TME Kraniomandibuler artiklasyonun gerekletii blgedeki ekleme Temporomandibuler eklem

TME

Kraniomandibuler artikülasyonun gerçekleştiği bölgedeki ekleme Temporomandibuler eklem denir (TME). TME, processus kondilaris (kondil) ile, os temporalenin fossa mandibularisi (glenoid fossa) arasında oluşur. İki kemik arasında artiküler disk bulunur.

Tek düzlemde menteşe hareketi yaptığı için ginglymoid, aynı zamanda kayma hareketi de yaptığı için arthroidal terimlerini alarak, ginglymoarthroidal eklem şeklinde de isimlendirilir. TME’de eklem yüzeyleri hyalin kıkırdak yerine avaskuler fibroz doku ile örtülü olduğundan ve eklem boşluğu sinovial sıvı ile dolu olduğundan dolayı aynı zamanda sinovial bir eklemdir.

TME ile ilgili farklı bir tanımlama da kompaund bir eklemdir şeklinde yapılır. Normalde kompaund bir eklem olabilmesi için üç kemiğin bu eklemde işlev görmesi gerekmektedir. Oysa TME’de yalnızca iki kemik bulunmaktadır. Ancak glenoid fossa ile kondil başının arasında konumlanan artküler disk bir non-ossifiye bir kemik şeklinde hareket ettiği için TME’de kompaund ismini alır. Artiküler disk, eklemin kompleks hareketlerine izin veren ossifiye olmamış kemik olarak görev yapar. Bu nedenle TME’i oluşturan üçüncü kemik fonksiyonu yapar.

Kondil başı ile glenoid fossa arasında bulunan artiküler disk, kan damarları ve sinir lifi içermeyen yoğun fibröz bağ dokudan oluşur. Sagittal yönden kalınlık bakımından üç bölüme ayrılır. Orta bölgeye intermediat zon denir ve kondil başı sağlıklı bir eklemde bu bölgede yerleşmiştir. Diskin arka kenarı ön kenarından daha kalındır.

Artiküler disk çepeçevre eklem kapsülüne yapışır. Bu da eklem boşluğunu ikiye böler. Üst eklem boşluğu, artiküler diskin üst yüzeyi ile mandibuler fossa arasında, alt eklem boşluğu ise artiküler diskin alt yüzeyi ile kondil başı arasında oluşur.

Üst eklem boşluğu Alt eklem boşluğu M. Pterygoiseus lateralis superior M. Pterygoiseus lateralis inferior

Artiküler disk iyi vaskularize ve innerve gevşek bağ dokusu ile bağlantılıdır. Buna retrodiskal doku denir. Superior ve inferior olmak üzere iki parçaya ayrılır. Superior retrodiskal lamina artiküler diski temporal kemiğin timpan parçasına bağlar. İnferior retrodiskal lamina da artiküler diski kondil başının artiküler yüzeyinin arka sınırına bağlar.

TME LİGAMENTLERİ

Eklemin fonksiyonel ligamentleri 1) L. Kollateral 2) L. Kapsulare 3) L. Temporomandibular Eklemin yardımcı ligamentleri 1) L. Sphenomandibulare 2) L. Stylomandibulare

1. Kollateral Ligament : Artiküler diskin medial ve lateral kenarlarını kondil başının kutuplarna bağlar. Diskal ligament de denir. Kollojen bağ dokusu liflerinden oluşmuştur ve uzaman özelliğine sahip değildir.

Fonksiyonu; çene hareketleri sırasında artiküler diskin kondil başı üzerinde pasif olarak durmasını ve kondil başı ile beraber hareket etmesini sağlar. Artiküler diskin kondil başı üzerinde öne ve arkaya doğru rotasyonuna izin verirler. Sonuç olarak bu ligamenteşe hareketinden sorumludur (Saf rotasyon).

2. Kapsüler Ligament: TME kapsüle rligament ile çevrelenmiştir. Lifleri yukarıda fossa mandibularisin ve artiküler eminensin artiküler yüzeylerinin kenarlarına, altta da collum mandibulaya tutunmuştur. Fonksiyonu; sinoviyal sıvıyı tutmak ve artiküler yüzeyleri birbirinden ayırmaya yönelik olan kuvvetlere karşı koymaktır.

3. Temporomandibuler Lİgament: Kapsüler ligamentin lateral kısmını güçlendirir. Dış oblik ve iç horizontal olmak üzere iki parçadan oluşur. Dış parça artiküler tüberkül ve zigomatik çıkıntının dış yüzeyinden posteroinferior yönde collum mandibulanın dış yüzeyüne ulaşır.

Horizontal parça da horizontal olarak arkaya doğru kandil başının lateral kutbuna ve artiküler diskin posterioruna uzanır. Bu ligament mandibulanın kayma hareketini sınırlar

4. Sfenomandibuler Ligament: Sfenoidal kemiğin spina sphenoidalisinden başlar, aşağıya ve öne doğru uzanarak mandibulanın iç yüzeyindeki lingula mandibula’ya ulaşır.

5. Stilomandibuler Ligament: Stiloid çıkıntıdan başlar, aşağı ve öne doğru uzanır ve ramus mandibulanın arka sınırına ve angulus mandibulaya tutunur. Mandibula protruzyona geçtiğinde gerilir ve açıldığında gevşer. Bu ligament mandibulanın aşırı protruziv hareketlerini sınırlar