TERESPOL Kontrola weterynaryjna na granicy 632021 Jarosaw Nestorowicz

TERESPOL Kontrola weterynaryjna na granicy 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 1

Księstwo Warszawskie 1802 - 1815 Brześć Litewski miasto graniczne Terespol miasteczko graniczne na zachodnim brzegu rzek BUG 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 2

Księstwo Warszawskie 1802 - 1815 Pierwszym polskim aktem normatywnym związanym z ochroną granic pod względem weterynaryjnym jest wydany w 1810 roku: „projekt do kwarantann na bydło do Księstwa Warszawskiego z ościennych krajów wchodzące w celu zapobieżenia zarazom bydlęcym, a stąd uniknięcia częstszych klęsk z onychże pochodzących” , oraz wiążąca się z tym aktem prawnym „instrukcja dla lekarzy zwierzęcych i fizyków powiatów pogranicznych w względzie postępowań przy rewizji bydła stojącego w kwarantannie”. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 3

Królestwo Polskie (Kongresówka) 1815 - 1918 Царство Польское Kongres wiedeński 1815 Terespol Za koniec istnienia Królestwa Polskiego należy uznać dzień 14 listopada 1918 roku kiedy to Rada Regencyjna rozwiązała się przekazując swoje suwerenne uprawnienia na rzecz Józefa Piłsudskiego, co w efekcie zmieniło ustrój Polski z monarchistycznego na republikański. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz miasteczko graniczne na zachodnim brzegu 4 rzek BUG

Królestwo Polskie (Kongresówka) 1815 - 1918 W 1844 r. ukazała się: „ustawa policji weterynaryjnej, czyli przepisy mające na celu zapobieganie i uśmierzanie chorób panujących i zaraźliwych między zwierzętami domowymi”. Ustawa regulowała na obszarze Królestwa Polskiego całokształt problemów związanych ze zwalczaniem chorób zwierząt i nadzorem sanitarno-weterynaryjnym nad artykułami spożywczymi pochodzenia zwierzęcego. Jako akt uzupełniający do ww. ustawy wydano między innym w 1857 r. – „instrukcję dla służby mającej obowiązek czuwania nad zachowaniem środków ochronnych od wniesienia księgosuszu w obręb Królestwa Polskiego”. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 5

KSIĘGOSUSZ - (Pestis bovum) - wysoce zaraźliwa ostro przebiegająca choroba wirusowa przewodu pokarmowego bydła i dzikich przeżuwaczy. Jest zaliczana do najbardziej niebezpiecznych chorób bydła zwalczanych z urzędu. • Choroba ta znajduje się na liście A Międzynarodowego Biura Epizootycznego (OIE). • Księgosusz występował od starożytności w postaci groźnych epizootii, a nawet panzootii. Okresowo powodował spustoszenie w hodowli bydła na całym świecie oraz przyczyniał się również do klęsk głodu u ludzi (np. Etiopia 1984 -87). W XVIII w. księgosusz opanował Italię i inne kraje Europy - w latach 1709 -1717 padło 1, 5 mln. sztuk bydła. • Lancizi (lekarz papieża Klemensa VII) opracował przepisy sanitarne zapobiegające zarazom Przepisy te były bardzo trafne: zakaz kontaktowania się ludzi, izolacja zwierząt lub zabicie, zakaz spożywania mięsa, palenie przedmiotów, odkażanie rąk octem, mycie wiader od chorych zwierząt, wylewać mleko od chorych krów z dala od osiedli. • W 1920 roku księgosusz w Polsce spowodował śmierć 40. 000 sztuk bydła. • Obecnie Europa, Ameryka Pn. i Australia są wolne od księgosuszu; • W Polsce księgosusz występował ostatnio 1920– 21; Objawy: wysoka gorączka, zapalenie błon śluzowych przewodu pokarmowego, krwawa biegunka; Śmiertelność: do 95%; Zapobieganie: przestrzeganie przepisów wet. , szczepienia ochronne; Przed zawleczeniem księgosuszu chronią specjalne przepisy weterynaryjne, w tym o granicznej kontroli weterynaryjnej. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 6

