SOSYAL ALAR ARACILIIYLA TELEVZYONA SALANAN KAMUSAL KATILIM ALAR

  • Slides: 28
Download presentation
SOSYAL AĞLAR ARACILIĞIYLA TELEVİZYONA SAĞLANAN KAMUSAL KATILIM: ÇALAR SAAT Prof. Dr. Neşe KARS Zuhal

SOSYAL AĞLAR ARACILIĞIYLA TELEVİZYONA SAĞLANAN KAMUSAL KATILIM: ÇALAR SAAT Prof. Dr. Neşe KARS Zuhal AKMEŞE Kemal DENİZ _________ İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi

SOSYAL AĞLAR ARACILIĞIYLA TELEVİZYONA SAĞLANAN KAMUSAL KATILIM: ÇALAR SAAT • Yeni iletişim teknolojilerindeki sürekli

SOSYAL AĞLAR ARACILIĞIYLA TELEVİZYONA SAĞLANAN KAMUSAL KATILIM: ÇALAR SAAT • Yeni iletişim teknolojilerindeki sürekli ve hızlı gelişim çok sayıda kitle iletişim ve iletişm aracının yöndeşmesini sağlamıştır. • İletişim teknolojilerindeki gelişmeler, televizyonun kitleler üzerindeki etkisini azaltmamış, televizyon da bu gelişmelere uyumlu hale getirilerek daha akıllı bir aygıta dönüştürülmüş ve kitlelere ulaşmaya devam etmektedir.

SOSYAL AĞLAR ARACILIĞIYLA TELEVİZYONA SAĞLANAN KAMUSAL KATILIM: ÇALAR SAAT • Çevirim içi sosyal paylaşım

SOSYAL AĞLAR ARACILIĞIYLA TELEVİZYONA SAĞLANAN KAMUSAL KATILIM: ÇALAR SAAT • Çevirim içi sosyal paylaşım ağları son yıllarda yeni bir kamusal alan platformu yaratmıştır. • Dünyanın herhangi bir yerinden farklı insanların fiziksel olarak bir araya gelmeksizin belli bir olay konu ya da toplumsal meseleye ilişkin tepki ve yorumları, etkin bir kamusal katılım platformu oluşturmuştur. Bu katılım sosyal ağlar aracılığıyla gerçekleşmektedir.

Amaç ve Yöntem • İnternet ve sosyal ağlar bağlamında yeni medya aracılığıyla geleneksel medyanın

Amaç ve Yöntem • İnternet ve sosyal ağlar bağlamında yeni medya aracılığıyla geleneksel medyanın söylemine alternatif olabilecek bir kamusal katılımın yine geleneksel medya (TV) içerisinde var olup olamayacağı sorusu bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. • Geleneksel Medya’nın kitleselleştirici özelliği ve Yeni Medya’nın özgürleştirici potansiyeli ne ölçüde bir arada bulunabilmektedir sorusunun da yanıtı aranmaktadır. • Günümüzde halen en yaygın ve kolay ulaşılır Kitle İletişim Aracı olan Televizyon’a, internet ve sosyal ağlar üzerinden izleyicilerin katılımı araştırılmıştır.

Örneklem • En çok izlenen 100 program arasına girebilen ve sosyal paylaşım ağları ile

Örneklem • En çok izlenen 100 program arasına girebilen ve sosyal paylaşım ağları ile katılımın sağlanabildiği televizyon programları taranmıştır. • İnceleme yapılan tarih rastlantısal olarak seçilmiştir. • Bu taihte (27. 06. 2014) beliritilen değerlendirme ölçütlerine uyan Çalar Saat (Fox TV) adlı sabah haber programı örnek olarak alınmıştır.

