Rota w stulecie pieni Powstanie Roty i jej

„Rota” - w stulecie pieśni Powstanie „Roty” i jej prawykonanie Opracowała Jolanta Stefańska

Maria Konopnicka 1842 -1910 • Maria Konopnicka z Wasiłowskich urodziła się w Suwałkach. Była poetką, nowelistką, pisarką dla dzieci i młodzieży, tłumaczką, publicystką i krytykiem. Od 1878 r. zamieszkała wraz z sześciorgiem dzieci w Warszawie. Od 1890 r. przebywała stale za granicą w Niemczech, Włoszech, Francji i Szwajcarii. • W 1903 r. , na 25 -lecie pracy pisarskiej, otrzymała w darze narodowym dworek w Żarnowcu koło Krosna. • Została pochowana na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.

Powstanie „Roty” • • • Autorka "Roty", Maria Konopnicka, od początku XX w. prowadziła poetycką i publicystyczną kampanię przeciwko germanizacyjnej polityce Niemiec. Poetka aktywnie spieszyła z pomocą prześladowanym Polakom, inicjowała akcje protestacyjne przeciwko działaniom władz pruskim wobec Polaków. Tematyka antyzaborcza i antypruska pojawiła się w Jej twórczości w związku z rugami pruskimi. Kolejny głośni wiersz "O Wrześni" zainicjował protesty światowej opinii publicznej przeciw represjom wobec polskich uczniów. Zdecydowana - antypruska postawa M. Konopnickiej spowodowała, że władze uznały Ją "za wroga państwa i ludności pruskiej". Rugi pruskie – obraz Konstantego Mackiewicza Strajk dzieci szkolnych we Wrześni

Powstanie „Roty” • Dalsze antypolskie posunięcia władz w zaborze pruskim to: ustawa budowlana o osadnictwie z 1904 r. ; tzw. ustawa kagańcowa oraz ustawa wywłaszczeniowa o przymusowym wykupie ziemi od Polaków z 1908 r. Wywołały one powszechne oburzenie i kolejne protesty. • Przyjmuje się, że M. Konopnicka napisała "Rotę" w pierwszym półroczu 1908 roku, a więc w okresie przyjęcia przez obie izby parlamentu pruskiego ustawy wywłaszczeniowej. Znanych jest sześć utworów muzycznych napisanych do tekstu „Roty”. • Transport nowego wozu Michała Drzymały Droga krzyżowa, czyli wyjście ludu polskiego z opuszczonej wioski

Powstanie „Roty” • • • Pierwodruk „Roty” ukazał się w krakowskim piśmie kobiecym "Przodownica" w listopadzie 1908 r. Autorka dedykowała wiersz Ludowi Śląskiemu. Do redakcji czasopisma poetka przesłała trzy pierwsze zwrotki Roty; czwartą odnaleziono później w rękopisie. Przed obchodami grunwaldzkimi autorka wysłała dwa teksty "Roty" wraz z listami do dwóch wydawnictw - do "Gwiazdki Cieszyńskiej" z dedykacją dla "Wielkopolski" i do "Gazety Polskiej w Chicago" z dedykacją "Na Rok Grunwaldzki". Każdy z trzech rękopisów "Roty" miał inną dedykację autorską, przetrwał tylko jeden - ten wysłany do Chicago. Egzemplarz „Gwiazdki Cieszyńskiej” Zachowany rękopis „Roty”

Powstanie „Roty” • • Po ukazaniu się "Roty" w „Nowinach Krakowskich” 9 stycznia 1910 roku pieśnią M. Konopnickiej zainteresował się działający wówczas w Krakowie Feliks Nowowiejski , któremu powierzono zorganizowanie oprawy muzycznej obchodów grunwaldzkich. F. Nowowiejski skomponował muzykę do wiersza pierwszych dniach stycznia 1910 roku. Rękopis partytury opatrzył datą: 13 stycznia 1910 i umieścił go w numeracji swoich utworów jako opus 38 numer 2. Autor skomponował pieśń w archaizującej - średniowiecznej tonacji, którą później zmienił na nowożytną a-moll – ze względu na trudności w jej chóralnym wykonaniu. Kompozytor napisał swój utwór specjalnie na tę okazję. Pierwotnie Feliks Nowowiejski nazwał go "Hymnem Grunwaldzkim", a pierwsze wydanie tej pieśni w 1910 roku nosiło tytuł: "Ojczyźnie! HASŁO - uroczysta pieśń na obchód grunwaldzki". Jednak do historii Polski pieśń ta weszła pod nazwą, której używamy do dnia dzisiejszego - "Rota".

