RENME GL HAKKINDA TEMEL BLGLER VE UYGULAMALAR Fatmanur

ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ HAKKINDA TEMEL BİLGİLER VE UYGULAMALAR Fatmanur UTKUN 18010784 Fatma ÖVECEK 18010774 Meltem USLU 18010805 Selbi NOVRUZOVA 18011062 Melek GÜNGÖRÜR 18011211 Sevda DOĞAN 18010788 Süreyya ÇELEBİ CANSIZ 19010741

Öğrenme Güçlüğü Hakkında Bilmemiz gerekenler: Öğrenme güçlüğü ile ilişkili çok sayıda terim kullanılmıştır. Ülkemizde en yaygın olarak kullanı; disleksi, özgül öğrenme bozukluğu ve özel öğrenme güçlüğü dür. Öğrenme güçlüğü şemsiye bir terimdir ve disleksi, disgrafi(yazma güçlüğü), diskalkuli(matematik öğrenme güçlüğü) gibi güçlükleri içermektedir.

Öğrenme güçlüğü terimi; çocuğun ortalama veya ortalama üstü genel yeteneğe ve uygun eğitimsel fırsatlara sahip olmasına rağmen yeterli ölçüde öğrenemeyen bireyleri tanımlamak için kullanılmaktadır. Buradaki uygun eğitimsel fırsatlar ifadesi, öğrenme güçlüğünü özellikle birçok etmenden dolayı akademik başarısızlık gösteren çocuklardan ayırmaktadır. Sınıfta etkili öğretimsel düzenlemeler yapıldığı halde kendi gelişim hızında bir ilerleme görünmeyen ortalama veya ortalama üstü genel yeteneğe sahip çocuklar öğrenme güçlüğü olabilir. Burada anahtar kelime ‘’kendi gelişim hızıdır’’ ve her öğrencinin müfredat amaçlarına aynı hızda ulaşması beklenmemelidir.

Başka bir tanıma göre de öğrenme güçlükleri dinleme, konuşma, okuma, yazma, muhakeme etme ve matematiksel becerilerinin edinimi ile kullanımında belirgin zorlukların oluştuğu heterojen bozukluklar grubunu gösteren bir terimdir. Bu bozukluklar merkezi sinir sistemi bozukluğundan kaynaklı varsayılan ve bir ömür boyunca süren bireye özgü bir bozukluktur.

Bu tanımlarda ortak olarak belirtilen özellikler aşağıdaki gibidir: Öğrenme güçlüğü; Merkezi sinir sisteminin düzensiz gelişimi veya işlevinden kaynaklanıyor olabilir. Hayat boyu sürecek bir durum olabilir. Okuma, yazma, matematik ve dili içeren akademik alanları etkileyebilir. Yetenek(zeka)- başarı ayrımı tarafından tespit edilir. Herhangi bir yetersizlik( zihinsel, işitme ve görme gibi) veya olumsuz çevresel koşullardan (niteliksiz öğretim, olumsuz ekonomik koşullar, dil ve kültürel dezavantajlar )kaynaklanmaz.

DİKKAT : Dikkat, öğrenmenin bir aşamasıdır. Verilen bilgilerin algılanması için ^^dikkat^^ etmemiz gerekir. Dikkatin 3 önemli yönü bulunmaktadır; ü Birinci yönü; bir göreve katılım ya da bir görevle meşgul olma süresi, ü İkinci yönü; bir göreve odaklanmayı sürdürme, ü Üçüncüsü ise seçici dikkattir. ((((((Seçici Dikkat: verilen bilginin ya da gösterilen materyalin önemli yerlerine dikkatini odaklayabilme olarak tanımlanabilir. ))))))

Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin dikkatin tüm boyutlarında güçlükleri bulunmaktadır Bu güçlükler de akademik başarılarını etkilemektedir. Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin görevle meşgul olma ve sürdürme süreleri sınırlı olduğundan, becerilerde akıcılık kazanmada problem yaşayabilirler. Ayrıca ödevi bitirmeden bırakma daha az öğrenmelerine ve daha fazla olumsuz sınıf yaşantılarına neden olabilir.

