Temel Bilgi Teknolojileri Giri Bilgisayarn Tarihesi Bilgisayar eitleri

Temel Bilgi Teknolojileri Giriş Bilgisayarın Tarihçesi Bilgisayar Çeşitleri Bilgisayarın Temel Parçaları Bilgisayar Performansını Etkileyen Özellikler Bilgisayarın Kullanım Alanları 1

Giriş D i ğ e r b i r d e y i ş l e ; Ø B i l g i s a y a r n e d i r ? insanlar tarafından hazırlanarak verilen bilgileri, Ø yine verilen komutlar dizisine uygun bir biçimde, istenen düzeyde ve şekilde işleyen, Ø işlenmiş bilgilerin sonuçlarını veren veya daha sonra kullanılmak üzere depolayan, Ø talep edildiğinde ilgili yerlere sunan elektronik c i h a z l a r a b i l g i s a y a r d e n i r. Buna karşılık düşünme ve duygusal yeteneği olmadığı için insanın yaptığı bir çok şeyi ve yapmadığı hiçbir şeyi yapamaz. Bu nedenle bilgisayarların kullanım ve işlevine göre her aşamada ne tür işlemler yapacağını insan belirler. Komutlar yardımıyla çok sayıda ve karmaşık verileri kısa sürede doğru olarak işleyebilen, saklayabilen ve gerektiği zaman geri verebilen mekanik ve elektronik parçalardan oluşan makineye BİLGİSAYAR adı verilir. ullanıcı tarafından giriş araçları aracılığıyla girilen verileri, merkezi işlem birimi ile makine dili çevirip işleyen ve gerektiğinde tekrar kullanılmak üzere depolama araçları ile depolayan, ürettiği sonucu çıkış ara yüzü ile kullanıcının anlayabileceği dile dönüştüren, elde edilen bilgiyi ihtiyaç duyulduğunda ilgili birimlere ileten ve görsellik sağlayan cihazlardır. 2

Bilgisayarın Tarihçesi, MARK-I, 1937 yılında otomatik hesap makinesi, ENIAC (Elektronik Sayısal Doğrulayıcı ve Bilgisayar), 1946 yılında matematiksel işlemler yapabilen 30 ton ağırlığındaki makinedir. EDVAC (Elektronik Soyut Değişken Otomatik Bilgisayar): Bu bilgisayar ENIAC ‘dan on kez daha küçük ve yüz defa daha hızlı çalışabiliyordu. UNIVAC 1951 yılında geliştirildi, manyetik teyp kullanarak verileri depolayan bilgisayar. IBM 700 SERISI- 1950, Univac ve IBM 700 serisi PHILCO TRANSAC S-200 IBM 1401 - 1947 , Transistorların kullanılmaya başlanması bilgisayar dünyasına değişik bir renk kattı. vakum tüpler kullanılarak yapılan elektronik bilgisayarlardır. IBM 360 -1960, Entegrelerin kullanılması; bilgisayarın boyutlarının küçülmesinin, maliyet azalmasına ve işlem hızının artmasına sebep oldu. APPLE - 1977 yılında piyasaya çıkan apple, Apple’de klavye ve monitör bulunmuyordu. INTEL 4004 MIKRO İŞLEMCİSİ - 1970’den sonra, ilk merkezi işlem birimli Bilgisayar. IBM PC : Günümüzde de söz sahibi olan IBM firması ilk kişisel bilgisayarını 1981 yılında piyasaya sürdü 3

Bilgisayarın Tarihçesi (devam) Birinci Kuşak (Vakum Tüplü) Bilgisayarlar (1946 -1959) İkinci Kuşak (Transistorlu) Bilgisayarlar (1959 -1964) Üçüncü Kuşak (Entegre Devreli) Bilgisayarlar (1964 -1970) Dördüncü Kuşak (Mikroişlemcili) Bilgisayarlar (1970 -1990 Beşinci Kuşak (Yapay Zekâlı) Bilgisayarlar (1990 -…) 4

Dördüncü Kuşak (Mikroişlemcili) Bilgisayarlar (1970 -1990)’’ın Özelliklri Mikroişlemcilerle daha hızlı işlemler yapılmakta Daha fazla bilgi ve program saklanabilen disk ve CD'ler kullanılabilmekte Yapay zekâ kavramı hayata geçirilmiş Ağ sistemleri oluşturulup bilgisayarlar arasında iletişim sağlanabilmiş Bilgisayarlar fiziksel olarak küçülerek kullanışlı ve taşınabilir hale gelmiş

