TIT 85 HNG DN T HC TM HIU

TIẾT 85: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN CHỨNG MINH CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN CHỨNG MINH

TI M HIÊ U CHUNG VÊ PHE P LU N CHƯ NG MINH I- Mục đích và phương pháp chứng minh 1/ Chứng minh trong đời sống: (Bài tập 1 sgk/ 41) * Cho tình huống: a- Em đi học về muộn do bạn em bị ốm nên em phải đưa bạn về nhà, nhưng khi em trình bày lí do thì mẹ em lại không tin. Trong tình huống đó em làm thế nào? =>Em nhờ gia đình người bạn hoặc cô giáo chủ nhiệm xác nhận sự thật để mẹ tin. b- Trong khi đi tàu, lên xe buýt, khi nhân viên trên tàu, xe kiểm tra vé của hành khách, em phải làm gì để chứng tỏ mình đã chấp hành đúng ? =>Em đưa vé cho nhân viên trên tàu (xe) kiểm tra. c- Em khoe với các bạn là mình mới học được cách gấp một chiếc hộp giấy rất đẹp. Các bạn không tin. Em phải làm gì để các bạn tin lời mình? => Em sẽ tự gấp chiếc hộp cho các bạn xem.

I- Mục đích và phương pháp chứng minh 1/ Chứng minh trong đời sống: Trong đời sống ta có cần phải chứng minh không? Khi nào thì ta cần phải chứng minh? Ta chứng minh bằng cách nào? - Ta câ n chư ng minh khi muô n la m cho ai đo tin điê u mi nh no i la đu ng, la co thâ t. - Để chứng tỏ cho người khác tin lời của em là sự thật, em phải đưa ra những bằng chứng để thuyết phục (Bằng chứng là những nhân chứng, vật chứng, sự việc, số liệu…). => Trong đời sống, để chứng minh người ta dùng sự thật (chứng cứ xác thực) để chứng tỏ một điều gì đó là đáng tin.

I- Mục đích và phương pháp chứng minh 1/ Chứng minh trong đời sống: 2/ Chứng minh trong văn ba n nghi luâ n: Trong văn nghi luâ n, khi người ta chỉ được sử dụng lời văn (không được dùng nhân chứng, vật chứng) thì làm thế nào để chứng tỏ một ý kiến nào đó là đúng sự thật và đáng tin cậy? Tìm hiểu ngữ liệu SGK trang 41 “ ĐỪNG SỢ VẤP NGÔ

ĐỪNG SỢ VẤP NGÃ Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ. Lần đầu tiên chập chững bước đi, bạn đã bị ngã. Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì. . . Oan Đi - xnây từng bị toà báo sa thải vì thiếu ý tưởng. Ông cũng nếm mùi phá sản nhiều lần trước khi sáng tạo nên Đi-xnây-len. Lúc còn học phổ thông, Lu-i Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình. Về môn hoá, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp. Lép Tôn- xtôi tác giả của bộ tiểu thuyết nổi tiếng Chiến tranh và hoà bình bị đình chỉ học đại học vì "vừa không có năng lực, vừa thiếu ý chí học tập". Hen- ri Pho thất bại và cháy túi tới năm lần trước khi thành công. Ca sĩ ô- pê- ra nổi tiếng En-ri-cô Ca-ru-xô bị thầy giáo cho là thiếu chất giọng và không thể nào hát được. Vậy xin bạn chớ lo sợ thất bại. Điều đáng sợ hơn là bạn đã bỏ qua nhiều cơ hội chỉ vì không cố gắng hết mình. (Theo Trái tim có điều kì diệu)

2. Chứng minh trong văn bản nghị luận. Văn bản: “ĐỪNG SỢ VẤP NGÔ * Luận điểm chính: Đừng sợ vấp ngã (Câu mang luận điểm: "Vậy xin bạn chớ lo sợ thất bại"). * Phương pháp lập luận: lập luận theo 2 vấn đề - Vấp ngã là thường: (3 dẫn chứng) + Lần đầu tiên chập chững bước đi + Lần đầu tiên tập bơi + Lần đầu tiên chơi bóng bàn - Những người nổi tiếng từng vấp ngã: (5 dẫn chứng) + Oan Đi-xnây từng bị sa thải, phá sản. + Lu-i Pa- xtơ chỉ là học sinh trung bình, hạng 15/22. + Lep Tôn-xtôi bị đình chỉ học đại học. . . + Hen-ri Pho thất bại, cháy túi tới 5 lần. + En-ri-cô Ca-ru-xô bị thầy cho là thiếu chất giọng.

