Rynek drobiu i jaj charakterystyka regulacja i informacja

Rynek drobiu i jaj - charakterystyka, regulacja i informacja Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 1

Rynek drobiu na świecie Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 2

Rynek drobiu i jaj Produkcja jaj na świecie Produkcja (mln ton) Kraj Udział Całkowita produkcja światowa, w tym 60, 57 100, 0% Chiny 23, 35 41, 3% 5, 30 9, 4% Francja 1, 05 19, 8% Niemcy 0, 89 16, 8% Włochy 0, 71 13, 4% USA 5, 08 8, 9% Japonia 2, 53 4, 5% Rosja 1, 96 3, 5% Polska 0, 50 0, 76% Unia Europejska, w tym: Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 3

Rynek drobiu i jaj Spożycie mięsa i jaj w latach 1992 - 2002 (w kg, szt. na 1 mieszkańca) Mięso i podroby Lata Ogółem W tym mięso Jaja Wieprzowe Wołowe Drobiowe 1992 70, 3 42, 2 12, 6 9, 1 173 1993 67, 5 40, 6 11, 4 9, 4 157 1994 62, 6 37, 2 9, 0 10, 6 146 1995 63, 4 39, 1 8, 7 10, 2 154 1996 64, 7 40, 1 8, 6 10, 2 175 1997 61, 7 35, 4 8, 3 12, 9 189 1998 64, 7 37, 6 8, 1 13, 1 177 1999 66, 0 38, 5 7, 7 14, 0 184 2000 65, 2 37, 3 6, 9 15, 1 189 2001 64, 7 36, 8 6, 5 16, 0 190 2002 64, 9 36, 5 6, 3 16, 9 193 Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 4

Rynek drobiu i jaj Drobiarstwo kierunek mięsny kierunek nieśny Mięso z chowu towarowego i selekcji stad hodowlanych Jaja konsumpcyjne i wylęgowe Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 5

Rynek drobiu w Polsce Od początku lat ’ 90 rośnie: produkcja Udział drobiu w konsumpcji mięsa – ok. 30% (na początku lat 90. - 11%) spożycie mięsa drobiowego. Obecnie spożycie na 1 osobę wynosi 21 kg rocznie (w UE - 23 kg) Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 6

Rynek drobiu w Polsce Struktura podmiotowa rynku obejmuje: • dwustopniowy system reprodukcji: - reprodukcja pierwszego stopnia - fermy zarodowe i zakłady wylęgowe ferm stad prarodzicielskich; - reprodukcja drugiego stopnia - zakłady wylęgowe i fermy stad rodzicielskich. • zakłady wylęgowe piskląt towarowych; • fermy żywca drobiarskiego; • ubojnie i przetwórnie drobiu. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 7

Rynek drobiu w UE Roczna wielkość produkcji mięsa drobiowego - 9 078 tys. t Konsumpcja na 1 os. rocznie - 22, 6 kg Samowystarczalność - 106, 1% Import - 648 tys. t Eksport - 1 169 tys. t Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 8

System regulacji na rynku drobiu w UE Wspólna organizacja rynku drobiu została wprowadzona w 1967 roku. Jej obecny kształt wyznacza Rozporządzenie Rady 2777/75 z 29 października 1975 r. oraz Rozporządzenie Komisji nr 1372/95. Koordynacją działań na rynku drobiu zajmuje się Komitet Zarządzający Rynkiem Drobiu i Jaj. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 9

Zakres regulacji na rynku drobiu Regulacje UE obejmują następujące elementy rynku żywca i mięsa drobiowego: drób żywy - kurczęta, gęsi, indyki, kaczki i perliczki; mięso i podroby jadalne - świeże, schłodzone, mrożone i solone; wątroby drobiowe - świeże, schłodzone, mrożone, solone lub w solance, wędzone i suszone; tłuszcz drobiowy - wytopiony, wytłaczany i wyekstrahowany; tłuszcz drobiowy nie wytopiony - świeży, schłodzony, mrożony, solony lub w solance, wędzony i suszony; pozostałe zakonserwowane mięso i podroby drobiowe. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 10

Regulacje dotyczące producentów żywca drobiowego Zasady dobrej praktyki produkcyjnej i higienicznej: - przepisy weterynaryjne; - normy dotyczące rodzaju pasz; - parametry określające: stopień zagęszczenia ptaków na danej powierzchni dostęp do karmideł, poideł oraz Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 11

Regulacje dotyczące ubojni i przetwórni drobiu Przepisy obowiązujące zakłady uboju, rozbioru, przetwórstwa i składowania drobiu dzielą się na cztery grupy: regulacje techniczne i sanitarno-higieniczne wyznaczające warunki produkcji i ogólną infrastrukturę zakładu; przepisy nakładające na ubojnie obowiązek nadzoru nad producentami żywca; rozwiązania w zakresie transportu i przetrzymywania zwierząt w rzeźniach oraz zasad uboju drobiu; normy jakościowe dotyczące produkcji i obrotu handlowego. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 12