BELLEK : Belleğin bileşenleri; duyusal bellek, kısa dönemli bellek, çalışan bellek ve uzun dönemli bellektir. Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin bellek problemlerini anlamak için öncelikle bilgi işleme modeline göre öğrenme sürecini bilmek gerekmektedir. Bilgi işleme modeline göre öğrenmenin oluşması için öncelikle çevremizdeki uyaranları dikkat ederek algılayıp duyu kayıt sistemimize kayıt etmeliyiz. Dikkat yoluyla algıladığımız uyaranların bir kısmı duyu kayıt sisteminden atılır bir kısmı ise kalır. Duyusal bellek bilginin ilk temsilini algılar ve 3 ile 5 saniye boyunca bilgi burada kalır. Kalan bilgiler kısa dönemli belleğe geçer ve tekrar yoluyla kalan bilgiler çalışan belleğe aktarılır öğrenme sürecinde en büyük rol oynayan çalışan bellekte bilgiler kodlanır.

KOORDİNASYON STRATEJİLERİNDE YETERSİZLİK: Üst biliş; öğrencilerin bir görevi, etkili bir şekilde yapması için gerekli olan beceri, strateji ve kaynaklarının fakında olmasıdır. Buna ek olarak üst biliş; bir görevi başarı ile tamamlamak için kişinin kendi davranışlarını nasıl düzenleyeceği hakkında bilgisi olarak da tanımlanır. Yönetici işlevler, öz yönetimli eylemler, davranışın zamanına göre organizasyonu, kendini yönlendirmek için konuşma, planlama ve çaba gerektiren eylemler olarak tanımlanır.

Kendini düzenleme stratejileri öğrenme sürecini yönetir, üst bir işi kapsar ve üst biliş gereklidir, çünkü duygusal, güdüsel, davranışsal izleme ve kendini kontrol etme süreçlerini içerir. Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin bu koordinasyonu sağlayan alanlarda güçlükleri bulunmaktadır.

Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler; a) kendiliğinden oluşan zihinsel etkinlikleri; düzenlemede, ilişkilendirmede ve erişimde, b) uygun stratejiler hakkında fikirleri olsa da onlara uygun olarak kullanmada c) kendini düzenlemede, planlama, izleme ve gözden geçirmede d) verilen beceri ile ilgili olarak özel stratejilerin kullanılmasında problemleri bulunmaktadır. Bu güçlüklere bakıldığında bu öğrencilere hem bilgi işleme sürecinde öğrenmeyi sağlayan bellek stratejilerinin hem de kendini düzenleme stratejilerin öğretilmesi gerekir.

DENETİM ODAĞI: Denetim odağı; akademik başarı ve akademik davranışlar için beklentileri ve öğrencinin başarı ya da başarısızlığa yönelik tepkilerini belirler. Denetim odağı üç boyutlu ele alınır: a) içsel ve dışsal bu boyut; öğrencinin başarısı ya da başarısızlığını iç ya da dış etmenlerde aramasıdır. b) kontrol edilebilirlik ve kontrol edilemezlik; bu boyut öğrencinin başarısı ya da başarısızlığını doğrudan kendi kontrolüne veya etmenlere bağlanmasıdır. c) durağan ya da değişken koşullar; başarı ya da başarısızlığa değişen ya da duran koşulların sebep olmasıdır. Durağan koşullar genellikle değişmeyen koşullardır. Değişken koşular ise geçici etmenlere bağlı olarak değişebilir uyarlanabilir.

Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerde başarı, dış etmen olarak değerlendirilirken başarısızlık içselleştirmektedir. Bu öğrencinin akademik güdülenmesi ve performansını etkilemektedir. Bu nedenle özellikle bu çocukların başardıkları görevler için başarı nedenlerini, süreçte gerçekleştirdiği işlemlere bağlamak öğretmenlerin yapması gerekendir. Başarısızlık durumunda ise neden başarısız olduklarını, süreç içinde ne yaparlarsa başarılı olacağını göstermek gerekir.

