SESJA III Technologie i przemys Czego potrzebuje przemys

SESJA III: Technologie i przemysł Czego potrzebuje przemysł lotniczy dla lotnictwa GA aby się rozwijać? Ø rozwoju technologii Ø ekspansji krajowej i zagranicznej Ø Instrumentów wsparcia 1

• • • Polski rynek samolotów ultralekkich W roku 2014 Ewidencja ULC przyjęła w sumie 31 samolotów ultralekkich. W stosunku do roku 2013, w którym wpisane zostało 18 samolotów, widać wyraźny wzrost (aż o 72%!) zainteresowania tą kategorią lotnictwa w Polsce. Szacunkowej analiza wielkości rynku samolotów ultralekkich w Polsce pod względem wartości sytuacja przestawia się następująco: - W roku 2014, na samoloty ultralekkie widniejące w Ewidencji ULC wydano ok. 6 mln. zł netto - W roku 2013 wartość ta wynosiła ok. 4 mln zł netto. Wartościowo rynek urósł aż o 50% w stosunku do roku ubiegłego. Średnia cena nowego samolotu ultralekkiego kształtuje się na poziomie ok. 230 000 zł netto, a używanego ok. 130 000 zł netto. Należy zauważyć, że najczęściej rejestrowanymi samolotami ultralekkimi w Polsce w 2014 roku były samoloty firmy Aeroprakt , Ekolot oraz Pipistrel. Spośród 31 samolotów wpisanych do ewidencji, 17 stanowiły maszyny fabrycznie nowe, a 14 samoloty używane. Podział rynku ze względu na samoloty nowe i używane w 2014 r. utrzymał swoją strukturę z roku 2013, gdzie kształtowała się ona na poziomie 56% nowych samolotów i 44% używanych. Dane jednoznacznie stwierdzają, że rynek samolotów ultralekkich w Polsce jest w fazie rozwoju. Należy wyrazić nadzieję, że rok 2015 będzie kontynuować trend i tendencję wzrostu z roku 2014. Nie uwzględniono będących w eksploatacji statków powietrznych nadzorowanych przez zagraniczne organa nadzoru lotniczego 2

Polskie centralne GREMIA deklarujące wspieranie LOTNICTWA v PARLAMENTARNY ZESPÓŁ LOTNICTWA - zwany dalej „Zespołem” tworzą senatorowie i posłowie , którzy wyrazili akces do pracy w Zespole i stanowią apolityczną grupę zainteresowaną problematyką rozwoju lotnictwa w kraju. Cele Zespołu: 1) wsparcie modernizacji polskiego przemysłu i transportu lotniczego w interesie harmonijnego rozwoju gospodarczego kraju, 2) monitorowanie ochrony integralności polskiego lotniczego systemu transportowego, 4) wsparcie rozwoju infrastruktury lotniczej kraju. v SEJMOWA KOMISJA INFRASTRUKTURY - Podkomisja stała ds. transportu lotniczego, gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej 1. Komisje sejmowe na swych posiedzeniach w szczególności: • rozpatrują projekty ustaw i uchwał, • rozpatrują i opiniują założenia projektów ustaw i uchwał, • rozpatrują sprawozdania i informacje ministrów oraz kierowników naczelnych organów administracji państwowej, a także kierowników innych urzędów i instytucji państwowych, • rozpatrują sprawy związane z wprowadzeniem w życie i wykonywaniem ustaw i uchwał Sejmu, a także z realizacją uchwalonych przez siebie dezyderatów, 3

v Krajowa Rada Lotnictwa • Krajowa Rada Lotnictwa to stowarzyszenie integrujące polskie środowisko lotnicze. Jej członkami są szefowie polskich przedsiębiorstw związanych z lotnictwem, dowódcy lotnictwa wojskowego, osoby odgrywające kluczową rolę w instytucjach związanych z lotnictwem. KRL powstała w 1990 v Rada Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego • • • Do zadań Rady należy w szczególności: opiniowanie Krajowego Programu Ochrony Lotnictwa Cywilnego; inicjowanie i opiniowanie spraw oraz pośredniczenie w wymianie opinii i doświadczeń dotyczących ochrony w lotnictwie cywilnym; opiniowanie Krajowego Programu Ułatwień w Zakresie Lotnictwa Cywilnego; inicjowanie i opiniowanie spraw oraz pośredniczenie w wymianie opinii i doświadczeń, dotyczących ułatwień w lotnictwie cywilnym, w szczególności usuwania zbędnych ograniczeń i upraszczania procedur administracyjnych; opiniowanie stanowiska w sprawach ułatwień wskazanych przez ministra właściwego do spraw transportu 4