Regulacje na rynku wewnętrznym • klasyfikacja na klasy handlowe A i B w oparciu m. in. o stopień umięśnienia i otłuszczenia (nie obowiązuje, gdy mięso dostarcza się do zakładów dzielenia i przetwórstwa); • wymogi termiczne w odniesieniu do mięsa; • taryfikacja mięsa mrożonego i głęboko mrożonego na klasy wagowe. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 13

Rynek drobiu Rynek wewnętrzny Normy handlowe (prod. >10 tys. szt rocznie) Mięso drobiowe oznakowane informacjami o: - klasie handlowej; - cenie jednostkowej; - stanie termicznym; - dacie przydatności do spożycia; - zalecanej temperaturze przechowywania; - numerze rejestracyjnym rzeźni/zakładu dzielenia drobiu; - kraju pochodzenia (import); Klasy handlowe mięsa drobiowego – A, B Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 14

Rynek drobiu Rynek wewnętrzny Wymogi dla producenta PROWADZENIE EWIDENCJI: - liczba ptaków w każdej formie wychowu; - liczba sprzedanych ptaków; - odbiorcy (nazwy firm, adresy). Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 15

Rynek drobiu Rynek wewnętrzny Wymogi dla ubojni i przetwórni 1) KLASYFIKACJA: - na klasy handlowe A i B; - mięsa mrożonego (do -120 C ) i głęboko mrożonego (do -180 C ) na klasy wagowe; 2) KONTROLA: - prawidłowości sposobu chowu i żywienia drobiu u producentów; - stopnia absorpcji wody obcej w tuszach i całkowitej zawartości wody obcej; - temperatury mięsa mrożonego; - poprawności znakowania wyrobów; - opakowań jednostkowych i ich etykietowania; 3) PROWADZENIE EWIDENCJI-REJESTR: - producentów dopuszczonych do rynku, - cykli chowu dla poszczególnych producentów, - wyników kontroli całkowitej zawartości wody obcej. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 16

Regulacje dotyczące importu drobiu - stawki celne • podstawowe stawki celne; • zredukowane stawki celne (stawki taryfowe WTO); • obniżone stawki celne wynikające z jednostronnych preferencji udzielonych przez Wspólnotę; • cła preferencyjne wynikające z umów handlowych o uprzywilejowanych warunkach handlu; Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 17

Regulacje dotyczące importu drobiu • kontyngenty minimalnego dostępu do rynku o zredukowanych stawkach celnych; • kwoty preferencyjne objęte preferencyjnymi stawkami celnymi; • SSG - klauzula bezpieczeństwa określająca ceny progu i cła dodatkowe; • licencje importowe. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 18

Regulacje dotyczące eksportu drobiu • subsydia; • pułapy; • licencje. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 19

RYNEK JAJ Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 20

Rynek jaj w Polsce Struktura podmiotowa: - fermy i zakłady wylęgowe szczebla reprodukcyjnego; - fermy i zakłady wylęgowe piskląt towarowych; - fermy produkcji jaj konsumpcyjnych; - przetwórnie jaj; - podmioty obrotu towarowego. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 21

Rynek jaj w Polsce Produkcja dzieli się na: - produkcję w celach reprodukcyjnych i hodowlanych; - produkcję jaj konsumpcyjnych. Obrót handlowy dotyczy jaj kurzych oraz niewielkich ilości jaj przepiórczych i strusich. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 22

Rynek jaj w Polsce Rośnie: wielkość produkcji jaj Roczna wielkość produkcji - 5 622 tys. t Samowystarczalność - 102, 8% Koncentracja produkcji Blisko 1 mln gospodarstw prowadzi chów kur niosek; około 99% z nich utrzymuje jednak jedynie niewielkie stada - do 100 sztuk. 3/4 podaży jaj stanowi produkcja fermowa. przetwórstwo Przetwórstwo obejmuje ok. 10 -15% jaj (w UE - ok. 40%). Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 23

Rynek jaj w UE Roczna konsumpcja na 1 osobę - 13, 2 kg Import Eksport jaj: - 30 tys. t - 182 tys. t - dotyczy jedynie ok. 5% produkcji; - w strukturze geograficznej 97% eksportu do państw UE-25. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 24

Wspólna organizacja rynku jaj w UE Cel regulacji rynku - zapewnienie odpowiednich standardów jakościowych w zakresie produkcji i handlu Instytucją odpowiedzialną za rynek jaj jest Komitet Zarządzający Rynku Drobiu i Jaj Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 25

Zakres rzeczowy regulacji na rynku jaj konsumpcyjnych Regulacje obejmują: • jaja ptasie w skorupkach, świeże, konserwowane lub gotowane; • jaja ptasie bez skorupek; • żółtka jaj do konsumpcji świeże, suszone, gotowane na parze lub w wodzie, przetworzone, mrożone lub inaczej zakonserwowane, zawierające (lub nie) cukier czy inny środek słodzony. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 26

