TAVANLI REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ZEL YETENEKL RENCLER

TAVŞANLI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÖZEL YETENEKLİ ÖĞRENCİLER VE BİLİM VE SANAT MERKEZLERİNE (BİLSEM) ÖĞRENCİ YÖNLENDİRİRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER MUSTAFA TAŞDEMİR MUSTAFA ALİ GÖKÇÜOĞLU

Özel Yetenekli Birey Zeka, Yaratıcılık, Sanat, Liderlik kapasitesi veya Özel akademik alanlarda, Yaşıtlarına göre yüksek düzeyde motivasyon, performans gösterdiği uzmanlar tarafından belirlenen çocuk/öğrencilerdir (BİLSEM Yönergesi, 2007). 2

Toplumu oluşturan bireylerin; %95’inin normal zeka, %3’ünün normal zekanın altı, % 2’sinin yetenekli olduğu kabul edilmektedir. Marland Raporu (1972) 3

Özel Yetenekli Birey YARATICILIK YETENEK ÖZEL YETENEK MOTİVASYON 4

Özel Yetenek Yaratıcılık Motivasyon Nasıl Gözlemlenir? 5

Özel Yetenek Yüksek düzeyde soyut düşünebilir Sözel ve sayısal mantık yürütebilir Uzamsal ilişkiler, bellek ve sözcük akıcılığı olan Yeni durumlara uyum gösterebilen ve yön verebilen Bilgilerin hızlı, sağlıklı ve seçici olarak hatırlayabilen Genel yeteneklerin çeşitli birleşimlerini sanat, liderlik, yönetim gibi performans alanlarına uygulayabilme kapasitesi olan 6

Yaratıcılık Düşüncelerin akıcı, esnek ve özgün olması Deneyime açık olma Başkalarının düşünce ve ürünlerindeki yeniliğe ve değişikliğe karşı alıcı olma Ayrıntıya, düşünce ve maddelerin estetik niteliklerine duyarlı olma 7

Motivasyon Belirli bir problem veya çalışma alanına karşı yüksek düzeyde ilgi, heves, hayranlık, bağlılık duyma kapasitesi, Azimli, sabırlı, kararlı olma, çok çalışabilme ve kendini belirli bir işe adayabilme kapasitesi, Önemli bir işin üstesinden gelebileceğine ilişkin özgüvene ve başarma güdüsüne sahip olma. 8

Özel Yetenekli Birey 21. özel yüzyılın bilgi ve yaratıcılığa dayalı rekabet dünyasında yetenekliler bilim, teknoloji, sanat, iş ve hizmet alanlarında, genel anlamda uygarlığa katkıda bulunabilecek bireylerdir. Dünyadaki hızlı değişimler; eğitim ve iş piyasasında yaratıcı ve problem çözme yeteneği güçlü bireylerin önemini daha da arttırmaktadır. 9

Zihinsel Özellikleri Ø Çeşitli alanlarda özel yetenekleri vardır. Ø Yoğun motivasyon gösterebilirler. Ø Gelişim basamaklarını yaşıtlarından önce tamamlarlar. Ø Sürekli soru sorarlar, meraklıdırlar. Ø Ayrıntılara dikkat ederler. Ø Kendisinin seçtiği konuda veya ilgi alanlarında bağımsız çalışabilirler. Ø Çabuk ve kolay öğrenirler, kavrama ve akılda tutma süreleri yüksektir. Ø Birbirini takip eden konular, olaylar dizisi karşısında sonraki adımı tahmin edebilirler. Ø Derin ve geniş ilgi alanlarına sahiptirler. Ø Bir alanda öğrendiği konu ile bir başka alanda öğrendiği onu arasında akla yatkın ilişkiler kurabilirler. Ø Kelime dağarcıkları zengindir. 10

Zihinsel Özellikleri Ø Kelimeleri doğru telaffuz eder, yerli yerinde kullanırlar. Ø Akıcı bir konuşmaları vardır. Ø Bildiklerini, düşündüklerini yaşıtlarından daha iyi ifade edebilirler. Ø Bir öykünün ya da paragrafın ana fikrini yaşıtlarından daha çabuk bulup çıkarırlar. Ø Neden sonuç ilişkilerini ve benzerliklerini yaşıtlarından daha çabuk ayırt ederler. Ø Karmaşık ve zor problemlerden hoşlanır ve yaşıtlarının çözemediği problemleri çözebilirler. Ø Ders başarıları yüksektir. Ø Eleştirebilme yetenekleri yüksektir. Ø Orijinal, yaratıcı ve girişkendirler. Ø Başarılı oldukları alanda yüksek performans ve potansiyel kabiliyetlerini tek başına veya birleştirerek kendilerini gösterirler. 11