Polskie centralne URZĘDY PAŃSTWOWE nadzorujące, kontrolujące i ustawowo wspierające przemysł LOTNICZY v Ministerstwo Infrastruktury Minister właściwy do spraw transportu jest naczelnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach lotnictwa cywilnego. Minister właściwy do spraw transportu sprawuje nadzór nad polskim lotnictwem cywilnym W imieniu Ministra zwierzchność nad lotnictwem cywilnym wykonuje Departament Lotnictwa, który odpowiada za wykonywanie zadań w zakresie dotyczącym lotnictwa cywilnego. Departament prowadzi sprawy nadzoru Ministra nad Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego; v Ministerstwo Gospodarki - Departament Innowacji i Przemysłu odpowiada za realizację zadań związanych z opracowywaniem i koordynowaniem wdrażania programów rozwoju gospodarczego w celu zwiększania konkurencyjności gospodarki oraz budowania stabilnych podstaw wzrostu umożliwiających trwały i zrównoważony rozwój. Opracowuje instrumenty wsparcia na rzecz wzrostu konkurencyjności gospodarki 5

v Urząd Lotnictwa Cywilnego • • Do zadań i kompetencji Prezesa Urzędu należy wykonywanie funkcji organu administracji lotniczej i nadzoru lotniczego, określonych w ustawie, oraz funkcji władzy lotniczej w rozumieniu umów i przepisów międzynarodowych, w tym związanych z regulacją rynku usług lotniczych, a między innymi w szczególności: nadzorowanie i kontrolowanie przestrzegania przepisów prawnych w zakresie lotnictwa cywilnego i lotniczej działalności gospodarczej, sprawowanie nadzoru nad eksploatacją statków powietrznych i certyfikacją podmiotów prowadzących działalność w zakresie lotnictwa cywilnego, sprawdzanie zdatności sprzętu lotniczego do lotów, 6

Polskie centralne URZĘDY PAŃSTWOWE mające wpływ na wspieranie przemysłu LOTNICZEGO v Ministerstwo Skarbu Państwa Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa reprezentuje Skarb Państwa w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, w tym; ü wykonywania praw majątkowych i osobistych przysługujących Skarbowi Państwa. ü Poprzez swoich przedstawicieli sprawuje nadzór nad majątkiem Skarbu Państwa. Wykonuje nadzór właścicielski, monitoruje sytuację ekonomiczno-finansową spółek Skarbu Państwa, a także okresowo ocena pracę organów statutowych nadzorowanych podmiotów. ü Nadzór właścicielski sprawowany przez Ministra jest sumą działań odnoszących się do nadzoru korporacyjnego, monitorowanie sytuacji ekonomiczno-finansowej nadzorowanych podmiotów i analizy efektywności ich funkcjonowania, stanowiących podstawę do rekomendacji stosownych działań. v Ministerstwo Obrony Narodowej ü W imieniu Ministra , Departament Polityki Zbrojeniowej pozyskuje sprzęt wojskowy i usługi dla Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej v PARAP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości jest zaangażowana w realizację krajowych i międzynarodowych przedsięwzięć, finansowanych ze środków funduszy strukturalnych, budżetu państwa oraz programów wieloletnich Komisji Europejskiej. PARP bierze aktywny udział w tworzeniu i efektywnym wdrażaniu polityki państwa w zakresie przedsiębiorczości, innowacyjności i adaptacyjności kadr. Zgodnie z zasadą „Think Small First" - „MSP przede wszystkim" wszystkie działania Agencji są realizowane ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora MSP 7

REFLEKSJA 1 Wyobraźnię polityków zaprzątają głównie wielkie firmy: kopalnie, huty, stocznie, banki. Politycy zajmują się tworzeniem „regionalnych championów”, konsolidując państwowe molochy, zapewniając im dochody, pozwalając na praktyki monopolistyczne. Praktyka gospodarcza pokazuje że to właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) stanowią ponad 99 % podmiotów gospodarczych. Generują one połowę PKB i połowę nowych miejsc pracy. To one zatem powinny stanowić oś zainteresowania podczas tworzenia przez Ustawodawcę regulacji systemowych , gdyż w sensie ilościowym stanowią przytłaczającą większość podmiotów gospodarczych. W rzeczywistości jednak przepisy tworzone są zwykle z myślą o korporacjach, a nie kilkuosobowych firmach. Poniżej kilka przykładów jak nie działa wspieranie przez Polskie Centralne URZĘDY PAŃSTWOWE statutowo nadzorujące i kontrolujące przemysł LOTNICZY 8

