Thema 4 De bloedsomloop B 1 B 2

Thema 4. De bloedsomloop B 1. B 2. B 3. B 4. B 5. B 6. B 7. Bloed De bloedsomloop Het hart De bloedvaten Hart– en vaatziekten Weefselvloeistof en Lymfe Uitscheiding EB 8. Bloedstolling EB 9. Antistoffen EB 10. Bloedgroepen en rhesusfactor ES. Sikkelcelanemie Cursus: Bloed en bloedsomloop Dissectie van het hart © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 1. Bloedtransfusie © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 1. Bloed (Antistof/antigeen) Antistof = Antilichaam Afweer van je lichaam tegen antigenen Antigeen A 1. Alle lichaamsvreemde stoffen (bijv. bacteriën, virussen, giftige stoffen enz. Virus = antigeen A 2. A 3. Witte bloedcel B 1. Maakt antistof B 2. Maakt toxine B 3. Antistoffen Bioplek Antistof blijft in bloed © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 1. Bloed (Immuniteit). Natuurlijk Lichaam maakt antistoffen tegen antigenen (=alle lichaamsvreemde stoffen) Immuniteit = Niet vatbaar voor Vaccinatie = ziekteverwekker (antigenen) bijv. Griepspuit, D. K. T. P. of B. R. M. Lichaam maakt antistoffen. Kunstmatig (spuitje) Serum = kant en klare antistoffen Bijv. Hondebeet, tetanus. Afkomstig van gevaccineerde dieren. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 1. Bloed Rode bloedcel Witte bloedcel Bloed scheiden Malmberg Samenstelling bloed Biodesk Bloedplaatje

B 2. De Bloedsomloop PC/les Bloedsomloop malmberg De kleine bloedsomloop De gaswisseling in de longen. De bloedsomloop Biologiesite Animatie bloedsomloop Biodesk Animatie bloedsomloop Biologiesite Hart en bloedsomloop Bioplek Cursus bloedsomloop (Power. Point Biopagina) De kleine Bloedsomloop De grote Bloedsomloop © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 3. Het hart PC/les Het Hart (Malmberg) ECG Animatie 2 Biodesk De rol

B 4. De bloedvaten Transport van stoffen via hat bloed Teleblik http: //biologiepagina. nl/2 en 3/Bloedsomloop/Modules/Mod 3%20 Hart/kransslagaders. swf Werking van de ader Biodesk Aders en slagadres Beeldbank De bloedvaten Bioplek Rode bloedcellen in een ader. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 5. Hart- en vaatziekten Hartinfarct (animatie 1) Bypass Animatie 2 Trombolyse Animatie Bypass Animatie Hartinfarct (animatie 2, engels) Bloedtransfusie Slagaderverkalking Animatie Dotteren Animatie Alle soorten hart- en vaatziekten Zieken. nl (7 minuten) Beroerte Animatie © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 6. Weefsel- en Lymfevocht Het lymfevaatsysteem. Bioplek. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

B 7. Uitscheiding De werking van de nier. Bioplek. Het uitscheidingsstelsel Powerpoint. © 2009

B 8. Bloedstolling Bloedplaatjes. Bloedstolling animatie Bloedstolling Bioplek Een wond Teleblik Bloedplaatjes klitten samen

EB 9. Antistoffen Afweer Bioplek Overzicht Afweer Bioplek © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

EB. 10 Bloedgroepen De Resusfactor Bioplek Bloedgroep ABO-systeem Bioplek © 2009 Biosoft TCC -

