Tipovi meunarodnih odnosa Pod tipom meunarodnih odnosa podrazumijevaju

  • Slides: 24
Download presentation
Tipovi međunarodnih odnosa

Tipovi međunarodnih odnosa

§ Pod tipom međunarodnih odnosa podrazumijevaju se oblici i sadržaji međunarodnih odnosa i djelovanja,

§ Pod tipom međunarodnih odnosa podrazumijevaju se oblici i sadržaji međunarodnih odnosa i djelovanja, toliko karakteristični da stvaraju određene crte zajedništva.

§ Početni tip međunarodnog sistema Stara Grčka § Pax Romana - jedinstvenost sistema §

§ Početni tip međunarodnog sistema Stara Grčka § Pax Romana - jedinstvenost sistema § „Porodica hrišćanskih naroda” § Klasični tip odnosa 1648 - 1917.

§ Tri tipa koji po svojim nosiocima akcije, ciljevima i sredstvima ispunjavaju kriterijume koji

§ Tri tipa koji po svojim nosiocima akcije, ciljevima i sredstvima ispunjavaju kriterijume koji se traže za postojanje jednog sistema: § Klasičan tip zasnovan na ravnoteži snaga § Bipolarizam u doba Hladnog rata § Koegzistencija država sa različitim društveno-ekonomskim uređenjem

Ravnoteža snaga § Različita shvatanja termina: Ø Ista snaga pojedinih država ili saveza država

Ravnoteža snaga § Različita shvatanja termina: Ø Ista snaga pojedinih država ili saveza država Ø Oznaka politike/cilja kojem se teži Ø Simbol koji označava realističku naspram idealističke politike; postavljanje sile kao glavne poluge djelovanja Ø Tip međunarodnih odnosa

§ Pretpostavke: ü Postojanje većeg broja samostalnih država ü Nepostojanje velikog centra koji bi

§ Pretpostavke: ü Postojanje većeg broja samostalnih država ü Nepostojanje velikog centra koji bi imao moć iznad sile drugih država ü Države raspolažu silom koju će upotrijebiti kao krajnje sredstvo za ostvarivanje svojih interesa ü Sila se može neutralisati jedino drugom silom, ako na drugoj strani postoji njoj jednaka sila, sila neće biti upotrijebljena

§ Nestabilnost - tendencija država da stalno djeluju u smjeru mijenjanja odnosa snaga §

§ Nestabilnost - tendencija država da stalno djeluju u smjeru mijenjanja odnosa snaga § Teško je utvrditi trenutak kad je postignuta ravnoteža snaga i kako će se one mjeriti § „Svaki državnik smatra ravnotežu snaga dobrom za ostale, ali ne za sebe. ” § Polazi od nejednakosti država - ne važi za male zemlje

§ Žan Žak Ruso: „ravnoteža snaga je više proizvod prirode nego neke vještine” no,

§ Žan Žak Ruso: „ravnoteža snaga je više proizvod prirode nego neke vještine” no, „održava se stalnom budnošću članova”. § Države balanseri (Velika Britanija) § Odnosi između istovjetnih vladajućih klasa

§ § § Morton Kaplan: Sudionici su nacionalne države U sistemu mora djelovati pet

§ § § Morton Kaplan: Sudionici su nacionalne države U sistemu mora djelovati pet osnovnih sudionika § Čak i najvećim sudionicima su potrebni saveznici

§ Djeluj tako da ojačaš snagu ali uvijek stupaj u pregovore kako bi izbjegao

§ Djeluj tako da ojačaš snagu ali uvijek stupaj u pregovore kako bi izbjegao rat § Stupaj u rat ako bez rata ne postoji mogućnost povećanja sposobnosti § Obustavi rat ako postoji opasnost od totalnog uništenja § Suprotstavi se svakoj državi ili koaliciji koja želi da postane hegemon § Pobijeđenog primi natrag i tretiraj ga ravnopravno sa ostalima

§ Promjene saveznika i protivnika: v Rat za špansko nasljeđe (1701 -1714) Francuska i

§ Promjene saveznika i protivnika: v Rat za špansko nasljeđe (1701 -1714) Francuska i Bavarska protiv: Habzburške monarhije, Velike Britanije, Portugala, Savoje, Holandije i Pruske v Rat za poljsko nasljeđe (1733 -1738) Francuska, Španija, Sardinija protiv: Rusije, Habzburške imperije, Saksonije, Pruske

v Rat za austrijsko nasljeđe (1740 -1748) Francuska, Španija, Pruska, Bavarska, Saksonija (promijenila stranu

v Rat za austrijsko nasljeđe (1740 -1748) Francuska, Španija, Pruska, Bavarska, Saksonija (promijenila stranu 1743), Sicilija, Napulj, Đenova, Švedska, protiv: Habzburške monarhije, Velike Britanije, Hanovera, Holandije, Sardinije i Rusije. v Sedmogodišnji rat (1756 -1763) Francuska, Austrija, Španija, Rusija (do 1762), Švedska, Saksonija, protiv: Pruske, Velike Britanije, Hanovera, Portugala i Hesen-Kasela.

Specifične tehnike funkcionisanja § Sticanje saveznika pomoću raznih sredstava i metoda § Intervencije u

Specifične tehnike funkcionisanja § Sticanje saveznika pomoću raznih sredstava i metoda § Intervencije u unutrašnje poslove drugih država (radi održavanja statusa quo u njima) § Stvaranje neutralnih tampon-država (Švajcarska, Belgija, Avganistan. . . Poljska, Jugoslavija, Austrija, Urugvaj. . . ranije: limesi, satrapije) § Davanje kompenzacija - npr. Bi. H data Austrougarskoj na Berlinskom kongresu 1878, Kipar dat Velikoj Britaniji.

