Rimsko osvajanje Italije U prvim vekovima svoje istorije

Rimsko osvajanje Italije

• U prvim vekovima svoje istorije, Rim je bio samo jedan od mnogobrojnih gradova na Apeninskom poluostrvu • Rimljani su postepeno od običnog grada stvorili moćnu imperiju na tri kontinenta (Evropa, Azija, Afrika) • Rimsku vojsku činili su sami gradjani, a svako je imao sopstvenu vojnu opremu i naoružanje, koje je nabavljao prema svojim mogućnostima. • U početku oni su ratovali protiv svojih neposrednih suseda Latina i Etruraca

Rat protiv Latina • Ubrzo nakon proterivanja Tarkvinija Oholog, trideset latinskih gradova udružilo se protiv Rima, sa namerom da se oslobode rimske prevlasti • Do sukoba Latina i Rimljana došlo je kod Regilskog jezera 496. god. p. n. e. • Ishod bitke nije najjasniji ( većina izvora navodi pobedu Rimljana) • Sukobi su okončani kada je i jednima i drugima zapretila opasnost od susednih italskih plemena • 493. god. p. n. e. Rimljani i Latini sklopili su savez • Proces je okončan tek 338. god. p. n. e. kada su Rimljani pobedili pobunjene latinske gradove i raspustili Latinski savez • Latini su bili izjednačeni sa Rimljanima u osnovnim gradjanskim pravima, ali nisu mogli da učestvuju u političkom životu Rima; to je bilo tzv. Latinsko gradjansko pravo, koje se razlikovalo od rimskog gradjanskog prava i kasnije je bilo primenjeno i na neka druga plemena.

Ratovi sa Etrurcima • Veliku opasnost za Rim predstavljao je Porsena, kralj etrurskog grada Kluzija • Porsena je opseo Rim, ali je odlučio da sklopi mir impresioniran hrabrošću i junaštvom rimskih gradjana. • Veliku opasnost za ranu rimsku republiku predstavljao je susedni etrurski grad Veji • Borba je počela iz ekonomskih razloga, zbog kontrole trgovačkih puteva u dolini Tibra • Borba izmedju Rima i Veja trajala je skoro 100 godina i završena je pobedom Rima i osvajanjem Veja 396. god. p. n. e, kada su Rimljani prokopali podzemne tunele i tako ušli u grad. • Opsadom Veja rukovodio je Marko Furije Kamil, koji je tada i još nekoliko puta kasnije proslavio „trijumf“-svečana parada u čast pobedonosnog vojskovodje

Najezda Gala • Gali su 387. god. p. n. e. napali Rim, porazili rimsku vojsku, prodrli u grad i opljačkali ga • Rimljani su se sklonili na brdoviti Kapitol, odakle su posmatrali razaranje grada • Jedino je brdo Kapitol ostalo poštedjeno razaranja. (legenda o „guskama koje su spasile Rim“) • Gali su se povukli iz grada nakon što su Rimljani pristali na plaćanje otkupa i ponižavajuće uslove mira. • Zabeleženo je da je galski poglavica tada izrekao čuvenu rečenicu: „Teško pobedjenima“, koja se primenjuje u svim epohama i ratovima. • Rimu je bilo potrebno nekoliko decenija da se oporavi od ovog razaranja, zahvaljujući Marku Furiju Kamilu, koji je raskinuo mir sa Galima i pobedio ih u nekoliko bitaka, pa su vremenom Rimljani pokorili Gale • Zabeleženo je da je Kamil tada izrekao: „ Otadžbina se brani gvoždjem a ne zlatom“.

Samnitski ratovi • Do polovine 4. veka p. n. e. Rimljani su pokorili sve svoje susede • 338. god. p. n. e. pokoreni su Latini, gradovi u blizini Rima su pripojeni rimskoj državi a ostali su postali rimski saveznici • Pokoravanjem svojih suseda, Rimljani su došli u dodir sa Samnitima, najmoćnijim italskim plemenom u središnjem delu Apeninskog poluostrva

• Rimljani su sa Samnitima tokom 4. veka p. n. e. vodili tri rata; prvi je bio od 343 -341. god. p. n. e. • Za Rimljane je najteži bio Drugi samnitski rat (327 -304. god. p. n. e) • Rimljani su pretrpeli težak i ponižavajući poraz u Kaudinskom klancu 321. god. p. n. e. , nakon čega su morali da sklope mir sa Samnitima, kao garanciju su morali da predaju 600 talaca • Rimljani su period primirja iskoristili da se oporave i prikupe saveznike za nastavak rata • Rat je konačno završen 304. god. p. n. e. • Moć Samnita konačno je slomljena početkom 3. veka p. n. e. nakon Trećeg samnitskog rata (298 -290. god. p. n. e. ) • Ishod rata bio je odlučen rimskom pobedom u bici kod Sentina 295. god. p. n. e.

Ratovi sa Tarentom • Pokoravanjem Samnita Rimljani su postali gospodari srednje Italije • Širenje rimskog uticaja na jug dovelo ih je u sukob sa Tarentom, najmoćnijim grčkim gradom južne Italije; moć Tarenta (spartanska kolonija) počivala je na razgranatoj trgovini • Tarent je za rat protiv Rima obratio za pomoć epirskom kralju Piru, dobrom ratniku, koji je imao ambicije da i sam osvoji Italiju i da stvori carstvo slično carstvu Aleksandra Makedonskog

• Pir je imao dobru i iskusnu vojsku i primenjivao je taktiku makedonske falange, sa kojom se Rimljani nikada nisu susreli ranije; osim toga posedovao je i slonove, koje Rimljani takodje nikada nisu videli • On je porazio Rimljane u dvema bitkama; kod Herakleje 280. p. n. e. i Auskuluma 279. p. n. e. , ali je pretrpeo velike gubitke (“Još jedna ovakva pobeda i ostaću bez vojske”-Pirova pobeda) • Medjutim Pir nije iskoristio početne pobede da napadne sam Rim, koji su prikupili snagu i naneli odlučujući poraz Piru kod Beneventa 275. god p. n. e. • Tarent je kapitulirao 272. god. p. n. e. , do sredine 3. veka p. n. e. čitavo Apeninsko poluostrvo našlo se pod rimskom vlašću

Italija pod rimskom vlašću • Prema pokorenim narodima Rimljani su imali različit odnos, u skladu sa izrekom Divide et impera (Zavadi pa vladaj) • Neki su bili pripojeni rimskoj državi i oni su dobili rimska gradjanska prava • Većina etrurskih i italskih gradova, kao i grčkih kolonija dobila je status saveznika • Oni su imali opet različit status, oni koji su se predali imali su povoljniji položaj od onih koji su se suprotstavljali Rimu

• Saveznici su zadržali formalnu nezavisnost, ali nisu mogli da vode samostalnu spoljnu politiku i morali su da ratuju za Rim • Pokorenim narodima Rimljani su oduzimali deo zemlje, tu zemlju su zvali „državna zemlja“ (ager publicus) • Na državnoj zemlji osnivane su rimske kolonije, kao značajna uporišta Rimljana

• Početkom 1. veka p. n. e. Nezadovoljni svojim položajem saveznici su započeli rat protiv Rima • Ovaj rat poznat je kao Saveznički rat (9189. god. p. n. e. ) • Nakon ovog rata svi slobodni stanovnici Italije, južno od reke Po, dobili su rimska gradjanska prava