Srbi van granica Srbije Aleksandra Krsti 83 Srbi

Srbi van granica Srbije Aleksandra Krstić 8/3

Srbi u okruženju • Migracije srpskog stanovništva kroz vekove uslovile su činjenice da određeni broj Srba danas živi u dijaspori. Veliki procenat srpskog stanovništva koje živi van Srbije, nastanjen je u bivšim jugoslovenskim republikama. • Dijaspora- deo naroda teritorijalno odvojen od matične države, koji neguje nacionalnu svest , kulturu i jezik. Pripadnici dijaspore ne moraju imati državljanstvo matične države.

Srbi u Bosni i Hercegovini • Srbi su prema poslednjem popisu stanovništva 1991 g. U Bi. H činili 31. 2% ukupnog stanovništva. Najviše ih je bilo na teritiriji današnje Republike Srpske gde su činili većinsko stanovništvo. Ostatak je živeo u muslimansko-hrvatskom delu (Federaciji Bi. H). Nakon građanskog rata veći deo srpskog stanovništva iz Federacije Bi. H prinudno je raseljen u Republiku Srpsku i Srbiju. U našoj zemlji je 1996 g. bilo 266 000 izbeglica iz Bi. H.

Srbi u Republici Srpskoj i Federaciji Bi. H • Procenjuje se da Republika Srpska danas ima oko 1 487 000 stanovnika od čega su preko 90% Srbi. • Takođe prema procenama u Federaciji Bi. H živi nekoloko desetina hiljada Srba.

Srbi u Crnoj Gori • Na teritoriji Crne Gore prema poslednjem popisu stanovništva iz 2003 g. Živelo je oko 198 000 Srba ( 32% ukupnog stanovništva).

Srbi u Hrvatskoj • Na teritoriji Hrvatske, prema poslednjem popisu stanovništva iz 2011 g. Bilo je 186633 Srba, oni su činili 4. 3% ukupnog stanovništva. U odnosu na popis iz 2002 g broj Srba je smanjen za oko 15 000. Po podacima popisa iz 1991 g. U Hrvatskoj je živelo čak 580 000 Srba( 12. 2% ukupnog stanovništva). Broj izbeglih lica u našu zemlju iz Hrvatske iznosio je 1996 g. oko 330 000.

Srbi u Hrvatskoj • Određeni delovi Hrvatske smatraju se teritorijama sa autohtonim srpskim stanovništvom. To su: severna Dalmacija, južna i istočna Lika, Kordun, Banija, Slavonija, Baranja i Zapadni Srem. • Autohtono stanovništvo-starosedelačko stanovništvo poreklom iz zemlje, oblasti ili grada u kome živi.

Srbi u Sloveniji • U Sloveniji je prema popisu stanovništva iz 2002 g. Živelo oko 39 000 srpskog stanovništva, koji su predstavljali 2% ukupne populacije. Srbi su po brojnosti druga etnička grupa. Bela krajina je u prošlosti bila naseljena srpskim autohtonim stanovništvom. Ovo stanovništvo je danas uglavnom asimilovano. Srbi su danas najviše koncetrisani u Ljubljani i većim industijskim gradovima.

Srbi u Sloveniji • Asimilacija-proces u kome pojedinci ili grupe ( najčešće nacionalne manjine) gube sopstvene kulturne i etničke karakteristike i utapaju se u dominantno stanovništvo, prihvatajući njegova obeležja.

Srbi u Makedoniji • U Makedoniji živi oko 36 000 Srba, prema poslednjem popisu stanovništva. Većina je koncetrisana u Skoplju i Kumanovu dok ostali naseljavaju dolinu Pčinje.

Srbi u Bugarskoj • Procenjuje se da u Bugarskoj živi 2 -3 hiljade Srba koji uglavnom žive u Sofiji i pograničnim predelima prema našoj državi.

Srbi u Rumuniji • Srbi su intenzivno naselili rumunski Banat za vreme velike seobe 1960 g. Tada su stvorene prve naseobine srpskog stanovništva u okolini Temišvara. Danas u Rumuniji živi oko 22 000 Srba.