ÖĞRENİLMİŞ ÇARESİZLİK: Öğrenilmiş çaresizlik; çabaların başarıya ulaşmada fonksiyonu olmadığına yönelik inançtır. Diğer bir deyişle, öğrencilerin ne kadar çabalarsa çabalasınlar başaramayacaklarına olan inançlarıdır. Bu nedenle ilk aşamadan itibaren görevin yapılması için çaba sarf etmeye gerek duymazlar ve göreve başlamada güçlük çekerler. "ben yapamam ki" ifadesi birçok öğrenme güçlüğü olan öğrenciden duyulan çaresizlik ifadesidir.

Öğrenilmiş çaresizlik bir çeşit kısır döngüdür. Öğrenci beceride zorlandıkça çevresinden aldığı eleştiriler fazlalaşır, kendini olan inancını yitirir ya da uyumsuz bir denetim odağı geliştirir ve o beceriyi yapmaktan kaçınır. Hatta bazen verilen beceride başarı sağlasa da bunu kendine yüklemez, dış etmenlerle başarısını değerlendirir. Burada önemli olan öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin kendilerine yönelik olumsuz yüklemeler geliştirecekleri olumsuz öğrenme yaşantıları oluşturmamaktadır.

MOTİVASYON: Her ne kadar dikkat öğrenmenin başlangıcıdır dense de verilen bilgiye dikkat etmek için motivasyon gerekmektedir. Bir bakıma öğrenme isteği ya da öğrenme için amaç oluşturmada, öğrenme sürecinin başlatılmasında ve sürdürülmesinde en etkili yollardan biridir.

üöğrenme güçlüğü olan öğrencilerde birçok faktör öğrenmeye karşı olumlu tutum geliştirmeyi etkilemektedir ve bu faktörler bir kısır döngü şeklinde işler.

Neleri Değiştirmeliyiz? Nereden Başlamalıyız? Bir öğretmen olarak öncelikle, başarısızlığa yönelik kendi bakış açımızı, tutumumuzu, davranışlarımızı değiştirmek ve öğretim tekniklerini çeşitlendirmeliyiz. Öğrencilerin başarısızlığının nedenlerini öğrenme güçlüğünde değil, kendi düzenlediğimiz öğretimde aramalıyız. Öğrenciden beklentimizi doğru belirlemeliyiz. Her öğrenci mutlaka sınıf standardına erişmek zorunda değildir. Ancak yerinde de saymamalıdır. Bulunduğu performansa göre ilerleme göstermesi için uygun öğretimsel düzenlemeler yapılmalıdır. Motivasyonu sağlayıcı olumlu sınıf ortamını oluşturmalı ve öğrenilmiş çaresizliğin önüne geçmeliyiz. Öğrenciye ortaya çıkan ürünün kendi kullandığı stratejilerin ve gösterdiği çabanın bir sonucu olduğunu fark ettirmeliyiz.

"Nasıl bir öğretim? " seçmeliyiz? Dikkati, motivasyonu, öğrenci katılımını gerçekleştiren, bellek stratejilerini kullanarak bilgi ve becerinin kazanımını sağlayan, kendini düzenleme stratejilerinin kullanımı ile öğrencilerin kendi öğrenme düzenlemelerini içeren bir öğretimdir.

Etkili Öğretim Öğelerini Gerçekleştirmek İçin Kullanılacak Stratejiler

Dikkati Toplama ve Sürdürme Yapılması gerekenler; Öğrenme güçlüğü olan öğrenciyi dikkati iyi olan öğrenci ile oturtun. Öğrenme güçlüğü olan öğrenciyi, öğretmenin görebileceği bir yere oturtun. Öğrencinin oturma pozisyonu, göz kontağı kuracak, ipuçlarını ve çocuğun dikkatini toplamak için işaretleri alacak şekilde olmalı. Tahtadaki gereksiz yazıları silin.

Öğrencilerin sıralarının üzerinde sadece gerekli araç gereçleri bulundurun. Öğrencilerin sırası düzenli olsun. Öğrencinin oturduğu sıra gıcırdayan bir sıra olmasın. Ders süresince dikkat sağlamak ve sürdürmek için öğretmenlerin de öğretim davranışlarında bazı küçük düzenlemeler yapması gerekmektedir. Öğrencilerle göz kontağı kurmaya dikkat edin. Olumlu davranışları pekiştirin Sesinizi dikkat çekmek için kullanın. Öğrencinin dikkati dağıldığında, dikkatini tekrar çekmek için ipuçları kullanın. Örneğin, onun yanında durun, omzuna elinizi koyun, ya da sıraya dokunun.

