Taal en Theorie 3 5 Eerste taalverwerving Tweede

Taal en Theorie 3. 5 Eerste taalverwerving Tweede taalverwerving

1 e Taalverwerving

Theorie 1: Imitatie Kind als papegaai die nabootst wat er tegen hem gezegd wordt De omgeving staat centraal Probleem: kinderen maken veel ‘fouten’ die ze niet in hun omgeving gehoord kunnen hebben. ‘Ik heb geslaapt’ ‘Het paardje klimde op de stoel’

Theorie 2: Aangeboren taalvermogen Een kind is in staat systeem te ontdekken in wat er tegen hem gezegd wordt Het kind staat centraal Noam Chomsky

Theorie 3: taalomgeving Aangeboren taalvermogen werkt alleen als de taalomgeving van een kind goed is. Interactie tussen kind en omgeving is van cruciaal belang Taalaanbod wordt vaak afgestemd op het kind (‘motherese’) Genie Wiley Kasper Hauser (1812 -1833)

Motherese “Papa WEG, hè? ” “Papa CENTjes verdienen. ” Ouders passen zich automatisch aan het niveau van het kind Korte zinnen, eenvoudige woorden, een hoge(re) stem, herhalingen, zelfstandig naamwoorden in plaats van persoonlijk voornaamwoorden Papa: “Luister naar papa” i. p. v. “Luister naar mij” Filmpje

Wanneer begint taalverwerving?

Wanneer begint taalverwerving? Intonatie herkennen van de eigen taal Spaans Italiaans Frans Engels Duits Nederl. Russ.

Wanneer begint taalverwerving? In de baarmoeder De taalverwerving verloopt in vier perioden: Voortalige periode Vroegtalige periode Differentiatiefase Voltooiingsfase

De voortalige periode 0 tot 1 jaar Gaat vooraf aan het eerste woord. Huilen, keelklanken, kirren. Kinderen leren al elementaire regels van communicatie, zoals beurtwisseling Experimenteren met klanken: brabbelen Wanneer baby’s met hetzelfde woord naar hetzelfde verwijzen, is er sprake van een woord

Use it or lose it Klanken: 6 maanden: baby hoort klankcontrasten in eigen taal en vreemde taal 10 maanden: baby hoort alleen kon klankcontrasten in de eigen taal Universele luisteraar wordt selectieve luisteraar Salish: Hindi:

De vroegtalige periode 1 tot 2; 6 jaar Na het eerste woord volgen er snel meer ‘Mama’ vaak het eerste woordje (Waarom? ) Woorden worden gecombineerd “Mama lezen” Functiewoorden ontbreken meestal (weglatingen) “Dit Tibbe” Veel vervangingen op klankniveau “Toepje” Veel woorden met een (te) ruime betekenis: overextensie “Papa. ” “Nee, dat is de buurman”

De differentiatiefase 2; 6 tot 5 jaar Meer verschillende woordsoorten, langere zinnen Vervoegingen van werkwoorden en verbuiging van andere woorden Overgeneralisatie: grammaticale regels worden toegepast waar dat niet moet Dit zijn ontwikkelingsfouten: de vormen zijn zelfgeconstrueerd

De voltooiingsfase Vanaf vijf jaar Kind beschikt over de basiskennis van de moedertaal Bepaalde klankcombinaties zijn nog lastig (weps –wesp) of onregelmatige vormen (wij gongen) De woordenschat groeit natuurlijk nog steeds Deze fase kent geen duidelijk einde.

Opdracht 1 Zeg van de volgende zinnen of ze typerend zijn voor de (1) vroegtalige periode, (2) de differentiatiefase of (3) de voltooiingsfase. A. Ui vind mooi niet, anne ui aantrekke. B. Niete wate. C. Ze liggen wel eens, als ze moe zijn en daar zin in hebben. D. Taart maken ikke. E. Asse mannetje rood mag niete oversteke, hè papa? F. Tlitli. (‘Vliegtuig’) G. Ik wou dat ik kon toveren, want dan kon ik toveren dat ik kon toveren.