Sosyal Alandaki Özellikleri q Kendilerine güvenir, kolaylıkla sorumluluk alabilirler. q Yeni ve değişik durumlara kolay ve çabuk uyarlar. q Sosyal etkinliklere katılmaktan hoşlanırlar. q Duyarlıdırlar; empati yetenekleri gelişmiştir. q Grup içinde lider olurlar. q Grubun ilerisindedirler; yetişkinlerle iletişime girmeyi tercih ederler. q Başkalarıyla kolayca işbirliği yaparlar. q Genelde alçak gönüllüdürler; başkalarına yardım etmekten hoşlanırlar. q Sınıf arkadaşları tarafından yeni fikir, bilgi kaynağı ve grup lideri olarak görülürler. 12

Sosyal Alandaki Özellikleri Ø Okula severek giderler. Ø Çalışkandırlar; amaçlarına ulaşmaktan ve başarıdan zevk duyarlar. Ø Güçlü bir konsantrasyona sahiptirler. Ø Azimli ve sabırlıdırlar. Ø Sorumluluk duyguları gelişmiştir. Sorumluluk almayı çok ister ve bunu yerine getirmekten hoşlanırlar. Ø Espri yetenekleri vardır; fıkra anlatmaktan hoşlanırlar. Ø Yaratıcı öyküler anlatır ya da yazarlar. Ø Değişik konularda okur ve zor metinleri okumaktan keyif alırlar. Ø Sosyal problemlerde araştırma, uygulama, hipotez oluşturma anlamlı sonuçlara varma, yazılı ya da sözlü sunuların sonuçlarını etkin bir biçimde düzenleme yeteneğine sahiptirler. 13

Müzik Alanındaki Yetenek Özellikleri Ø Ritim ve melodiye diğer çocuklardan fazla tepkide bulunurlar. Ø Müzik parçaları bestelemeye büyük istek ve çaba gösterirler, Ø Başkaları şarkı söylerken onlara katılmaktan hoşlanırlar. Ø Duygu ve düşüncelerini anlatmak için sık müziği araç olarak kullanırlar. Ø Çeşitli müzik aletleri ile ilgilenir, onları çalmayı denerler. Ø Dinlediği şarkıyı kısa zamanda öğrenir, anlamlı ve uygun şekilde söylerler. 14

Resim Alanındaki Yetenek Özellikleri Ø Çeşitli konularda ve diğer çocukların yaptığından değişik çizimler yaparlar. Ø Resimlere derinlik verir ve parçalar arasında uygun oranlar kullanırlar. Ø Resim yapmayı ciddiye alır ve bundan haz duyar ve buna çok zaman harcarlar. Ø Diğer insanların yaptığı resim çalışmalarına ilgi duyarlar. Ø Diğerlerinin eleştirilerinden hoşlanır ve yeni şeyler öğrenirler. Ø Resmi kendi yaşantılarını ve duygularını ifade etmek için başarılı bir şekilde kullanırlar. Ø Çamur, sabun ve plastilin vb. yumuşak gereçlerle üç boyutlu figürler yapmaya özel bir ilgi gösterirler. 15

Matematik Alanındaki Yetenek Özellikleri Ø Verilerin ele alınmasında, düzenlenmesinde göze çarpan yeteneğe sahiptirler. Ø Orijinal yorumlar yaparlar, zihinsel işlevselliğe sahiptirler. Ø Yazılı iletişimden ziyade sözlü iletişimi tercih ederler. Ø Aynı problemi farklı yöntemlerle çözebilirler. Ø Olağan dışı matematiksel işlemler yapar, gayret gerektiren olağandışı problemler sorarlar. Ø Problemi kısa sürede çözer, uygulamaya, analize, senteze ve değerlendirmeye odaklanırlar. Ø Matematiği başka kategorilere entegre edebilirler. Ø Yanlış ve doğruyu seçme güçleri fazladır. Ø İlgisiz gibi görünen işlemler arasında ilgi kurarlar. 16