Srbi u Mađarskoj • Teritoriju Mađarske Srbi su takođe naseljavali za vreme velike seobe. Danas su Srbi teritorijalno rasuti u južnom delu zemlje, uglavnom su asimilovani i naseljavaju slabije razvijena poljoprivredna područja.

Srbi u Albaniji • Ne postoje pouzdani podaci o broju Srba u Albaniji. Procene su da danas u Albaniji živi između 20 000 i 30 000 Srba i da je veliki broj Srba asimilovan.

Srbi u dijaspori • Srbi su emigrirali u inostranstvo tokom istorije više puta. Najveći broj ljudi iselio se u 20. veku, tokom tri migraciona talasa. Prvim talasom bili su obuhvaćeni politički emigranti posle 2. svetskog rata. Drugi talas je trajao od sredine šezdesetih do kraja sedamdesetih i bio je uzrokovan ekonomskim razlozima. Treći iseljenički talas formiran je nakon raspada SFRJ devedesetih godina i još uvek traje.

Broj i teritorijalni razmeštaj • Procenjuje se da u svetu živi 3. 5 miliona ljudi koji se smatraju srpskom dijasporom. Izuzimajući bivše republike SFRJ najviše Srba živi na Severnoameričkom kontinentu. Procenjuje se da najveći broj Srbe u Zapadnoj Evropi živi u Nemačkoj, Austriji i Švajcarskoj.

• Prvi veliki imigracioni talas Srba u Ameriku nastupio je u 19. veku i trajao je do prvog svetskog rata. U periodu između dva rata SAD su ograničile doseljavanje, pa je imigracija bila orjentisana na Kanadu. Nakon drugog svetskog rata u SAD su se doseljavali bivši ratni zločinci i protivnici komunizma, a zatim ekonomski migranti.

• Raspadom Jugoslavije, nastavljeno je doseljavanje u prekookeanske zemlje. To je period ekonomske krize i tzv. “odliva mozgova” kada su mladi visokoobrazovani stručnjaci emigrirali u inostranstvo. Najveći broj Srba zivi u Čikagu ( oko 200 000).

Veze i odnosi sa zemljom maticom • Iako udaljeni od domovine mnogi Srbi u dijaspori nastoje da očuvaju nacionalnu svest ( jezik i običaje ). U nekim evropskim državama deci je omogućeno pohađanje dopunske nastave iz srpskog jezika, nacionalne istorije i kulture. Ovim se želi postići stvaranje i očuvanje veza sa zemljom porekla i zbližavanje Srba u dijaspori.

• U ostalim sredinama naši iseljenici se uglavnom uz pomoć Srpske pravoslavne srkve, organizuju u razna kulturna, politička i sportska društva. U dijaspori deluja oko 1 300 ovakvih udruženja. U svetu postoji preko 500 različitih medija koji izveštavaju na srpskom jeziku.

Srbija u savremenim integracijskim procesima

Srbija u savremenim integracijskim procesima • U dvadesetom veku pojavljuju se novi izumi i nove tehnologije koje su izmenile čovečanstvo. Razvoj kompjuterskih i komunikacionih tehnologija omogućio je olakšak kontakt i komunikaciju među ljudima. To je uslovilo “prostornovremensku kompresiju” odnosno trenutan prenos informacija širom sveta. Zbog toga se savremeni svet sve više povezivao u svim oblastima ljudskog delovanja.

• U cilju spajanja privrede, sprečavanja ratova, lakšeg protoka robe, novca i ideja stvorene su međunarodne organizacije. Danas postoji veći broj međunarodnih organizacija koje pored ekonomskih integracionih procesa obuhvataju i vojne i političke. • Međunarodna organizacija-je trajan oblik saradnje između država, koja se obezbeđuje formiranjem stalnih organa. Drzave saglasno osnivaju međunarodnu organizaciju, u skladu sa svojim interesima i ciljevima.

Integracioni procesi Evrope • Savet Evrope(SE) je međunarodna organizacija evropskih država. Sedište je u Strazburu. Ima 47 članica. Belorusija predstavlja jedinu evropsku državu koja nije članica ove organizacije. Osnovni ciljevi su praćenje stanja ljudskih prava, unapređenje demokratije i uspostavljanje vladavine prava.

