Retentio testis Sigrn Hallgrmsdttir Fsturfri Kynkirtlar rast r

Retentio testis Sigrún Hallgrímsdóttir

Fósturfræði • Kynkirtlar þróast úr gonadal ridge fóstursins • Kímfrumur mígrera frá yolk sac að forverum kynkirtla • Indifferent gonads í fyrstu en munur milli kynja fer að sjást á 7. viku • Eistu byrja að ganga niður á 4. mán, eru við canalis ing. á 7 mán.

Eistu sem þreifast ekki • Retentio testis – þegar eistað kemur ekki niður að sjálfu sér • Ectopískt eista – þegar eistað hefur “villst” af leið • Eista ekki til staðar • Nonunion

Retentio testis - algengi • • Um 2 -5% í fullburða börnum Allt að 30% í fyrirburum Um 10% tilfella eru bilateral Við 1 árs aldur er algengið um 1% (hærra hjá nýburum)

Greining • Saga – fjölskyldusaga um sjd sem geta verið orsök – voru eistu e-n tíma á sínum stað • Skoðun – þægilegt umhverfi – útlit ytri kynfæra – hvort hægt er að mjólka eista niður – fyrirferðir – rectal þreifing

Greining • Rannsóknir – ómun í einstaka tilfellum – genarannsóknir – Blóðrannsóknir: elektrolýtar, LH, FSH, testosteron, MIS, adrenal hormón – h. CG örvunarpróf til að útiloka anorchiu

Fylgikvillar • Eistnakrabbamein – auknar líkur hjá þeim sem voru m retentio testis að fá kímfrumukrabbamein – 10% eistnakrabbameina hjá sjl m sögu um retentio testis – 10 -25% æxla eru í contralateral eista sem gekk eðl niður – áhætta breytist lítið þó að aðgerð sé gerð

Fylgikvillar frh. • Ófrjósemi eða minnkuð frjósemi – Alvarleiki fer eftir því hvort um bæði eistu er að ræða og tímalengd áður en aðgerð er gerð – Hitt eista stundum líka “lélegt” þó það hafi gengið eðlilega niður – Sáðfrumufjöldi er tengdur fjölda og gerð fruma við orchidopexiu → mikilvægt að gera orchiopexiu snemma

Fylgikvillar frh. • Torsio testis – um 10 x algengara en í normal population – stundum tengt æxlismyndun – kviðverkir ef í abdomen – aðgerð kemur í veg fyrir þetta • Inguinal hernia – í um 90% tilfella er patent processus vaginalis – gera við um leið og orchiopexia er gerð eða þegar einkenni koma

Meðferð • Orchiopexia – ef eista þreifast – skurður yfir can. ing. – mobilisera eistað • losa gubernacular festingar • losa m. cremastericus – loka patent processus vaginalis – frekari mobilisering ef þarf • a. og v. epigastica og fascia transversalis • losa int. ing ring og dissikera lengra upp • undirbinda a. spermatica

Meðferð frh. – eista er komið fyrir í scrotum og saumað þar fast – stundum þarf að gera aðgerðina í 2 skrefum – fylgjast með í 3 mán - ár til að meta staðsetningu eista og stærð – testicular atrophia alvarlegasti fylgikvilli – endurtaka þarf aðgerð í 2 -3% tilfella

Meðferð frh. • Exploration – ef eistu þreifast ekki – laparoscopiskt eða opið – diagnostísk og hugsanlega therapeutísk • Intraabdominal eistu – hægt að mobilisera lengra upp – í 1 eða 2 skrefum

Meðferð frh. • Spermatic cord sést fara gegnum int. ing. canal – eista í canalnum • Spermatic æðar enda blint – bendir til vascular event

Meðferð frh. • Hormónameðferð – umdeilt – virkar líklega best/bara á þau eistu sem koma niður hvort eð er