T C ORMAN VE SU LER BAKANLII keltilerinden

  • Slides: 29
Download presentation
T. C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Çökeltilerinden Numune Alımı Alınan Numunelerinin Korunması ve

T. C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Çökeltilerinden Numune Alımı Alınan Numunelerinin Korunması ve Taşınması Bahar Ayşe AYDIN Kasım 2015 İzleme ve Su Bilgi Sistemi Dairesi Başkanlığı Faaliyetleri Konulu Hizmetiçi Eğitim

Neden izlenmelidir? • Kimyasallar için potansiyel alan Ø Su Kaynakları için kirlilik kaynağı Su

Neden izlenmelidir? • Kimyasallar için potansiyel alan Ø Su Kaynakları için kirlilik kaynağı Su Kalitesi!

İÇERİK • Dip Sedimentlerinden Numune Alma Kılavuzu (TS EN ISO 5667 -12: 2000) •

İÇERİK • Dip Sedimentlerinden Numune Alma Kılavuzu (TS EN ISO 5667 -12: 2000) • Deniz Çökeltilerinden Numune Alma Kılavuzu (TS EN ISO 5667 -19: 2008) • Çamur ve Sediment Örneklerinin Koruma Ve Taşıma Rehberi (TS EN ISO 5667 -15: 2009) Nehirler, dereler, göller ve benzeri su kütleleri ile körfez ve limanlarda numune alma Deniz çökeltilerinden numune alma Numunenin alınıp laboratuvarda analizleri yapılana kadar koruma ve taşıma süreci 3

Dip Sedimentlerinden Numune Alma Kılavuzu 4

Dip Sedimentlerinden Numune Alma Kılavuzu 4

İzleme Noktalarının Seçimi Ø Sedimanda kirlilik oluşturabilecek potansiyel kirlilik kaynakları • • Akış hızı

İzleme Noktalarının Seçimi Ø Sedimanda kirlilik oluşturabilecek potansiyel kirlilik kaynakları • • Akış hızı düşük İnce parçacık oranı Deşarj bölgeleri Enlemesine kesitler ve homojenlik testleri

Örnekleme Derinliği Birikim hızı Geçmişte, sedimandaki kirliliğin tespiti yapılmak istenmiyorsa Akış hızı yüksekse Örneklemenin

Örnekleme Derinliği Birikim hızı Geçmişte, sedimandaki kirliliğin tespiti yapılmak istenmiyorsa Akış hızı yüksekse Örneklemenin yapılacağı kalınlık 1 -5 cm ve üzeri

Numune Alma • • Örnekleme Amacı Suyun derinliği Sedimanın Cinsi Yüzey, dip Kepçe Sistemleri

Numune Alma • • Örnekleme Amacı Suyun derinliği Sedimanın Cinsi Yüzey, dip Kepçe Sistemleri Karot Sistemi Ø Her durumda da numune alınmadan önce mutlaka numune alma ekipmanları örneğin bulunduğu su ile çalkalanmalıdır.

Numune Alma Kepçe Sistemleri Örnek hacimleri fazla Sediman yüzeyi genişse Büyük tanecik boyutu Kum

Numune Alma Kepçe Sistemleri Örnek hacimleri fazla Sediman yüzeyi genişse Büyük tanecik boyutu Kum ve Çakıl X Kil ve Turba 8

Kepçe Sistemleri 9

Kepçe Sistemleri 9

Numune Alma • Taban sedimentinin hangi derinliğinden numune alındığı bilinmez. • Tabakanın en ince

Numune Alma • Taban sedimentinin hangi derinliğinden numune alındığı bilinmez. • Tabakanın en ince kısmında ve/veya üst tabakasında bir değişim olur. • İnce kısımlarının uzaklaşması ile hata artar. 10

Numune Alma Karot sistemleri: v Diplerdeki sedimanın karakterizasyonu önemli olduğunda, v Diplerde bulunan, geçmişte

Numune Alma Karot sistemleri: v Diplerdeki sedimanın karakterizasyonu önemli olduğunda, v Diplerde bulunan, geçmişte sedimanda birikmiş kirleticilerin ve yüzeyde yeni birikmiş sedimandaki kirleticilerin belirlenerek karşılaştırma yapmak için, v Sedimanda dikey kirletici dağılımı görülmesi istendiğinde, v Sediman yumuşak ve küçük parçacıklı ise kullanılmalıdır. Karot Numune Alma Sistemi 11

Numune Alma • Düşürülerek Çalışan Numune Alma Cihazı • Kutu Karot Sistemleri • Multi-karot

Numune Alma • Düşürülerek Çalışan Numune Alma Cihazı • Kutu Karot Sistemleri • Multi-karot sistemi 12

Deniz çökeltilerinden numune alma 13

Deniz çökeltilerinden numune alma 13

Deniz Çökeltilerinden Numune Alma 14

Deniz Çökeltilerinden Numune Alma 14

Araştırma Tipleri Pilot araştırma Keşif Amaçlı, kirlenme kaynağı bilinmiyor Rastgele numune noktası Az sayıda

Araştırma Tipleri Pilot araştırma Keşif Amaçlı, kirlenme kaynağı bilinmiyor Rastgele numune noktası Az sayıda Başlangıç değerlendirmesi niteliğinde İleride yapılacak araştırmalar için temel Deniz Yatağına dair şartlar ortaya konur. 15

