik Nedenler İmkansızlıklar nedeniyle orman ve mer’a tahribi Miras yoluyla arazilerin çok küçük parçalara ayrılması Kiracılık ve yarıcılık Eğitim ve bilgi noksanlığı

Erozyonun Nedenleri (2) Doğu Anadolu da kuru tarım yapılan alanların %21. 7 si marjinal alanlara taşmıştır. Yanlış kullanım sonucu açığa çıkan ana kaya oranı 1 milyon Ha. dır Toplam tarım alanının % 41’ini küçük işletmeler oluşturmaktadır. Türkiye tarımsal işletme büyüklüğü ortalama 51. 6 Ha. Kuru koşullarda geçimi sağlayabilecek en küçük işletme büyüklüğü, Adana’da 116, Konya’da 253 da. dır. Tarım nüfusunun % 82 si bir aileyi geçindirecek büyüklükte değildir. Aktif tarım nüfusunun toplam nüfusa oranının %15 olması arzu edilir. Türkiye’nin ideal kırsal kesim nüfusunun 10 milyon dolayında olması gerekmektedir.

Bitki Örtüsünün Tahribi (Meralar)

Toprak Taşıyan Bir Nehir

Barajların Dolması Keban Barajı Girişi, Ekim 1997

Arazi Kullanım Planlaması Arazi ve toprakların, gösterdikleri fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri ile birlikte çevresel, ekonomik ve sosyal değerlendirme sonucunda en iyi kullanım türlerine ayrılması (tahsis edilmesi) işlemine AKP (Arazi Kullanım Planlaması) denir.

Arazinin Sosyal Üniteleri Ürün Yetiştirme Çayır – Mer’a (Otlakçılık) Ormancılık Rekreasyon Alanları Hammadde Kaynak Alanları Yerleşim Alanları Halk Hizmetleri Doğal Hayatı Koruma ve Devam Ettirme Alanları Koruma Alanları