Beşinci Kuşak (Yapay Zekâlı) Bilgisayarlar (1990 -…) (Kendi kendini denetleyebilen, daha akıllı ve insanlarla tam bir uyum içerisinde olabilen zeki makineler yapmak) Üretkenliğin düşük olduğu alanlarda, üretkenliği arttırmak amacıyla pratik metotlar geliştirmek Enerji ve kaynak tasarrufunda bulunmak Kalkınmada ve gelişmede, uluslar arası dayanışmaya katkıda bulunmak Toplumun sorunlarına pratik çareler bularak, toplumsal huzur ve güveninsağlanmasında katkıda bulunmak 6

Bilgisayar Çeşitleri Özel Amaçlı Genel Amaçlı, Müzik Setler Robotlar Büyük Boy Bilgisayarlar Ana Bilgisayarlar Bulaşık Makinesi Küçük ve Ortaboy Bilgisayarlar Çamaşır Makinesi Mini Bilgisayarlar ATM Makineleri Kişisel Bilgisayarlar

Bilgisayarın Temel Parçakarı Donanım Birimi Yazılım Birimi Giriş Çıkış Birimleri Sistemi Yazılımları Temel Donanım Birimleri Uygulamalı Yazılımlar Bellek ve Depolama Birimleri İletişim Birimleri 8

Bir PC nin Sembolik Donanım Yapısı GİRİŞ BİRİMİ Klavye Fare…. . MERKEZİ İŞLEM BİRİMİ ÇİKIŞ BİRİMİ Ekran, Yazıcı…. HAFIZA BİRİMİ RAM bellek SABİT Disk… 9

Giriş Birimleri Klavye Bilgisayarlara bilgi aktarmak ve komut girmek için kullanılır. Fare bilgisayarda komut seçmek ve çalıştırmak gibi işlemlerde kullanılan giriş birimidir Mikrofon ses kaydetmek için kullanılır Tarayıcı Yazılı belgeyi tarayarak fotokopisini alıp bir bilgisayara aktaran elektronik cihazdır) Çubuk Kod Okuyucu (Siyah-beyaz farklı kalınlıklı çubuklar halinde basılmış olan işaretleri okuyarak sayısal veri biçiminde otomatik olarak bilgisayar ortamına aktaran cihazdır) Oyun Çubuğu Bilgisayarın hareketleri veya farklı konumları algılamasını sağlayan ve oyunların daha rahat ve gerçeğe yakın oynanmasını sağlayan cihazdır. Optik Okuyucu Kurşun kalem ile işaretleme yapılan özel formlar üzerindeki kutucuklardaki işaretleri algılayarak sayısal veri biçimine dönüştüren ve bilgisayara aktaran cihazdır PC Kamera, Işıklı Kalem, Dokunmatik Ekran vb. . 10

Multimedya Tuşları Harf Tuşları Fonksiyon Tuşları Yön Tuşları Özel Amaçlı Tuşlar Rakam Tuşları Özel Amaçlı Tuşları 11

Klavye Tuş Özellikleri ENTER tuşu kullanılarak ekrana yazılan komutların işletilmesi sağlanır. SHIFT tuşu birlikte herhangi bir harf tuşuna basıldığında Caps Lock tuşunun aktif olup olmama durumunu göre harfin büyük yada küçük karakterde yazılmasını sağlar. CTRL tuşu birçok komutu yerine getirecek şekilde programlanmış olup kısa yol tuşlarının kullanımını gerçekleştirir. CAPS LOCK klavyeden sürekli büyük harfle yazılmak için bu tuşa basılır. ESC tuşu işlemi iptal etmek yada paket programlarda menüye dönmek içim kullanılır. SPACEBAR tuşu boşluk vermek için kullanılır. BACK SPACE imlecin bulunduğu noktadan itibaren geriye doğru hareket ederek geride bulunan karakterleri silmek için kullanılır. TAB tuşu kelime işlemcilerde imleci istenilen karakter sayısı kadar ileriye götürmek için kullanılır. INSERT tuşu kelime işlemcide satır aralarına yada karakter aralarına ekleme yapmak 12 için kullanılır.

