Ta Oluum Mekanizmalar Dr lker Sekiner Gaziantep niversitesi

+ Taş Oluşum Mekanizmaları Dr. İlker Seçkiner Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı TÜRK ÜROLOJİ DERNEĞİ ASİSTAN EĞİTİM KURSU 31 MAYIS 2014, İSTANBUL

+ Epidemiyoloji • Prevalans: %1 -%15 • Bazı coğrafi bölgelerde daha sık • Ülkemizde tahmini yaşam boyu prevalans: %1415

+ Epidemiyoloji n Erkek/kadın: 2 -3/1 n Testosteron n Sitrat n 40 -60 yaş arası pik n Coğrafi n Sıcak, bölge kuru bölgelerde prevalans fazla

+ Metabolik Hastalıkların Rolü n Vasküler hastalıklar n n MI, ateroskleroz, HT DM n Asidik idrar, ↑ proksimal tubulusda ürik asit geri emilimi / hiperurisemi, ↑ idrar kalsiyum ve oksalat ekskresyonu, üriner staz. n Dislipidemi n Metabolik sendrom n Obezite

+ Obezitenin Rolü n Kilo ve BKİ ile taş prevalansı arasında doğrusal ilişki var n Yüksek BKİ: Daha fazla üriner oksalat, ürik asit, sodyum, fosfor n BKİ artışıyla ilişkili olarak, ürik asit süpersaturasyonu da artmaktadır

+ Taş tipleri n Kalsiyum taşları (%80 -%85) n Non-kalsiyum taşlar (%15 -20) n Absorptif hiperkalsiürik n Strüvit n Rezorptif hiperkalsiürik n Ürik asit n Renal kaynaklı hiperkalsiürik n Sistin taşları n Hiperürikozürik n Ksantin taşları n Hiperoksalürik n İndinavir n Hipositratürik n Diğer (Silikat, triamteren)

+ Patofizyoloji n Taş oluşumu için aşırı doymuş idrar gereklidir. n Normal idrardaki kalsiyum oksalat miktarı, solubilitesinin 4 katı fazla n İnhibitör maddeler ve diğer maddeler sayesinde, Ca. Ox çökelmesi ancak 7 -11 katı geçince oluşmakta

+ Solut Konsantrasyonu STABİL DEĞİL METASTABLE DOYMAMIŞ

+ Taş oluşumunda fiziksel aşamalar n Saturasyon n Süpersaturasyon n Nükleasyon n Kristal oluşumu ve agregasyonu n Kristal retansiyonu TAŞ

+ Nükleasyon n Homojen nükleasyon n n Çözünürlük çarpımının aşılmasıyla oluşan ilk kristalizasyon Heterojen nükleasyon n n Ortamda bulunan başka yüzeyler üzerinde kristalizasyon n Epitel hücreleri n Silendirler n Eritrositler n Başka kristaller (Epitaksi) Daha düşük süpersatürasyon seviyelerinde oluşur

+ Kristalizasyon n Nükleasyon oluştuğunda, idrar çökelen tuzlar bakımından süpersatüre kaldığı sürece, kristal gelişimi devam eder. n İdrarda oluşan ufak kristaller, kimyasal ve elektriksel güçlerinin bileşimi ile toplanırlar. Bu işlem “agregasyon” veya “aglomerasyon“ olarak adlandırılır n Taşların yaklaşık 2/3’ünde birden fazla kristal bulunmaktadır

+ Kristal Retansiyonu n İdrarda oluşan kristaller normalde kolayca atılırlar. Ancak taş hastalarında kristallerin tübüllerde büyümesini kristal retansiyonu mekanizmaları açıklamaktadır. n Serbest partikül teorisi n Sabit partikül teorisi n Hiperoksalüriye bağlı renal epitelyal hücrelerde hasar

+ Randall Plaklarının Rolü n Randall teorisine göre bu plaklar taş oluşumu için çekirdek görevi görür. n Renal papillada interstisyel kalsiyum fosfatın (Randall plağı) kristallerine idrardaki kristaller tutunabilir. n Kalsiyum oksalat taşlarının oluşumundaki plaklar daima kalsiyum fosfat (apatit) yapısındadır.

+ Randall Plakları n Endoskopik olarak, plaklar, subürotelyal alanda yerleşmiş veya toplayıcı sisteme uzanan büyük, sarı birikintiler olarak görülürler.

+ İnhibitör maddeler n Sitrat n Magnezyum n Pirofosfat n Sülfat n Üriner glikozaminoglikan (kondroitin sülfat) n Glikoproteinler (nefrokalsin, Tamm-Horsfall proteini) n Üropontin n RNA parçaları En önemliler (%20)

+ Sitrat n Ca. Ox ve Ca. P taşları için inhibitördür n Kalsiyum ile çözünürlüğü yüksek kompleks yapar n Ca. Ox’ın spontan presipitasyonunu ve agglomerulasyonunu engeller Ca. Ox kristal büyümesi için zayıf, Ca. P kristal büyümesi için güçlü inhibitör etki gösterir Ca. Ox ve monosodyum ürat’ın heterojen nükleasyonunu engeller n n

+ Hipositratüri n Ca taş hastalarının %10’unda tek, %20 -60’ında diğer faktörlerle birlikte etkili n Eksikliği: n Metabolik asidoz n Yüksek hayvansal protein alımı n Distal RTA n Tiyazid, enalapril kullanımı

+ Magnezyum n Oksalat ve Ca tuzlarıyla kompleks oluşturur ve iyonik oksalat konsantrayonunu azaltır n İn vitro olarak Ca. Ox kristal büyümesini engellediği de gösterilmiştir. n Barsaktan hem pasif, hem aktif difüzyonla emilir ama net absorpsiyon çoğunlukla pasif difüzyonla olur.

+ Hipomagnezüri n Tek anomali olarak %1 n Diğer bozukluklara eşlik eden olarak %6 -11 n Düşük idrar Mg ile düşük idrar sitrat seviyesi arasında da ilişki vardır n Diyetle az alımı veya kronik diyare etyolojik faktördür

+ Diğer İnhibitörler n Nefrokalsin ve Tamm-Horsfall glikoproteini Ca. Ox monohidrat kristal agregasyonu için güçlü inhibitörlerdir n Tamm-Horsfall glikoproteini, idrarda en yoğun bulunan proteindir n Osteopontin Ca. Ox nükleasyonu, büyümesi ve agregasyonunu, aynı zamanda kristallerin renal epitele bağlanmasını engeller

+ Teşekkür Ederim