TAALGESCHIEDENIS 2016 2017 College 5 WAT GAAN WE

TAALGESCHIEDENIS 2016 -2017 College 5

WAT GAAN WE VANDAAG DOEN? 1. Herhaling: klankverschijnselen Middelnederlands 2. Herhaling: historische gebeurtenissen + belang voor onze taal 3. Veranderingen: morfologisch, lexicaal en syntactisch 4. Huiswerkopdracht geïntegreerde taalbank 2

DOELEN 1. Je herhaalt de begrippen vocalisering, fronting, vocaalreductie, voicing, diftongering, assimilatie, apocope, procope, syncope (=deletie). 2. Je herhaalt enkele historische gebeurtenissen en koppelt deze aan het belang van onze taal. 3. Je weet welke morfologische, lexicale en syntactische kenmerken bij het Middelnederlands horen. 3

1. KORTE HERHALING VORIGE WEEK Werkvorm: sorteertaak. (Zie boekje werkmateriaal. ) Verdeel de klankverschijnselen in de vier vakken. Let op: sommige termen kun je in verschillende vakken tegelijk plaatsen. 4

1. KORTE HERHALING VORIGE WEEK 1. klanken die verdwijnen apocope procope syncope (deletie) 2. klanken die erbij komen geen 3. vocalen die veranderen 4. consonanten die veranderen fronting vocaalreductie diftongering vocalisering voicing 5

WAT GAAN WE VANDAAG DOEN? 1. Herhaling: klankverschijnselen Middelnederlands 2. Herhaling: historische gebeurtenissen + belang voor onze taal 3. Veranderingen: morfologisch, lexicaal en syntactisch 4. Huiswerkopdracht geïntegreerde taalbank 6

2. OPDRACHT Werk in viertallen. Bekijk de stroken papier: geb A-J eur ten iss en 1 - 10 is n e t r eu b e g l a n a e t e ze m n o o r r a o w v g s i e ng uitl a l e van b (1) Zoek de juiste koppels van een letter en een cijfer. Bespreek/ motiveer jullie keuzes. (2) Leg de gevonden koppels in de juiste chronologische volgorde. Noteer waar mogelijk een jaartal. 7

A - 8 B- 1 C - 10 D- 4 E- 3 F- 9 G- 7 H- 6 I- 2 J- 5 Chronologische volgorde I–G–B–D–E–A–H–C–F-J 8

2. OPDRACHT Nog even voor de beeldvorming: hoe ging dat ook alweer met die monniken en dat schrijven? https: //youtu. be/7 Xr 11 M_Nj. Vo 9

WAT GAAN WE VANDAAG DOEN? 1. Herhaling: klankverschijnselen Middelnederlands 2. Herhaling: historische gebeurtenissen + belang voor onze taal 3. Veranderingen: morfologisch, lexicaal en syntactisch 4. Huiswerkopdracht geïntegreerde taalbank 10

11 3. VERANDERINGEN Al gehad: fonologische veranderingen. Nu: morfologische, lexicale en syntactische veranderingen.

3. VERANDERINGEN: MORFOLOGISCH + LEXICAAL I - Morfologische veranderingen - deflexie: woordeindjes vallen weg II – Lexicale veranderingen - ontlening - neologisme - leenvertaling - betekenisverandering - lexicaal verlies 12

13 3. VERANDERINGEN: LEXICAAL ontlening leenvertaling lexicaal verlies neologisme betekenisverandering taalelement van ene taal in andere taal overgenomen bv. leenwoord: muts verschillende woorden/woorddelen letterlijk vertaald com-passio = mede-lijden woord verdwijnt schier ('grijs'), cume (‘nauwelijks’), abolge (‘woede’) woord verschijnt heldekoppen (knikkebollen), snoedel (onnozel), koninkstavele (bevelhebber), altemet (naar gelang) betekenis - bank: heuvel/verhoging, wordt: eerst 'zitbank' (Oudnederlands) en daarna 'geldbank' - waard: Oudnederlands oppasser/bewaker, Middelnederlands: kastelein - herberg: Oudnederlands legerkamp, Middelnederlands: 'slaapkroeg'

3. VERANDERINGEN: MUTS (KLANK + BETEKENIS) Perzisch: moesjta (= pelsmantel met lange mouwen) Arabisch: al-mustaka (= mantel met kap) Latijn: almucium (= kledingstuk voor geestelijke) Middel. NL: mutse NLs: muts 14

15 3. VERANDERINGEN: SYNTACTISCH III - Syntactische veranderingen - onpersoonlijke constructie weg: Mi lanct nae(r) di wordt Ik verlang naar jou - woordvolgorde (bv. bez. vnw. steeds consequenter voor het znw) - dubbele ontkenning verdwijnt langzamerhand

WAT GAAN WE VANDAAG DOEN? 1. Herhaling: klankverschijnselen Middelnederlands 2. Herhaling: historische gebeurtenissen + belang voor onze taal 3. Veranderingen: morfologisch, lexicaal en syntactisch 4. Huiswerkopdracht geïntegreerde taalbank 16

4. HUISWERKOPDRACHT GEÏNTEGREERDE TAALBANK Woorden uit Karel ende Elegast [± 1270]: a) gezelschap b) koning c) maagd 17

4. KORTE UITWISSELING HUISWERKOPDRACHT Vergelijk jullie aantekeningen. Wat zijn de meest opvallende veranderingen? Probeer deze te categoriseren als: - klankverschuivingen - veranderingen in woordvorming - veranderingen in woordbetekenis (fonologisch) (morfologisch) (lexicaal) 18

WAT GAAN WE VANDAAG DOEN? 1. Herhaling: klankverschijnselen Middelnederlands 2. Herhaling: historische gebeurtenissen + belang voor onze taal 3. Veranderingen: morfologisch, lexicaal en syntactisch 4. Huiswerkopdracht geïntegreerde taalbank 19

20 VOORBEREIDING COLLEGE 6

21 VOORBEREIDING COLLEGE 6 Bestuderen: zie modulewijzer + hand-outs taalveranderingen. Doen: Bezoek de website van de Gekaapte Brieven (www. gekaaptebrieven. nl) en beantwoord onderstaande vragen. a. Wat zijn precies de ‘gekaapte brieven’? b. Hoe zijn de vertalingen precies tot stand gekomen? Beschrijf proces en product (eindresultaat). Bekijk vijf verschillende typen documenten om een indruk te krijgen. Maak beknopte aantekeningen.

DOELEN 1. Je herhaalt de begrippen vocalisering, fronting, vocaalreductie, voicing, diftongering, assimilatie, apocope, procope, syncope (=deletie). 2. Je herhaalt enkele historische gebeurtenissen en koppelt deze aan het belang van onze taal. 3. Je weet welke morfologische, lexicale en syntactische kenmerken bij het Middelnederlands horen. 22