Fen Alanındaki Yetenek Özellikleri Ø Fikir ve hipotezleri test etmeye yönelik deneyler yaparlar. Ø Fen ve teknik araçları kullanabilir ve bunlara vakıf olurlar. Ø Yerinde ve yeterli veri seçer, bunlardan çıkarımlar yaparlar. Ø Fikirleri hem niceliksel hem de niteliksel ifade edebilirler. Ø Fen bilgisini toplumsal değişim için kullanır ve uygularlar. Ø Bilimsel gözlem, veri toplama ve yorum yapma becerileri vardır. Ø Problemlere yönelik duyarlılığa, yeni fikirler geliştirme yeteneğine ve değerlendirme yeteneğine sahiptirler. Ø Yüksek düzeyde mekanik düşünme yeteneğine sahiptirler, uzay ilişkilerine ilgi duyarlar. Ø Fen bilgisi konusunda otorite olan kaynakları tarar, fen raporlarını yorumlayarak bir ilgi zemini oluştururlar. 17

PARLAK MI? ÖZEL YETENEKLİ Mİ? 18

P A R L A K Ö Z E L Ø İlgilidir Ø Oldukça meraklıdır Ø Sorulara cevap verir Ø Sorunun ayrıntılarını tartışır Ø Yanıtları bilir Ø Sorular sorar Ø Dikkatini yoğunlaştırır. Ø Hem zihinsel hem fiziksel olarak katılır. Ø Anlamı kavrar Ø Varsayımlar ortaya atar Ø Uyanıktır Ø Keskin gözlem yapar Ø Verilen işi tamamlar Ø Projeler oluşturur Ø İyi fikirleri vardır Ø Okuldan hoşlanır Ø Güçlü belleği vardır. Ø Öğrendiği kadarıyla mutlu olur Ø Düşünceleri anlar Ø Kolaylıkla öğrenir Ø Belli bir sırayla öğrenmekten hoşlanır Ø Alışılmamış tuhaf fikirleri vardır Ø Öğrenmeden hoşlanır Ø İsabetli tahminlerde bulunur Ø Çok fazla özeleştiri yapar. Ø Verilenleri zaten bilmektedir Ø Büyük yaştakileri ve yetişkinleri arkadaş olarak seçer Ø Yaşıtlarıyla olmaktan hoşlanır Ø Bilgiyi özümser. Ø Bilgiyi değiştirip uygular 19

BİLSEM’E Öğrenci Yönlendirirken Dikkat Edilmesi Gereken Ülkemizde , % 2 ile %3 arasında çocuğun özel yetenekli olduğu tahmin edilmektedir. 20

Bilim Sanat Merkezleri Bilim ve sanat merkezleri; okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki özel yetenekli öğrencilerin (resim, müzik ve genel zihinsel yetenek) örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını ve kapasitelerini geliştirerek en üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla açılmış olan bağımsız kurumlardır. Bu merkezlerde öğrenciler uyum, destek eğitimi, bireysel yetenekleri fark ettirme, özel yetenekleri geliştirme ve proje üretimi/yönetimi alanlarında düzenlenmiş eğitim programlarına alınırlar.

Özel yetenekli öğrencilerin kendi potansiyellerini anlamaları, kendilerine ve topluma katkıda bulunabilmeleri için okullarda verilen eğitimin ötesinde farklılaştırılmış bir eğitim programı sunan bilim ve sanat merkezleri, 81 ilde 116 merkezde hizmet vermektedir.

GENEL AÇIKLAMALAR VE BAŞVURU ŞARTLARI 1‐ Bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçimi Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından her yıl belirlenen sınıf seviyesine ve uygulama takvimine göre yapılacaktır. 2‐ 2017‐ 2018 eğitim öğretim yılında Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçme işlemi 1, 2 ve 3. sınıf seviyelerinde aşağıdaki sıra izlenerek yapılacaktır: a)Tablet bilgisayarla grup tarama uygulaması b)Grup tarama uygulamasında başarılı olan öğrencilerin yetenek alanlarına göre bireysel değerlendirmeye alınması

3‐ Tablet bilgisayar ile yapılan grup tarama uygulaması, hafta sonu beş oturum şeklinde yapılacak olup öğrenciler kendisine bildirilen tarih ve saatte ilgili oturuma katılacaktır. 4‐ Grup tarama uygulamasında başarılı olan öğrenciler yetenek alanlarına göre (genel zihinsel, resim ve müzik yetenek) kendisine bildirilen tarih ve saatte bireysel değerlendirmeye alınacaktır. 5‐Bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçim süreci ile ilgili iş ve işlemler il tanılama sınav komisyonları tarafından yürütülecektir.