Sikkelcelanemie Sikkelcelanemi Animatie © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Cursus Bloed en Bloedsomloop Start © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Bloed, het levensvocht Met deze knop ga je weer terug naar dit scherm. Met deze knop ga je naar het vorige scherm. Met deze knop ga je door naar het volgende scherm. Navigator Jullie gaan nu een minicursus volgen over bloed en bloedsomloop. Je bent pas klaar als je alle onderdelen hebt gedaan en bij de diagnostische toets een score hebt van 80 %. Hiernaast zie je de uitleg van de knoppen in deze cursus. Als je weet hoe de knoppen werken, klik je op ‘Volgende’. Terug naar het navigatiescherm. Titelpagina © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Navigator Diagnostische toets Op dit scherm zien jullie alle onderdelen die je moet kennen. Als je op een cirkel klikt, wordt het betreffende onderwerp uitgelegd. Als je nog niets weet, begin dan bij het begin (zie onderaan het scherm) en werk alles in volgorde af. Samenstelling Transport Bloedgroepen Bloedsomloop Bloed Immuniteit Hart Ziekte en Gezondheid Temperatuur regeling Lymfe Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Samenstelling van bloed 1 van 5 Bloed bestaat uit: o o Bloedplasma Witte bloedcellen Rode bloedcellen Bloedplaatjes (deze zijn op de tekening niet te zien) Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Samenstelling van bloed 2 van 5 Bloedplasma Zoals een vrachtauto een winkel bevoorraad, zo bevoorraadt het bloedplasma al onze cellen. Een vuilnisauto haalt al het afval op. Het bloedplasma haalt al het afval op vanuit de cellen. Bloedplasma vervoert: o. Bloedcellen (Welke waren dat ook alweer? ) o. Voedsel o. Afvalstoffen o. Stollingseiwitten Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Samenstelling van bloed 3 van 5 Witte bloedcellen o ‘Eten’ verkeerde bacteriën op. o Maken antistoffen (zie ook onderdeel ‘Immuniteit’. o Kunnen zich door een bloedvat heen wringen. (Waarom is dat nodig? Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Samenstelling van bloed 4 van 5 Rode bloedcellen o Vervoeren zuurstof. o Vervoeren koolstofdioxide. o Bevatten hemoglobine. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Hemoglobine Rode bloedcellen zitten vol met Hemoglobine (afgekort Hb). Hemoglobine: o. Neemt zuurstof (O 2) op bij plaatsen waar veel O 2 is (bij de longen) o. Geeft O 2 af op plaatsen waar weinig O 2 is (bij de lichaamscellen) o. Neemt koolstofdioxide (CO 2) op waar veel CO 2 is (bij de lichaamscellen) o. Geeft CO 2 af waar weinig CO 2 is (bij de longen) Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Samenstelling van bloed 5 van 5 Bloedplaatjes o Helpen mee om wondjes dicht te maken. o Klik op deze zin om te zien hoe dat werkt. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Hoe werken bloedplaatjes? Jorian heeft in een roestige spijker getrapt. Wat gebeurt er na de verwonding totdat de wond is genezen? (Wacht rustig af, kijk en lees wat er gebeurt. ) De bloedplaatjes knappen open. Er komt een stof vrij die zorgt voor: Bloedplaatjes Een stof o. Het beschadigde bloedvaatje wordt nauwer o. In de opening van de wand van het bloedvaatje blijven bloedplaatjes kleven. Hierdoor gaat het bloedvaatje voorlopig dicht. Fibrinogeen o. Het stollingseiwit (fibrinogeen) verandert in een netwerk van ‘fibrinedraden’ Bloedplasma De wond is nu dicht (er komt een korstje op) en kan nu gaan genezen. Na het genezen valt het korstje af en is alles weer normaal Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Hoe werken bloedplaatjes? Jorian heeft in een roestige spijker getrapt. Wat gebeurt er na de verwonding totdat de wond is genezen? (Wacht rustig af, kijk en lees wat er gebeurt. ) De bloedplaatjes knappen open. Er komt een stof vrij die zorgt voor: Fibrinogeen Bloedplaatjes Een stof Bloedplasma o. Het stollingseiwit (fibrinogeen) verandert in een netwerk van ‘fibrinedraden’ o. Het beschadigde bloedvaatje wordt nauwer De wond is nu dicht (er komt een korstje op) en kan nu gaan genezen. Na het genezen valt het korstje af en is alles weer normaal o. In de opening van de wand van het bloedvaatje blijven bloedplaatjes kleven. Hierdoor gaat het bloedvaatje voorlopig dicht. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Transport 1 van 2 We hebben in ons lichaam verschillende orgaanstelsels. Ieder orgaanstelsel heeft een eigen taak. Van en naar ieder orgaanstelsel moeten allerlei stoffen vervoert worden om de cellen in ons lichaam in leven te houden. Het bloed zorgt voor het vervoer. Op de volgende dia zie je hoe dit in zijn werk gaat. Klik op ‘Volgende’ en vervolgens zie je langzaam iets verschijnen. Lees goed en probeer te begrijpen wat er gebeurt. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Transport 2 van 2 O 2 CO 2 Buitenlucht Ademhalingsstelsel (longen) Voedsel Spijsverteringsstelsel (mond, maag en darmen) Bloedvaten stelsel Voedingsstoffen Afvalstoffen Huid (zweten) Milieu Water en zouten CO 2 Alle cellen van het lichaam Uitscheidingsstelsel (nieren, urineleiders, Blaas) Uitplassen (urineblaas) Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Bloedsomloop 1 van 6 Om al het voedsel, zuurstof, afvalstoffen, koolstofdioxide en bloedcellen te vervoeren, zijn er ‘leidingen’ nodig. In ons lichaam noemen we die leidingen ‘bloedvaten’. Er zijn 3 verschillende soorten bloedvaten: o Slagaders o Aders o Haarvaten Klik op de links om meer te weten te komen over deze bloedvaten. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Slagaders 2 van 6 o Sturen het bloed altijd naar een orgaan (bijvoorbeeld long, lever, darmen, etc. ). o Vertrekken ALTIJD uit het hart. o Liggen niet aan de oppervlakte van je huid. o Kun je voelen. Je voelt dan de hartslag. Vandaar SLAGader. o Een slagader heeft een gespierde wand. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Aders 3 van 6 o Een ader vervoert bloed vanaf een orgaan. o Een ader gaat altijd NAAR het hart. o Aders liggen meestal aan de oppervlakte van je huid. o Aders hebben een minder gespierde wand. o Een ader kun je niet voelen kloppen. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Haarvaten 4 van 6 o o Haarvaten liggen IN de organen. Ze hebben een zeer dunne wand. Haarvaten geven O 2 en voedingsstoffen af aan de cellen. Haarvaten nemen CO 2 en afvalstoffen op vanuit de cellen. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Bloedcirculatie 5 van 6 Om al dat bloed met de voedingsstoffen en afvalstoffen op die plaats te krijgen waar het moet komen, is een forse pomp nodig. Ons lichaam heeft zo’n pomp: het Hart. (De werking van het hart wordt in het volgende onderdeel uitgelegd). Geef voor jezelf antwoord op de volgende vragen: o Waar komt ons zuurstof het lichaam binnen? o Waar moet het bloed het zuurstof dus ophalen? Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Bloedcirculatie 6 van 6 Het antwoord op de vorige vragen is: De longen. Er moet dus een verbinding zijn met de longen. Hoe dat gaat zie je hieronder. o De kleine cirkel (hart – longen – hart) noemen we de KLEINE bloedsomloop. Kijk goed. Longen o De grote cirkel (hart – alle organen – hart) noemen we de GROTE bloedsomloop. Kijk wat er gebeurt. Blauw = Zuurstofarm bloed Rood = Zuurstofrijk bloed Hart Alle organen Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Het Hart 1 van 2 We gaan nu kijken naar de werking van ons hart. Ons hart bestaat uit 4 ruimtes: o Linker boezem o Rechter boezem o Linker kamer o Rechter kamer Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Het Hart 2 van 2 We gaan nu de werking van het hart bekijken. Dit doen we door middel van een animatie. Klik op de hieronderstaande link en bestudeer de gehele animatie. De werking van het hart. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Lymfevaten 1 van 6 We beginnen eenvoudig. Probeer de stappen die worden uitgelegd te begrijpen. Dus eerst de eerste stap begrijpen, dan pas naar de volgende stap. Wacht, en de stappen worden één voor één zichtbaar. o De haarvaten geven voedsel af aan de lichaamscellen. o Ons lichaam heeft heel erg veel cellen. o Zou iedere cel verbonden zijn met een haarvat? (Antwoord) Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Lymfevaten 2 van 6 Niet iedere cel is dus verbonden met een haarvat. Toch krijgt iedere cel wel voedsel. Hoe dan? We zullen het proberen uit te leggen. o Door de bloeddruk wordt er bloedplasma uit de haarvaten geperst. o Dit bloedplasma heet nu weefselvocht. o Dit weefselvocht loopt vrij tussen de cellen door en kan zo alle cellen bereiken. o Nu kan er uitwisseling plaatsvinden van voedingsstoffen en afvalstoffen. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Lymfevaten 3 van 6 Hoe komt de weefselvloeistof nu weer terug in het bloed? (1) o Een klein gedeelte van de weefselvloeistof stroomt weer terug in het haarvat. o Het grootste gedeelte moet echter via een andere weg weer terug. o Er zijn niet alleen maar bloedvaten aanwezig. Er zitten ook Lymfevaten in ons lichaam. o Bekijk nu eerst deze afbeelding en probeer de afbeelding te begrijpen. Je ziet hier een groepje cellen uit een orgaan. (bijvoorbeeld Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets uit de spieren). © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Lymfevaten 4 van 6 Hoe komt de weefselvloeistof nu weer terug in het bloed? (2) o De meeste weefselvloeistof wordt verzameld in deze lymfevaten. o De lymfevaten brengen de vloeistof weer terug in het bloed. o De vloeistof in de lymfevaten wordt nu ‘Lymfe’ genoemd. o De lymfe komt bij de holle aders onder het sleutelbeen. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Lymfevaten 5 van 6 Nog een aantal zaken. o We hebben nu 3 namen geleerd voor eigenlijk dezelfde vloeistof. 1. Bloedplasma 2. Weefselvloeistof 3. Lymfe o Bloedplasma zit in het bloed. o Weefselvloeistof zit tussen de cellen. o Lymfe zit in de lymfevaten. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Lymfevaten 6 van 6 Vragen om over na te denken. De vragen en opdrachten komen automatisch. Je krijgt voldoende tijd om erover na te denken. o Waar zitten de meeste voedingsstoffen? A. In het bloedplasma B. In de weefselvloeistof C. In de lymfe o Waar bevind zich de meeste koolstofdioxide, in de weefselvloeistof of in de lymfe? A. In het weefselvloeistof. B. In de lymfe. o Om nog meer te leren klik je nu op hiernaast staande link. Bestudeer de animaties goed! Uitleg Lymfevatenstelsel Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Temperatuurregeling Dit onderdeel bestudeer je m. b. v. je boek. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Ziekte en gezondheid Dit onderdeel bestudeer je m. b. v. je boek. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Immuniteit Dit onderdeel bestudeer je m. b. v. je boek. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Bloedgroepen Dit onderdeel bestudeer je m. b. v. je boek. Navigator Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-diagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Diagnostische toets 1 van 8 o Vraag aan je docent een antwoordenvel voor deze toets. o Je geeft de antwoorden op papier. o De antwoorden worden door de docent nagekeken. o Daarna gaan we samen kijken welke onderdelen nog niet begrepen zijn. o Neem rustig de tijd voor deze toets. o Succes!!! Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroependiagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Diagnostische toets 2 van 8 1. Vul de ontbrekende woorden in. Kies uit: rode bloedcellen / vitamines / zuurstof / bloedplasma. a. Je bloedplasma vervoert onder andere. . b. In. . . zit hemoglobine. 2. Zijn de volgende beweringen goed of fout? Schrijf op je antwoordblad a t/m d en zet er goed of fout achter. a. De kleine bloedsomloop is bij kinderen belangrijker dan de grote bloedsomloop. b. Aders kun je voelen kloppen. c. De hoofdader gaat naar haarvaten in het hoofd. d. Haarvaten in de nieren geven zuurstof af aan de niercellen. Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroependiagnostische toets © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Diagnostische toets 3 van 8 3. Wat is de taak van de kleine bloedsomloop? A. De hersenen voorzien van zuurstof en voedsel. B. Het zuurstofarme bloed van de rest van het lichaam terugbrengen naar het hart. C. Via de longen zuurstof opnemen in het bloed. D. De hartspier zuurstof en voedingsstoffen geven. ©diagnostische 2009 Biosoft TCC toets - Lyceumstraat Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-

