Rola lidera w grupie style kierowania w zarzdzaniu

Rola lidera w grupie – style kierowania w zarządzaniu zespołem Zarządzanie Zespołem Pracowników Wykład 5

Kim jest lider? Czym jest przywództwo w organizacji? • Przywództwo to (umiejętność) oddziaływania na grupę w dążeniu do określonych celów • Źródła wpływu, z których korzysta przywódca: formalne i nieformalne; wyłanianie się przywództwa vs mianowanie przywódcy • Czy każdy menedżer jest przywódcą? (Abraham Zaleznik, 1977) • Fakt, że menedżerowie posiadają formalny autorytet, nie oznacza, że są skutecznymi przywódcami

Teorie cech psychicznych • Czy jest możliwe odróżnienie przywódców od nie-przywódców? • Jakimi cechamin charakteryzują się wielcy przywódcy? • Czy można wyodrębnić cechy skutecznych przywódców od nieskutecznych przywódców?

Prototypowe cechy przywódcy

Cechy trwale związane z przywództwem 1. Zapał ambicja 2. Chęć kierowania innymi i wywierania wpływu 3. Uczciwość i rzetelność 4. Pewność siebie 5. Inteligencja 6. Rzetelna wiedza techniczna związana z zakresem odpowiedzialności • Jednakże cechy nie wyjaśniają dostatecznie istoty przywództwa, pomijają bowiem czynniki sytuacyjne

Teorie behawioralne • Czy w sposobie zachowania przywódców jest coś charakterystycznego? • Jakie czynniki determinują zachowania przywódców? • Różnica między teoriami cech i teoriami behawioralnymi tkwi w podejściu do przywództwa jako cechy wrodzonej (terie cech) lub zachowań, których można się wyuczyć (teorie behawioralne) • Teorie behawioralne: przypuszczalnie z pomocą specjalnych programów osoba jest w stanie wyuczyć się stosowania specyficznych wzorców zachowań przywódczych

Badania Uniwersytetu w Ohio • Próbowano zidentyfikować podstawowe wymiary zachowań przywódców • Wygenerowano około tysiąc wymiarów zachowań • Okazało się, że zachowania przywódców można opisać za pomocą dwóch kategorii: inicjowania struktury i przychylności wobec ludzi

Inicjowanie struktury • Określa w jakim stopniu przywódca definiuje i tworzy strukturę własnej roli i ról pracowników • Zachowania te obejmują: • organizację pracy, • wyznaczanie celów, • strukturyzowanie zachowań, • koncentrowanie się na zadaniach, • dbanie o terminowość, • przydzielanie zadań, • przestrzeganie konkretnych norm wydajności

Przychylność wobec pracowników • Stopień, w jakim przywódca potrafi stworzyć w miejscu pracy atmosferę wzjemnego zaufania, szacunku dla sugestii pracowników • Przywódca dba o wygodę i dobre samopoczucie podwładnych, ich pozycję zawodową i zadowolenie z pracy • Przywódca angażuje sie w osobiste sprawy pracowników, jest przychylny, uprzejmy, przystępny

Badania Uniwersytetu w Michigan • Punkt wyjścia: orientacja na pracownika i orientacja na produkcję • Zorientowanie na pracownika: • Uwga skupiona na relacjach interpersonalnych, • wykazywanie osobistego zainteresowania potrzebami pracowników • akceptowanie indywidualnych różnic między pracowników

Badania Uniwersytetu w Michigan • Zorientowanie na produkcję: • przywiązywanie największej wagi do technicznych lub zadaniowych aspektów pracy, • wykonanie zadań grupy najważniejszym aspektem w pracy, członkowie traktowani instrumentalnie

Który styl kierowania generuje najlepsze wyniki w zakresie efektywności, wydajności i skuteczności pracowników? • Przywódcy, którzy osiągają wysokie wyniki w zakresie inicjowania struktury i przychylności wobec pracowników osiągją najlepsze wyniki w odniesieniu do indeksów wydajności i zadowolenia z pracy pracowników

Podsumowanie teorii behawioralnych • Nie udało się określić spójnych relacji między wzorcami zachowań przywódczych a efektywnością grupy • Powód: zmienność wyników w różnych warunkach • Nie wzięto pod uwagę czynników sytuacyjnych (np. Martin Luther King Jr. , Lech Wałęsa, Donald Trump)

Teorie uwarunkowań • Przewidywanie zachowań przywódcy zdaje się być bardziej złożone aniżeli wyróżnienie kilku cech lub zachowań • Zależności między stylami przywództwa a efektywnością sugerują, że styl x – syt a, styl y – syt b, styl z – syt c • Czym charakteryzują się sytuacje a, b, c?