PRZYKŁAD WĄTPLIWEGO INSTRUMENTU WSPARCIA POLSKIEGO PRZEMYSŁU LOTNICZEGO W PRAKTYCE cz. I • LOT Flight Academy to profesjonalna i nowoczesna szkoła pilotażu – stworzona pod marką największej linii lotniczej w Polsce. Będzie oferować pełen zakres szkoleń pod okiem doświadczonych instruktorów LOT-u. • Niezawodność, wsparcie oraz profesjonalizm, stały się ważnym spoiwem pomiędzy firmą Tecnam, a Polskimi Liniami LOT, dlatego jest dla nas ogromnym wyróżnieniem, by być częścią utworzonego LOT Flight Training Academy", ogłosił włoski producent. PLL LOT ustami swego przedstawiciela powiedział: "Byliśmy bardzo zadowoleni ze sposobu w jaki firma Tecnam odpowiedziała na nasze trudne wymagania przetargowe". W ciągu dwóch lat flota LOT Flight Training Academy ma wzrosnąć do 10 samolotów. • • 9

KOLEJNY PRZYKŁAD INSTRUMENTU WSPARCIA POLSKIEGO PRZEMYSŁU LOTNICZEGO W PRAKTYCE cz. II Dyrektor SP ZOZ Lotniczego Pogotowia Ratunkowego przedstawił Radzie Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego opracowane przez Lotnicze Pogotowie Ratunkowe rozwiązanie, które wobec dramatycznego braku kadry personelu latającego (zarówno śmigłowcowego, i samolotowego) w LPR , w krótkim czasie będzie w stanie te braki uzupełnić. Projekt opiera się na realizacji bardzo intensywnego procesu szkolenia przy użyciu wyłącznie sił i środków Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Jako dodatkowe korzyści z prezentowanego rozwiązania wymieniono : ü Zakup dla własnego Ośrodka Szkoleniowego ze środków budżetowych dwóch śmigłowców amerykańskich. R-44, ü szkolenie pilotów będzie odbywało się w warunkach ich przyszłego zatrudnienia, ü cele szkoleniowe będą się łączyły się z działalnością operacyjną LPR oraz z działalnością w służbie gospodarki narodowej (patrolowanie lasów, linii energetycznych, dróg). R-44 Polski SW-4 10

PORZĄDANE INSTRUMENTY WSPARCIA POLSKIEGO PRZEMYSŁU LOTNICZEGO W PRAKTYCE W obecnych uwarunkowaniach geopolitycznych , gdzie zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i obywateli są liczniejsze, bardziej złożone i rozproszone, MON przedstawił projekt -- ’Koncepcja funkcjonowania Narodowych Sił Rezerwowych (NSR)’’, przygotowany na Akademii Obrony Narodowej przez zespół autorski pod kierownictwem gen. dyw. dr. hab. Bogusława Packa. Przedstawiciel Polskiego Klubu Lotniczego na Kongresie Proobronnym w marcu br. przedstawił koncepcję związaną z komponentem lotniczym NSR mogącym przyjąć nazwę ’’Cywilne Paramilitarne Patrole Lotnicze (CPPL)’’, które mogą stanowić kadrowe zaplecze dla Polskich Sił Powietrznych. CPPL mogą realizować trzy kluczowe zadania; Ø patrolowanie zadanych obszarów, poszukiwania oraz ratownictwo z powietrza i ziemi, Ø współpraca przy usuwania skutków klęsk żywiołowych, przez możliwość patrolowania i koordynacji tych działań z pokładu statków powietrznych, Ø Prowadzenie edukacji lotniczej i stymulacji zachowań proobronnych na rzecz młodzieży i ogółu społeczeństwa. 11

Wzorując się na rozwiązaniach NATO Civil Air Patrol (CAP) - USA Organizacja Civil Air Patrol jest wspierana finansowo przez Kongres Amerykański oraz Rząd Amerykański , i jest kadrowym zapleczem dla Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. Pełni trzy kluczowe zadania wyznaczone przez Kongres do których należą; Ø poszukiwania ratownictwo z powietrza i ziemi Ø współpraca przy usuwania skutków klęsk żywiołowych, przez możliwość koordynacji tych działań z pokładu statków powietrznych, Ø edukacja lotnicza młodzieży i ogółu społeczeństwa. W styczniu 2015 amerykański producent Cessny, poinformował o zamówieniu na 21 egzemplarzy modelu 172 Skyhawk, złożonym przez Civil Air Patrol (CAP). 12

Może więc warto aby Polska Administracja Rządowa rozważyła Projekt ’’Cywilnych Paramilitarnych Patroli Lotniczych (CPPL)’’ jako również znaczący element wsparcia dla polskiego przemysłu lotniczego. MP 02 Czajka AT 3 JK 05 Junior 3 Xtrim 13