Klavye Tuş Özellikleri PAGE UP tuşu açık olan bir belgede yada programda ekranı bir ekran boyu yukarı page down ekran boyu aşağı kaydırmak için kullanılır. DELETE tuşu imlecin bulunduğu noktanın sağındaki tüm karakterleri birer silmek için kullanılır. HOME tuşu kelime işlemci programlarında imleci bulunduğu satırın ilk karakter, END tuşu kelime işlemci programlarında imleci bulunduğu satırın son karaktere getirmek için kullanılır. NUM LOCK tuşu klavye üzerindeki rakam tuş takımını aktif hale getirmek için kullanılır. FONKSİYON TUŞLARI F 1, F 2. . . F 12 tuşlarıdır. Normalde kendi başlarına bir görevleri yoktur. Ancak bu tuşların özelliği programlanabilir olmalarıdır. Yani fonksiyon tuşları, kullanıcının değişik amaçlara yönelik olarak tanımlayabilmesi için hazırlanmış olup değişik yazılımlar bu tuşlara değişik görevler yüklerler. ALT tuşunun kendi başına hiçbir etkisi yoktur ve herhangi bir tuşlarına birlikte basıldığında anlamlı olur. ALT GR tuşu alfa nümerik tuşlar üzerindeki üçüncü karakteri yazdırmak için kullanılır. BREAK tuşu kendi başına bir anlamı yoktur. CTRL ile basıldığında yapılmakta olan işin yarıda kesilmesini sağlar. PAUSE tuşu PC’nin yapmakta olduğu işi dondurur. Herhangi bir tuşa bastığınızda, işlem devam eder. PRINT SCREEN ekranında mevcut olan görüntüyü, yazıcı aracılığıyla kâğıda aktarmayayada hafızaya almaya yarar. Klavyenin benzeri işlev gören fakat ondan daha pratik kullanılabilen birimdir. Farenin ekranda görünen bir işaretçisi vardır; bu işaretçi biz fareyi hareket ettirdikçe hareket eder. 13

Fare Kullanım Teknikleri Tıklama: Farenin düğmelerinden birisinin bir kez basılıp bırakılmasıdır. Çift tıklama: Farenin sol tuşunun fare hareket ettirilmeden seri olarak iki kez basılıp bırakılmasıdır. Sağ tuşun çift tıklama işlevi yoktur. Sürükleme: Bir simgenin üzerine gelinerek tuşlardan birisinin basılı tutularak farenin hareket ettirilmesi sureti ile o simgenin de hareket ettirilmesidir. Bu eylem genellikle bir nesneyi taşımak için kullanılır. Fare, aşağıda açıklandığı gibi programları çalıştırmak, seçim yapmak, dosya ve klasörleri taşımak v. b. gibi kullanıcının sıkça tekrar ettiği hareketleri klavyeden girdi yapma zorunluluğunu ortadan kaldırarak gerçekleştirmemizi sağlayan bir işaretleme aygıtıdır Bir Düğmeye Tıklamak : Windows işletim sisteminde düğmeler sıkça kullanılmaktadır. Bu düğmeler, atandıkları işlevleri yerine getirirler. Masaüstü’nün sol alt köşesinde bulanan Başlat düğmesi, program veya klasörlerin genellikle üst kısmında bulunan araç çubuklarındaki düğmeler, “Evet”, “Hayır”, “İptal” gibi seçenekler sunan pencerelerdeki bu isimleri taşıyan düğmeler bunlara örnek gösterilebilir. Bir düğmeye atanan işlevi yerine getirmek için o düğmeyi sol tuş ile bir kez tıklamak yeterlidir. Görev çubuğunun üzerindeki simge veya düğmelere de sol ile bir kez tıklanır. Simge Seçmek : Masaüstünde, bir klasörde veya bir pencerede bulunan çok sayıdaki simgelerden birini seçmek için kullanılır. Seçilen simge maviye dönük koyu bir renk alır. Bu seçimden sonra yapılacak işlemler seçilen simgeyi etkiler. Örneğin seçimden sonra Delete tuşuna basılması seçilen simgenin silinmesine neden olacaktır.

Fare Sağ Tuş Kullanımı Sağ tuş her zaman bir menü açar ve bunun için menü tuşu adı da verilir. Açılan menü, sağ tuş tıkandığında farenin imleci nerede ise o konumla ilgili açılır menü vermektedir.

