Rijnlands organiseren en zelfsturing Workshop Rijnlands organiseren juni

Rijnlands organiseren en zelfsturing Workshop Rijnlands organiseren juni 2015 Yvette Paludanus

Rijnlandse zorg in een notendop • • Vertrouwen, verbinding, vakmanschap, verantwoordelijkheid De cliënt centraal Het primaire proces leidend Wie het weet mag het zeggen www. tijdvoornu. nl

Angelsaksisch organiseren • Taylor: scheiden denken, beslissen en doen • 3 C’s: controle, commando, communicatie van bovenaf • De aandeelhouder staat centraal • Doel: winstmaximalisatie www. tijdvoornu. nl

Angelsaksisch: de beste oplossing? www. tijdvoornu. nl

Ook dit: www. tijdvoornu. nl

En hoe werkt dat hier? Is de zorg een productiebedrijf? Of werken we samen voor goede zorg? www. tijdvoornu. nl

Werk dat complexer is dan menigeen denkt… Ik werk in de thuiszorg als verzorgende. Medische handelingen mag ik niet doen, ik doe het eenvoudige werk. Ik kom bij mensen thuis die helemaal afhankelijk zijn van anderen. Soms kunnen ze niet meer spreken, of niet goed meer denken. Soms zijn ze angstig, verdrietig, wanhopig, of agressief. Soms doet alles ze pijn. Ik was deze mensen. Ik kom aan hun kwetsbare, blote lijf. Ik kom net zo dichtbij als mensen in intieme relaties. Maar ik ben geen intieme relatie. Ik ben een wildvreemde. Mensen moeten hun gene laten varen, op mij vertrouwen, mij toelaten in huis en leven, en ik moet daarin de goede toon vinden, de zachte hand hebben, stevig zijn als zij dat zelf niet meer kunnen, opletten of zij veilig zijn, signaleren als het niet goed meer gaat. En als er iets niet goed meer gaat moet ik overleggen met partners, kinderen, andere zorgverleners, mijn collega’s. Ook als het ingewikkeld is, en ook als er geen pasklare antwoorden zijn. Misschien is mijn werk toch niet zo eenvoudig… www. tijdvoornu. nl

De zorg in verandering www. tijdvoornu. nl

Naar decentraal, horizontaal en cliëntgericht www. tijdvoornu. nl

Transitie, transformatie, aardverschuiving? www. tijdvoornu. nl

Alleen doen wat toegevoegde waarde heeft voor de cliënt Wat heb ben me vrouw Jansen u it de Adelaar straat e n haa dochter hier aan r ? www. tijdvoornu. nl

En niet meer doen wat de cliënt of diens netwerk zelf kan Van “zo rgen vo “zorgen or” naar: dat”… Of “zorg en met” ? ! www. tijdvoornu. nl

Heldere kaders www. tijdvoornu. nl

De nieuwe organisatorische werkelijkheid Staf en management cliënt team context cliënt context team cliënt context cliënt team context www. tijdvoornu. nl

Met minder middelen www. tijdvoornu. nl

Lean en mean? Of anders? Pieter Hilhorst: “Als je dingen goedkoper maakt, worden ze vaak slechter. Maak je dingen beter, dan worden ze vaak goedkoper” www. tijdvoornu. nl

Nieuw organiseren, nieuw denken www. tijdvoornu. nl

Eigen kracht en eigen regie: voor cliënten én professionals, 2 zijden van dezelfde medaille • Niet denken voor de ander • Terug naar de essentie: kwaliteit van leven/werken • Zorgen doe je samen, als cliënt, medewerker, behandelaar, ondersteuner en manager • In dialoog met elkaar www. tijdvoornu. nl

Zelfsturing is nieuw denken • • • Ruimte om het als vakmensen en als team zelf te gaan bedenken en doen Werken vanuit gedeelde waarden: waar staan wij voor als team/organisatie Alleen protocollen en regels als dat echt nodig is Eigen verantwoordelijkheid voor competenties, vaardigheden, gebruik van instrumenten en ontwikkeling in het vak Samen organiseren van het werk, daar waar mogelijk mét de cliënt en diens contacten Verantwoordelijkheid voor je eigen werk en ook voor het werk van je collega’s en je team Ook ruimte voor verschillen Samen vormgeven van de zorg, met de cliënt, met de familie en met elkaar Zelftoetsing: waar willen we goed in zijn en hoe weten we dat we er goed in zijn? Regelmatig in gesprek met als centrale vraag: hoe weet je dat het goed is? www. tijdvoornu. nl

Wat heb je nodig als team, vakgroep of afdeling als je zelforganiserend of zelfsturend wordt • • • Een passende teamgrootte, als dat nog niet zo is: splitsen Afspraken maken over en oefenen met communicatie, vergaderen en besluitvorming Gezamenlijke doelen onderzoeken en afspreken; waartoe zijn wij op aard, en wat willen wij bereiken Taken, rollen en aandachtsgebieden verdelen en het werk organiseren Communicatie met cliënten en familie/netwerk over de veranderingen en in het algemeen Communicatie met andere afdelingen, teams of vakgroepen waarmee wordt samengewerkt Ontwikkelen gezamenlijk denk- en werkkader: als je bij ons werkt dan deel je … Kaders en informatie helder krijgen Feedback, feedforward, van praten over naar praten met Vakmanschap en teamvakmanschap Bespreken en handvaten krijgen voor als het ingewikkeld is, bv nieuwe taken als bestellingen doen, bespreekbaar maken functioneren teamleden, omgaan met wat er allemaal gebeurt in het team en met alle veranderingen www. tijdvoornu. nl