Tek basamaklı yönergeler verin. Örneğin, "Çantalarınızdan Türkçe kitabını çıkarın. Sayfa 79'u bulun. Oradaki sorulardan 9. Ve 10. soruya cevap verin. " yerine her birini yaptıktan sonra diğer yönergeyi verin. Verilen görev üzerinde çalışanları ödüllendirin. Öğrenci verilen görevle uğraşmayı bıraktığında tekrar görevine yönlendirin ve o zamana kadar neleri yaptığını gözden geçirin. Yardıma ihtiyacı olduğunda öğrencilerin bunu belirtmesi için bir işaret kullanın. Örneğin, kırmızı kart "yardıma ihtiyacım var'ı" , mavi kart "yardıma ihtiyacım yok'u" göstersin. Bir beceride akıcılığı artırmak istediğinizde süre kullanın. Verilen alıştırmayı bitirmesi için öğrenciye belli bir süre verin. Alıştırma yaptırırken ona bir karton verin. Alıştırmanın yapılan kısmını açık bıraksın ilerledikçe açsın. Bu düzenleme öğrencinin dikkatini yaptığı bölüme vermesine yardımcı olur.

Dikkati toplamak için ders planlarında ve sunumunda önceden hazırlıklı olmanız gereken şeyler de bulunmaktadır. Bunlar; ●Derse başlamadan önce öğrencilerin merakını uyandırın ve tahminlerini alın. ●Dersin amacını ve önemini açıklayın. ● Dersin sonunda gerçekleşecek hedefler ya da sonuçlar belirleyin. ● Sunum planı kullanın. ● Çeşitli öğrenme stillerine hitap eden ilgi çekici materyal kullanın. ●Ders sırasında öğretim tekniklerini çeşitlendirin. ●Dikkatini sürdürmede zorluk çeken öğrencinize kendini izleme stratejilerini öğretin.

Kendini izlemenin iki bileşeni vardır. Bunlar; ükendini değerlendirme ve ükendini kayıt etmedir. Kendini değerlendirme, bir davranışın ne kadar sıklıkta ya da sürede oluştuğunu belirlemektir. Kendini kayıt etme ise, kişinin kendi performansını bir kayıt aracı kullanarak kayıt etmesidir.

Motivasyonu Sağlama İlgi ve motivasyonu sağlamak, dikkat gibi öğrenmenin ilk aşamasıdır. Motivasyon sağlandığında, dikkat sürdürülebilir. Motivasyonu sağlamada öncelikle dikkat edilecek şey destekleyici ve olumlu bir sınıf ortamı oluşturmaktır. Diğer dikkat edilecek nokta ise öğretilecek içeriğin zorluk düzeylerinin öğrenci performansına uygun olmasıdır.

Sunulan materyal ya da içerik çok kolay olduğunda, öğrenciler kolaylıkla verilen göreve ilgisini kaybeder ve beceriye tamamlamaktan doyum sağlamaz. İçerik zor olduğunda ise öğrenciler verilen görevi devam ettirmekte sorun yaşarlar. Böylece kendilerine olan inançları da azalır. Olumlu sınıf ortamı oluşturulduktan ve uygun beceri seçildikten sonra motivasyonu sağlamak için; -öğrencinin ilgisine yönelik materyal ve etkinlik seçmek, -derse öğrencinin merakını uyandıracak bir uyaran ya da bilgi ile başlamak, -materyalleri ve öğretim tekniklerini çeşitlendirmek, -öğrencinin derse katılımını sağlamak, -öğrenciden beklentileri belirlemek ve bu beklentileri hatırlatmak, -sık performansıyla ilgili dönüt vermek gerekir.