Temel Donanım Birimleri Temel donanım birimi giriş birimi parçaları tarafından girilen verilerin işlendiği ve ekrana aktarıldığı bölüdür. Bu birimdeki donanım elemanları bilgisayar kasanın içerisinde yer alırlar. KASA; Bilgisayarın anakart, sabit disk, bellek, ekran kartı gibi bütün parçalarını içinde barındıran parça, kasadır. ANAKART; Bir bilgisayarın hangi özelliklere sahip olabileceğini belirleyen ve bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde bulunduran ve bu parçalar arasında iletişimini sağlayan elektronik devre elemanına ana kart denir. Plastiğin sert bir türevi olan fiberglastan yapılmış olup üzerinde bakır yollar bulunan ve genellikle koyu yeşil bir levha olarak yapılır. Ana kart üzerinde, mikro işlemci yuvası, bellek, genişleme yuvaları, BIOS, diğer kartlar için genişletme yuvaları ve diğer yardımcı devreler (sistem saati, kontrol devreleri gibi) yer almaktadır. MERKEZİ İŞLEM BİRİMİ Bilgisayarın çalışmasını düzenleyen ve Programlardaki Komutları tek işleyen birimdir. İşlem hızına göre çeşitli modelleri vardır. Merkezi işlem birimi, aritmetik ve mantık birimi ile kontrol ünitesinden oluşur. . Aritmetik ve mantık birimi : dört işlem, verilerin karşılaştırılması, karşılaştırmanın sonucuna göre yeni işlemlerin seçilmesi ve kararların verilmesi bu birimin görevidir. Kontrol ünitesi : Işlem akışını düzenler, komutları yorumlar ve bu komutların yerine getirilmesini sağlar. 16

Ana Kart Elemanları Ana kart hem üstüne monte edilen parçalar arasında ilişki sağladığı gibi hem de bilgisayarın bazı fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlayan elektronik parçaları da üzerinde bulundurur. Bıos: Anakart üzerinde bulunan aygıtlarla ilgili bilgileri içeren bir hafıza ünitesidir. ROM BIOS : sabit-değişmez hafıza birimi, CMOS BIOS bilgileri istendiği zaman değiştirilebilen bir bellek ünitesidir. Yonga Seti (Chipset) : Anakartın beynini oluşturan ve PC içindeki tüm veri akışını kontrol eden entegre devredir. Veri Yolu : Anakart üzerindeki bileşenlerin birbiri ile haberleşmesini sağlayan devrelere veri yolu denir. Portlar Ve Konnektörler : Çevre birimleri bilgisayara bağlamak için kullandığımız, kasanın arkasındaki bağlantı noktalarına PORT denir. Önbellek: İşlemci üzerinde olup ve işlemcinin sık kullandığı bilgilerin depoladığı belleğe denir.

Ana Kart Elemanları Ana kart konusunda bilinmesi gereken önemli noktalardan birisi her ana Kartın her parçayla çalışmayacak olmasıdır. Ayrıca bazı ana kartlar “Ekran kartı”, “Ses kartı” gibi bazı parçaları üzerlerinde sabit olarak bulundururlar. PCI (Peripheral Component Interconnect): Ana kartta PCI yuvalari, ISA yuvalarinin hemen yanında bulunur GP (Advanced Graphics Port): Sadece ekran kartları için çıkarılmış bir veri yolu olup grafik için daha gelişmiş bir veri yolu olduğundan AGP kartları tercih edilmektedir Kesme: Klavye ve fare kullanırken bir yandan da ekrana bilgi gönderir ve sabit Diskten okuma yapar. ISA (Industry Standard Architecture): Ana kartin kenarina yakin yerde bulunan uzun siyah kart yuvaları ISA yuvasıdır. 18

Bellek ve Depolama Birimleri Bilgisayar sistemlerinde bilgilerin geçici veya daimi olarak saklandığı alanlara bellek adı verilir. RAM (Rasgele erişimli bellek olup, işletim sisteminin, çalışan uygulama programlarının veya kullanılan verinin işlemci tarafından hızlı bir biçimde erişebildiği yerdir. ) ROM(Sadece okunabilen bellek çeşididir. Bu bellek üretici firma tarafından hazırlanmış olup bilgileri okunabilir fakat üzerinde bir değişiklik yapılamaz. ) Sabit Disk(Bilgisayarda bulunan bütün yazılımların kayıtlı olduğu birim olup bilgisayarın hafızası olarak bilinir) CD-ROM (Bilgisayarda bulunan bir program veya belgeyi başka bir bilgisayara aktarmak yada depolamak için yaygın olarak kullanılır) DVD-ROM, Disket, Flaşh Disk 19

