STRATEJNN UYGULANMASI STRATEJ VE RGTSEL YAPI Do Dr

STRATEJİNİN UYGULANMASI: STRATEJİ VE ÖRGÜTSEL YAPI Doç. Dr. CEMAL ZEHİR Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı

STRATEJİ VE ÖRGÜT YAPISI AMAÇ STRATEJİ YAPI Strateji ve örgüt yapısı arasında sıkı bir ilişki vardır. Stratejinin başarısı örgüt yapısının başarısına bağlıdır. Örgütün yapısal ve personel özellikleri stratejinin oluşumunu ve başarısını etkiler. Strateji değiştikçe zaman içerisinde yapı da değişmek durumundadır.

STRATEJİ VE YAPI İLİŞKİLERİ: Yeni strateji yeni örgüt yapısını şekillendirir. Yeni örgüt yapısının yeni stratejiye uygun olması gerekir. Personelin kişisel özellikleri ve becerileri stratejinin ve yapının oluşumunu ve başarısını etkiler. Tasarruf stratejisi izleyen işletmelerin yönetsel masrafları daha düşük olan yapılara geçmeleri gerekir.

STRATEJİ VE YAPI UYUMUNUN SEBEPLERİ: Görev, yetki ve sorumlulukların yeniden belirlenmesi ve dağıtımı sorumluların strateji ve politikalar doğrultusunda hareket edip etmediklerinin kolayca kontrolü için gereklidir. Örgütlü faaliyet ayrı bireysel faaliyetler toplamından daha etkin ve verimlidir. Stratejinin başarısı için örgüt yapısının birbiriyle uyumlu ve tamamlayıcı birey ve bölümlerden oluşması gerekir. Stratejinin başarısı için örgütün farklı bölümleri arasında iletişimi ve koordinasyonu en etkin biçimde sağlayacak bir örgüt yapısına ihtiyaç vardır.

STRATEJİ VE ÖRGÜT ŞEMASI Örgüt Şeması: Örgüt içerisindeki çalışanların emir ve rapor verme açısından aralarındaki bağları; ast-üst ilişkilerini ve yatay ilişkileri gösterir. Örgüt Şemasının Kademeleri Ve Strateji Hiyerarşik Basamak: Çok İletişim: Güç Az Kademeli Yapı: Kontrol Alanı: Dar Yetki Devri: Az Hiyerarşik Basamak: Az İletişim: Kolay Ast-üst İlişkileri: Merkeziyetçi Kontrol Alanı: Geniş Strateji: Tek Ürün Tek Pazar Ast-üst İlişkileri: Güvene Dayalı Çok Kademeli Yapı Yetki Devri: Çok Strateji: Ürün Ve Pazar Çeşitlendirme

Bazı durumlarda ise: Ürün çeşitlendirme stratejisi izledikleri halde bazı örgütler çok kademeli yapıyı tercih edebilirler. Ürün ve pazar çeşitlendirme stratejisi izlemedikleri halde bazı örgütler basık yapıyı tercih edebilirler.

ÖRGÜT YAPILARI VE STRATEJİ 1. GİRİŞİMCİ YAPI Sahip Yönetici Çalışanlar Yeni kurulmuş küçük işletmelerin ya da Sib’lerin yapısı Tüm yönetsel görevleri ve sorumlulukları bizzat patron üstlenmiştir. Esnek, basit ve dinamik bir yapı Tek ürün, tek pazar

2. FONKSİYONEL YAPI SAHİP/GENEL MÜDÜR TEDARİK ÜRETİM FİNANS PAZARLAMA Orta ölçekli işletmelerin yapısı Bir ya da birkaç Sib’li yapılar Yönetsel görev ve sorumlulukların fonksiyonel uzman yöneticilere dağıtılması Nispeten basit bir yapı

