Socjologia prawa Dylematy teoretyczne w socjologii prawa Dr

Socjologia prawa Dylematy teoretyczne w socjologii (prawa) Dr Maciej Pichlak Katedra Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytet Wrocławski Maciej. Pichlak@uwr. edu. pl

Prawo z socjologicznego punktu widzenia Badanie prawa poprzez: • Postawy lub przeżycia • Zachowania lub interakcje • Kulturę • Instytucje • Praktyki komunikacyjne

Zasięg teorii w socjologii (i nie tylko…) 1. Teorie wielkiego zasięgu Ogólna teoria prawa (pozytywizm, prawo natury, realizm prawniczy itp. ) Teoria prawa jako przeżycia psychicznego (Petrażycki) 2. Teorie średniego zasięgu Teorie wykładni prawa (np. teoria derywacyjna, klaryfikacyjna) Teoria postaw wobec prawa (postawy zasadnicze i celowościowe) 3. Teorie małego zasięgu Teoria wykładni prawa karnego (in dubio pro reo) Teoria osobowości autorytarnej

Podstawowe paradygmaty teoretyczne Co robią ci ludzie?

Paradygmaty teoretyczne w socjologii Podstawowe opozycje: a) Struktura czy działanie b) Konflikt czy konsens c) „Duch” czy „materia” d) Rekonstrukcja czy demaskacja Dodatkowa perspektywa: kwestia płci

Socjologia jako nauka o społeczeństwie nowoczesnym Oświecenie jako cezura: rzeczywista czy pozorna? „Oświecenie to wyjście człowieka z zawinionej przez niego niedojrzałości. Niedojrzałość jest nieumiejętnością w posługiwaniu się własnym rozumem bez przewodnictwa innych”. Immanuel Kant, Odpowiedź na pytanie: czym jest Oświecenie? Trzy typowo „nowoczesne” założenia socjologii: 1. Dominujący wymiar dynamiki zmiany społecznej 2. Koncepcja społeczeństwa 3. Zadania socjologii

Dominujący wymiar dynamiki zmiany społecznej 1. Kapitalizm (Marks) 2. Industrializacja (Durkheim) 3. Racjonalizacja (Weber)

Pojęcie społeczeństwa Społeczeństwo jako zunifikowana i wyraźnie oddzielona całość (społeczeństwo państwa narodowego). Centralnym zagadnieniem badania społeczeństwa jest problem (źródeł) porządku społecznego.

Zadania socjologii Instrumentalny charakter socjologii jako nauki o społeczeństwie: Zadania przewidywania i kontroli społecznej. (Przełożenie na koncepcję polityki prawa) Anthony Giddens: Takie postrzeganie zadań socjologii nie uwzględnia jednak podwójnej refleksyjności: nauki oraz samego społeczeństwa.

Paradoksy nowoczesności Nowoczesność po przejściach: „dojrzały” modernizm czy post-modernizm? 1. Płynna nowoczesność (Zygmunt Bauman) 2. Późna nowoczesność (refleksyjność nowoczesnych instytucji – Anthony Giddens) 3. Społeczeństwo ryzyka (druga nowoczesność – Ulrich Beck)

Anthony Giddens: późna nowoczesność „Refleksyjność nowoczesnego życia społecznego polega na tym, że praktyki społeczne podlegają bezustannym przeglądom i reformom w świetle napływających informacji o tych właśnie praktykach, co zmienia ich charakter w sposób konstytutywny”. A. Giddens, Konsekwencje nowoczesności, przeł. E. Klekot, Kraków 2008, s. 28

Ulrich Beck: społeczeństwo ryzyka “Społeczeństwo ryzyka oznacza strukturę, w której wątpliwa stała się przewodnia dla epoki nowoczesnej idea kontrolowalności podecyzyjnych skutków ubocznych i zagrożeń i w której z tego względu nowa wiedza służy zmienianiu nieprzewidywalnego ryzyka w wyliczalne, tworząc jednak przez to nowe nieprzewidywalności”. Beck, Społeczeństwo światowego ryzyka. W poszukiwaniu utraconego bezpieczeństwa, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar 2012, s. 31