Diagnostische toets 4 van 8 4. Gebruik de tekening hiernaast. Vul de juiste namen in op je antwoordenblad: 1 – 5 – 9 – 10 – 11 – 12 5. Iemand heeft longontsteking en slikt hiertegen medicijnen. Via welke weg komen de geslikte medicijnen, na opname in het bloed, in de cellen van de longen terecht? A. Alleen via de grote bloedsomloop. B. Alleen via de kleine bloedsomloop. C. Via de grote en de kleine bloedsomloop ©diagnostische 2009 Biosoft TCC toets - Lyceumstraat Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-

Diagnostische toets 5 van 8 6. Een rode bloedcel komt vanaf de linkerarm terug bij het hart. In welke volgorde passeert deze rode bloedcel de vier genummerde ruimtes van het hart? 7. In de afbeelding is een bloedvat omcirkeld. Welk type bloedvat is dit? In welke richting stroomt het bloed? type bloedvat: het bloed: A. ader B. ader C. slagader D. slagader stroomrichting van het hart af naar het hart toe ©diagnostische 2009 Biosoft TCC toets - Lyceumstraat Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-

Diagnostische toets 6 van 8 8. Hier volgen enkele beweringen over lymfe en weefselvloeistof. Neem de letters a t/m e over op je antwoordenblad en schrijf erachter of ze goed of fout zijn: a. De grootste lymfevaten monden uit in een slagader. b. Een lymfevat tussen twee lymfeknopen in heeft kleppen. c. Weefselvloeistof heeft dezelfde samenstelling als bloed. d. Weefselvloeistof bevat zuurstof e. Weefselvloeistof bevat koolstofdioxide. 9. Een deeltje koolstofdioxide bevindt zich in een lymfevat van een dijbeen en stroomt met de lymfe mee richting bloedvatenstelsel. Welke slagader is de eerste slagader waarin dit deeltje koolstofdioxide zich zal bevinden? a. Aorta b. dijbeenslagader c. nierslagader d. longslagader ©diagnostische 2009 Biosoft TCC toets - Lyceumstraat Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-

Diagnostische toets 7 van 8 10. Noem twee taken van lymfeklieren, ook wel lymfeknopen genoemd. 11. Hoe zorgt het lichaam ervoor dat het bloeden bij een verwonding stopt? 12. Noem 2 taken van witte bloedcellen. 13. Welke stoffen worden door het bloed vervoert? 14. Beschrijf de weg van het bloed in de kleine bloedsomloop. 15. Welke taak heeft de kleine bloedsomloop? ©diagnostische 2009 Biosoft TCC toets - Lyceumstraat Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-

Diagnostische toets 8 van 8 The End ©diagnostische 2009 Biosoft TCC toets - Lyceumstraat Samenstelling-Transport-Bloedsomloop-Hart-Lymfe-Temperatuurregeling-Ziekte en gezondheid-Immuniteit-Bloedgroepen-

Het uitscheidingsstelsel Bouw en werking van de nieren © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Vloeistofbalans bij de mens © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Situering van de uitscheidingsorganen urineleiders urinebuis © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De bouw van de nier. uitwendig inwendig niermerg nierbekken nierschors urineleider nefronen urineblaas ©