Değerlendirme • Programa Twitter ve Facebook gibi sosyal paylaşım ağlarıyla katılım sağlayanlar içinde programda

Değerlendirme • Programa Twitter ve Facebook gibi sosyal paylaşım ağlarıyla katılım sağlayanlar içinde programda okunan soru, görüş, öneri ve yorumlar değerlendirilmeye alınmıştır. • Geleneksel Medya ve Televizyona yönelik eleştirel tutumdaki ekonomi-politik yaklaşıma, izleyicinin katılımı bağlamında kullanımlar ve doyumlar modeli eklenerek araştırmaya kuramsal bir perspektif kazandırılmaya çalışılmıştır.

Medyanın Ekonomi Politiği • İnsanların tutum ve davranışları üzerinde kitle iletişim araçlarının etkili olduğuna

Medyanın Ekonomi Politiği • İnsanların tutum ve davranışları üzerinde kitle iletişim araçlarının etkili olduğuna inanılmaktadır. • İfade edilen olumsuz etkilerine karşılık neredeyse tüm medya kuruluşları, insanlara istedikleri şeyleri sunduklarını ve toplumun aynası olduklarını ifade ederler. • Ancak medya ve kitle iletişim üretimleri egemen toplumsal yapıyı ve iktidar ilişkilerini meşrulaştırma, pekiştirme ve yeniden üretme işlevini yerine getiren ideolojik bir fonksiyona sahiptir.

Medyanın Ekonomi Politiği • KİA’lar kişilerin ne düşünmeleri, ne yapmaları ve nasıl davranmaları gerektiğini

Medyanın Ekonomi Politiği • KİA’lar kişilerin ne düşünmeleri, ne yapmaları ve nasıl davranmaları gerektiğini onlara dikte eder / öğretir. • Bu anlamda KİA’lar güçlü bir ikna tanıtım ve propaganda kaynağıdır. • Kitle kültürü tüketimi insanlara bir yaşam biçimi olarak sunar. İnsanlar satın alabildikleriyle toplum içindeki konumlarının şekillendiğini duyumsar.

Medyanın Ekonomi Politiği • Kitle kültürü kısaca toplumsal realiteyi özdeş kılacak bir yanılsama işleviyle

Medyanın Ekonomi Politiği • Kitle kültürü kısaca toplumsal realiteyi özdeş kılacak bir yanılsama işleviyle üretilir. • Örneğin reklamlar basitçe tüketimi teşvik etmekle kalmaz, sınıfsal eşitsizliklerin de fark edilmesini önleyen bir yanılsama yaratır.

Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı • Bu yaklaşım ise, ‘kitle iletişim araçlarının insanlara ne yaptığı’

Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı • Bu yaklaşım ise, ‘kitle iletişim araçlarının insanlara ne yaptığı’ şeklindeki soru yerine ‘insanların kitle iletişim araçlarıyla ne yaptığı’ sorusunu ortaya koyar. • Katz’a (1959) göre, insanlar toplumsal ve psikolojik bir takım ihtiyaçlarını gidermek için medya ve diğer kaynaklardan bazı beklentiler içine girerler. Bu ihtiyaçların bazıları medya vasıtasıyla giderilir. • Bu yaklaşıma göre izleyici ile medya içeriği arasında işlevsel bir ilişki olduğu varsayılır. Medya, izleyicilerin kendi ihtiyaçlarını gidermelerini sağlayan kaynaktır. Kendi ihtiyaçları doğrultusunda izleyici bu kaynağı rasyonel bir biçimde kullanır.

Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı • Bu iletişim modeline ilişkin genel eleştiriler ise: - İzleyicinin

Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı • Bu iletişim modeline ilişkin genel eleştiriler ise: - İzleyicinin kontrolü elinde tutan asıl güç olmaması; - Bu yaklaşımın iletişim araçlarını tamamıyla işlevsel bir etkene indirgemesi ve - kitle iletişim deneyimini salt “doyum” anıyla kısıtlamasıdır. • Böylelikle izler kitle bir dizi gereksinime, mesaj da bir dizi doyuma indirgenmiş olur.