BELLEK STRATEJİLERİ

1 - Tekrar Stratejileri: Fonolojik kısa dönemli bellekte bilginin kısa bir süre tutulması, çalışan bellekte bilginin işlenmesi ve uzun dönemli bellekten bilginin geri çağrılması için tekrar stratejilerinden yararlanılır. 2 - İçinden Tekrar Etme Stratejisi: ØNormal gelişim gösteren çocukların 5 ile 10 yaşları arasında tekrar stratejileri gelişir. Öğrencinin tekrar stratejisini kullanıp kullanmadığını anlamak amacıyla bazı ipuçlarından yararlanılır. Bunlardan birincisi öğrencinin dudak hareketlerini izlemek, diğeri ise öğrenciye doğrudan nasıl hatırladığını sormaktır.

3 - Tekrar Yoluyla Ezberleme Stratejisi: Ezberleme stratejileri, tekrarlı olarak öğrenilecek materyali alıştırma yapmadır. Tekrar yoluyla ezberleme stratejilerine, bir tanımlamayı defalarca tekrar etmek, ses kaydını tekrar dinlemek ve bakarak aynı şeyi yazmak örnek olarak verilebilir. 4 - Kümülatif Tekrar Stratejisi: Söylenen bilgi birimlerine yenisi eklendikçe öğrencinin listeyi hatırlamasını sağlamak için yapılan bir uygulamadır. Örneğin; kelime listesinde yer alan bir kelimeyi öğretmen söyler daha sonra öğrenci söyler öğretmen bir kelime daha söyler ve öğrenciden birinci ve ikinci kelimeyi birlikte söylemesi istenir. Tekrarlama süreci devam ettikçe daha uzun kelime listeleri ile öğretim süreci gerçekleştirilir.

5 - Alıştırmalar Yoluyla Tekrar Stratejisi: Uzun dönemli bellekte bilginin korunması için gerekli bir stratejidir. Tekrar yoluyla ezberleme stratejisinden farklı olarak farklı miktarlar için ve aralıklı olarak uygulanır. Buradaki tekrarın amacı, uzun dönemli belleğe gelen bilginin belirli sürelerle etkinleştirilmesidir. Böylece unutmanın önüne geçilebilir. Belirli aralıklarla gözden geçirme ve öğrenilen becerileri uygulama çalışmaları alıştırma yoluyla tekrar stratejisine örnektir.

Tekrar stratejilerini sınıf ortamında uygularken dikkat edilecekler: Öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin fonolojik işlemlemedeki güçlükleri nedeniyle çok aşamalı yönergeleri izlemede, yönergeleri ve verilen görevleri hatırlamada , akademik beceri yerine getirmek için gerekli adımları hatırlamada güçlükler yaşarlar. Bu güçlüklerin üstesinden gelmek için; Yönergeleri çok basit ve adım verin. Yönergeleri öğrencilerinin anladığından emin oluncaya kadar tekrar edin. Yönergeleri verirken görsel ipuçları kullanın.

Kısa dönemli ve çalışan bellek sınırlılıklarının üstesinden gelmek ve uzun dönemli belleğe ulaşan bilgileri etkinleştirmek için; – Öğrettiğiniz beceri için yeterince alıştırma yaptırın. – Bilgileri bölerek sunun. – Her bilgi parçası sunumundan sonra birkaç dakika öğrencilerin eşleri ile ya da küçük grup düzenlemeleri içinde çalışarak öğrendiklerini tekrar edecek etkinliklere yer verin. – Öğrettiğiniz bir beceri ise bu beceriyi yapmak için gerekli adımlar için model olma sayısını arttırın. – Öğretim sırasında kısa aralar vererek ve öğrettiğiniz konuyu tekrar ederek, öğreteceklerinizle bağ kurun. – Belirli aralıklarla gözden geçirme ve uygulama yapma çalışmalarına yer verin.

