SLIKARSTVO BAROKA U ITALIJI MIKELANELO KARAVAO Barok u

SLIKARSTVO BAROKA U ITALIJI MIKELANĐELO KARAVAĐO

Barok u Italiji: Rim, papstvo i Kontrareformacija • Prestonica Baroka je Rim. • Oko 1600 papstvo ulaže velika sredstva u umetnost sa ciljem da Rim učini najlepšim gradom na svetu « u slavu Boga i (katoličke) Crkve » . • U Rimu toga vremena rade poslednji maniristi bez većeg značaja, ali nove mogućnosti će uskoro privući mlade umetnike sa severa Italije, od kojih je prvi i najznačajniji Karavađo (Caravaggio, 1573 -1610)

BAROKNO SLIKARSTVO ODLIKE • Barokno slikarstvo koristi tehničke inovacije renesanse (linearnu i atmosfersku perspektivu, chiaroscuro i sfumato), da dočara iluziju beskonačnog prostora. • Svodovi i kupole crkava i palata se otvaraju pred zadivljenim pogledom posetilaca. Govorimo o baroknom iluzionizmu • Drugi aspekt baroknog slikarstva sa severa Italije u Rim donosi Karavađo (Caravaggio, 1573 -1610). U njegovim slikama realizam severa Italije je dovedena do granica naturalizma… Ambijenti u kojima prikazuje religiozne scene su skromni i svakodnevni, telo je nepodnošljivo realistično. Postoje dve velike škole u slikarstvu – Rimska (Karavađo) realistični pristup – Bolonjska (Anibale Karači) klasični pristup – Andrea POZZO

Mikelandjelo Merizi (1571 -1610) rodjen u Karavadju, bio najinovativniji slikar tog doba. Njegov opus je jedan od najvecih dostignuca u istoriji. Njegov originalni stil ocarava ali i ima ogroman uticaj na slikare cak i van Italije. Glavni element je vitalnost likova, biblijski likovi su naslikani realno po zivim modelima, bez ulepsavanja. Crkvenjaci su ovaj realizam smatrali omalovazavajucim u odnosu na svetost prikazivanih tema. Jezik njegovog slikarstva zasnovan je kontrastu svetlosti i senke. Madona iz Loreta (1604), ulje na platnu, 150 x 260 cm, Rim, crkva Sant Agostino

Mikelanđelo Karavađo

Karavađo (1573 -1610) Oko 1597 -98, Karavađo slika nekoliko slika velikih dimenzija za crkvu Svetog Luja francuskog u Rimu, među kojima je i Poziv Svetog Matije. Karavađo, Poziv Svetom Matiji, 1597 -98

Pozivanje sv. Mateje - Karavađo • Stil tenebrozo sto znači tamno • Ljudi obučeni u odeću iz Karavađovog vremena

Religiozne scene u skromnim i svakodnevnim ambijentima, telo je nepodnošljivo realistično, naturalistički prikazano. Pozivanje sv. Mateje

I pored profanog ambijenta razumemo da se radi o religioznoj temi, i to ne samo po jedva primetnom oreolu iznad Hristove glave, jedinom “natprirodnom” elementu slike. Na to nam pre svega ukazuje zrak svetlosti koji osvetljava Hristovu ruku, koja gestom Mikelanđelovog Adama ukazuje na Svetog Matiju, ruku i lice sveca - tajna vere je svima i svuda dostupna… Pozivanje sv. Mateje, Karavađo

Dok smo na Savoldovom primeru govorili o realizmu, kod Karavađa ćemo govoriti o naturalizmu. Ambijenti u kojima prikazuje svete teme nisu samo skromni i svakodnevni, već se radi o društvenom dnu i margini: Sveti Toma sa fizionomijom beskućnika i pijanice stavlja prst u Hristovu ranu. . . Telo je nepodnošljivo realistično, naturalističko. Karavađo, Neverstvo Tomino, 1601 -02

