TEMEL GENETK KAVRAMLARVI Dr Nket BLGEN A Veteriner

TEMEL GENETİK KAVRAMLAR-VI Dr. Nüket BİLGEN A. Ü. Veteriner Fakültesi Genetik Anabilim Dalı

Soru • Mendel’in genlerin birbirlerinden bağımsız ayrıldığını öneren ikinci kuralından sapmalar görseniz ne düşünürsünüz? İp ucu: Bağımsız ayrılma kuralı dihibrit çaprazlamalarda ortaya çıkmıştır.

Genetik Materyalin Yapısı ve Organizasyonu Genetik Materyal’in keşfi…. • Mendel birim faktörleri tanımlayarak genetiğin temellerini attı, gen kavramı kabul edildi ama bu kalıtsal mekanizmanın nasıl bir materyal ile sağlandığı bilinmiyor… 19. yy başı! • Yaklaşık 50 yıl sürecek bir seri deney ile genlerin yapısının DNA olduğu anlaşılacak…

Genetik Transformasyon Griffith’in deneyi

Avery, Mc. Leod ve Mc. Carty deneyi

İkna olmadılar… • 1940’lara kadar kalıtım materyalinin protein veya amino asitler düşünülüyor: • “DNA’da sadece 4 nükleotid var ama amino asitler 20 çeşit ve çok sayıda protein var!!!”

Hershey ve Chase deneyi • DNA 32 P, Protein 35 S

Ne öğrendik? • Kalıtım materyali DNA’dır! • Her zaman DNA mıdır? Cevaplanması gereken diğer sorular… • Ancak dört bazdan oluşan bu basit molekül canlının oluşmasını sağlayan farklı genleri nasıl kodlayabilir? • Nasıl aktarılmasını sağlayabilir?

DNA’nın yapısı • DNA’nın yapısal özellikleri kalıtım materyali olmasının keşfinden önce biliniyordu… • DNA birbirine yapısal olarak benzeyen nükleotid denen dört bazdan oluşmuştur. • Baz ve şeker: Nükleosit • Pürin bazlar Adenin, Guanin • Primidin bazlar Timin, Sitozin

DNA’nın yapısı a) X-ray çalışmaları DNA molekülünün ince uzun yapısını göstermekteydi. b) Chargaff kuralı DNA’ların bazı ortak özelliklerini ortaya koydu 1 - Pürinlerin toplam oranı Pirimidinlerin toplam oranına eşit 2 - Adenin kadar Timin, Guanin kadar Sitozin

Meselson ve Stahl deneyi • DNA her hücre bölünmesi sırasında kopyalanır ve bu yarı korunumludur (yarı korunumlu).

Genetik materyal her zaman DNA’mı? • RNA içeren viruslar • Retroviruslar…

Genetik materyalin özellikleri • Replikasyon • Bilgi depolama • Depolanmış bilgiyi ifade etme • Mutasyonlar ile varyasyon sağlama

DNA’nın yapısı

• Nükleotit, bir fosfat grubu, beş karbonlu bir şeker (deoksiriboz) ve bir azotlu organik bazdan oluşur. Nukleotitler, nukleozitlerin fosfat esterleridir (nükleozit monofosfat).

DNA’nın farklı formları

RNA’nın yapısı

İki şekil arasındaki farkları bulunuz

farklar

RNA tipleri • Hücrelerimizdeki 3 ana RNA molekülü