RSK VE YNETM RSK Beklenmeyen sonularla karlama olasl

RİSK VE YÖNETİMİ

RİSK • Beklenmeyen sonuçlarla karşılaşma olasılığı olarak tanımlanır. • Finansal açıdan ise risk, Bir getirinin geleceğin alternatif durumlarına bağlı olması ve bu durumlardan en az birinin negatif yada pozitif bir getiriyle sonuçlanması durumudur.

RİSK • Finansal açıdan risk, beklenen değer ile gerçekleşen değer arasındaki olumlu yada olumsuz fark olarak ta tanımlanabilir.

BELİRSİZLİK • Belirsizlik, riskin bir bileşenidir. • Finansal piyasalarda “belirsizlik” ve “risk” genelde birbiri ile karıştırılmaktadır. • Risk, belirsizliğin ölçülebilen kısmıdır.

BELİRSİZLİK • Geleceğe ilişkin olasılık tahmini subjektif olarak yapılıyorsa belirsizlikten, objektif olarak yapılıyor ise riskten söz ediliyor demektir. • Örneğin, bir hisse senedinin gelecekteki fiyatı, o hisse senedinin geçmiş fiyatların analizi sonucu tahmin ediliyor ise riskten, aynı hisse senedinin geçmiş fiyatları ile ilgili bilgiler yoksa, gelecekteki fiyat tahminleri birtakım varsayımlarla yapılıyorsa belirsizlikten söz edilir.

Riskin Sınıflandırılması Sistematik Risk Sistematik Olmayan Risk Toplam Risk

1 - SİSTEMATİK RİSK • ÇEŞİTLENDİRİLEMEYEN RİSK. • Sistematik risk, tüm yatırımların getirilerini etkileyen risk olarak tanımlanır.

1 - SİSTEMATİK RİSK • Yatırımcı açısından kontrol edilemeyen risk türüdür. • Sistematik riskin kaynakları, sosyal, ekonomik ve politik çevredeki değişmelerdir. Bu değişmeler piyasadaki tüm menkul kıymetleri ve işletmeleri aynı anda etkiler.

1 - SİSTEMATİK RİSK

a- Piyasa Riski Ekonomide meydana gelen bir durgunluk, tüketim eğiliminde meydana gelen bir değişme, ani bir savaşın meydana gelmesi gibi etkenler menkul kıymet pazarlarını yakından etkilemektedir. Bu etkilenme beklentilerin değişmesinden meydana gelmektedir.

b- Politik Risk • Dünyada veya yatırımın yapıldığı ülkede oluşan siyasi bunalımlar, ekonomik krizler birer belirsizlik unsurudur ve yatırım kararlarını etkiler. • Siyasi otoritenin istikrarsız bir görünümü varsa, bu doğrudan olarak finans piyasalarını etkileyecektir. Çünkü yatırımcı bir yatırım kararını gerçekleştirirken aradığı önemli kriter siyasi istikrardır.

c- Enflasyon Riski • Enflasyonun sözlük anlamı, paranın değerinin ani, hızlı bir şekilde düşmesi, fiyatlar genel seviyesinin yükselmesi, dolayısıyla dolaşımdaki para miktarının artmasıdır. Enflasyon oranı bir belirsizliktir ve yatırımları olumsuz yönde etkiler.

d- Faiz Oranı Riski • Faiz riski, faiz oranlarında ortaya çıkan değişimlerden dolayı karşılan risk olup, bu risk; herhangi bir yatırımdan beklenen getiriyi olumlu veya olumsuz etkiler veya şirketlerin yaptığı borçlanmalar üzerinde etkili olur.

• Tahvil gibi sabit yatırım araçları piyasa faizinin yükselmesinden dolayı kaybedilmiş birer fırsattır. • Hisse senetleri ise faiz oranından yüksek kazanç sağlama olasılığı olduğu için daha riskli sayılabilir.

e- Kur Riski Yabancı paraların değerlerinde meydana gelen değişme ile ortaya çıkan risktir. Yatırımcıların yabancı paralar üzerinden yatırım yapması ve yabancı piyasalarda yatırım yapması gibi durumlarda kurlarda meydana gelebilecek değişiklikler yatırımların getirilerini etkiler.

2 - Sistematik Olmayan Risk • ÇEŞİTLENDİRİLEBİLİR RİSK. • Portföy çeşitlendirilmesi ile azaltılabilen, belli bir sektöre yada belirli işletmelere ait risklerdir. • Sistematik olmayan riske çeşitlendirilebilir risk denmesinin nedeni, yatırımcının farklı menkul kıymetlere yatırım yaparak yani portföyünü çeşitlendirerek bu riski azaltma olanağının olmasıdır.

2 - Sistematik Olmayan Risk • İşletme yönetimi, işletmenin ürünlerine yönelik tüketici tercihleri, işletmenin reklam kampanyasının başarısı ve hatta iklim koşulları gibi birebir işletme ilgili unsurlar sistematik olmayan riskin kaynaklarıdır.

2 - Sistematik Olmayan Risk Finansal Risk Sistematik olmayan Risk Yönetim Riski Endüstri Riski

a- Finansal Risk • İşletmenin finansal sorumluluklarını yerine getirememe olasılığıdır. • İşletmenin gelirlerinin sürekliliğini yitirmesi sonucu, borçlarını ödeyememe, çevresel koşullara ayak uyduramama, faiz ve kar payı ödemelerini gerçekleştirememe olasılığını ifade eder.