Rynek jaj Rynek wewnętrzny regulacja poprzez standardy marketingowe i jakościowe cel - poprawa jakości jaj system obejmuje: - normy jakościowe (klasy handlowe, kat. wagowe kl. A), - sortowanie jaj wyłącznie w zarejestrowanych centrach pakowania; - obligatoryjne oznakowanie opakowań, - posiadanie numeru rejestracyjnego (zakład pakowania), - prowadzenie dokumentacji - ilość wstawionych i sprzedanych ptaków, nazwy odbiorców (producent), - kontrolę na wszystkich etapach obrotu (pobieranie prób). - obowiązek informowania Komisji o liczbie kur i jaj oznakowanych systemem chowu oraz metodach kontroli sprawdzających warunki 27 chowu. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak

Zakres regulacji w sferze produkcji jaj konsumpcyjnych Wymogi dotyczą: • zagadnień weterynaryjno-epidemiologicznych; • dobrostanu zwierząt; • zasad przechowywania jaj u hodowcy; • zagadnień higieniczno-sanitarnych; • zasad zbierania jaj - częstotliwości zbierania, sposobu oczyszczania i odkażania jaj; • zasad ewidencji zwierząt i prowadzenia rejestrów statystycznych. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 28

Rynek jaj Wymogi dla producenta 1) OZNACZENIE JAJ - data zniesienia, (informacja na temat systemu chowu kur niosek) 2) PROWADZENIE EWIDENCJI - dzień wstawienia, - wiek i liczba kur w kurnikach, - dzienna produkcja, - liczba lub masę jaj dostarczonych do odbiorców, rejestr odbiorców Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 29

Normy handlowe w sprzedaży detalicznej jaj • wyłącznie jaja zapakowane i oznakowane oraz podzielone według gatunków, jakości, klasy wagowej i stanu termicznego • znakowanie obowiązuje producentów prowadzących sprzedaż bezpośrednią produkowanych na swojej fermie jaj; wymóg taki będzie obowiązywał od 1. 07. 2005 (MRi. RW wystąpiło o 10 -letni okres przejściowy) Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 30

Rynek jaj - klasy Klasa A ● skorupka - normalna, czysta, nie uszkodzona; wysokość komory powietrznej ≤ 6 mm (jaja klasy Ekstra ≤ 4 mm); białko przezroczyste i klarowne; żółtko - słabo widoczne podczas prześwietlenia; tarcza zarodkowa - nie może być rozwinięta; brak obcych zapachów; ● nie utrwalone lub chłodzone w warunkach o sztucznie obniżonej temperaturze poniżej +50 C; posortowane na klasy wagowe kategorie jaj (RK 1511/96) jaja bardzo duże (≥ 73 g) – XL jaja duże (63 -73 g) – L jaja średnie (53 -63 g)– M jaja małe (≤ 53 g) – S Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 31

Obrót jajami konsumpcyjnymi producenci zobowiązani są do dostarczania jaj do zbiornic, zakładów pakowania, uprawnionych hurtowni lub do zakładów przemysłowych; do pakowalni jaja mogą dostarczać również zbiornice - jednostki upoważnione do zbierania jaj od producentów; jedynie pakowalnie mają prawo do sortowania, klasyfikowania i znakowania jaj oraz wprowadzania ich spożywczych na rynek masowy. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 32

Rynek drobiu i jaj Regulacje handlu zagranicznego ● licencje importowe ● licencje eksportowe ● kontyngenty dostępu do rynku ● taryfy importowe ● pułapy wielkości eksportu ● dopłaty do eksportu ● cła dodatkowe IMPORT EKSPORT Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 33

Instrumenty regulujące import jaj • licencje importowe - wydawane przez krajową agencję interwencyjną - udokumentowany import ≥ 80 ton mięsa drobiowego ≥ 50 ton jaj (prod. z jaj) w ciągu 2 lat • cła podstawowe i zredukowane; drób żywy elementy kurczaków i podrobów innych niż wątroby jaja wylęgowe pozostałe jaja w skorupkach żółtka jaj 5, 2 -34, 5 euro/100 szt. 18, 7 -102, 4 euro za 100 kg 35 -105 euro/1000 szt. 3, 04 euro/tonę 353 -1423 euro/tonę • klauzula ochronna; • kontyngenty minimalnego dostępu do rynku (kwoty taryfowe WTO). Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 34

Instrumenty regulujące eksport jaj • licencje (najnowsze procedury określa rozporządzenie KE nr 596/2004); • pułapy; • system dopłat do eksportu obejmujący całą grupę towarową “jaja w skorupkach” oraz wybrane towary zaliczane do grupy “jaja bez skorupek” lub “przetwory z jaj”. Przy ustalaniu wysokości subsydiów brane pod uwagę są : - sytuacja rynkowa, - różnica miedzy cenami w UE a cenami światowymi - kierunek eksportu, - limit wydatków na dopłaty eksportowe w ramach RU GATT, - różnica cen pasz pomiędzy Unią a rynkiem światowym. Opracowanie: Wawrzyniec Czubak 35