Welke toegevoegde waarde hebben managers, staf en adviseurs voor de zorg aan cliënten? • Back-office (maar: aantal taken verschuift bij zelfsturing deels naar primaire proces) • Strategische keuzes (maar: bij lokaal ondernemerschap verschuift ook relatiemanagement, de vindplek voor strategische informatie en de keuzes die je maakt) • Ondersteuning van het primaire proces (maar: niet denken voor de ander, en denken vanuit de cliënt) • Wat geen toegevoegde waarde heeft: niet meer doen www. tijdvoornu. nl

Slim Rijnlands organiseren • Staf en ondersteuning: wat geen toegevoegde waarde voor de zorg biedt niet meer doen • Zo min mogelijk scheiding tussen denken, doen en beslissen • Niet te veel “knippen” in de organisatiestructuur • Controle op afstand alleen als het voor veiligheid of wetgeving noodzakelijk is • Regeltijd en ruimte in het primaire proces creëren • Kleinschaligheid maakt organiseren eenvoudiger

Team, coach, manager, organisatie, hoe werk je samen? • Teams, vakgroepen en afdelingen zijn zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het werk, de organisatie en een aantal taken • Kaders bij zelfsturing: tevreden cliënten (voor ondersteunende functies ook tevreden interne klanten), kwaliteit van zorg, tevreden medewerkers en de financiële resultaten gezond • De manager geeft kaders, zorgt dat teams, afdelingen of vakgroepen alle informatie en ondersteuning hebben die nodig is, en spreekt teams/afdelingen/vakgroepen regelmatig over hoe het gaat • De coach of begeleider kan op weg helpen naar zelforganisatie, en helpen als er vragen of problemen zijn bij het samenwerken • Maar vooral: samen reflecteren op hoe het gaat, verwachtingen over en weer uitspreken, samen onderzoekend ontwikkelen, leren www. tijdvoornu. nl

Samen werken betekent dat je het moet hebben over wat je doet, wie verantwoordelijk is en wat je van elkaar vindt • Aanspreken • Feedback en verbeteren • Niet alleen in je team, maar ook in de relatie met je cliënt/klant en binnen de organisatie checken of je het goede doet • Ruimte om dingen uit te zoeken • Ruimte om fouten te maken www. tijdvoornu. nl

Wat is goed vakmanschap? • Je werk goed doen willen doen voor die ander: de cliënt/klant • Je werk goed wíllen doen (professioneel vakmanschap en beroepseer) • Het goede doen • Zorgen dat je op de hoogte bent en blijft • Voortdurend afstemmen met cliënten en collega’s • Onderhoud en zorgen voor jezelf • Leren en ontwikkelen • Breed verantwoordelijkheidsgevoel, óók voor het grotere geheel • Waardig strijden en vrijmoedig spreken • Varen op ervaring, kennis en kunde, intuïtie én niet-weten • Meegaan in (en vormgeven aan) de ontwikkelingen • Rol in het organiseren van je werk www. tijdvoornu. nl

Organisaties met zelfsturende teams: wie of wat zijn wij nog samen, wat bindt ons? • Functionele samenwerking (slimmer en goedkoper)? • Gedeelde waarden? • Gedeelde passie voor het vak? • Bundeling van kennis en ervaring? • Gedeelde strategie? • Gedeelde ontwikkeling, innovatie en toekomstvisie? • Eenheid in rommeligheid en diversiteit? www. tijdvoornu. nl

Leren en ontwikkelen • Praten we met, luisteren en kijken we naar onze cliënten en hun naasten of onze interne klanten, en wat doen we met die informatie? • Is er een “etalage” waar wij informatie, tips, kennis en ervaringen kunnen halen en brengen? • De vakinhoudelijke ontwikkelingen gaan snel, hoe houden we die bij, hoe geven we er mee vorm aan? • Hebben we doelen, en vieren we het als we die halen? • Leren we van wat fout gaat, maar vooral ook van wat goed gaat? www. tijdvoornu. nl

Rijnlands veranderen en communicatie • Practice what you preach: ook het veranderen samen doen, en niet van bovenaf of door uit te rollen • Legitimiteit zoeken in de gedeelde waarden van de organisatie • Veranderen = communiceren • Wat is er anders aan Rijnlands veranderen: – De organisatie als organisme, er gebeurt van alles, en dat is slechts beperkt maakbaar en stuurbaar – Dialoog, samen nadenken, samen ontwikkelen, ideeënsex – Bredere werkvormen (large sale) – Van overlegvormen naar werkvormen: doen ipv bespreken – Zeggenschap, medezeggenschap, besluitvorming – Ruimte voor diversiteit – Implementeren: niet doen! – Etalage met goede voorbeelden www. tijdvoornu. nl

Samen nadenken, tijd nemen, niet altijd hollen maar ook eens stilstaan www. tijdvoornu. nl

Dialoogthema’s bij veranderen in de zorg • • Gaan we ver genoeg? In zelfsturing, in reorganiseren, in keuzes maken, in loslaten? Hoe geef je handen en voeten aan Vertrouwen, Verbinding, Vakmanschap en Verantwoordelijkheid? Hebben we alles wat nodig is om te veranderen écht verankerd in het proces en in de organisatie? Kunnen we afslanken én transformeren én betere kwaliteit leveren combineren? Is er voldoende tijd? Zijn we centraal én lokaal ondernemend genoeg? Hoe weten we dat we het goede doen en of we dat goed doen? En wat houden we overeind, de zorg of de organisatie?