6 - İlişkisel Stratejiler: Üst düzey işlemler ilişkisel stratejiler olarak isimlendirilmekte ve bilginin bellekten getirilme olasılığını arttırmaktadır. İlişkisel stratejilerden ; Eklemleme stratejileri: stratejileri Eklemleme, uzun dönemli bellekte bulunan hali hazırda kazanılmış olan bilgi ve yeni öğrenilen bilgi arasında ilişki kurulmasıdır. Birleştirme stratejisi: stratejisi Birleştirme bilgi bütününü hatırlamak ve işlemlemek için öğeleri birim altında toplamaktır. Örgütleme stratejisi: Anlamlı kategoriler halinde bilgiyi gruplama anlamına stratejisi gelmektedir. Örgütleme stratejisi bir şeyi tekrar düzenleme, yeni bilgiyi şematik forma çevirme işlemidir. Bilgileri gruplayarak sunmada en iyi araç şematik düzenleyicilerdir. Şematik düzenleyiciler içeriği ve içerikteki ilişkiyi görselleştiren araçlardır.

İlişkisel stratejilerin sınıf ortamında uygulamaları: Kendi kelimeleri ile açıklatın. Organize edilmiş sunumlar yapın. Destekleyiciler kullanın. Özetletin. İlişkili bilgileri etkinleştirin ve yeni bilgi ile birleştirin. Yaşantı sağlayıcı etkinliklere yer verin. Sık sık öğrencileri gözden geçirin. Bilgileri kodlamak ve geri çağırmak için hatırlatıcılar kullanın.

Hatırlatıcılar: Çeşitli hatırlatıcı teknikler bulunmaktadır. Bunlardan bazıları; anahtar kelime tekniği, ilk harf teknikleri, uyaklı hatırlatıcılar, hatırlatıcı resimlerdir.

ANAHTAR KELİME TEKNİĞİ: Yeni bir kelime ve onun ilgili olduğu bilgi arasındaki bağı kuvvetlendirmek için kullanılır. Bu teknikte iki ilişki kurulur. Bunlar yeni öğretilecek kelime ve onun anlamıdır. Bu ilişkilerin kurulması için kayıt etme, ilişki kurma ve yeni bilgiyi geri çağırma aşaması uygulanır. 1. Kayıt etme: Yeni öğrenilecek kelimeye benzer seste bir kelime seçilir. Bu kelimeler öğrencinin bildiği ve somut bir kelime olmalıdır. 2. İlişki kurma: Bu ilişkilendirme bir cümle, zihinsel imaj ya da bir resim ile yapılabilir. 3. Geri çağırma: Kayıt ve ilişki aşamasından sonra öğrencilere tanımı nasıl geri çağıracakları öğretilir.

İLK HARF TEKNİKLERİ: Hatırlanacak bilginin ilk harflerinden oluşturulan hatırlatıcıları temsil eder. İki tip harf tekniği bulunmaktadır. Bunlar: Akronomi ve akrostiştir. Akronomi: Akronomi Hatırlanacak bilgilerin baş harflerinden bir kelime yapılmasıdır. Örneğin sert ünsüzleri hatırlamak için kullanılan fıstıkçı şahap’ i herkes hatırlar. Bu teknikte önemli olan hatırlatıcı kullanılan isimlerin öğrenciler tarafından bilinmesidir. Akrostiş: Akrostiş Hatırlanacak kelimelerin baş harflerinden cümle yapılmasıdır. Sıra ile saymamız gereken bilgiler ya da bir çok öğeden oluşan bilgileri hatırlamak için öğelerin baş harflerinden anlamlı bir kelime oluşturabilir.

ØUYAKLI HATIRLATICILAR: HATIRLATICILAR Bu tür hatırlatıcılar sıralı bilgileri hatırlamak için kullanılır.

HATIRLATICI RESİM OLUŞTURMA: Hatırlatıcı resimler yabancı olunan bir bilginin bilindik hale getirilmesi, soyut bir bilginin somutlaştırılması ya da bilinmeyen bir terimin hatırlamayı sağlayacak görselle birlikte anlamının hatırlanması amacıyla kullanılır(Mastropieri ve Scruggs, 1991). Hatırlatıcı resimlerin iki tipi vardır. Bunlar; yansımalı hatırlatıcı ve sembolik hatırlatıcı resim oluşturmadır.