-Nha la m phim hoa t hi nh Mi nô i tiê ng, ngươ i sa ng lâ p Đi-xnây-len, công viên gia i tri khô ng lô ta i Cali-phoo c-ni-a, nươ c Mi. - Oan Đi-xnây từng bị toà báo sa thải vì thiếu ý tưởng. Oan Đi-xnây (1901 -1966)

- Nha khoa ho c Pha p, ngươ i đă t nê n mo ng cho nga nh vi sinh vâ t ho c câ n đa i. - Lúc còn học phổ thông, Lu- i Paxtơ chỉ là một học sinh trung bình. Lu- i Pa-xtơ (1822 -1895)

- Nhà văn Nga vi đa i. tác giả của bộ tiểu thuyết nổi tiếng Chiến tranh và hoà bình - Lép Tôn- xtôi bị đi nh chỉ học đại học vì "vừa không có năng lực, vừa thiếu ý chí học tập". Lép Tôn- xtôi (1828 -1910)

-> Nha tư ba n, ngươ i sa ng lâ p mô t tâ p đoa n kinh tê lơ n ơ Mi. - Hen- ri Pho thất bại và cháy túi tới năm lần trước khi thành công. Hen- ri Pho (1863 -1947)

- Ca sĩ ô- pê- ra nổi tiếng của I-ta-li-a En- ri- cô Ca- ru- xô - Từng bị thầy giáo cho là thiếu chất giọng và không thể nào hát được. En-ri-cô Ca-ru-xô (1873 -1921)

2. Chứng minh trong văn nghị luận: Văn bản: “ĐỪNG SỢ VẤP NGÔ. - Luận điểm chính: Đừng sợ vấp ngã - Các luận cứ (lí lẽ và dẫn chứng): * Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ (lí lẽ và dẫn chứng). - Lần đầu…tập đi. . bị ngã. - Lần đầu. . tập bơi. . suýt chết đuối. - Lần đầu chơi bóng…không trúng. - Oan Đi-xnây từng bị sa thải… - Lu i Pa-xtơ…chỉ là một học sinh trung bình. - L. Tôn-xtôi bị đình chỉ học đại học… - Hen-ri-Pho thất bại. . , 5 lần… - Ca sĩ En-ri-cô Ca-ru-xô bị cho là thiếu chất giọng không thể hát được. * Chớ lo thất bại, đáng sợ hơn là …không cố gắng hết mình (lí lẽ). Nhận xét - Lí lẽ: chính xác, sát với vấn đề cần chứng minh, định hướng cho dẫn chứng xuất hiện. - Dẫn chứng: Chân thực, tiêu biểu được thừa nhận, có sự lựa chọn, thẩm tra, phân tích => có tác dụng làm sáng tỏ luận điểm. Dẫn chứng đóng vai trò chính trong bài văn. - Cách chứng minh từ gần đến xa, từ bản thân đến người khác. Trình tự các ý hợp lý. => Lập luận chặt chẽ, rõ ràng, dẫn chứng nổi bật.

TI M HIÊ U CHUNG VÊ PHE P LU N CHƯ NG MINH I- Mục đích và phương pháp chứng minh. 1/ Chứng minh trong đời sống: 2/ Chứng minh trong văn ba n nghi luâ n. Ghi nhớ: - Trong đời sống, người ta dùng sự thật (chứng cứ xác thực) để chứng tỏ một điều gì đó là đáng tin. - Chư ng minh la mô t phe p lâ p luâ n du ng như ng li le , bă ng chư ng chân thâ t, đa đươ c thư a nhâ n đê chư ng to luâ n điê m mơ i (câ n đươ c chư ng minh) la đa ng tin câ y. - Ca c li le , bă ng chư ng du ng trong phe p lâ p luâ n chư ng minh pha i đươ c lư a cho n, thâ m tra, phân ti ch thi mơ i co sư c thuyê t phu c.

II/ Các bước làm bài văn lập luận chứng minh Cho đề văn: Nhân dân ta thường nói: “ Có chí thì nên”. Hãy chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ đó. 1 - Tìm hiểu đề và tìm ý a. Tìm hiểu đề : - Thể loại: Chứng minh - Vấn đề cần chứng minh: Có chí thì nên b. Tìm ý : - Chí: là kiên trì, bền bỉ theo đuổi một việc gì đó tốt đẹp - Nên: là kết quả, là thành công - Khằng định vai trò, ý nghĩa to lớn của chí trong cuộc sống c. Phương pháp lập luận: Có hai cách lập luận: - Nêu dẫn chứng xác thực - Nêu lí lẽ

2 - Lập dàn bài a. Mở bài: Nêu vai trò quan trọng của lí tưởng, ý chí, và nghị lực trong cuộc sống mà câu tục ngữ đã đúc kết. Đó là một chân lí. Nêu luận điểm cần chứng minh. b. Thân bài: - Xét về lí: + Chí là điều rất cần thiết để con người vượt qua mọi trở ngại. + Không có chí thì không làm được gì. - Xét về thực tế: + Những người có chí đều thành công (dẫn chứng). + Chí giúp ta vượt qua những khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua được (dẫn chứng). Nêu lí lẽ và dẫn chứng tỏ luận điểm là đúng đắn. c. Kết bài: Mọi người nên tu dưỡng ý chí, bắt đầu từ những việc nhỏ, để khi ra đời làm được việc lớn. Nêu ý nghĩa của luận điểm đã được chứng minh.