Faydaları Sakıncaları • Uzman yöneticiler sayesinde fonksiyonlarda verim artışı, iyileşme ve yeniliklerin oluşması • Kaynakların daha etkin kullanımı • Çalışanların karar alma alanları belli olduğu için amaçlara ulaşma kolaylığı • Fonksiyonlar birbirinden ayrı olduğu için fonksiyonel bölüm ve onların yöneticilerini değerlemede kolaylık • Fonksiyonel bölümler arası iletişim ve koordinasyon engelleri • Fonksiyonel bölümlerin kendi içine kapanması ve bölümler arası çatışma • Ortak hedeflerden ziyade fonksiyonel hedeflere önem verilmesi • Ürün ya da pazar çeşitlemesine gidilmişse performans sonuçlarının sorumlularını bulma zorluğu

3. ÜRÜN BÖLÜMÜNE GÖRE YAPI SÜPERMARKET YÖNETİCİSİ ET ÜRÜNLERİ SÜT ÜRÜNLERİ UNLU MAMÜLLERİ SEBZE VE MEYVE Ürün çeşitlendirmesine gitmiş, çok Sib’li bir şirketin yapısı Her ürün için uzman yöneticiler atanması

Faydaları Sakıncaları • • Müşteri tatmini ve ürün kalitesinin yüksekliği Her ürün için sorumlu yöneticinin belli olması her ürün performansının isabetle değerlenmesi Her üründen sorumlu olan yöneticinin tüm fonksiyonlarda bilgi sahibi olarak yetişmesi • Çok mevki ve yüksek yönetsel giderler • Farklı ve çelişen ürün politikaları • Tek bir ürünün başarısızlığı sonucunda müşteri gözünde tüm şirket ürünlerinin zedelenmesi • Ürün yöneticilerinin şirketten ziyade kendi ürünlerinin başarısı için çalışmaları ve ortak kaynaklar için çatışmaları • Merkezde ortak olarak yapılabilecek işlerin her ürün için ayrı olarak yapılması

4. COĞRAFİ BÖLÜME GÖRE YAPI GENEL MÜDÜR TÜRKİYE FAALİYETLERİ İSTANBUL FAB. ADANA FAB. EGE SATIŞ ULUSLARARASI FAALİYETLER MARMARA SATIŞ AVRUPA FAALİYETLER AMERİKA FAALİYETLER Pazar çeşitlendirmesine gitmiş, çok Sib’li bir şirketin yapısı Her coğrafi bölüm için sorumlu yöneticilerin atanması

Faydaları Sakıncaları • Her coğrafi bölüm yöneticisi kendi bölgesinin işle ilgili özelliklerini daha iyi bilir. Bu özellikler: • Halkın ihtiyaçları • Halkın alım gücü • Ve iklim koşulları olabilir. • Ar-ge, tasarım, üretim, pazarlama ve yönetici geliştirme fonksiyonları bu özelliklere uygun şekilde yerinden yönetilebilir. • Farklı coğrafi pazarlarda aynı ürünü satmak maliyet avantajı sağlar. • Bölgesel kar merkezleri oluşturularak sorumluluk tayini kolaylaşır. • Çok mevki ve yüksek yönetsel giderler • Genel merkezden kontrolün zayıflaması

5. ÇOK BÖLÜMLÜ YAPI GENEL MÜDÜR ELEKTRİKLİ ALETLER KLİMA SOĞUTUCU GIDA ÜRÜNLERİ BEYAZ EŞYA ÜTÜ FIRIN TV VİDEO BİSKÜVİ MAKARNA TURİZM SEYAHAT ACENTASI OTELCİLİK Çok fazla ürün ve pazar çeşitlendirmesine gitmiş, pek çok Sib’li bir şirketin yapısı Sib’ler sektörlerine göre gruplanır ve yönetilirler.