Araştırma Tipleri Referans Temel Araştırması Çevre Etki Değerlendirmesi Kirlenme kaynağının bilindiği yerlerde Sınır haritası

Araştırma Tipleri Referans Temel Araştırması Çevre Etki Değerlendirmesi Kirlenme kaynağının bilindiği yerlerde Sınır haritası Çok sayıda numune alma noktası Kirletici derişimlerinin kaynaktan uzaklaştıkça değişimi, Üst çökelti katmanındaki kirleticilerin toplam miktarı 16

Araştırma Tipleri Geçici Eğilim Araştırması Zamana Bağlı Eğilim Araştırması Çökeltilerde zamana bağlı meydana gelen

Araştırma Tipleri Geçici Eğilim Araştırması Zamana Bağlı Eğilim Araştırması Çökeltilerde zamana bağlı meydana gelen kirliliği veya doğal değişimi belirlenir, Alt numunelere ayırma çökelti hızına bağlı, Yılda 2 mm’lik çökelti birikim hızı için 5 yılda bir Sabit numune alma noktaları Standardlaştırılmış program Form veya kayıt defteri Bozulma mış çöke lti , Düşey nu mune alm kirlenme miş çöke a ltilere karşılık g ele kadar ger n derinliğe çekleştiri lmeli 17

Numune Alma İşlemi Tekneler Zorlu hava şartlarında çalışmaya uygun olmalıdır. Büyüklük (numune alma cihazı)

Numune Alma İşlemi Tekneler Zorlu hava şartlarında çalışmaya uygun olmalıdır. Büyüklük (numune alma cihazı) Delta, haliç, nehir ağzı Küçük tekneler 18

Numune Alma Cihazları • Kepçe • Kutu şekilli zemin merkezinden karot alma cihazı •

Numune Alma Cihazları • Kepçe • Kutu şekilli zemin merkezinden karot alma cihazı • Kendi ağırlığıyla çalışan zemin merkezinden karot alma cihazı, multi karot sistemi 19

Çamur ve Sediment Örneklerinin Koruma Ve Taşıma Rehberi (TS EN ISO 5667 -15: 2009)

Çamur ve Sediment Örneklerinin Koruma Ve Taşıma Rehberi (TS EN ISO 5667 -15: 2009) 20

Örneklerin Korunması Biyolojik olarak bozulabilir Uçucu hale geçebilir Fotolize uğrayabilir Numunelerin Korunması Önemlidir Miktarı

Örneklerin Korunması Biyolojik olarak bozulabilir Uçucu hale geçebilir Fotolize uğrayabilir Numunelerin Korunması Önemlidir Miktarı azalabilir Oksitlenebilir Numune alınır alınmaz koruma önlemleri başlatılmalıdır. 21

Numunenin Taşınması • Numunenin az sallanarak taşınması gerekmektedir. • Hızlı dondurma tekniği • Çamurun

Numunenin Taşınması • Numunenin az sallanarak taşınması gerekmektedir. • Hızlı dondurma tekniği • Çamurun su içeriği değiştirecek termal tekniklerden kaçınılmalıdı. 22

Numunenin Taşınması • Numuneler 2 -8 °C arasındaki soğutucularda taşınmalıdır. • Dondurulan numuneler -18

Numunenin Taşınması • Numuneler 2 -8 °C arasındaki soğutucularda taşınmalıdır. • Dondurulan numuneler -18 °C’nin altında taşınmalıdır. • Analite göre saklama koşulları 5667 -12

Numune Kapları Amber Şişeler Organik analizler Metaller Polietilen kaplar, Cam Numune dondurulacaksa Uçucu Organikler,

Numune Kapları Amber Şişeler Organik analizler Metaller Polietilen kaplar, Cam Numune dondurulacaksa Uçucu Organikler, bileşikler Cam, Boşluk bırakmadan

Numune Kapları Biyolojik aktivitenin yoğun Numune kabının % 80’i Numune dondurulacaksa Bir miktar boşluk

Numune Kapları Biyolojik aktivitenin yoğun Numune kabının % 80’i Numune dondurulacaksa Bir miktar boşluk Aktif çamur %5’inden fazlası Sıcaklık 25

Numune Etiketi Numune Alma Yeri Numune Alma Noktası Numune Cinsi Numuneyi Alan Numune Alma

Numune Etiketi Numune Alma Yeri Numune Alma Noktası Numune Cinsi Numuneyi Alan Numune Alma Tarih Saat 26

Güvenlik Önlemleri • Eldiven kullanılmalıdır. 27

Güvenlik Önlemleri • Eldiven kullanılmalıdır. 27

Güvenlik Önlemleri Çamurun çürümesi sonucu oluşan metan yangın ve patlama riski oluşturur. Numune kapları

Güvenlik Önlemleri Çamurun çürümesi sonucu oluşan metan yangın ve patlama riski oluşturur. Numune kapları ambalajlanmalıdır. Manuel gaz tahliyesi Yeterli havalandırma sağlanmalıdır. Uçucu organik analizi maksadıyla toplanan numunelerde bu bileşiklerin kaybolmaması için numunenin homojen hale getirilmesine çalışılmamalıdır. 28

Teşekkürler… 29

Teşekkürler… 29