Organizacija za Evropsku bezbednost i saradnju • OEBS je svetska međunarodna organizacija koja se bavi pitanjima bezbednosti. Oblast delovanja su pored pitanja bezbednosti, ljudska prava, posmatranje izbora, ekonomska bezbednost i zaštita životne sredine. Ona danas okuplja 56 drzava Evrope, Azije i S. Amerike. Sedušte je u Beču.

Evropska unija • EU je najznačajnija svetska ekonomskopolitička organizacija. Osnovana je 1992 g. Mastrihtskim ugovorom. Pre toga postojale su evropske zajednice • Evropska zajednica za ugalj i čelik • Evropska zajednica za atomsku energiju i • Evropska ekonomska zajednica

Evropska unija • Ugovorom o objedinjavanju (1976) objedinjene su institucije ove tri zajednice i formirana je Evropska zajednica. Osnivačima se smatraju: Francuska, Nemačka, Italija, Holandija, Belgija i Luksemburg. Ima 28 članica. Pored država koje su osnovale EU članice su: Britanija, Irska, Danska, Grčka, Španija, Portugal. . . Srbija ima status kandidata za ulazak u EU.

Evropska unija • Svrha postojanja EU je stvaranje saveza evropskih država sa zajedničkom spoljnom, bezbednosnom i monetarnom politikom i zajedničkim tržištem. Ove ciljeve EU sprovodi pomoću svojih institucija. Od 2002 g. uvedena je zajednička valuta-evro, koju su prihvatile skoro sve članice unije.

Institucije EU • • • Evropski parlament Savet ministara Evropski savet Evropska komisija Evropski sud pravde Evropski finansijski sud

Srbija i članstvo u EU • Razvoj odnosa sa EU je prioritet spoljne politike Srbije. Kancelarija za evropske integracije kao posebna služba Vlade Srbije, zadužena je za poslove pridruživanja EU. Proces pridruživanja Srbije EU započeo je 2001 g. Prva etapa je pridruživanje a druga pristupanje EU. Svaka od ovih etapa se sastoji od nekoliko faza.

Srbija i članstvo u EU • Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju potpisan je 29. aprila 2008 g. Potpisivanjem ovog međunarodnog ugovora Srbija je dobila status države pridružene EU. Ovim sporazumom Srbija se obavezala na uspostavljanje zone slobodne trgovine i usklađivanje domaćih zakona sa zakonima EU. U martu 2012 g. Srbija je zvanično dobila status kandidata.

Srbja u međunarodnim organizacijama • Novembra 2000 g. Srbija je postala punopravni član UN. Do kraja 2001 g. je postala članica nekoliko organizacija koje deluju u sastavu UN(UNICEF, UNESCO, FAO i WMO). Srbija je i član najvažnijih evropskih organizacija OEBS i Saveta Evrope. Od 2006 g. Srbija je u partnerstvu za mir, organizacije koja deluja u okviru vojne organizacije NATO.

Srbija i regionalna saradnja • Srbija učestvuje u brojnim regionalnim inicijativama i procesima. Sama regionalna saradnja podrazumeva aktivnu ulogu i veću odgovornost samog regiona. Ciljevi regionalne saradnje su: ekonomski razvoj, infrastruktura, saradnja u sektoru bezbednosti. . . Od 2000 g. Srbija je članica nekoliko regionalnih organizacija: Jadransko-jonska inicijativa, Inicijativa za saradnju zemalja Jugoistočne Evrope, Pakt stabilnosti itd.

Srbija i regionalna saradnja • Jedan od vidova regionalne saradnje predstavljaju i Evroregioni. Oni se zasnivaju na integraciji opština, okruga ili regiona susednih država. Pogranične opštine Srbije uključene su u rad pet Evroregiona. Najznačajniji su: Dunav-Kereš -Mureš-Tisa, Euro. Balkans, ”Dunav za 21. vek”, Dunav-Drava-Sava i Drina-Sava. Majevica.

KRAJ