The Shining Stanley Kubrick 1980 Filminin Analizi Korku

The Shining (Stanley Kubrick, 1980) Filminin Analizi • Korku filmleri, yetmişli ve seksenli yılların en çok rağbet gören si nema türleri arasındaydı. Go ru ndu g u kadarıyla ürküntü ve güvensizlikten kaynaklanan yaygın ruh haliyle ilintili olarak, gizli güçlerle, şeytan tarafından teslim alın mayla, kesip biçmeyle, psikozlu katiller, kurt adamlar ve vampirlerle ilgili film döngüleri ortaya çıkmaya başlamıştı. • Bu filmler, kültürel kaygının, özellikle de aileye, çocuklara, politik liderliğe ve cinselliğe ilişkin kaygıların artan seviyelerine işaret eder. Çağdaş korku filmlerinde merkezi rol oynayan motiflerden biri, kadına yönelik şiddettir. Korku filmlerindeki kadına yönelik şiddetin analizi, saldırganlık, rekabet, tahakküm ve en iyinin hayat ta kalması ilkeleriyle hareket eden bir toplumsal sistemin normal isleyişi içinde, marjinal sanılabilecek bir kültürel fenomenin aslın da ne denli hayati bir rol oynadığını gösterir. (Ryan & Kellner, 2010, s. 263 264) Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

The Shining (Stanley Kubrick, 1980) Filminin Analizi • Gizli güç (occult) motifleri sergileyen filmler, toplumsal normalliğe ve yu ru rlu kteki kurumsal düzene yönelen tehditleri temsil etmek için sıklıkla şeytani ya da doğaüstü figürlere başvururlar. • Bu figu rlerin kullanımı, toplumsal ic du zensizlik do nemlerinde ya da dıs tehditlerin o zellikle korku uyandırdıg ı zamanlarda yaygınlas ır. Böyle zamanlarda gizli güçler, kavranamaz görünen fenomen leri açıklamaya yarayan etkili bir ideoloji tarzı olarak kendisini gösterir. Anlaşılmaz görünen şeyin aslında bir anlamı olduğunu söyler. • Gizli gu c lers eması, ko tu lu k o znesine (s eytana) is aret eden bir anlatının yanı sıra, olayları tahmin edilebilir bir akıs du zeni ic ine yerles tiren bir mantık sunar. (Ryan & Kellner, 2010, s. 266 267) Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

The Shining (Stanley Kubrick, 1980) Filminin Analizi • Kamusal ve özel alana ait gizli güç tematiklerinin iç içe geçmesi, Stanley Kubrick’in önemli filmlerinden biri olan The Shining’de özellikle belirgindir. The Shining, aile içi şiddete dayalı bir hikâyeyi gizli güçler anlatısı üzerine yerleştiren eleştirel bir korku filmidir. • Kubrick gizli güçler hikâyesini, aile benzeri kişiler arası yapıların başarıyı ve hazzı adaletsizce dağıtan bir ekonomik sistemin yarattığı saldırganlık ve öfke gibi olumsuz duyguları özümsemeye zorlanması durumunda ortaya çıkan yıkımı c o zu mle mekiçin bir araç olarak kullanır. • Otel, ailenin soğuk ve kasvetli bir ekonomik alan üzerinde tecrit edilişine ilişkin bir metafor olarak yorumlanabilir. Otel, piyasanın yönelttiği çalışma ve sözleşme baskılarının kolayca sızarak şiddet dolu sonuçlara yol açabileceği tedirginlik yüklü bir yerdir. (Ryan & Kellner, 2010, s. 271 272) Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

The Shining (Stanley Kubrick, 1980) Filminin Analizi • Jack’in deliliğin içine batışı, kendi bilinçdışına, suçluluk ve bastırılmış itkilerle dolu bir zemine doğru batışıdır. Bilinçdışı, bastırılmıs lıktan, ailevi sorumluluklardan ve dürtülerin en gellenmesineyol açan nezaket kalıplarının yarattığı sınırlamalar dan kaçmaya dönük arzular da barındırır. • Gizli güçler anlatısı, liberal terbiyenin yavan lakırdı dan ibaret süslü o rtu su nu n altında vahşi ve habis bir insan doğasının gizlenmekte olduğu temasını işler. • Filmde kiilkel kader teması Jack’in davranışlarını yönlendiren gizli geçmişte barınır. Sunuştaki ironik üslup, ürkütücü olduğu anlaşılan uygar dünyayla ilkel saldırganlığın daha güçlü dünyası arasındaki karşıtlıklardan örülür. (Ryan & Kellner, 2010, s. 272 274) Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

The Shining (Stanley Kubrick, 1980) Filminin Analizi • Kubrick bu temaları kromatik olarak şifreler. Renklerin göstergebilimi saflarından geçerek bükülmeyen sahne yok gibidir. Filmdeki en baskın renk karşıtlığı kırmızı ile mavi arasındadır. • Mavi, uygar davranışın, klişelerin ve görgünün rengidir. Bu renk, televizyonun içi bos gevezeliğiyle, edepli aile yaşamıyla, basmaka lıp tekrarlarla ilişkilendirilir. • Kırmızı, asansörlerden fışkıran kandan, Jack’in ailesini öldürme talimatlarını aldığı banyonun parlak kırmızı duvarlarına kadar dehşetin rengidir. Kubrick, belirli sahnelerde belirli renk tonlarını hâkim kılmak için filtreler kullanır. (Ryan & Kellner, 2010, s. 274 275) Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

The Shining (Stanley Kubrick, 1980) Filminin Analizi • Renk şifrelemesi, uygarlığın göz alıcı yüzeyinin altında yatan vahşi insan doğası temasına destek olur. Filmin evin dışında ve “doğada” sona ermesi önemlidir, ancak doğanın evin içinde metaforik olarak belirmesi yinelenen banyo motifi biçiminde ortaya çıkar. • Banyo, kaba maddeselliğin uygar terbiyenin tüm yapmacıklığına galebe çaldığı yerdir. Banyonun parlak yeşil rengi anlamlıdır. Yeşil, geleneksel ola rak doğayla ilişkilendirilen renktir. (Ryan & Kellner, 2010, s. 276) Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

Derste İzlenecek Film: • The Shining (Stanley Kubrick, 1980). • https: //www. youtube. com/watch? v=5 Cb 3 ik 6 z. P 2 I Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk

Bu ders için okunacak kaynaklar (kaynakların tam künyesi ilk dersin içinde bulunmaktadır): • Michael Ryan & Douglas Kellner, Politik Kamera, s. 271 279. Sinematografi / Prof. Dr. S. Ruken Öztürk