‘Çalar Saat’ Programı Örneği • Televizyon aracılığıyla kamusal katılımın internet ve sosyal ağların kullanımıyla

‘Çalar Saat’ Programı Örneği • Televizyon aracılığıyla kamusal katılımın internet ve sosyal ağların kullanımıyla ne derece mümkün olabileceği sorunsalı medyanın ekonomi politiği bağlamında ortaya konulan eleştirel bakış açısıyla çalışmanın değerlendirilmesinde etkili olmuştur. • Diğer taraftan izleyicilerin programa sağladıkları katılımın, onların programı seçmeleri, izlemeleri, konularına aktif olarak katılım sağlamaları ve kendilerini ya da fikirlerini sosyal ağlar aracılığıyla televizyonda da temsil etme ve sosyal ağlarda ulaşabileceklerinden daha fazla sayıda izleyiciye ulaşabilme doyumunu sağlamaları bağlamında kullanımlar ve doyumlar modeli de irdelenmiştir.

‘Çalar Saat’ Programı Örneği • Fox TV’de canlı yayınlanan “Çalar Saat” programının, rastgele seçilen

‘Çalar Saat’ Programı Örneği • Fox TV’de canlı yayınlanan “Çalar Saat” programının, rastgele seçilen 27. 06. 2014 tarihli programı izlenmiştir. • Program; hafta boyunca prime time süreleri dahil incelenen programlar içerisinde günlük izlenme sıralamasında ilk yüze girebilen ve diğer tartışma ve haber programları içerisinde izleyiciden gelen iletilere yer veren tek program olması nedeniyle seçilmiştir. • Diğer bir seçme ölçütü de, program içeriğinin ülke gündemini belirleyen konulara odaklanan, doğrudan kamuyu ilgilendiren ve güncel konuları kapsayan haber programı olmasıdır.

‘Çalar Saat’ Programı Örneği • İnceleme sonunda elde edilen bulgular televizyon programının yapımcılarının ya

‘Çalar Saat’ Programı Örneği • İnceleme sonunda elde edilen bulgular televizyon programının yapımcılarının ya da sunucunun seçimleri sonucu izleyiciye ulaşabilen sosyal paylaşım ağları iletileri üzerinden yapılabilen değerlendirmelerle sınırlı tutulmuştur.

Bulgular • Programın yayınlandığı tarihte öne çıkan haberlerin; – – – – Çözüm süreci,

Bulgular • Programın yayınlandığı tarihte öne çıkan haberlerin; – – – – Çözüm süreci, Cumhurbaşkanlığı seçimi, Işid, Ramazan ayının gelişi, Zamlar, Taşeron işçiler, Kaza, hava sıcaklığı vb. konuları içerdiği görülmektedir. • İnternette yer alan ağlar vasıtasıyla programa görüş öneri ya da eleştirilerini ileten izleyicilerin hem gündemde olan konuları, hem de gündem dışı konuları paylaştıkları görülmüştür.

Bulgular Toplam Katılım 63 Belirlenen Gündem 20 Diğer Güncel Haberler 21 Gündem Dışı Konular

Bulgular Toplam Katılım 63 Belirlenen Gündem 20 Diğer Güncel Haberler 21 Gündem Dışı Konular 10 Selam, Tebrik vb. 12

Bulgular Toplam Katılım 63 Gündem Belirleme 20 (Sunucunun, Programın seçtiği konu) Gündeme Alınan Konu

Bulgular Toplam Katılım 63 Gündem Belirleme 20 (Sunucunun, Programın seçtiği konu) Gündeme Alınan Konu Başlıkları Çözüm Süreci 3 (-), 0 (+) 3 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Demirtaş: 2 (-), 2 (+) Erdoğan: 0 (-), 1 (+) İhsanoğlu: 1 (-), 3 (-) Haydar Baş: 0 (-), 1 (+) O. Pamukoğlu: 0 (-), 1 (+) Hikmet Çetin: 0 (-), 1 (+) Metin Feyzioğlu: 0 (-), 1 (+) Reza Zarrap (Protesto Amaçlı) 14 Soma 3 (-), 0 (+) 3