Królestwo Polskie (Kongresówka) 1815 - 1918 Od 1815 roku działała w Terespolu komora celna. gdyż biegła tędy granica z cesarstwem. 1870 6/3/2021 W latach 1819 -1823 został ułożony trakt bity z Warszawy do Brześcia, upamiętniony niebawem w Terespolu i w stolicy specjalnymi obeliskami istniejącymi do dziś. Jarosław Nestorowicz Przez Terespol przebiega linia kolejowa. Linia ta została zbudowana przez Rosjan w II połowie XIX w. Do Terespola pierwszy pociąg przyjechał w 1867 r. Do Brześcia linia dotarła 1 marca 1870 r. albowiem aż 3 lata trwała budowa gigantycznych nasypów ziemnych przez bagna nadbużańskie oraz żelaznego mostu na 7 Bugu.

Królestwo Polskie (Kongresówka) 1815 - 1918 Czasopismo Kłosy XII. 1872 Pomnik budowy traktu brzeskiego (odsłonięty w 10. XI. 1825 r. ) 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 8

Królestwo Polskie (Kongresówka) 1815 - 1918 Powstanie styczniowe (1863 -1864) – narodowy zryw powstańczy przeciwko rosyjskiemu zaborcy. Powstanie wybuchło 22 stycznia 1863 r. i trwało do późnej jesieni 1864 r. Swym zasięgiem objęło ziemie Królestwa Polskiego, Litwy, Białorusi i części Ukrainy. Przepisy te obowiązywały do okresu powstania styczniowego, po którym na terenie zaboru rosyjskiego zostały wprowadzone rosyjskie przepisy weterynaryjne. Wojsko rosyjskie na ulicach Warszawy. Stan wojenny 1861 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 9

II Rzeczpospolita 1918 - 1939 Po prawie 10 latach od odzyskaniu niepodległości ukazało się: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z 27 sierpnia 1927 roku o zwalczaniu zaraźliwych chorób zwierzęcych (Dz. U. Nr 77, poz. 673). Uchylało ono dotychczas obowiązujące prawo w tym zakresie, oraz kompleksowo regulowało całokształt zagadnień związanych ze zwalczaniem chorób zwierzęcych. Rozporządzenie to mające moc ustawy obowiązywało przez siedemdziesiąt lat do roku 1997. Granica państwa została przesunięta daleko na wschód. Zarówno Brześć jak i Terespol stały się polskimi miastami położonymi w centralnej części nowego państwa. 6/3/2021 Brześć Jarosław Nestorowicz Zakaz sprowadzania z zagranicy: • zwierząt chorych lub podejrzanych o chorobę lub zarażenie się, • zwłok zwierzęcych oraz • wszystkiego, co prawdopodobnie jest rozsadnikiem zaraźliwych chorób zwierzęcych. 10

Polska Rzeczpospolita Ludowa 1944 - 1989 Terespol – ponownie miastem granicznym • zmiana ustroju politycznego, wszyscy lekarze weterynarii zostali „upaństwowieni” W tym okresie kontrola graniczna należała do zadań wojewódzkich lekarzy weterynarii. Wojewódzki lekarz weterynarii kierował wojewódzkim zakładem weterynarii, w jego skład wchodziły różne komórki organizacyjne. W niektórych województwach przygranicznych w ramach tej struktury funkcjonowali graniczni lekarze weterynarii. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 11

Przejścia graniczne z kontrolą weterynaryjną w latach 1944 - 1980 Most warszawski drogowe przejście graniczne dla pojazdów osobowych i ciężarowych Na drogowym przejściu granicznym nie było wówczas biura granicznego lekarza weterynarii, ani żadnej infrastruktury wspomagającej prowadzenie kontroli. Urzędowym lekarzem wet. wyznaczonym do przeprowadzania kontroli był lekarz zatrudniony w PZLZ (lecznicy dla zwierząt) w Terespolu. W związku z powyższym kontrole te nie były prowadzone bezpośrednio na granicy i nie zawsze dotyczyły wszystkich pojazdów, które przewoziły towary podlegające granicznej kontroli weterynaryjnej. Małaszewicze kolejowe przejście graniczne dla pociągów towarowych 6/3/2021 W tamtych latach przewóz towarów transportem samochodowym był niewielki a pierwszoplanową rolę w przewozach odgrywała kolej. Jarosław Nestorowicz 12