PODSUMOWANIE Nie tylko w Polsce daje się zauważyć tendencję do rozbieżności między oczekiwaniami środowiska lotniczego, a działaniami władzy lotniczej. Odnosząc się do obowiązujących przepisów Prawa , warto pamiętać że większość obowiązujących nas standardów wynika wprost z prawa unijnego. Zasadniczą wadą tych regulacji wydaje się być brak proporcjonalności. Wielokrotnie wskazywano, że nie należy tych samych standardów stosować do lotnictwa transportowego oraz do lotnictwa ogólnego. Tymczasem program obsługi technicznej dla szybowca nie różni się strukturą od programu dla samolotu pasażerskiego. Straciliśmy jedną z ważniejszych cech narodowych, czyli możliwość, rejestracji statków powietrznych w tzw. krajowym systemie. Chodzi o to, że kraje, jak np. Niemcy czy Słowacja zostawiły sobie taki margines możliwości i mogą wydawać krajowe certyfikaty typu. Podczas wejścia do Unii, kiedy wdrażano wszystkie przepisy, ULC zrezygnował całkowicie z tego elementu i jesteśmy zdani bezpośrednio na certyfikaty EASA. 14

REFLEKSJA 2 1. Wśród polskich producentów – PASJONTÓW v v Nie brakuje projektów i technologii, Nie brakuje skromnych sukcesów handlowych po za granicami kraju. Niestety na rynku krajowym ale i szerzej po za granicami kraju , nie potrafimy zdyskontować sukcesów osiąganych przez polskich pilotów na sprzęcie ICH produkcji, 2. Polskim producentom- PASJONATOM brakuje; v v Sprawniejszego działania ULC w zakresie certyfikacji typu, Bardziej odważnej interpretacji przepisów EASA przez nadzór krajowy i szersze korzystanie z instytucji notyfikacji. Polska władza lotnicza powinna bardziej odważnie interpretować przepisy EASA, z uwzględnieniem kontekstu krajowego i specyfiki naszego lotnictwa, Bardziej przyjaznego dostosowywania obowiązujących nas standardów , które wynikają wprost z prawa unijnego przynajmniej w zakresie techniki lotniczej, licencjonowania personelu oraz certyfikacji działalności lotniczej. Wsparcia przez Administrację Rządową w zakresie pozyskiwaniu funduszy europejskich na produkcję i modernizację przedsiębiorstw Rzeczywistego i aktywnego działania Polskiej Władzy Lotniczej, a szerzej Przedstawicieli Polskiego Rządu w zakresie ważnych postulowanych tematów dotyczących polskiego lotnictwa. v 1. 2. Składanie w formie deklaratywnej wsparcie Polskich Przedsiębiorców Lotniczych w zakresie nurtujących to środowisko problemów w trakcie rożnych konferencji przez Polską Władzę Lotniczą i Przedstawicieli Polskiego Rządu , nie przekłada się niestety na inicjatywy legislacyjno – organizacyjne zastrzeżone dla Władzy Ustawodawczej i Wykonawczej 15

Na postawione na samym początku prezentacji pytanie Czego potrzebuje przemysł lotniczy dla lotnictwa GA aby się rozwijać? o rozwoju technologii o ekspansji krajowej i zagranicznej o Instrumentów wsparcia Należy odpowiedzieć , TAK - zdecydowanie potrzebuje tych trzech elementów. Aby tak się stało należy; 1. Doprowadzić do konsolidacji środowiska polskich producentów na rzecz lotnictwa GA i ultralekkiego w formule ’’ZJEDOCZENEJ REPREZENTACJI’’ która będzie mogła uzyskać status PARTNERA dla polskich centralnych URZĘDÓW PAŃSTWOWYCH nadzorujących i ustawowo wspierających przemysł LOTNICZY i szeroko rozumiany ten rodzaj lotnictwa , wzorem grup producenckich z branży spożywczej czy motoryzacyjnej. 2. W trybie pilnym przygotować zmiany przepisów dotyczących statków powietrznych o MTOM do 600 kg. Jak do tej pory nie stworzono zadowalającego rozporządzenia pozwalającego na rozwój tej dziedziny lotnictwa i jak najszybsze stworzenie takiego aktu prawnego jest jak najbardziej potrzebne i oczekiwane przez środowisko lotnicze. 3. Skonstatować, że obecna formuła ustawy Prawo Lotnicze wymaga przemyślenia. Przede wszystkim są obszary, które z korzyścią dla sprawy można wyłączyć do odrębnych ustaw. Przemyślenia wymaga także sposób regulacji lotnictwa sportowego i amatorskiego (tzw. aneks II EASA). Obecnie jest to kilka bardzo szczegółowych rozporządzeń, choć bardziej naturalna wydaje się regulacja ustawowa. Konieczne jest dostosowanie wielu zapisów krajowych do coraz to większej ilości przepisów UE związanych z rozszerzaniem systemu EASA. 16

Dziękuję za uwagę Grzegorz Brychczyński grzegorz. brychczynski@pkl. org. pl Tel. +48 604 640 702 17