BİLSEM SEÇİMİNİN AŞAMALARI (1. 2. ve 3. Sınıflar) 2017 -2018 Eğitim-Öğretim yılında ilkokul 1. 2. 3. sınıf öğrencileri genel zihinsel, resim ve müzik yeteneği alanlarında sınıf öğretmenleri tarafından aday gösterilecektir. Aday gösterdiğiniz öğrencilerin genel zihinsel, resim ve müzik alanında yaşıtlarının ilerisinde olan, sürekli soru soran, kolay ve çabuk öğrenen, yaratıcı öğrenciler olmaları önemlidir. Öğrencinin akademik başarısı aday göstermeniz için tek koşul olmayabilir. Öğrencilerin ve ailelerinin grup taraması ve bireysel incelemelerde seçilmemelerinden kaynaklı olumsuzluklar yaşamamaları için hem aday göstermelerinde hem de gözlem formlarını doldururken gerekli hassasiyetin (kişisel gizlilik) gösterilmesi sürecin sağlıklı işlemesi açısından önemlidir. 25

Sınıf öğretmenleri aday gösterecekleri öğrencileri en fazla iki yetenek alanından aday gösterebilecek ve gözlem formlarını yetenek alanlarına göre dolduracaklardır. İlinizdeki rehber öğretmenler tarafından 1. 2. 3. sınıf öğretmenlerine özel yeteneklilerin özellikleri ve tanılama süreci ile ilgili bilgilendirme 24 Ekim-10 Kasım 2017 tarihleri arasında yapılacaktır. Aday gösterilen öğrencilerin sınav giriş ücretlerinin, veliler tarafından 13 Kasım– 29 Kasım 2017 tarihleri arasında ilgili banka hesabına yatırılması ve ücret yatırıldıktan sonra gözlem formlarının sınıf öğretmeni tarafından e-okul sisteminden doldurulması gerekmektedir. Aday gösterilen ve gözlem formu doldurulan öğrencilerin hangi yetenek alanından aday gösterildiği 04 -08 Aralık 2017 tarihlerinde http: //www. meb. gov. tr internet adresinden duyurulacaktır. 26

İl tanılama sınav komisyonu tarafından grup tarama uygulamasına girecek öğrencilerin MEBBİS-BİLSEM işlemleri modülü üzerinden sınav merkezlerine yerleştirilmesi 11 -22 Aralık 2017 Grup taramalarının yapılması 06 Ocak 2017 – 04 Mart 2018 Grup tarama sınav sonuçlarının http: //www. meb. gov. tr internet adresinden yayımlanması 09 Mart 2018 Bireysel değerlendirme için hak kazanan öğrencilerin randevu bilgileri 27 Mart 2018 tarihinden itibaren e-okul sisteminde yayımlanacak ve öğrenci velisine okul müdürlüğü tarafından bildirilecektir. 27

Bireysel değerlendirmelerin yapılması 02 Nisan 2018 – 08 Haziran 2018 Bireysel değerlendirme sonucu “Bilim sanat merkezleri” ne yerleşme hakkı kazanan öğrencilerin www. meb. gov. tr adresinden duyurulması 20 Haziran 2018 Bilim sanat merkezlerine kayıt hakkı kazanan öğrencilerin kayıtları 16 Temmuz 2018 – 31 Ağustos 2018 28

BİLİM VE SANAT MERKEZLERİNE ADAY GÖSTERME 1. - 2. ve 3. Sınıf Düzeyi 1. -2. ve 3. sınıf düzeyinde olup sınıf öğretmenleri tarafından aday gösterilecek öğrencilerin yetenek alanlarına göre (resim yetenek, müzik yetenek, genel zihinsel yetenek) gözlem formları 13 Kasım – 29 Kasım 2017 tarihleri arasında e-okul sistemi üzerinden Şekil 1 ‘deki aşamalar izlenerek doldurulacaktır. Bir öğrenci en fazla iki yetenek alanından aday gösterilebilecektir. Örneğin; genel zihinsel yetenek- resim, genel yetenek-müzik, resim-müzik. Gözlem formlarında her yetenek alanı için ortak soruların yanında öğrencinin aday gösterildiği yetenek alanındaki becerisini ölçen sorular ayrı doldurulacaktır. 29

Şekil 1. Aşama 30

2. Aşama 31

3. Aşama 32

4. Aşama 33

5. Aşama 34

6. Aşama

BİLİM VE SANAT MERKEZLERİNE ÖĞRENCİ SEÇİM SÜRECİ 2017 -2018 eğitim öğretim yılında bilim ve sanat merkezlerine öğrenci seçim süreci 1, 2, 3, sınıfa devam eden ve sınıf öğretmenleri tarafından aday gösterilen öğrenciler için Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün ilan ettiği takvim doğrultusunda iki aşamada gerçekleştirilecektir. Birinci aşama; GÖZLEM FORMLARININ YETENEK ALANLARINA GÖRE DOLDURULMASI İkinci aşama; SINIF ÖĞRETMENLERİ TARAFINDAN ADAY GÖSTERİLEN ÖĞRENCİLERİN GRUP TARAMA SINAVINA GİRMESİ, (Tablet Sınavı) Üçüncü aşama; grup tarama sınavı sonuçlarına göre belirlenen öğrencilerin yetenek alanlarına göre(RESİM, MÜZİK VE GENEL ZİHİNSEL YETENEK) bireysel değerlendirmeye alınması ile süreç tamamlanacaktır. 36