Bulgular Yapılan 41 Haberlerle İlgili Belirlenen Gündem (3 Farklı Konu ile ilişkili: Çözüm Süreci,

Bulgular Yapılan 41 Haberlerle İlgili Belirlenen Gündem (3 Farklı Konu ile ilişkili: Çözüm Süreci, Cumhurbaşka nlığı, Soma) 20 Diğer Güncel Haberler 21 (14 Farklı Haberle ilişkili) Gündeme ilişkin olan Hükümet eleştirisi haberleri (11 haber) 17 Hipokrat yeminini değiştiren Profesör 1 Suriye haberlerine eleştiri 1 Et fiyatları, kasaplara eleştiri 2

Bulgular Gündem Dışı Konular (8 Farklı gündem dışı konu) 10 Denetimli serbestlik, Genel af

Bulgular Gündem Dışı Konular (8 Farklı gündem dışı konu) 10 Denetimli serbestlik, Genel af 3 Almanya’da Türklere ırkçılık yapılıyor 1 Magazin (Deniz Seki’nin ceza evine girmesi) Çukurova Havalimanı kapalı eleştirisi (H. E. ) 1 1 Çevre duyarılığı (H. E. ) 1 Tarih öğretmenleri atama bekliyor (H. E. ) 1 Siyasette üst yaş sınırı olmalı (H. E. ) 1 Emeklilikte yaşa takılanlar (H. E. ) 1

Hükümeti, Devleti Eleştiren Muhalif Görüşler 28 Bulgular (18 farklı konu ile ilişkili) Asgari ücret

Hükümeti, Devleti Eleştiren Muhalif Görüşler 28 Bulgular (18 farklı konu ile ilişkili) Asgari ücret Taşeron işçiler Barzani’lerin Türkiye ziyareti Işid’in kaçırdığı çocuk Taner Yıldız’ın korumalarının rallicileri darp etmesi Işid’in kaçırdığı personel ve şöförlerle ilgili hükümetin tavrı, Cumhurbaşkanlığı için koz mu? 1 1 3 4 Ayı tarafından saldırıya uğrayan adam Et fiyatlarına yapılan zam Gazlı müdahale Yanlış tarım politikaları 1 3 1 1 Çözüm Süreci (G. B. ) 3 Soma (G. B. ) 3 Çukurova Havalimanı kapalı eleştirisi (G. D. ) 1 Çevre duyarılığı (G. D. ) Tarih öğretmenleri atama bekliyor (G. D. ) 1 1 Siyasette üst yaş sınırı olmalı (G. D. ) 1 Emeklilikte yaşa takılanlar (G. D. ) 1

Bulgular Selam, tebrik, temenni iletileri (4 farklı konuda) 12 Günaydın Mesajı 4 Ramazan Mesajı

Bulgular Selam, tebrik, temenni iletileri (4 farklı konuda) 12 Günaydın Mesajı 4 Ramazan Mesajı 4 Temenni ve iyi dilekler 3 Asker mesajı 1

Bulgular • Okunan izleyici iletilerinin sınıflandırılmış yüzdelik dilimleri

Bulgular • Okunan izleyici iletilerinin sınıflandırılmış yüzdelik dilimleri

Bulgular • Okunan toplam ileti ve eleştirel ileti sayısı

Bulgular • Okunan toplam ileti ve eleştirel ileti sayısı

Sonuç • Ana akım medyaya ait yayınlar tek yönlü bir bilgi akışı sağladığından haber

Sonuç • Ana akım medyaya ait yayınlar tek yönlü bir bilgi akışı sağladığından haber iletim sürecinin tarafsız ve tamamen kamu yararına olduğu çok iyimser bir değerlendirme olacaktır. • İncelenenin bir haber programı olması nedeniyle, izleyicileri ülkede ve dünyada meydana gelen güncel gelişmelerden haberdar etmek üzere oluşturulmuş bir içeriğe sahip olduğu varsayılabilir. • Çalışmaya konu olarak değerlendirilen internet ve sosyal ağların kullanımı halkın ana akım medyada var olan tek yönlü bilgi akışına ve haberlerin oluşturulmasına ve iletilmesine bir alternatif sunabilme olanağına sahip gibi görünmektedir.