Bloedzuiverende filters = nierlichaampjes of nefronen. Nierkapsel (met een kluwen van fijne haarvaten) Verzamelbuis Nierbuisje (reabsorptie in het bloed) ( 1, 5 liter / dag ) Nierbekken > urineleider - urineblaas © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Dissectie van het hart © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Vergelijking runderhart met een varkenshart © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

varkenshart rundshart © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Het hart: aan de voorkant bekeken © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

aorta rechterboezem longslagader linkerboezem © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De bloedvaten: beter bekeken © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

longslagader aorta © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

longslagader onderste holle ader bovenste holle ader © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

linkerboezem longaders vetweefsel © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Het hart: van de achterkant bekeken © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

aorta rechterboezem longaders linkerboezem vetweefsel © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Een beschermend vlies © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

boezem hartvlies kransslagader © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Het hart: voedsel is nodig © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

vertakkingen van de kranslagaders kransslagaders © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Boezems: aparte ruimtes © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De rechterboezem © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

bovenste holle ader rechterboezem onderste holle ader vetweefsel © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De linkerboezem © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

linkerboezem 4 longaders © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Het hart: in de lengte doorgesneden en opengeklapt © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

scheidingswand linkerkamer rechterkamer linkerboezem rechterboezem koordjes © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De delen van het hart: beter bekeken © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De linkerhelft © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

linkerkamer weefsel van de linkerboezem klepvliezen koordjes © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De rechterhelft © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

koordjes klepvliezen rechterkamer © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De scheidingswand © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

rechterkamer linkerkamer scheidingswand © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Waar vertrekken de bloedvaten? © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De longslagader vertrekt in… © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

longslagader rechterkamer © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

De aorta vertrekt in… © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

longslagader aorta linkerboezem rechterboezem © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

Bloed moet stromen, maar NIET terugvloeien © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

aorta 3 halvemaanvormige kleppen © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

LONGSLAGADER Deze vertrekt uit de rechterkamer. Zij vervoert zuurstofarm bloed naar beide longen. Dit is de uitzondering in het bloedvatenstelsel: ondanks het feit dat het om een slagader gaat, vervoert dit bloed toch zuurstofarm bloed © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

AORTA De aorta vertrekt uit de linkerkamer en deelt zich even voorbij het hart. Eén gedeelte gaat naar boven om de hersenen en de bovenste ledematen te bevoorraden van zuurstofrijk bloed, terwijl de andere naar beneden gaat om de onderste ledematen hiervan te voorzien. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

LONGADERS Zij vertrekken in de longen en komen aan in de linkerboezem. Zij vervoeren zuurstofrijk bloed. De tweede uitzondering in het bloedvatenstelsel. Ondanks het feit dat het hier om aders gaat, vervoeren deze bloedvaten zuurstofrijk bloed. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

KRANSSLAGADER Aangezien het hart een holle spier is, en een spier energie nodig heeft om te kunnen functioneren, moet hart hiervan voorzien worden. De kransslagaders en de kransaders zorgen respectievelijk voor de aanvoer en afvoer van bloed in de hartwand. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

ONDERSTE EN BOVENSTE HOLLE ADER Zij vervoeren zuurstofarm bloed, dat ze opgehaald hebben bij

SCHEIDINGSWAND Dit is een dikke, gespierde wand die de kamers van elkaar scheidt. Dit is van een enorm belang gezien het zeer gevaarlijk zou zijn als het zuurstofarme bloed van de rechterkamer zich zou vermengen met het zuurstofrijke van de linker. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat

HALVEMAANVORMIGE KLEPPEN Deze vinden we terug in de longslagader en in de aorta. Zij zorgen ervoor de het bloed slechts in één richting kan stromen. Voor de longslagader betekent dit dat het bloed vanuit de kamer naar de longen stroomt, zonder dat het mogelijk is dat er bloed terug in de kamer zou komen. Net hetzelfde geldt voor de aorta. © 2009 Biosoft TCC - Lyceumstraat