Pierwsze wykonania „Roty” • • Początkowo pieśń była przeznaczona dla krakowskich towarzystw "Sokołów" - już kilka dni po skomponowaniu utworu, 23 stycznia 1910 r. , na specjalnym koncercie poświęconym rocznicy wybuchu powstania styczniowego, pieśń tę zaśpiewał krakowski chór "Sokół" pod dyrekcją prof. Stanisława Bursy. Członkowie „Sokołów z Krakowa Do publicznego prawykonania "Roty" doszło obchodów 500. rocznicy zwycięstwa pod Grunwaldem. Odsłonięcie Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie

Triduum grunwaldzkie 15 -17. 07. 1910 • W uroczystościach odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego brało udział ponad 150 tysięcy Polaków ze wszystkich zaborów. Obchody zaplanowano na trzy dni lipca 1910 r. , miały je wypełnić liczne spotkania, odczyty i pochody, ale wiadomym było, że odsłonięcie pomnika będzie centralnym punktem programu. • Tradycje obchodów rocznicy bitwy sięgają 1411 r. - sam Władysław Jagiełło, w rok po bitwie, ustanowił dzień 15 lipca świętem "narodowym" obchodzonego w formie nabożeństw i procesji, z najważniejszą - do Kościoła św. Jadwigi. Te coroczne obchody przerwało dopiero zajęcie Krakowa przez Prusaków w 1794 r. Pomnik Grunwaldzki A. Wiwulskiego

Ignacy Jan Paderewski 1860 -1941 • Ignacy Jan Paderewski -pianista, kompozytor i polityk (premier Polski w 1919 r. ). Swą działalność polityczną i społeczną rozpoczął jeszcze przed I wojną światową, podejmując (głównie w Stanach Zjednoczonych) akcje na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości. Pochowany został na waszyngtońskim cmentarzu dla zasłużonych w Arlington. • W latach 1908 -1910 brał aktywny udział w przygotowaniach do rocznicowych obchodów 500 -lecia bitwy pod Grunwaldem: był fundatorem pomnika (za sumę ok. 360 tys. franków szwajcarskich) oraz otoczył mecenatem jego twórcę - Antoniego Wiwulskiego.

Antoni Wiwulski 1877 -1919 • • Antoni Wiwulski był rzeźbiarzem i architektem. Studiował architekturę na Politechnice w Wiedniu oraz rzeźbę w École des Beaux-Arts w Paryżu. Ignacy Paderewski zlecił artyście projekt i wykonanie pomnika dla uczczenia pięćsetlecia bitwy pod Grunwaldem. W związku z realizacją tego zlecenia artysta w latach 1909 -10 ponownie mieszkał i pracował w Paryżu, w 1910 zaś odwiedził Kraków z okazji odsłonięcia monumentu. W 1914 osiadł w Wilnie, gdzie zmarł w czasie obrony miasta. Został pochowany na wileńskiej Rossie. A. Wiwulski przy pracy

Odsłonięcie Pomnika Grunwaldzkiego • Osłonięcie Pomnika Grunwaldzkiego odbyło się w południe 15 lipca 1910 r. Po Mszy dziękczynnej w kościele Mariackim, podczas której między innymi Feliks Nowowiejski improwizował na organach na temat melodii „Bogurodzicy” - zebrane tłumy w uroczystym pochodzie przeszły na plac Matejki. • Pomnik był przysłonięty z czterech stron płóciennymi opończami, zawieszonymi na masztach ozdobionych herbami Litwy, Polski i Rusi i zwieńczonych biało-czerwonymi flagami.

Odsłonięcie Pomnika Grunwaldzkiego • • Zaszczytu odsłonięcia pomnika dostąpił marszałek krajowy Stanisław Badeni. Następnie zabrał głos fundator pomnika Ignacy Jan Paderewski. Ukazanie się ofiarodawcy pomnika wywołało gorącą owację publiczności, przerwaną przez nagłe fanfary. W tym momencie 600 -osobowy chór (wyłoniony z 6000 śpiewaków z różnych chórów działających we wszystkich trzech zaborach) pod dyrekcją F. Nowowiejskiego zaśpiewał pieśń "Grunwald”. Przemawia I. J. Paderewski

Triduum Grunwaldzkie 15 -17. 07. 1910 • • W godzinę po odsłonięciu pomnika dokonano w Pałacu Sztuki otwarcia wystawy zabytków epoki jagiellońskiej. Po południu, w parku miejskim Doktora Jordana, odbył się wielki festyn ludowy urządzony głównie dla licznych delegacji chłopskich. Wystawiony m. in. utwór patriotyczny "Wóz Drzymały". Park Jordana W Teatrze Miejskim opera lwowska wystawiła dzieło Władysława Żeleńskiego "Konrad Wallenrod", a Teatr Ludowy - "Kościuszkę pod Racławicami" Władysława Anczyca. Teatr Miejski (obecnie im. J. Słowackiego)

Triduum Grunwaldzkie 15 -17. 07. 1910 • • Wieczorem u stóp Wawelu zgromadziło się ok. 100 tys. widzów na obchodzie wianków, regatach wioślarskich i pokazie ogni sztucznych. Po wiankach odbyło się spotkanie delegacji ruchu sokolego, reprezentowanego na zlocie grunwaldzkim przez 40 tysięcy druhów. Zakończeniem imprezy był raut w salach Starego Teatru. Widok Wawelu Sala balowa w Teatrze Starym

Triduum Grunwaldzkie 15 -17. 07. 1910 • 16 lipca na Błoniach Krakowskich defilowali uczestnicy zlotu "Sokołów„. • 17 lipca uczestnicy uroczystości grunwaldzkich wzięli udział w wielkim pochodzie na Wawel. Zlot Sokołów na Błoniach Pochód na Wawel – Bractwo Kurkowe

Pomnik Grunwaldzki w Krakowie Pomnik odtworzony przez Mariana Koniecznego - 1976 r.