Karavađo, Spuštanje u grob, 1602 -03

Karavađo, 1601 -02, Žrtvovanje Isaka

Ta ideja da je vera svuda i svima dostupna je u osnovi protestantska, i Karavađo će zauzvrat biti inspiracija i protestantskom severu… U Italiji će međutim običan, skroman svet, kome je ova umetnost i bila namenjena, biti šokiran da na zidovima crkvi nađe sebi slične umesto uzvišenih ideala renesanse. . . Karavađo, Smrt Bogorodice, 1606

Na ovoj slici prikazan je poziv koji je Isus nenadano uputio Mateju, rimskom cariniku. Ovo se desava u sobi golih zidova, u kojoj, ispod prasnjavog prozora i malo levo od njega sedi zreo muskarac, Matej, trojica veoma mladih ljudi i cetvrti, mnogo stariji muskarac pored Mateja. Sa desne strane, ledjima okrenut prema nama stoji Sv. Petar. , a kraj njega Isus u profilu, okrenute glave prema Mateju, a s ispruzenom desnom rukom i kaziprstom prema njemu. Karavadjo je kompoziciju slike stvarao na samom platnu Ivicom prozorskog kapka obeležena je dijagonala i središnja linija slike, dok donji deo prozora i stola stvaraju ravne crte, koje sliku vodoravno dele na tri jednaka dela. Zrak svetlosti koji dopire od gore, zdesna, daje slici dominantnu dijagonalnu kompoziciju. To svetlo, ali i krst stvoren na prozorskom oknu, ukazuju na Boziju prisutnost. Srednji deo je posvecen drami koja se odvija medju likovima, a noge muskaraca i namestaja u dnu stvaraju prenatrpanu zihavnu isprepletenost svetla i dijagonala. Postize nevidjenu napetost i dramu na slici, upotrebom jakog kontrasta svetla i senke, taj snazni kjaroskuro se, pocev od ove slike, naziva tenebrizam. Snazan zrak svetlosti prolazi iznad Isusove glave, dodiruje prozorski kapak i osvetljava likove carinika, na levoj strani. Druga dodatna svetlost dolazi iz prednjeg plana i istice rukav mladica koji nam je okrenut ledjima, kako i ledja i desnu stranu Sv. Petra, i ruku i lice Isusovo. Ovo poigravanje svetloscu, stvara na platnu dramatican prizor koji ostavlja jak utisak. Mrlje svetlosti padaju na tacno odredjene detalje slike: starceve ruke i ruke mladica koji broje novac od poreza, Matejevu ruku i upitni izraz lica, Isusovo uvo, potiljak, obraz i nos. Hristova ruka ima istu ulogu kao Bozija ruka na Mikelandjelovom Stvaranju Adama. Pohlepu likova prikazao je njihovom kitnjastom odecom, rukama na novcu, ali najvise u pozama dva leva lika koji niti ucestvuju, niti primecuju dogadjaj. Njegova vestina je u tome sto brojne pojedinosti i izvanredna vestina kojom su prikazani ne odvlace paznju sa jedinstvene snage celine i njegovog znacenja. Karavađo

Karavađo, David sa Golijatovom glavom 1607. ili 1609/1610. Ulje na platnu 125. 1 x 100. 1 cm. Galerija Borgeze, Rim Oštre suprotnosti svetlosti i senke (poznate kao chiaroscuro) povezuju se sa baroknim majstorom Karavađom kome je to osnovno stilsko obeležje. U Davidu sa Golijatovom glavom, on koristi kjaroskuro da naglasi dramatičnost. Snažan svetlosni mlaz iz nevidljivog izvora levo služi za oblikovanje forme i teksture.