Opdracht 2 Is er in de volgende zinnen sprake van (1) weglating, (2) overextensie of (3) overgeneralisatie? A. ‘Dames en heres!’ B. ‘Buike papa zie. ’ C. Jeroen noemt alle auto’s ‘tein’. D. Hanneke noemt haar zusje Bernadette ‘Bedet’. E. ‘Mijn papa heeft zijn arm gebrookt. ’ F. ‘Kanne nie zien. ’ G. A: ‘Jij bent stom. . De stomste… de klootzakste!’ B: ‘Jij bent zelf de klootzakste!’

2 e Taalverwerving

Meertaligheid: een voordeel? TED-Talk

Hoe verloopt de verwerving van een tweede taal? Vreemde-taalverwerving Op een plek waar de taal niet als omgangstaal gebruikt wordt (bijv. in de les) Tweede-taalverwerving Op een plek waar de doeltaal als omgangstaal gebruikt wordt (bijv. bij immigranten) Welke talen spreek jij en hoe heb je ze verworven? Als tweede taal of als vreemde taal?

Zeven invloedsfactoren Moedertaal Leeftijd (Kritische periode (Genie)), 10 -12 jaar is ideaal) Contact met de doeltaal Motivatie Attitude Taalaanleg Onderwijs

Overgangsstructuren Marokkaanse leerder van het Nederlands Praat met bakkerman kopen die stuk brood Turkse leerder van het Nederlands Baas politie vragen En dan politie komen Dit soort ‘overgangsstructuren’ horen bij tussentaal

Fossilisatie De hiervoor genoemde stadia kunnen in elkaar overlopen. Niet iedereen bereikt hetzelfde niveau. Het tweede-taalleerproces kan stoppen voordat de taal volledig wordt beheerst: fossilisatie De kans daarop is groter naarmate iemand ouder is

Verwervingsvolgorde De verschillende elementen van een taal worden meestal in dezelfde volgorde verworven Bijvoorbeeld: eerst de tegenwoordige tijd, pas daarna de verleden tijd De verwervingsvolgorde vertoont vaak grote overeenkomsten tussen sprekers met verschillende moedertalen De volgorde is vaak globaal hetzelfde als de verwerving van de moedertaal Universele verwervingsvolgorde?

Transfer Oudere opvatting: De moedertaal speelt een cruciale rol bij het leren van een tweede taal Positieve transfer Wanneer er veel overeenkomsten zijn tussen moedertaal en tweede taal, wordt de taal sneller geleerd Negatieve transfer Op punten waar de talen van elkaar verschillen, is sprake van negatieve transfer Fouten zijn echter niet altijd te voorspellen: rol van moedertaal is kleiner dan gedacht

Hoe leer je een vreemde taal het snelst? Door gebruik Tweetalig onderwijs

Transfer Tekst van een mavo-leerling (klas 2), geschreven met behulp van een woordenboek Tina Turner is a singer. She singing alone. First she was sing with her ex husband Ike Turner. He took her in his band was marry with her. Something said: “That I without Ike not so far was. I don’t think that. ” After the seperate from Ike and Tina Turner it was hole long still. She said: “If I look at the pictures from Ike and me than I was frightened to death. On the pictures it corpse that we a happy pair, but that wasn’t so. ”

Tweetalige ontwikkeling Simultane tweetaligheid Kind leert tegelijkertijd twee talen: parallelle verwerving Eén-persoon-één-taal-strategie Sequentiële tweetaligheid Kind leert tweede taal na de moedertaal Interferenties Een spreker past regels van de ene taal toe ten onrechte toe op de andere taal (vaak onbewust)

Komische interfenties I always get my sin You are not good snick Make that the cat wise We go in sea with you There comes the monkey out of the sleef

STEPHEN KRASHEN Amerikaanse taalkundige gespecialiseerd in taalverwerving en ontwikkeling. Taalververwerving vereist geen uitgebreid gebruik van bewuste grammaticale regels en vereist geen saaie oefeningen Taal bewust leren lukt de meeste mensen niet. Taal is dan alleen via de monitor (in een toetssituatie) beschikbaar. Abstracte uitleg is niet zinvol. Stress staat het verwerven van taal in de weg (affectief filter) Het ideale niveau voor input van een taalleerder is net iets boven z’n eigen niveau ( i + 1)