** Bir öğrenci en fazla iki yetenek alanından aday gösterilebilecektir. ** Geçtiğimiz yıl herhangi bir yetenek alanından BİLSEM’ e kayıt hakkı kazanan bir öğrenci bu yıl farklı yetenek alanından aday gösterilebilir. ** Gözlem formu doldurulduktan sonra ve kaydetme işlemi tamamlandıktan sonra raporlama butonundan öğrencinin aday gösterildiği yetenek alanları ile ilgili 2(iki) çıktı alınarak Sınıf öğrt. Ve okul idarecisi imzalayacaktır. Bir nüshası imza karşılığında veliye teslim edilecek, bir nüshasını okulda muhafaza edecektir.

GRUP TARAMA SINAVININ UYGULANMASI ÖNEMLİ: Bilim ve Sanat Merkezleri için resim, müzik ve genel zihinsel yetenek alanlarından aday gösterilen öğrencilerin hepsi grup tarama sınavına gireceklerdir. Grup tarama sınavına girmeyen öğrenciler bireysel değerlendirmeye alınmayacaklardır. Grup tarama sınavları tablet bilgisayar üzerinden yapılacaktır. 38

1. -2. ve 3. SINIF DÜZEYİ 1. -2. ve 3. sınıflar grup tarama sınavı il tanılama sınav komisyonu tarafından velilere verilen tarih ve uygulama yerlerinde, elektronik ortamda tablet uygulaması ile 06 Ocak 2018 - 04 Mart 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilecektir. 1. -2. ve 3. sınıflar grup tarama sınav sonuçları 09 Mart 2018 tarihinde öğrenci kimlik numarası ve doğum tarihi ile birlikte http: //www. meb. gov. tr adresinden öğrenilebilecektir. 39

SINAV İTİRAZLARI 12/03/2018 - 16/03/2018 Grup Tarama Uygulama Sonuçlarına İtiraz 19/03/2018 -30/03/2018 Grup Tarama Değerlendirilmesi Uygulama Sonuçlarına İtirazların **Grup tarama uygulamasına itiraz, öğrenci velisi tarafından ilgili bankaların kurumsal tahsilat programı aracılığıyla 20 TL yatırılarak http: //esinav. meb. gov. tr adresi üzerinden yapılacaktır 40

BİREYSEL DEĞERLENDİRMELER Grup tarama sınav sonuçları açıklandıktan sonra sınav performansları dikkate alınarak öğrenciler yetenek alanlarına (resim, müzik, genel zihinsel yetenek) göre bireysel değerlendirmeye alınacaktır. 41

BİREYSEL DEĞERLENDİRMELER 1. -2. ve 3. SINIF DÜZEYİ 1. -2. ve 3. Sınıflar için, grup tarama sonuçları açıklandıktan sonra İl Tanılama Komisyonu tarafından öğrencilerin 14 Mart 2018 - 26 Mart 2018 tarihleri arasında yetenek alanlarına göre randevularının düzenlenip, öğrencilerin okullarına duyuru yapılacaktır. 1. -2. ve 3. Sınıflar için yetenek alanlarına göre öğrencilerin bireysel incelemeleri 02 Nisan - 08 Haziran 2018 tarihleri arasında yapılarak sonuçlar Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün belirleyeceği formata göre iletilecektir. 20. 06. 2018 tarihinde bireysel inceleme sonucunda Bilim ve Sanat Merkezlerine yerleşme hakkı kazanan öğrenciler www. meb. gov. tr adresinden duyurulacaktır. 42

21/06/2018 – 27/06/2018 Bireysel Değerlendirme Sonuçlarına İtiraz 28/06/2018 - 06/07/2018 Bireysel Değerlendirme İtirazların değerlendirilmesi Sonuçlarına İtirazlar öğrenci velisi İl Milli Eğitim Müdürlükleri il tanılama sınav komisyonlarına yapılacaktır

TEŞEKKÜRLER… TEŞEKKÜRLER MUSTAFA TAŞDEMİR MUSTAFA ALİ GÖKÇÜOĞLU 44