Sonuç • Fakat bu veriler de izleyiciye ulaşmadan önce yine diğer haberlerde ve yayınlarda

Sonuç • Fakat bu veriler de izleyiciye ulaşmadan önce yine diğer haberlerde ve yayınlarda olduğu gibi bir süzgeçten geçmektedir. • Program başında belirlenen gündem maddeleri de izleyicinin iletileriyle o konulara yönlenmesini sağlayacak bir kanaat oluşturma yaklaşımı olarak da görülebilir. • Gelen iletilerin önemli bir bölümü belirlenen gündem maddeleri ya da program içerisinde yapılan diğer haberlerle ilgili görüşleri içermektedir. Bu konudaki iletiler yaklaşık % 65’lik bir oranı kapsamaktadır.

Sonuç • Bu bağlamda televizyon programları bir yandan izleyiciyi şekillendirirken, diğer yandan da onların

Sonuç • Bu bağlamda televizyon programları bir yandan izleyiciyi şekillendirirken, diğer yandan da onların görüşlerine yer veriyor konumdadır. Ancak bu görüşü çoğunlukla kendi oluşturduğu içerikle şekillendirmektedir. • Neticede internet ya da sosyal ağlarda dolaşımda olan haber ya da bilgilerin birçoğunun kaynağı da yine ana akım medyadır. Sosyal paylaşım siteleri enformasyonun üretiminden ziyade, çok hızlı şekilde paylaşılarak yayıldığı bir ortam olarak karşımıza çıkar. Sosyal ağlarda dolaşan bilgilerin ilk üretildiği kaynağı araştırmak başka bir çalışmanın konusu olabilir. •

Sonuç • Bu bağlamda televizyon programları bir yandan izleyiciyi şekillendirirken, diğer yandan da onların

Sonuç • Bu bağlamda televizyon programları bir yandan izleyiciyi şekillendirirken, diğer yandan da onların görüşlerine yer veriyor konumdadır. Ancak bu görüşü çoğunlukla kendi oluşturduğu içerikle şekillendirmektedir. • Neticede internet ya da sosyal ağlarda dolaşımda olan haber ya da bilgilerin birçoğunun kaynağı da yine ana akım medyadır. Sosyal paylaşım siteleri enformasyonun üretiminden ziyade, çok hızlı şekilde paylaşılarak yayıldığı bir ortam olarak karşımıza çıkar. Sosyal ağlarda dolaşan bilgilerin ilk üretildiği kaynağı araştırmak başka bir çalışmanın konusu olabilir.

Sonuç • Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımında da ifade edildiği üzere izleyici bu temsil gücünün

Sonuç • Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımında da ifade edildiği üzere izleyici bu temsil gücünün bilinciyle programı izliyor ve kendi gündemini de buraya taşıma şansını elde edebiliyor savı ortaya atılabilir. Bu işlev ana akım medya içinde bir tür yurttaş gazeteciliği uygulamasına izin verildiği şeklinde de yorumlanabilir. • Bu sayede ana akım medyada temsil edilmeyen sorunların, internet ya da sosyal ağlar kullanmayan insanlar tarafından da yine ana akım medya vasıtasıyla öğrenilmesine olanak sağlanabilir. • Bu bağlamda, okunan iletilerin yaklaşık % 45’i hükümete ya da ülkeyi yönetenlere eleştirel yorumlar yapmaktadır. • Sosyal ağlar üzerinden sağlanan katılım, program sunucusu tarafından aktarıldığından dolayı bazı ifadeler filtrelenebilir ya da bazı görüşler hiç aktarılmayabilir.