RGTLEME FONKSIYONU RGT VE RGTLEME rgt belli amalara

ÖRGÜTLEME FONKSIYONU

ÖRGÜT VE ÖRGÜTLEME Örgüt, belli amaçlara ulaşmak için bir araya gelmiş insan topluluğudur. İşletme � Ticaret işletmeleri � Hizmet işletmeleri � Endüstri işletmeleri

ÖRGÜT VE ÖRGÜTLEME (II) Örgütleme, işletmenin amaçlarına uygun bir şekilde kimlerin hangi işlerde görev alacağının ve aralarındaki iş ilişkilerinin belirlenmesi ve iktisadi faaliyetlerin düzenlenmesidir. Kısaca bir örgüt oluşturma ya da örgütün etkili olarak çalışabilmesi için seçilen iş, kişi ve işyeri arasındaki yetki ilişkilerinin kurulmasıdır.

Örgütleme için temel kavram örgüt yapısıdır. Örgüt yapısı: � Fiziksel yapı � Örgüt şeması

ÖRGÜT PIRAMIDI (ÖRGÜT ŞEMASı)

ÖRGÜTLEME İÇINDE ÖNEMLI KAVRAMLAR Çalışma: İşletmenin amaçlarına ulaşması için gerçekleştirilen tüm faaliyetlerdir. İşlev: Diğerlerinden ayrılabilen çalışma topluluğudur. Görev: Örgüt üyesinin kendisinden beklenen rolün yapması gereken çalışmalarıdır. Sorumluluk: Görevin yapılması ile ilgili hesap sorulabilme durumudur. Yetki: Başkalarından bir iş yapmasını ya da yapmamasını isteme hakkıdır.

ÖRGÜTLEME İLKELERI 1. 2. 3. 4. Amaç Birliği: Örgütün her biriminin örgütün hedefleri ile uyumlu hedeflerinin olmasıdır. Kumanda Birliği: Her bireyin sadece bir üstü olmasıdır. Yeterlilik İlkesi: Bütün işler en az maliyet ile fakat yeterli düzeyde gerçekleştirilmelidir. İş Bölümü ve Uzmanlaşma İlkesi: İş bölümü, her çalışana daha dar kapsamlı işler verilmesi ve bu sayede kişilerin uzmanlaşmasını ifade etmektedir.

ÖRGÜTLEME İLKELERI (II) 5. 6. 7. 8. Görevlerin Tanımı İlkesi: Görevlerin önceden belirlenmesi ilkesidir. Basamaklar Sırası İlkesi: Belirli işler, belirli sıralar ile yapılması mümkündür. Bu sıralama nedeniyle görevler birbirine ast ve üst biçiminde bağlanmaktadır. Yetki ve Sorumluluk Denkliği İlkesi: Bir görevin yerine getirilmesi için yeterli yetki verilmelidir. Yetki de sorumluluğu birlikte getirir. Yetki, Sorumluluk ve Karşılıkların Açık Olarak Belirtilmesi İlkesi

ÖRGÜTLEME İLKELERI (III) 9. 10. 11. 12. Ayrılık İlkesi: İş bölümü ile herkesin yapacağı işlerin belirlenerek herkesin kendi işi ile ilgili bağımsız karar alma yetkilerinin verilmesidir. Yöneltme Birliği İlkesi: Sonradan çıkabilecek sorunlara karşı plan, program ve işletme politikaları ile önceden karar alınmalıdır. Değişebilirlik İlkesi: Örgütün esnek olmasıdır. Süreklilik İlkesi: Örgütün devamlılığının sağlanması yönünde tedbir alınmasıdır.

ÖRGÜTLEME İLKELERI (IV) 13. 14. 15. 16. Liderliğin Kolaylaştırılması İlkesi: Örgüt yapısı ve yetki devri yönetici başarısı için gerekli liderlik becerisi artırır. Bu durumu temin edecek şartların oluşturulması gereklidir. İşlevsel Benzerlik İlkesi: Görevler bir araya getirilirken benzer işler bir araya toplanmalıdır. Yönetim Alanı İlkesi: Yöneticilere denetleyebileceği sayıda ast bağlanmalıdır. Personeli İşe Yerleştirme İlkesi: İşe doğru personelin yerleştirilmesidir. (liyakat)

ÖRGÜTLEME İLKELERI (V) 17. 18. 19. Sorumluluk İlkesi: Görevlerin yapılıp yapılmamasından her zaman yöneticiler sorumludur. İşlevsel Büyüme İlkesi: İşletmeler büyüdükçe organizasyonlarında değişiklik yapmak zorunludur. Yeni bölümlerin açılması ile fonksiyonel büyüme sağlanmış olur. Çapraz İlişkiler İlkesi: Aynı yönetim kademesinde bulunan bireylerin birbirleri iletişim kurmalarına izin verilmelidir.