Przejścia graniczne z kontrolą weterynaryjną w latach 1980 - 1999 Most warszawski drogowe przejście graniczne dla pojazdów osobowych i ciężarowych 1980 Małaszewicze Kukuryki kolejowe przejście graniczne dla pociągów towarowych 6/3/2021 drogowe przejście graniczne dla pojazdów ciężarowych Jarosław Nestorowicz 13

Przejścia graniczne z kontrolą weterynaryjną w latach 1980 - 1999 BY Most graniczny na rzece BUG Biuro w latach 1992 -1998 Biuro w latach 1980 -1992 PL Kukuryki drogowe przejście graniczne dla pojazdów ciężarowych Lata 1980 - 1999 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 14

Przejścia graniczne z kontrolą weterynaryjną po 1999 roku TS w Koroszczynie Kubatura obiektów 96 558 m 3 Powierzchnia zabudowy 13 300 m 2 Obroty towarowe: w I etapie 800 sam. /dobę docelowo 4000 sam. /dobę Powierzchnia 46, 46 ha - dzieli się na dwie części: übudżetową ükomercyjną . Inwestycję rozpoczęto w 1996 roku. Środki na budowę pochodziły zarówno z kapitału publicznego (rezerwa celowa MSWi. A na budowę i modernizację przejść, zaś od 1997 r. z rejestru inwestycji centralnych), jak i prywatnego (inwestorem części komercyjnej było Polskie Konsorcjum Gospodarcze S. A. w Warszawie). Na budowę tego imponującego obiektu Skarb Państwa wydał 140 423 896, 13 złotych (ok. 37 mln EURO), zaś Unia Europejska - 1 mln EURO, które Wojewoda Lubelski przeznaczył na zakup stacjonarnych urządzeń rtg. Budowę i wyposażanie obiektu ukończono latem 1998 roku, jednak z powodu zastrzeżeń co do funkcjonalności obiektu wnoszonych przez GUC, terminal został zasiedlony przez służby graniczne dopiero jesienią 1999 roku. Terminal Samochodowy w Koroszczynie rozpoczął funkcjonowanie w dniu 21. 08. 1999 r. od dokonywania odpraw w kierunku wywozowym, natomiast w kierunku wwozowym pierwszą odprawę dokonano w dniu 16. 09. 1999 r. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 15

Przejścia graniczne z kontrolą weterynaryjną w okresie od września 1999 do października 2002 Terminal Samochodowy w Koroszczynie K U R Y K I Graniczny Inspektorat Weterynarii w Kukurykach F F F F Obiekt składa się z dwóch części: budżetowej- finansowanej przez Skarb Państwa i komercyjnej – wybudowanej przez Polskie Konsorcjum Gospodarcze. W części budżetowej dokonuje się odpraw granicznych towarów, zaś w części komercyjnej mieszczą się agencje, spedycje, bank i punkty handlu detalicznego. Częścią budżetową zarządza Wojewoda Lubelski poprzez Lubelski Zarząd Drogowych Przejść Granicznych w Chełmie. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz Zwiększenie liczby odprawianych samochodów, nawet do 4000 szt. / dobę w obu kierunkach. Zmniejszenie czasu oczekiwania kierowców samochodów ciężarowych na odprawę. Zmniejszenie kolejek samochodów oczekujących na odprawę (dochodzących nawet do 40 km przed uruchomieniem TSK). Usprawnienie procedur granicznych, a przez to zwiększenie wymiany towarowej. Zwiększenie wpływów do Budżetu Państwa pochodzących z opłat celnych i granicznych. Poprawa warunków pracy służb granicznych oraz stworzenie zaplecza do dokonywania kontroli granicznych. Poprawa stanu sanitarnego terenów przyległych do drogi Nr 812 oraz drogi międzynarodowej E 30. 16