RAM Bellek Çeşitleri RAM’lar birbirinden tamamen bağımsız hücrelerden hücrelerin her birinin kendine ait sayısal bir adresi vardır. SRAM (Static Random Access Memory): Statik Rastgele Erişimli Bellek DRAM ( Dynamic Ramdom Access Memory): Dinamik Rastgele Erişimli Hafıza FPM DRAM (Fast Page Mode DRAM): Hızlı Sayfa Modu DRAM EDO DRAM (Extended Data Out): Genişletilmiş Veri Çıkışı SDRAM (Senkronize DRAM) DDR SDRAM (Double Data Rate SDRAM) 20

ROM Bellek Çeşitleri Bu bellek üretici firma tarafından hazırlanmış olup bilgileri okunabilir fakat üzerinde bir değişiklik yapılamaz. PROM (Programable Read Only Memory) : Programlanabilir Yalnızca Okunur Bellek EPROM (Erasable Programmable Read Only Memory): Silinebilir Programlanabilir Yalnızca Okunur Bellek EEPROM (Electrically Erasable Read Only Memory ): Elektiksel Olarak Silinebilen Programlanabilen Yalnızca Okunur Bellek 21

KART Çeşitleri Ekran kartları, diğer bir adıyla grafik kartları, bilgisayar monitöründeki her türlü yazı, grafik, resim, film gibi şekillerin oluşturulmasında işlemci ile monitör arasında görev yapan adaptörlerdir. Ses kartları, bilgisayarlarda sayısal olarak üretilen ses bilgisinin hoparlörlere aktarımını gerçekleştiren veya analog olarak dış ortamdan alınan sesleri sayısal olarak bilgisayarda depolamaya yarayan bir donanımdır. Ses kartları anakartla bütünleşik olarak yapılırlar. Bu tür ses kartlarına “ONBOARD” ses kartı adı verilir. I/O (Input / Output) Kartları, Bilgisayarın dış dünya iletişimini sağlayan tüm giriş – çıkışlar bu yolla yapılır. Klavye, fare, ekran kartı, modem, monitör, disk sürücüler bu yolla anakarta bağlanır. Günümüz bilgisayarlarında dört farklı I/O bus çeşidi vardır. Bunlar ISA, PCI, AGP ve USB’dir. 22

Bağlantı Noktaları (Paralel-Seri Ve Usb Ports) Bağlantı noktaları aslında girdi-çıktı aygıtları değildir. Bağlantı noktaları Bilgisayar ile çevre bilimleri arasında bilgi taşır. Bağlantı noktası, farklı iki sistem arasında veri aktarımını sağlar. Paralel Portlar Seri Portlar USP Portları

Genişleme Yuvaları Ses, video, radyo, tarayıcı, ekran, ethernet kartlarının takıldığı yuvalardır. ISA VESA PCI AGP USB 24

Çıkış Birimleri Monitör(Monitörler, bilgisayarın kullanıcıdan aldığı komut ya da bilgileri ekranı vasıtasıyla gösteren ve bu bilgi ya da komutlara göre elde ettiği sonuçları ekranında göstererek kullanıcıya aktaran bir elektronik cihazdır. ) CRT Monitör LCD Monitör Yazıcı (Bilgisayar ortamındaki bilgileri kağıt gibi çeşitli yüzeyler üzerine yazabilen elektronik baskı cihazıdır ) Nokta Vuruşlu Mürekkep Püskürtmeli Lazer Çizici-Plotter (Çiziciler büyük boyuttaki kâğıtlara baskı yapabilen bir tür yazıcıdır. Hopörler (müzik dinlemek, film izlemek veya kaydettiğiniz sesi dinlemek için kullanılan çıkış birimidir)