ÖRGÜT YAPıSıNı OLUŞTURAN UNSURLAR İşbölümü ve Uzmanlaşma Biçimsellik Derecesi Denetim Alanı Merkezileşme Derecesi Karmaşıklık Derecesi Emir Komuta, Kurmay ve İşlevsel Yetki İletişim Kanalları Bölümlere Ayırma

BÖLÜMLERE AYıRMA Bölüm işletmenin bir kesimi veya kolu; işletme ilgili belirli çalışmaları içine alan bir çevre veya bölgeyi ifade etmektedir. Bölümlere ayırmak ise işletmedeki çalışmaların sıralanarak gruplara ayrılması ve bu sınıflamada yetki ilişkilerinin belirlenmesi işidir.

BÖLÜMLERE AYıRMA (II) Benzer işlerin göz önüne alınması, Uzmanlaşmadan yararlanılması, Denetlenebilir olması, Eşgüdümü kolaylaştırması, Maliyetleri azaltması dikkate alınır.

BÖLÜMLERE AYıRMA (III) İşlevlere Göre Bölümlere Ayırma Ürün/Ürün Grubu Temeline Göre Bölümlere Ayırma Bölge Temeline Göre Bölümlere Ayırma Müşteri Temeline Göre Bölümlere Ayırma Süreç veya Makine Temeline Göre Bölümlere Ayırma Zaman Temeline Göre Bölümlere Ayırma Sayı Temeline Göre Bölümlere Ayırma Karma Örgüt Yapısı Matriks Örgüt Yapısı

İŞLEVLERINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA

İŞLEVLERINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Çalışanların uzmanlıklarına ve görevlerini yerine getirmede gereksinim duydukları kaynaklara göre gruplandırmaya işlevlerine göre bölümlendirme denir. En sık kullanılan yöntemdir. Sektörden sektöre veya firmadan firmaya değişkenlik gösterebilir.

İŞLEVLERINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Faydaları: � Basit, anlaşılır bir yapıdır, � Örgütsel verimlilik işlevsel uzmanlaşma ile artar, � Ölçek ekonomisinden yararlanmayı sağlar, � Eşgüdümlemeyi kolaylaştırır, � Benzer uzmanlar birbirinden faydalanabilir, � Kaynak kullanımında etkinlik artar, � Eğitim ve kariyer olanakları çoğalır, � Sorumluluk çizgisi netleşir.

İŞLEVLERINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Zararları: � Dar bir görüş alanına neden olur, � Bütünü görmek zorlaşır, � İşbölümü ve uzmanlaşma monotonluğa neden olabilir, � Örgütün temel amaçlarından uzaklaşılabilir, � Terfi alındığında kendi alt birimine yoğunlaşılabilir, � Çevresel değişimlere uyum sağlama zorlaşabilir, � Örgüt büyüdükçe iletişim zorlaşabilir.

ÜRÜN TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA

ÜRÜN TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Üretilen ürünlerin, ayrı özellikleri nedeniyle bağımsız birimler oluşturularak bölümlendirmeye gidilebilir. Amaç küçük ve esnek birimler yaratabilmektir. Ürünlerden önce bir ürün gruplamasına da gidilebilir.

ÜRÜN TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Faydaları: � Sermaye etkin kullanılabilir. � Bir ürünün üretimi ve pazarlamasında uzmanlaşılabilir. � Örgüt içi iletişim basit ve yalın hale gelir. � Yüksek kar getiren ve zarar eden ürünler kolayca saptanır. � Gelişme, yayılma ve çeşitliliği teşvik eder. � Yönetici kadroların yetiştirilmesine büyük katkı sağlar. � Verime odaklanılır. � Bir üründeki sorunun diğerlerini etkilemesinin önüne geçilir.

ÜRÜN TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Zararları: � Eşgüdümleme güçlükleri ortaya çıkabilir. � Aynı faaliyetleri tekrarlamak maliyetleri artırabilir. � İşgören sayısı artar, maliyetler artar. � Bölümler arası rekabet sorun yaratabilir. � Ürün yönetimleri özerklik için çabalarken denetim sorunları ortaya çıkabilir.

COĞRAFI TEMELE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA

COĞRAFI TEMELE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Örgütler büyüdükçe farklı bölgelerde faaliyet gösterebilirler. Pazar şartları nedeniyle belli bölgelerdeki faaliyetler gruplanarak tek bir yöneticiye devredilebilir. Üretim, satış ya da finans işlevi açılarından coğrafi temele göre bölümlere ayırmadan faydalanılabilir.