Graniczny Inspektorat Weterynarii w Koroszczynie XI. 2002 – IX 2003 - modernizacja i doposażenie inspektoratu do wymogów Decyzji Komisji 2001/812/WE z dnia 21 listopada 2001 r. ustanawiająca wymogi dla zatwierdzenia urzędów kontroli granicznej odpowiedzialnych za kontrolę weterynaryjną produktów wprowadzanych do Wspólnoty z państw trzecich Zgodnie ze zmianą decyzji Komisji 2001/881/EC wprowadzoną decyzją 2004/273 z dnia 18. 03. 2004 Posterunek Kontroli Weterynaryjnej w Kukurykach –Koroszczynie został oficjalnie umieszczony na liście posterunków kontroli granicznej zatwierdzonych dla celów przeprowadzania kontroli weterynaryjnych zwierząt i produktów odzwierzęcych sprowadzanych z krajów trzecich we wszystkich kategoriach produktów (NHC- niejadalne produkty poch. zwierzęcego, HC- jadalne produkty poch. zwierzęcego) oraz zwierząt (Uzwierzęta kopytne, E- zarejestrowane koniowate, O-zwierzęta pozostałe) 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 17

Przejścia graniczne z kontrolą weterynaryjną w okresie 1980 – 1 maj 2004 • w związku z brakiem infrastruktury na przejściu granicznym kolejowym graniczną kontrolę weterynaryjną zapewniają pracownicy Granicznego Inspektoratu Weterynarii w Kukurykach Terespol-Małaszewicze kolejowe przejście graniczne dla pociągów towarowych • z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej kontrole weterynaryjne produktów zwierzęcego pochodzenia oraz zwierząt żywych pochodzących z krajów trzecich zostały zawieszone Przez Terespol przebiega linia kolejowa prowadząca z Warszawy przez Brześć i Mińsk do Moskwy. Linia ta została zbudowana przez Rosjan w II połowie XIX w. Do Terespola pierwszy pociąg przyjechał w 1867 r. Do Brześcia linia dotarła 1 marca 1870 r. albowiem aż 3 lata trwała budowa gigantycznych nasypów ziemnych przez bagna nadbużańskie oraz żelaznego mostu na Bugu. Droga ta zwana warszawsko- terespolską połączyła Warszawę z Moskwą, a z czasem stała się fragmentem szlaku kolejowego z portu w Nachodce koło Władywostoku na Wybrzeżu Pacyfiku z Londynem i Madrytem. Obecnie szlak ten w nomenklaturze transportu międzynarodowego nosi oznaczenie E-20. W pobliżu granicy ułożone są tory o rozstawie europejskim i "szerokim" umożliwiającym wjazd do portu przeładunkowego w Małaszewiczach wagonów kolei WNP. Układ torowy w suchym porcie jest bardzo rozbudowany - liczy łącznie ok. 600 km torów wąskich i szerokich. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 18

Graniczny Inspektorat Weterynarii w Koroszczynie Posterunek Weterynaryjnej Kontroli Granicznej Terespol-Kobylany T E R E S P O L K O B Y L A N Y PKG Terespol-Kobylany Zgodnie ze zmianą decyzji Komisji 2001/881/EC wprowadzoną decyzją 2006/414 z dnia 07. 06. 2006 Posterunek Kontroli Weterynaryjnej w Terespolu –Kobylanach został oficjalnie umieszczony na liście posterunków kontroli granicznej zatwierdzonych dla celów przeprowadzania kontroli weterynaryjnych w kategorii produktów (NHC- niejadalne produkty poch. zwierzęcego, HC- jadalne produkty poch. zwierzęcego) 2002 r - koncepcja powstania PKG – jedyny kolejowy posterunek kontroli weterynaryjnej w Polsce 2003 r – wyłonienie wykonawcy w drodze przetargu 2004 -2005 - budowa i wyposażenie nowego posterunku 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 19

Piśmiennictwo: 1. Lutyński W. : Administracja weterynaryjna i weterynaria sądowa, PWRi. L Warszawa 1981. 2. Gajda T. : Nadzór sanitarno – weterynaryjny nad żywnością, wybrane akty prawne, WZWet Zielona Góra, Poznań 1979. 6/3/2021 Jarosław Nestorowicz 20