Monitör Çeşitleri Çoğu zaman bilgisayarın kendisi zannedilen monitör, aslında bilgisayarda yapılan bütün işlemlerin sonucunun gösterildiği ve yaygın olarak kullanılan bilgisayar çıkış birimidir. LCD (Liquid crystal) monitörler; dizüstü ve masaüstü bilgisayar ile Kullanılabilen çeşitleri mevcuttur. Plastik bir tabaka içerisinde bulunan bir sıvının ışığı yansıması ile görüntü meydana gelir ve daha kaliteli görüntü oluşturur. CRT (Cathode Ray Tube): Bu monitörlerde en önemli kısım tüptür. CRT ekranlar katot ışınları ile seri bir şekilde yollanan elektronların ekrana bombardıman edilmesi ile görüntü meydana gelir. Şekil olarak TV şekline benzer ve yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yazıcı Çeşitleri Bilgisayar ortamındaki bilgileri kağıt gibi çeşitli yüzeyler üzerine yazabilen elektronik baskı cihazıdır Nokta Vuruşlu Yazıcılar (Dot Matrix Printer) : Kişisel bilgisayarların kullanılmaya başlanmasıyla birlikte kullanımı yaygınlaşan yazıcı türüdür. Matris biçiminde dizilmiş baskı iğnelerinin bilgisayardan gelen veriler doğrultusunda elektromıknatıs yardımı ile kâğıt ile yazıcı kafası arasındaki gergin duran bir şeride nokta vurarak baskı yapan bir yazıcıdır. Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar (Ink Jet Printer) : Mürekkebi püskürterek yazma yaparlar. Bu yazıcıların yazma kafasının arkasında manyetize edilebilen özel bir mürekkep içeren kartuş bulunmaktadır. Nokta vuruşlu yazıcılardaki vurma yerlerinde yüksek hızda baskı ortamına püskürtülen boyar madde vardır. Lazer Yazıcılar (Laser Printers) : Fotokopi makinesi ile aynı ilkede çalışır ve yazma işleminde toner kullanır. Diğer yazıcılara oranla daha hızlı, daha sessizdir ve daha kaliteli çıktı verir. Lazer yazıcılarda bir sayfayı tümüyle basmak için geniş bir belleğe sahiptir. İyi bir lazer yazıcıda yüksek belleğin yanı sıra, işlemci de bulunur. 27

İletişim Birimleri Fax Modem Kartı (İnternete bağlanmak, bilgisayarı kullanarak fax çekmek veya almak için gerekli olan donanım elemanıdır. Modemler doğrudan veya telefon hatları ile bilgisayarları birbirine bağlarlar. Böylece dünyanın her yerindeki bilgisayarlar birbirleri ile veri alışverişinde bulunabilirler. ) Ethernet Kartı Birbirine yakın olan bilgisayarlar arasında iletişim ve veri paylaşımı sağlamak istendiğinde, bu bağlantı ethernet kartları ile sağlanır. Örneğin bir hastanede bulunan bilgisayarlar birbirlerine bağlı ise yapılan tahlil sonuçlarından bütün doktorların haberi olacaktır. 28

Güç Kaynağı Bir bilgisayar için olmazsa olmaz bir parça sorarsanız o kesinlikle güç kaynağıdır. Güç kaynağı olmadan bilgisayar plastik ve metal dolu bir kutu olmaktan ileri gidemez. Güç kaynağının yaptığı iş evinize gelen alternatif akımı (AC) bilgisayarınızın ihtiyacı olan doğru akıma (DC) çevirmektir. Güç kaynağı tarafından sağlanan tipik voltajlar 3. 3 volt, 5 volt, 12 volt ‘ tur. 29

Bilgisayar Yazılımı ØBilgisayarı fonksiyonel hale getiren, fiziksel yapısı dışında kalan her şeye yazılım adı verilir. ØBir bilgisayar sistemi donanım ve yazılımdan oluşan bir bütündür ama yazılım olmadan hiçbir bilgisayar çalışamaz. ØBilgisayar donanımının hangi veri üzerinde, hangi işlemi, ne zaman ve nasıl yapacağını belirten komut gruplarının (program) bütününe yazılım denir. ØProgram, belirli bir amaca yönelik olarak hazırlanmış, verilen komutlar doğrultusunda istenilen işlemleri belirli bir sıra içerisinde yerine getiren komutlar dizisidir. ØYazılım, program ve veriden oluşan iki unsuru bulunan bir yapıdır. Yazılım bir programlar bütünü iken, bilgisayara girilen işlenmemiş durumdaki bilgiler ile işlem sürecinden sonra ortaya çıkan işlenmiş bilgilere ise veri denir.