Karavađo, Bekstvo u Egipat, 1599. (ulje na platnu), 166. 5 x 135. 5 cm, Rim, Galerija Dorija Pamfili Bekstvo u Egipat je slikarev mladalački rad, u kojem svetlost nije u kontrastu sa tamnom pozadinom, već ističe pejzaž bogat vegetacijom. Radnja se odvija u sumrak. Prelepi anđeo zvucima violine pomaže Hristov, Marijin i Josifov odmor u njihovom begu od Iroda. Sveti Josif u rukama drži muzički zapis čije su note potpuno čitljive. Muzicka partitura sa slike, u kojoj su upisane note flamanske muzike, sa delom teksta iz Pesme nad pesmama govori o muzickom interesovanju mladog Karavadja.

Telo je nepodnošljivo realistično, naturalistički prikazano. Karavađo, Neverstvo Tomino, 1601 -02

Bogorodičina smrt • Umetnik je napustio koncept “uspenja bogorodice” • Predstavljena je kao siromašna narodska žena u pocepanoj odeći, nadutog lica i sa otkrivenim stopalima. Karavađo

Večera u Emausu - Karavađo

Preobraženje sv. Pavla • Svetlost koja se pojavljuje fizički ga je oslepela, ali duhovno je progledao Karavađo

Karavađo, Madona iz Loreta (1604), ulje na platnu, 150 x 260 cm, Rim, crkva Sant Agostino Na slici Madona iz Loreta, prikazana je neuobičajna predstava Marije koja stoji naslanjajući se na “sveti dom”, naslikan sa fasadom sa koje se kruni malter. Dvoje siromaha prolaznika sa obožavanjem iščekuju božansko proviđenje. Staričino lice je izbrazdano borama. Čovekova stopala, oduvek bosa i isprljana zemljom, vide se u prvom planu. Oštra svetlost nemilosrdno ističe detalje koji su izazvali proteste svih koji su sliku smatrali bogohulnom i ružnom. Sa druge strane uočavamo snažan izraz humanosti i blagosti koji vladaju Marijin licem i izraze poverenja i poštovanja na licima sirotih hodočasnika.

Koređo 1525, Karači oko 1600, Andrea Pozzo Barokni iluzionizam: taj pristup smo videli još u Koređovom protobaroku, potom u Karačijevom svodu palate Fareneze, i u Apoteozi Svetog Ignacija Lojole (1688 -90) na plafonu matične jezuitske crkve u Rimu (Andrea POZZO, crkva Sant Ignazio, Rim). Protobarokni iluzonizam: Koređo 1525, Karači oko 1600, Andrea pozzo oko 1688

Andrea POZZO Taj, iluzionizam će obeležiti slikarstvo baroka u Italiji, i biti njegova najznačajnija karakteristika. Andrea POZZO, (1642 -1709), Apoteoza Svetog Ignacija, 1688 -90, Sant Ignazio, Rome

Karači (Annibal Carracci, 1560 -1609) Idealizovana predstava jednog drugog slikara, Karačija, u Rim pristiglog iz Bolonje. Karači svod Palate Farneze ukrašava freskama na koje prikazuju ljubavi klasičnih Bogova. Zevs i Junona, svod Palate Farneze, između 1597 i 1601

Karači pored likova slika i simulaciju arhitektoskih elemenata i skulpture, stvarajući iluziju.

Karači Protobarokni iluzonizam: Koređo 1525, Karači oko 1600

Ovakav iluzionizam će obeležiti slikarstvo baroka u Italiji, i biti njegova najznačajnija karakteristika. Odsada će sve tehničke inovacije renesanse, linearna i atmosferska perspektiva, chiaroscuro i sfumato, služiti da dočaraju iluziju beskonačnog prostora, i otvarati svodove crkava i palata pred zadivljenim pogledom vernika i posetilaca. Andrea POZZO, (1642 -1709), Apoteoza Svetog Ignacija, 1688 -90, Sant Ignazio, Rome

Taj iluzionizam će obeležiti slikarstvo baroka u Italiji, i biti njegova najznačajnija karakteristika. . . Andrea POZZO, Apoteoza Svetog Ignacija (detalj), 1688 -90, Sant Ignazio, Rome