Najbardziej znane teorie sytuacyjne • Teoria Freda Fiedler 1971 • Teoria drogi do celu Roberta House 1971, 1996 • Teoria uczestnictwa przywódcy Vroom, Yetton, Jago

Model Fiedlera • Zakłada, że skuteczność grupy zależy od dostosowania stylu współpracy przywódcy z podwładnymi do tego, w jakim stopniu sytuacja pozostaje w zasięgu kontroli i wpływu przywódcy • Trzy kryteria sytuacyjne • Stosunki między przywódcą a członkami grupy • Struktura zdaniowa • Siła władzy • Kwestionariusz LPC (NPP) – ocenia czy dana osoba jest zorietowana na zadania czy na relacje

Model Fiedlera cd. • Na podstawie kwiestionariusza można stwierdzić jaki jest podstawowy styl przywództwa • Jeśli wynik w skali LPC wysoki – zorientowanie na relacje; jeśli niski – na zadania • Fiedler uważał, że styl przywództwa jest wrodzony – nie można zmienić stylu, aby dopasować się do sytuacji • Trudno wykorzystać ten model w praktyce

Teoria drogi-do-celu Roberta House’a • Czerpie z badań uniwersytetu Ohio i motywacyjnej teorii oczekiwań • Zadaniem przywódcy jest pomaganie podwładnym w osiąganiu celów i wskazywanie kierunków lub dawanie wsparcia aby zapewnić zgodność celów indywidualnych z ogólnymi dążeniami grupy lub organizacji • Zachowanie przywódcy jest akceptowane, o ile pracownicy widzą w nim bezpośrednie źródło zadowolenia

Cztery typy zachowań wg House’a 1. Dyrektywny 2. Wspomagający 3. Uczestniczący 4. Zorientowany na osiągnięcia • W przeciwieństwie do Fiedlera, House zakłada, że przywódcy są elastyczni i wykazują jeden lub wszystkie typy zachowań w zależności od sytuacji

Model Uczestnictwa Przywódcy Victor Vroom i Phillip Yetton • Zachowania przywódcze ściśle łączą się z udziałem podwładnych w podejmowaniu decyzji • Zachowanie przywódcy musi być dostoswane do struktury zadań • Model normatywny – hierarchiczny zbiór zasad, których należy przestrzegać, ustalając formę i zakres uczestnictwa w podejmowaniu decyzji w zależności od różnych typów sytuacji • Model ma postać dendrytu • 5 stylów: od przywódcy samodzielnie podejmującego decyzje – do przywódcy wypracowującego decyzje wspólnie z podwładnymi • Zbyt złożony by stosować go w codziennej praktyce

Czy mężczyźni i kobiety rządzą inaczej? • Istnieje więcej podobieństw między stylami kierowania kobiet i mężczyzn, aniżeli różnic • Dlaczego? Prawie wszystkie badania traktują przywództwo jako synonim stanowisk kierowniczych • Zatem na stanowiska przywódcze w organizacjach wybierane są osoby posiadające cechy przywódcze jak inteligencja, pewność siebie, towarzyskość – niezależnie od płci • Badania wskazują, że kobiety kierują bardziej demokratycznie i/lub transparentnie, mężczyźni częściej wybierają styl dyrektywny i/lub makiaweliczny

Współczesne teorie cech • Przywódca transformacyjny: • inspiruje podwładnych do podporządkowania własnych interesów celom organizacji; • potrafi wywierać głęboki wpływ na ludzi, • siłą osobistego talentu zmienia podwładnych, • budzi poczucie wartości i znaczenia wykonywanych zadanich

Główne atrybuty przywódców transformacyjnych • Wiara w siebie • Wizja • Silne przekonanie do własnej wizji • Niezwykłe zachowanie • Wizerunek agenta zmiany

Przywództwo zepołowe • Dla dobra zespołu należy pozbyć się dominującego stylu • Należy nauczyć się • cierpliwości w dzieleniu się informacjami • Obdarzania innych zaufaniem • Rezygnowania ze swoich uprawnień • Interweniowania w odpowiednim momencie

Dwa priorytety przywódców zespołu • Opanowanie zewnętrznych granic zespołu • Zapewnienie łączności z czynnikami zewnętrznymi • Reprezentowanie swojego zespołu • Rozwiązywanie problemów • Wspomaganie procesu zespołowego • Działanie jako rozjemca • Funkcjonowanie jak nauczyciel i zapewnienie wsparcia

Podsumowanie • W teoriach przywództwa dominują koncepcje zorientowania na zadania i zorienotawne na dobrostan pracowników • Czy te orientacje stanowią dwa krańce kontinuum czy są od siebie niezależne? • Znaczenie cech przywódczych nie jest zbyt duże w predykcji skuteczności przywództwa, podobnie jest z zachowaniami • Inaczej jest z wpływem zachowania przywódców na zadowolonie pracowników • Skuteczni menedżerowie muszą dzisiaj utrzymywać ze swoimi pracownikami relacje oparte na zaufaniu

Literatura • Griffin, R. W. (2017). Podstawy zarządzania Organizacjami. Warszawa: PWN • Robbins, S. P. (2001). Zasady zachowania w organizacji. Poznań: Zysk i S-ka