Bilgisayar Yazılımları Sistem Yazılımları Uygulama Yazılımları İşletim sistemi Hizmet Programları Derleyiciler 31

Sistem Yazılımı; Uygulama yazılımları ile bilgisayar donanımı arasında iletişim sağlayan ve bilgisayar sisteminin programlandığı biçimde çalışmasını sağlayan yazılımlara denir. Sistem yazılımları işletim sistemleri ve hizmet yazılımları olarak ikiye ayırmak mümkündür. İşletim sistemi, uygulama yazılımları ile bilgisayar donanımı arasında bağlantıyı sağlayan özel bir yazılımdır. Bu yazılım; donanımın mikroişlemci, bellek, disk gibi parçaların kontrolünü elinde tutar ve uygulama yazılımlarına değişmez bir ara birim görevi yapar. İşletim sistemi, bu yönüyle hem donanımla hem de uygulama yazılımları ile doğrudan ilgilidir. İşletim sistemleri, bu işlemi nasıl yaptıklarına göre ayrılırlar. (Windows, Linux, Unix gibi) 32

Uygulama Yazılımları; Kullanıcıya kolaylık sağlayan ve hız kazandıran özelleştirilmiş programlardır. Uygulama yazılımı kullanıcıya, sistem yazılımının istenen fonksiyonları, donanıma nasıl yaptırması gerektiğini anlatan bir iletişim köprüsüdür. Kelime İşlemciler: Yazı yazmak ve bununla ilgili işlemler için kullanılır. Yaygın kullanılan kelime işlem programları, Microsoft Word, Ami Pro, Word. Pad …v. b. Hesap ve Tablolama Programları: En basit tanımla; birbiri ile ilişkiler kurabilen satır ve sütunlarla hesaplar yaparak, çeşitli istatistikler, grafikler çıkarılmasını sağlayanprogramlardır. Yaygın kullanılan hesap tablosu programları MS-Excel, Lotus I– 23, Quatro Pro… v. b. Sunum Programları: Toplantı ve konferanslarda anlatılanların daha etkili olması için görsel ve işitsel sunumlara imkân veren programlardır. En yaygın kullanı Powerpoint programıdır. Veri Tabanı Yazılımları: Veri tabanı; bilgileri saklamak, belirli bir şekilde sınıflandırmak, istendiğinde bazı özelliklere göre sıralı listeler oluşturabilmek, gerektiğinde daha önce kaydedilmiş bilgileri değiştirebilmek ve bu bilgileri silebilmek için geliştirilmiş yazılımlardır. Bilgisayar Destekli Tasarım Yazılımları(CAD), Grafik ve Resim Yazılımları, Ticari Yazılımlar vb. . 33

Bilgisayarın Kullanım Alanları Ofis Uygulamaları: Bir işletmenin veya işletmeler arası ofis hizmetlerinin bilgisayar aracılığıyla yürütülmesidir. Eğitimde: Eğitimin (yabancı dil öğreniminden, astronomi, fizik, tıp'tan bilimsel araştırmalara kadar) bilgisayar destekli yapılması. Ekonomik araştırmalarda: Ekonomik verilerinin hesaplanması, yorumlanması vs. Trafik kontrolünde: Trafik ışıklarının zamanlaması ve diğer trafik işlemlerinin de. Askeri alanda: Nükleer silahların kontrolü ve uzay çalışmalarında. İmalatta: Üretim esnasında kalite kontrol ve otomatik üretim amacıyla (robotik üretim). Kamusal hizmetlerde: Devlet hizmetleri, sağlık hizmetleri, banka hizmetleri, planlama hizmetleri için kullanılır. İletişimde (internet): Uzak mesafeler arasında bilgi alış verişinde. Masa üstü yayıncılıkta: Bilgisayarın daktilo gibi kullanılmasıdır. Böylece; yazılan yazı ekrandan takip edilebilir, yanlış yazılan yazı düzeltilebilir, üzerinde istenilen değişiklikler yapılabilir, saklanabilir ve çıktısı alınabilir. Mühendislik Uygulamaları: Mühendislerin ve mimarların çizim ve tasarımlar için, elektrik mühendislerinin endüstriyel tasarımları için bilgisayar yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Buna Bilgisayar destekli dizayn (Computer Aided Design - CAD) denmektedir. En yaygın kullanılan program ise Auto. CAD yazılımıdır. 34

Bilgisayarın Performansını Etkileyen Faktörler İşlemci Hızı Önbellek Miktarı Anakart Türü ve Hızı Ram Bellek Türü ve Miktarı Sabit Disk Kapasitesi ve Miktarı Hafıza Miktarı Ekran Kartı ve Türü vb… 35