Hladni rat kao izraz bipolarnih međunarodnih odnosa § Vojna i diplomatska sila okupljene oko

Hladni rat kao izraz bipolarnih međunarodnih odnosa § Vojna i diplomatska sila okupljene oko dva velika centra § Interakcija se odvija prvenstveno između lidera dva bloka § Centralna pitanja se odnose na ideološke vrijednosti

§ Probijena blokada SSSR-a u međunarodnim odnosima § Izmijenjena slika Evrope - neke zemlje

§ Probijena blokada SSSR-a u međunarodnim odnosima § Izmijenjena slika Evrope - neke zemlje krenule putem izgradnje socijalizma § SAD postale apsolutni lider zapadnog svijeta § Jačanje pokreta za likvidaciju kolonijalizma § Osnivanje OUN kao izraz pokušaja institucionalizacije međunarodnih odnosa

Definisanje Hladnog rata § „Hladni rat je stanje produžene i izuzetne zategnutosti odnosa između

Definisanje Hladnog rata § „Hladni rat je stanje produžene i izuzetne zategnutosti odnosa između zemalja ili suprotstavljenih saveza koje ipak ne dovodi do opšteg rata. Pojam se najčešće koristi za označavanje razdoblja političkog, ekonomskog, kulturnog i vojnog suparništva između ’kapitalističkog’ Zapadnog i ’komunističkog’ Istočnog bloka, odnosno između dvije supersile - Sjedinjenih Američkih Država i Sovjetskog Saveza. “[1] Hejvud, Endru, Politika, Beograd, 2004, str. 258.

Definisanje Hladnog rata § „Tvrdi i gorki mir” (Dž. F. Kenedi) § „Stanje otvorena

Definisanje Hladnog rata § „Tvrdi i gorki mir” (Dž. F. Kenedi) § „Stanje otvorena neprijateljstva, stalne bipolarne rivalizacije i borbe između država suprotnih društveno-političkih i ekonomskih sistema, u kojem je Zapad pokušao zaustaviti promjene nastale nakon Drugog svjetskog rata koje su trebale voditi mijenjanju postojećeg stanja i jačanju socijalizma” Vukadinović

Karakteristike Hladnog rata § SSSR i NR Mongolija više nijesu jedine socijalističke države §

Karakteristike Hladnog rata § SSSR i NR Mongolija više nijesu jedine socijalističke države § Kad bi došlo do konfrontacije, ne bi bilo pobjednika (vojna ravnoteža) § Globalna dinamika § Zapadne sile su bile suprotstavljene ne samo socijalističkim zemljama, već i antikolonijalnim pokretima § Centralno mjesto Njemačke § Posebni oblici sučeljavanja između velesila

Miroljubiva aktivna koegzistencija § Istorijski presedani: Ø Odnosi islamskih i hrišćanskih zemalja • Fransoa

Miroljubiva aktivna koegzistencija § Istorijski presedani: Ø Odnosi islamskih i hrišćanskih zemalja • Fransoa I piše papi nakon sporazuma sa sultanom 1525. „Greške ljudi i njihova nesavršenost ne dopuštaju im da se ujedine u istoj religiji, ali razlika kulta, kao običaja, ne ništi prirodnu ljudsku zajednicu. ” Ø Odnosi katoličkih i protestantskih zemalja nakon vjerskih ratova Ø Buržujska Francuska u feudalnom okruženju

§ Koegzistencija u modernom vremenu: § Rat ne može biti sredstvo a da se

§ Koegzistencija u modernom vremenu: § Rat ne može biti sredstvo a da se pri tom ne ugrozi opstanak svijeta. § Sistem omogućava koegzistenciju kao relativno trajnu kategoriju § Aktivni element koegzistencije

§ Lenjin, 1917. godina § „Socijalistička država bi, ako ne želi dolaziti u dodir

§ Lenjin, 1917. godina § „Socijalistička država bi, ako ne želi dolaziti u dodir sa kapitalističkim svijetom morala otići na Mjesec. ” § „Prvi eksperiment mirnog uporednog života sa buržujskim državama”sporazum sa Estonijom o uspostavljanju diplomatskih odnosa 20. II 1920. godine

§ Prva konkretizacija koegzistencije: Sporazum Kine i Indije o rješavanju problema Tibeta 1954. ističe

§ Prva konkretizacija koegzistencije: Sporazum Kine i Indije o rješavanju problema Tibeta 1954. ističe 5 načela („pet vrlina” - panča šila) • Uzajamno poštovanje teritorijalnog integriteta i suverenosti • Uzajamno nenapadanje • Nemiješanje u unutrašnje poslove drugih država • Ravnopravnost i zajednička načela • Mirna koegzistencija

§ Deklaracija o načelima međunarodnog prava o prijateljskim odnosima i saradnji između država 1970.

§ Deklaracija o načelima međunarodnog prava o prijateljskim odnosima i saradnji između država 1970. godine • Zabrana prijetnje ili upotrebe sile protiv teritorijalnog integriteta ili nezavisnosti bilo koje države ili na bilo koji način suprotan ciljevima OUN • Mirno rješavanje sporova • Zabrana intervencije, miješanja u unutrašnje poslove drugih država • Suverena jednakost država

§ Ravnopravnost i samoodređenje država § Savjesno ispunjavanje međunarodnih obaveza prihvaćenih u skladu sa

§ Ravnopravnost i samoodređenje država § Savjesno ispunjavanje međunarodnih obaveza prihvaćenih u skladu sa Poveljom UN § Obaveza saradnje država u skladu sa Poveljom § KEBS dodaje: nepovredivost granica, teritorijalni integritet i poštovanje prava i sloboda.