TELF SZLEMELERNDE TEMEL KONULAR Avukat ABDULLAH EGEL SZLEMELER

TELİF SÖZLEŞMELERİNDE TEMEL KONULAR Avukat ABDULLAH EGELİ

SÖZLEŞMELER YAZILI USULE TABİDİR • Sözleşmeyi imzalayacak kişi hak sahibi mi? • Eser, koruma süresini doldurmuş mu? • Eser daha önce yayınlanmış mı? (Yayınlandıysa) o Stok durumu o Eski sözleşme Taraflar arasında yazılı bir sözleşme yapılması yeterlidir. Noter huzurunda da sözleşme yapılabilir.

TARAFLAR • Haklar yazardan alınıyorsa - TC kimlik no’su ve adresi • Haklar mirasçılardan alınıyorsa - Mirasçılık belgesi, - Tüm mirasçıların adı - T. C. kimlik no’ları Yazara veya mirasçıya, bu eserin haklarının daha önceden başkasına devredilip devredilmediği açıkça sorulmalıdır.

TARAFLAR • 3. kişiler - Tüzel kişiden alınıyorsa şirket bilgileri, şirket yetkilisinin imza sirküleri ve imzaya yetkili olup olmadığı, - Gerçek kişiden alınıyorsa kişinin T. C. No’su ve adresi belirtilmelidir. 3. kişilerden yazarla veya mirasçı ile yaptığı sözleşme de istenmelidir. Bu kişinin devir yetkisinin olup olmadığı, hangi hakları aldığı, sözleşmenin süresi ya da sınırı ve bunları devredip devredemeyeceği sözleşmeden kontrol edilmelidir. 3. kişilere, bu eserin haklarının daha önceden başkasına devredilip devredilmediği açıkça sorulmalıdır.

SÖZLEŞMENİN KONUSU İki türlü sözleşme yapılabilir: • Mali hakların devri sözleşmesi • Yayın sözleşmesi-Ruhsat sözleşmesi Eserin ya da eserlerin açık adı, esere ilişkin hakların hangi suretle ve ne şekilde devredildiği ayrı yazılmalıdır.

SÖZLEŞMENİN KONUSU Mali hakların devri sözleşmesinde haklar sözleşme koşullarında yayınevi mülkiyetine geçer. Yayın sözleşmesinde hakların mülkiyeti yazarda kalır ancak kullanma ruhsatı yayınevine ait olur. • Basit Ruhsat: Yazar, hakları başka yayınevlerine de verebilir. • Tam Ruhsat: Tek kullanıcı yayınevi olur. 3. şahsa devir yetkisi alınıp alınmayacağı da belirtilmelidir.

HAKLAR a- İşleme b- Çoğaltma c- Yayma d- Temsil e- İşaret ses ve /veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı Yazardan ya da mirasçılarından eserin hangi haklarının devralındığı açık bir şekilde sıralanmalıdır.

HAKLAR • Alınan hakların ne şekilde kullanılacağı, • Karşılığında ne ödeneceği, • Hakların, devredenin uhdesinde olduğu ve bu hakları başkasına daha önceden devretmediği ve devretmeyeceği, • Hakların nerede geçerli olduğu (yurt içi veya yurt dışı) • Eserin hangi dillerde yayınlanacağı. Tüm haklar alınabileceği gibi hakların bazıları da alınabilir.

KARŞILIKLI HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER a- Eserin teslimi ve şekli zamanı yayın zamanı eserin özellikle çevirinin yayınlanmaya müsait olup olmadığı durumda eserin iade edileceği, b- Eserde düzeltmenin yapılıp yapılmayacağı (Yapılamadığı takdirde düzeltmelerin yayınevince yapılacağı), c- Eser üzerinde yazarın adının olup olmayacağı ya da yazarın mahlas kullanıp kullanmayacağı, d- Eserin ebat ve şekli, kullanılacak kâğıt cinsi, kapak, iç sayfalar, görseller, fotoğraflar, e- Eserden kaç nüsha verileceği, f- 3. şahsa tamamen ya da kısım devir yetkisinin olup olmadığı,

KARŞILIKLI HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER g- Hakları devredenin hakları başkasına daha önce devredip devretmediği, eser içindeki 3. kişi hak ihlallerinden yazarın sorumlu olduğu, 3. kişilerin yazardan kaynaklı taleplerinin yazarın sorumluluğunda olduğu, h- Sözleşme bitiminde stokların durumunun ne olacağı, ı- Yazarın 2 yıl cayma hakkını kullanamayacağı, j- Yazarın sözleşme konusu eserle ilgili olarak kısmen ya da tamamen yayınevine ve yayınevinin üye olduğu meslek birliğine toplu hak yönetimi lisanslama ve hak takibi, şikayet ve dava için yetki verdiği, k- Yazarın Banka IBAN numarası, l- Yazarın yeni bir eser yazdığında ilk yayın hakkının yayınevinde olacağı, yazarın benzer ya da muadil bir eser yazıp haksız rekabet yapmayacağı.