COĞRAFI TEMELE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Faydaları: � Bölgeye uygun politikalar izlenebilir. � Yerel faaliyetlere ağırlık verilebilir. � En alt düzeye kadar karar verme yetkisi göçerilebilir. � Müşteriler iletişim kolaylaşır. � İstihdam kolaylaşır. � İletişim ve karar verme süreçleri hızlanır. � Değişik coğrafi bölge özelliklerine yanıt hızlı verilerek esneklik sağlanır.

COĞRAFI TEMELE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Zararları: � Denetim zorlaşır. � Rekabet örgüt için zararlı hale gelebilir. � Bölge yöneticileri sadece bölgesel sınırları dikkate alır.

MÜŞTERI TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA

MÜŞTERI TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Bu örgütleme biçiminde müşteri anahtar teşkil eder. Örgütün faaliyetleri örgütün ulaşmak istediği müşteri gruplarının ortak ihtiyaçlarına göre belirlenir.

MÜŞTERI TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Faydaları: � Uzmanlığı geliştirir, � Müşterilerle ilgili eşgüdüm kolaylaşır, � Müşteri odaklı hareket edilir. Zararları: � Bölümler arası rekabet sorunlar çıkarabilir. � Müşteriler arası ayrımcılık ortaya çıkabilir. � Aşırı uzmanlaşma işgücünün kapasitesinin altında çalışmasına neden olabilir.

SÜREÇ VE MAKINE TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Üretim işlemine göre ya da donanıma göre ayırma olarak da bilinir. Bir ürünün, kesme, deme, kalıplama, paketleme vb. üretim akışına göre bölümlendirmesi olabildiği gibi postalama, sipariş alma, işaretleme, servis verme gibi süreçlerine göre de bölümlenebilir. Temel faydası uzman işgücünü ve araçları verimli kullanmaktadır.

ZAMAN TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Örgütlerde grup faaliyetlerini bir araya getirmenin en eski yöntemlerinden biridir. Vardiya usulü çalışma vb. Tam zamanlı faaliyet göstermeyi sağlar. İletişim önemli bir sorundur. Vardiyada olanların bir sonraki vardiya müdürüne aktarılması önem taşır.

SAYı TEMELINE GÖRE BÖLÜMLERE AYıRMA Örgütün işleyişinin ve başarısının yalnızca mevcut işgücü miktarına bağlı olduğu ya da belli sayıda işgücü olmaksızın faaliyetleri yürütmenin olanaksız olduğu durumlarda kullanılır. Askeri örgütler, işçi sendikaları, kamu kurumları, belediyeler ve üniversitelerin kadro tahsisi esasına göre örgütlenmeleri insan sayısı ile ilişkilidir.

KARMA ÖRGÜT YAPıSı

KARMA ÖRGÜT YAPıSı Her yapının fayda ve zararları mevcuttur. Üstün yönlerinden faydalanmak, zayıf yönleri de ortadan kaldırmak için karma örgüt yapılarından faydalanılır. Dengeli bir örgüt kurulmaya çalışılır. Karma örgüt yapısı genellikle önce bölge temelli, sonra müşteri temelli ayırım olarak kullanılır. Üst yönetim işlevsel bölümlendirme, orta yönetim ürün/ürün grubu, alt kademe ise kullanılan makine ve süreçlere göre ayırıma gider.

MATRIKS YAPı

MATRIKS YAPı 1950’li yıllarda ABD’de NASA’nın uyguladığı programda kullanılmış, askeri sektörde denemiş sonra uzay ve havacılık sektörü, sağlık sektörü, eğitim danışmanlık vd. sektörler ile yaygınlaşmıştır. Matriks yapı çevre koşullarının çok karmaşık olduğu , sürekli yenilik ihtiyacının olduğu, birden fazla ürün üreten ve uluslar arası ilişkilere girmiş örgütler tarafından tercih edilmektedir.

MATRIKS YAPı Neden matriks yapı? � Çeşitli örgütsel amaçlara odaklanmayı kolaylaştırır, � Haberleşme ve bilgi alışverişini kolaylaştırır, � Ölçek ekonomisinden faydalanmayı sağlar, � Çevresel taleplere hızlı cevap vermeyi kolaylaştırır. � Yeni yöntemlerin geliştirilmesine olanak verir, � Örgüt çalışanlarının gelişimine katkı sağlar

MATRIKS YAPı Zararları: � Yetki sorumluluk denkliği ilkesi zedelenir. � Kumanda birliği ilkesi zedelenir. � Örgüt içinde uyuşmazlık çıkabilir. � Maliyetleri yükseltir. � Statü kaybedeceğini düşünen bireyler direnç gösterebilir.

Teşekkürler.