• İşletmenin borçlarının artması, satışlarında düşüş, grev, rekabetin artması, yönetim hataları finansal riski artırıcı etki yapar.

b- Endüstri Riski İşletmenin içinde bulunduğu endüstride oluşabilecek olumsuz değişmeler, işletmenin karlılığını etkileyebilmekte ve menkul kıymetlerin fiyatlarında değişiklikler yaratabilmektedir. • Tekel olunması, • Rekabet koşulları, • Arz-Talep dengesi.

c- Yönetim Riski • İşletmelerin yönetim kadrolarının yeteneklerine bağlı olarak ortaya çıkan risktir. • Yönetim kararları, • Uygulanma gücü, • Yönetim anlayışı.

İşletme yönetiminin yapacağı hatalar işletmenin karlılığını, satışları, menkul kıymetlerin fiyatlarını etkileyeceğinden yönetim riski yatırımcılar açısından önemli bir risk unsurudur.

SİSTEMİK RİSK*** • Finansal sistemin herhangi bir aşamasında ortaya çıkan ve finansal piyasada yaygın ve riskli bir ortamın oluşmasına neden olan risk türüdür. • Potansiyel domino etkisi yaratırlar. • Bulaşma etkisi.

Risk Yönetimi Risk yönetimi; bir işletme veya örgüt tarafından karşılan değişik kayıpları ve kayıpların azaltılmasında örgütün amaç ve hedeflerine uygun en iyi yöntemleri, sistematik olarak tanımlayan ve analiz eden bir süreçtir.

Neden Risk Yönetimi? • Finansal piyasalar arasındaki sınırların kalkması, • Finansal ve ekonomik kaynaklar için rekabetin artması, • Finansal ürünlerin artması, • Finansal sistemde teknolojinin ilerlemesi, • Finansal piyasalarda volatilitenin artması, • Merkez bankası baskılarının azalması.

Risk Yönetimi • Risk yönetimi, risklerden doğacak zararların minimize edilerek kar sağlanması sürecidir. 1. Risk kaynaklarının belirlenmesi, 2. Riskin ölçülmesi, 3. Belirlenen riskin finansal amaçlara olan etkinliğinin belirlenmesi, 4. Riskin üstlenilebilir olup olmamasına karar verilmesi, 5. Risk yönetim tekniğinin seçimi ve zamanında uygulanması.

FİNANSAL RİSKTEN KORUNMA TEKNİKLERİ • Risk yönetimi için üç farklı yöntem kullanılmaktadır. 1. Sigorta, 2. Aktif – Pasif Yönetimi, 3. Hedging.

1 - Sigorta Tam olarak finansal risklerin yönetilmesinde kullanımı mümkün olmamakla birlikte, birden fazla kişinin yada işletmenin karşıya kalabileceği fakat aynı anda gerçekleşme olasılığının düşük olduğu sigorta edilebilir riskler için kullanılır.

1 - Sigorta • Yangın, hırsızlık, doğal afetler vb. • Sigorta yöntemi sigorta yapılacak olan finansal aktörlere dağıtım yoluyla ve aynı anda olasılığın azaltılması yöntemiyle uygulanır. • Fiyat değişimlerinin farklı işletmeler için aynı anda gerçekleşme olasılığı yüksektir, bu durum sigorta şirketleri tarafından zarar karşılanmasını güçleştirir.

2 - Aktif-Pasif Yönetimi • Aktif ve pasiflerdeki kalemlerin uygun birleşimini sağlamaya çalışarak, bu yolla kar hedeflerine ulaşılması yöntemidir. • Likidite ve Emniyet.

3 - Hedging • Riskten korunma işlemi. • Hedging, gelecekteki faiz, fiyat ve döviz kuru dalgalanmalarından kaynaklanan kayıplara dayalı riskin, kârı en az etkileyebilecek şekilde azaltılmasını sağlayacak korunma yöntemlerini ifade eden genel bir terimdir.

İşletme İçi Riskten Korunma Teknikleri Nakit akışlarının ayarlanması Eşleştirme • Gelecekte değer kaybedecek bir para ile ifade edilen borçlarını geciktirmek veya alacaklarını öne çekmektir. • Bir döviz hesabının varlığında söz konusudur. Yani, yerel para birimi dışında döviz ile işlem yapılması durumunda eşleştirme yapılır. Döviz sepetleri • İşletmenin faaliyetleri sonucu elde ettiği farklı dövizlerin bir sepette toplanıp çeviri riskini azaltmada kullanılmasıdır. Para piyasaları • Ürünün spot piyasadan satın alınıp gelecek piyasada satılmasıdır.

İşletme Dışı Riskten Korunma Teknikleri Vadeli İşlemler Sözleşmesi • işleme konu varlığın bugünden belirlenen fiyat, vade ve miktar ile gelecekteki pozisyonunu sabitlerler. Böylece olası faiz oranı ve döviz kuru değişimlerine karşı önlem alınmış olur. Future Sözleşmeleri • Future sözleşmeleri içinde aynı şeyler söz konusudur. Birbirini ayıran en önemli özellik future sözleşmelerinin organize borsalarda işlem görmesi, vadeli işlem sözleşmelerinin bankalar arasında işlem görmesidir. Opsiyon Sözleşmeleri Swap İşlemler • sözleşmeyi satın alan tarafa herhangi bir varlığın fiyatını ve vadesini bugünden belirleyerek gelecekte alıp almama veya satıp satmama hakkını vermektedir. • Belli bir zaman diliminde iki taraf arasında nakit akışlarını değiştiren bir anlaşmadır. Swap, farklı kredi notları olan işletmelerin zıt yönlü ihtiyaçları doğrultusunda genellikle bir banka aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu ürünlerin temelde kullanılma amacı riske karşı etkin biçimde korunmaktır.