Bibliografia/netografia • Gmitruk Janusz, Mazurek Jerzy, Rota, wyd. II poprawione i uzupełnione, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Warszawa 2008 • Drozdowski Marian M. , Ignacy Jan Paderewski, zarys biografii politycznej, wydanie trzecie poprawione i rozszerzone, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1986 • Urbańczyk Andrzej, Pomnik Grunwaldzki w Krakowie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1974 • A. Wiwulski (biografia, prace) http: //www. vivulskio. lt/apie-mus---o-nas/a--vivulskis--tw--rczo-----antoniego-wiwulskiego--24/lt/ http: //www. culture. pl/pl/culture/artykuly/os_wiwulski_antoni • I. J. Paderewski (biografia) http: //www. culture. pl/pl/culture/artykuly/os_paderewski_ignacy_jan • referat J. J. Pawłowicza http: //www. polonia-polska. pl/index. php? id=kr 81108 a • http: //pl. wikipedia. org/wiki/Rota_%28 Maria_Konopnicka%29 • Fotografie (oprócz podanych powyżej) rugi pruskie - obraz K. Górskiego http: //upload. wikimedia. org/wikipedia/commons/thumb/a/a 4/Prussian_deportations. PNG/266 px-Prussian_deportations. PNG rycina - strajk szkolny we Wrześni http: //wrzesnia. w. interia. pl/historia/strajk. htm rycina - opuszczenie ziemi http: //www. zrodlo. krakow. pl/Archiwum/2003/11/31. gif transport wozu Drzymały http: //img. audiovis. nac. gov. pl/PIC_1 -H-8. jpg rękopis wiersza http: //www. muzeumzarnowiec. pl/grafika/fotokopiarekopisuroty 222. jpg zdjęcie Sokołów http: //www. wawel. net/images/styczen_2005/dawne_krakow/stare/htm/6. htm Gwiazdka Cieszyńska http: //www. cieszyn. pl/files/gwiazdka%20 c%2022%20 X%201918. jpg Prezentacja http: //www. templateswise. com/detail/link 83. html

Bibliografia/netografia • portret A. Wiwulskiego http: //www. vilniauspilys. lt/get. php? i. 1226 nagrobek A. Wiwulskiego http: //www. osk. am. wroc. pl/cgi-bin/news/gazeta. cgi? nr=21&? zr=115 portret I. J. Paderewskiego http: //commons. wikimedia. org/wiki/File: Paderewski 1921. jpg pomnik Grunwaldzki - A. Wiwulski http: //www. usc. edu/dept/polish_music/PMJ/image/4. 2. 01/grunwald. jpg publiczność przed nieodsłoniętym pomnikiem http: //www. kongreskultury. pl/title, Zjadz_Grunwaldzki, pid, 64. html odsłonięcie pomnika http: //www. histografica. com/pictures/original/o_92 cfdaqs. jpg http: //upload. wikimedia. org/wikipedia/commons/f/f 6/The_Grunwaldzki_Monument_in_Cracow_2. jpg http: //upload. wikimedia. org/wikipedia/commons/1/15/The_Grunwaldzki_Monument_in_Cracow_1. jpg przemówienie I. J. Paderewskiego http: //www. mhf. krakow. pl/wystawy/pomnik/pader. jpg Teatr Miejski (im. J. Słowackiego) http: //www. krakow. pl/miasto/90 rocznica/? foto=img/mhf/40. jpg park im. Jordana http: //www. krakow. pl/miasto/90 rocznica/? foto=img/mhf/19. jpg widok Wawelu http: //www. wawel. net/images/20 -05 -2007/wawel_old/htm/6 b. htm Stary Teatr 1907 http: //bcpw. bg. pw. edu. pl/dlibra/doccontent? id=1078&from=&dirids=1&ver_id=37260&lp=1&QI=0 BEC 2 B 19 AAF 86 BFA 4 B 9 A 6 D 2 AB 0623 DA 9 -3 zlot Sokołów http: //www. kongreskultury. pl/library/Image/Historia_Kongresow/2_1910_350. jpg pochód na Wawel http: //www. kongreskultury. pl/library/Image/Historia_Kongresow/3_1910_350. jpg zniszczenie pomnika w 1940 r. http: //upload. wikimedia. org/wikipedia/commons/thumb/3/34/WWII_Krakow_-_01. jpg/200 px-WWII_Krakow__01. jpg Plac Matejki współcześnie http: //krakownacodzien. blox. pl/2009/02/Na-Placu-Matejki. html • Prezentacja http: //www. templateswise. com/detail/link-83. html