SÖZLEŞMENİN SÜRESİ VE SINIRI Sözleşme mali hak devri şeklinde yapılıyor ise süresiz, sınırsız ve koruma süresi boyunca haklar devralınabilir. Yayın sözleşmesi sözkonusu ise, baskı sayısı süresi ve müteakip baskılar mutlaka belirtilmelidir. Aksi halde sözleşme, bir baskıya müstenit olur. Mali hak devri ya da yayın sözleşmesinde, kitabın ilk baskıda kaç adet basılacağı, kaç yıl süre ile alındığı, bu süre içinde kaç defa basılacağı ya da sözleşme süresi boyunca eseri basabileceği açık bir şekilde belirtilmelidir.

TELİF ÜCRETİ VE ÖDEME ŞARTLARI Eser üzerindeki haklar bedelli ya da bedelsiz devredilebilir. Telif ücreti ödemesinde iki sistem vardır: v Baskı gerçekleştiğinde ödeme v Satış sonrası ödeme

TELİF ÜCRETİ VE ÖDEME ŞARTLARI q İlk baskıda ve ayrıca yapılan her baskıda yazar ödeme almaya hak kazanır. q Ödemenin, baskı bitiminden ne kadar süre sonra ve ne şekilde yapılacağı sözleşmede belirtilmelidir. q Satış üzerinden ödeme sözkonusu ise, eser ne kadar satılırsa, satış üzerinden telif ödenir. Bu sistemde aylık, 3 aylık, 6 aylık gibi süreler konularak bu sürelerin sonunda satış raporları üzerinden yazara ödeme yapılır. q Telif ödemesi bir defaya mahsus yapılabileceği gibi telif oranı üzerinden de yapılabilir. q Telif bedeli, baskı sayısı x kitabın KDV hariç satış fiyatı x telif oranı (%) şeklinde hesaplanır. Bu ücretten stopaj (vergi) kesilerek yazarın bildirdiği hesaba ya da gider makbuzu karşılığı kendisine ödenir. Ödemelerin şekli, taksitler vb şartlar buraya konulabilir. q Hangi haklar alınıyorsa, o haklara yönelik nasıl bir ödeme yapılacağı da sözleşmeye yazılmalıdır. Sözleşmelerde genel alışkanlık, tüm hakların yazılması ancak ödeme konusunda sadece basılı kitaptan bahsedilmesidir. Eserin 3. şahsa devir ya da hakların kullanılmasında yazar ile eser sahibi arasında gelirin nasıl bölüşüleceği de eklenmelidir.

FESİH • Sözleşmenin gayrikabili rücû (tek taraflı dönülmezlik) olup olmadığı, • Sözleşme şartlarından hangilerinin ihlâli halinde sözleşmeyi fesh hakkının doğacağı, • Sözleşmeyi feshetme hakkının söz konusu mücbir sebepler dahil, eserin müsveddelerinin tesliminden itibaren baskıda ortaya çıkacak gecikme süresinin ne kadar olacağı, • Fesih ihbarlarının noter aracılığıyla yapılacağı, • Sözleşme bitiminden 3 ay önce fesih edilmediğinde sözleşmenin aynı süre ile uzayacağı.

KANUNİ İK METG H ADRESLERİ • Hakları devredenin ve yayıncının tebligat adresleri, • Adreslere yapılacak tebligatların geçerli olacağı, • Adres değişikliklerinin bir ay içinde yapılacağı, • Aksine durumlarda da sözleşme adreslerinin tebligat adresi olarak kabul edileceği belirtilir.

İHTİL FLARIN HALLİ Doğacak her türlü ihtilâfların hallinde hangi yerin mahkeme ve icra dairelerinin yetkili olacağı belirtilir.

SÖZLEŞME ADEDİ, TARİHİ VE İMZALAR • Sözleşmenin kaç nüsha olduğu, • Kimlere verildiği, • Tarihi, • Karşılıklı imzalar, • Yayıncı adına imza atanın yetki belgesi, • Mirasçı ise mirasçılık belgesi, • 3. kişiden devir alınıyor ise yazarla yaptığı sözleşme bu sözleşmeye eklenir, her sayfa imzalanır.

Teşekkürler avegeli@yahoo. com info@turkyaybir. org. tr