3. Viết bài a. Mở bài: * Các cách Mở bài 1/ Hoài bão, ý chí, nghị lực là điều không thể thiếu đối với những ai muốn thành đạt. Câu tục ngữ của dân gian Có chí thì nên đã nêu bật tầm quan trọng đó. 2/ Sống tức là khắc phục khó khăn. Không có ý chí, niềm tin, nghị lưc để khắc phục mọi trở ngại trên đường đời thì không thể thành đạt được. Do đó, từ xưa nhân dân đã dạy: “ Có chí thì nên”. 3/ Ở đời mấy ai mà không mong muốn được thành đạt về sự nghiệp? Nhưng không phải ai cũng có đủ niềm tin, nghị lực để tiếp tục sự nghiệp cho đến thành công. Bởi thế cho nên từ xưa nhân dân ta đã dạy : Có chí thì nên. Đi thẳng vào vấn đề. Suy từ cái chung đến cái riêng. Suy từ tâm lí con người.

b. Thân bài: - Trước hết phải có từ ngữ chuyển đoạn, tiếp nối phần Mở bài: Thật vậy… hoặc Đúng như vậy… - Viết đoạn phân tích lí lẽ. - Viết đoạn nêu các dẫn chứng tiêu biểu về những người nổi tiếng, vì ai cũng biết họ nên dễ có sức thuyết phục.

* Kết bài phải hô ứng với Mở bài: Mở bài 1/ Đi thẳng vào vấn đề 2/ Suy từ cái chung ra cái riêng 3/ Suy từ tâm lí con người Kết bài Mỗi người chúng ta nên tu dưỡng ý chí, hoài bão, nghị lực để làm được những gì ta mong muốn. Mỗi người chỉ sống có một lần, chỉ có một thời tuổi trẻ, nếu không có ý chí, hoài bão, nghị lực để làm một công việc xứng đáng, chẳng phải là đáng tiếc lắm hay sao? Cho nên có hoài bão tốt đẹp là rất đáng quý, nhưng đáng quý hơn nữa là nghị lực và niềm tin, nó đảm bảo cho sự thành công của con người.

Mở bài tham khảo Con đường đi đến thành công thường quanh co khúc khuỷu và lắm chông gai. Để động viên con cháu có sự kiên trì, phấn đấu để đạt được thành công trong cuộc sống, ông cha ta có câu tục ngữ: Có chí thì nên.

Phần Thân bài tham khảo Thật vậy, chúng ta hãy nhìn lại một số nhân vật tiêu biểu để thấy cuộc đời của họ đã thể hiện sâu sắc chân lý“Có chí thì nên”. Vào thời nhà Nguyễn, Nguyễn Siêu nổi tiếng học giỏi, văn hay nhưng đến khi đi thi, do viết chữ quá xấu, thần Siêu bị đánh tụt xuống hàng thứ 2 trong bảng cử nhân. Khi đi thi tiến sĩ, cũng do chữ xấu ông chỉ được xếp trúng tuyển trong bảng phụ. Ông thấy rõ tác hại của việc viết chữ xấu nên đã về nhà ngày đêm khổ công tập viết. Cuối cùng chữ của ông cũng đẹp nổi tiếng như lời văn hay. Ngày nay, bút tích ghi lại nét chữ đẹp của ông còn lưu lại ở đền Ngọc Sơn Hà Nội, được nhiều người chiêm ngưỡng và bái phục.

Phần Kết bài tham khảo Tóm lại, điều mà câu tục ngữ “có chí thì nên” muốn nhắn nhủ mọi người là quá đúng đắn và xác thực. Chính là từ rất nhiều kinh nghiệm sống mà nhân dân ta đã đúc kết nên câu tục ngữ trên. Mỗi chúng ta có thể ngẫm nghĩ về câu tục ngữ này để xem đó là một bài học rất quý giá giúp cho ta trau dồi ý chí nhằm vươn lên, tiến tới.

4. Đọc lại và sửa chữa * KẾT LUẬN: (GHI NHỚ /SGK-50)

• Muốn làm bài văn lập luận chứng minh thì phải thực hiện 4 bước: - Tìm hiểu đề, tìm ý - Lập dàn bài - Viết bài - Đọc lại và sửa chữa • Dàn bài: - Mở bài: Nêu luận điểm cần chứng minh - Thân bài: Nêu lí lẽ và dẫn chứng để chứng tỏ luận điểm là đúng đắn - Kết bài: Nêu ý nghĩa của luận điểm cần chứng minh • Giữa các phần và các đoạn văn cần có phương tiện liên kết.

Bài tập về nhà: 1. Viết hoàn chỉnh phần Mở bài và kết bài cho đề sau: Nhân dân ta thường khuyên nhau: Có công mài sắt, có ngày nên kim. Em hãy chứng minh lời khuyên trên. 2. Vẽ sơ đồ các bước làm bài văn lập luận chứng minh.