Faydaları Sakıncaları • Belli sektörlerde uzmanlaşılması ve o sektörler içerisinde yeni Sib’ler kurabilme kolaylığı • Her sektör için bir tepe yönetimi kurulması ve o sektör için stratejik analizlerin yapılması • Sektör grupları arasında ve Sib’ler arasında başarı kıyaslaması yapma imkanı • Çok bölümlülükten kaynaklanan yetki devri • Çok mevki ve yüksek yönetsel giderler • Bölümler arası kaynak dağılımı için sürtüşmeler • Şirketin tüm karlılığından ziyade Sib karlılıklarının ön plana çıkması • Birbiri ile alışveriş yapan Sib’ler arasında transfer fiyatlarının tayin zorluğu

6. BENZER SİB’LERDEN OLUŞAN ÇOK BÖLÜMLÜ YAPI GENEL MÜDÜR TURİZM AKDENİZ OTELİ EGE OTELİ MARMARA OTELİ BANKACILIK YİĞİT BANK YAĞIZ BANK BAŞARI BANK ÇİMENTO ANADOLU ÇİMENTO EGE ÇİMENTO MARMARA ÇİMENTO SIVI YAĞLAR ÇUKUROVA YAĞLARI TRAKYA YAĞLARI Sektörlere göre gruplanmış benzer Sib’lerden oluşan yapı Aynı sektördeki benzer Sib’lerin farklı yönetim ve pazarları vardır. AYVALIK YAĞLARI

Faydaları Sakıncaları • Sektörel uzmanlaşma ve benzer Sib kurma yada satın alma yoluyla kolay büyüme • Benzer Sib’ler ve sektörler için portföy analizi ve kıyaslama yapma imkanı • Tasarruf yada büyüme stratejileri izlerken yeniden yapılanma kolaylığı • Çok mevki ve bölüm yüzünden yatay ve dikey koordinasyon zorluğu • Kaynak dağıtımı ve kontrol zorluğu • Başarılı bir sektör grubu içerisinde başarısız bir Sib’in gözden kaçması • Başarısız bir sektör grubu içerisinde başarılı bir Sib’in gözden kaçması

7. MATRİKS YAPI İki ya da daha çok boyutlu yapı Uzman personelin zaman ve becerisi birden çok üst birim tarafından kullanılır. � Personeli ortak olarak kullanan üst birim boyutlarından biri proje yönetimidir. �

Faydaları Sakıncaları • Hem fonksiyonel hem ürün-proje bölümlü yapıdan kaynaklanan avantajlar • Fonksiyonel uzman personelin aynı zamanda projelerde istihdamı • Esnek ve dinamik bir yapıdır, eski projeler tamamlanıp yenileri başladıkça sürekli ve kolay bir şekilde yeniden yapılanma sağlanır. • Değişik ve yeni projelerin uygulanması proje ve fonksiyon yöneticilerinin yetişmesine katkıda bulunur. • Değişik ve yeni projelerin uygulanması personele iş tatmini ve motivasyon sağlar. • • Projeler arası koordinasyon zorluğu Çok mevki ve yüksek yönetsel giderler Ekonomik kriz dönemlerinde uzman personel kaynağının atıl kalması Uzman personel kaynağının bağlı olduğu üstleri tarafından paylaşılamaması • Uzman personelin çok başlı olarak yönetilmeye ayak uyduramaması

8. ŞEBEKE ORGANİZASYON YAPISI Tasarım Firması Üretim Firması Tanıtım Firması Aracı Organizatör Finans Ve Muhasebe Firması Pazarlama Firması Faktoring Firması

Faaliyetlerinden bazılarını dış faaliyet ortaklarına ihale eden şirketlerin yapısı: Dış alım, iç üretimden daha az maliyetli ve daha kaliteli ise taşeronlar kullanılır. Faaliyetin değişik safhaları, o işte uzman olan değişik firmalara verilir Aracı organizatör gibi faaliyet gösteren firma faaliyetin her safhasını en etkin şekilde yapabilecek taşeronları bulup şebekeyi organize eder.