Yansımalı hatırlatıcı resim: Bazı bilgiler tanıdık ve somuttur. Bu durumlarda en iyi resimsel ya da yansımalı hatırlatıcı resimler kullanılır( Mastropiere ve Scruggs, 2004). Sembolik hatırlatıcı resim: Bazı bilgiler öğrencilere tanıdık gelir fakat daha soyuttur ve resmileştirmeleri daha zordur. Böyle durumlarda öğretmenler, bilginin, sembolik bir resme dönüştürüldüğü sembolik hatırlatıcılar kullanabilir( Mastropiere ve Scruggs, 2004).

AKADEMİK BECERİ ÖĞRETİMİ

Akademik beceri öğretiminde bilişsel strateji kullanımı önemlidir. Özellikleri ise; 1. Bilişsel strateji öğretiminde üründen çok sürece odaklanmalıdır. 2. Bilişsel strateji öğretiminde akademik beceri bir bütüncüllük içinde öğretilmelidir. 3. Akademik beceride bağımsızlaşmak için strateji aşamalarının uygulanmasında öğrenciler bağımsız duruma gelmelidir 4. Öğrencilere strateji öğretiminin amacı ve gerekliliği fark ettirilmelidir. 5. Strateji öğretimi sırasında, strateji uygulamasına yönelik öğrencilere etkileşimsel diyaloglar kurulmalıdır 6. Stratejinin nasıl uygulandığı yüksek sesle düşünerek gösterilmelidir 7. Bilişsel strateji uygulamasında öğrencinin bağımsızlaşmaları için bazı destekleyiciler kullanılmalıdır

8. Bilişsel strateji öğretimi ile birlikte öğrencilerin kendilerini düzenlemelerine hizmet eden stratejiler kullanılmalıdır. 9. Bilişsel strateji eğitim oturumları haftada birkaç kez olacak şekilde öğrenci bağımsızlığa uğraşıncaya kadar yürütülmelidir. 10. Stratejilerle öğretilen becerilerinin farklı becerilere genellemesi sağlanmalıdır. 11. Stratejilerle öğretilen becerilerinin farklı becerilere genellemesi sağlanmalıdır. 12. Öğrencinin strateji performansı belirlenmelidir. 13. Önce basit stratejiler öğretilerek işe başlanmalıdır.

Denetim odağı ve motivasyon neden strateji için önemlidir? ü Bireyin stratejiyi uygulamaya devam etmesi için motive olması hem de strateji kullanımından vazgeçmemesi gerekmektedir. ü Öğrenme güçlüğü yaşayan çocukların strateji uygulamaları sırasında kendi öğrenmelerini yönetme stratejilerine de ihtiyaçları vardır. ü Kendini düzenleme stratejilerinin öğrencilerin kendine yönelik yüklemelerin olumlu hale gelmesinde ve motivasyonlarını sürdürmelerinde önemi büyüktür. Bu nedenle bilişsel strateji öğretimi ve kendini düzenleme stratejileri birlikte kullanılmalıdır.

KENDİNİ DÜZENLEME STRATEJİLERİ: Kendi düzenleme, öğrenci amaçları doğrultusunda sistematik bir şekilde hareket etmeleri için bilişi, davranışları ve duyguları etkinleştirme ve devam ettirme sürecidir. (Schunk ve Zimmermen, 1994). Öğrenmelerini yöneten bireyler; içsel konuşmalarıyla yapacaklarına yön verir ve görevini bitirmeye odaklanır, hedefler koyarak, sonuca ulaşıp ulaşmadığını belirler, süreç içinde kendini izleyerek nasıl gittiğini kontrol eder ve sonuca ulaştığında da kendini pekiştirir. Bu süreçte yer alan stratejilere "kendini düzenleme stratejisi"denir.

KENDİNİ TALİMATLANDIRMA: İçsel konuşmaları davranışlarımızı düzenlemek için kullandığınızda buna "kendini talimatlandırma" denir. Kendini talimatlandırma sırasında kullanılan ifadelerin olumlu olması yapılacak görevin bitirilmesine yarar. Kendini talimatlandırma; -Dikkatin ilişki olaylara, uyaranlara veya probleme yönlendirilmesinde -Düşünmeye odaklanmasında -Kaygı, hayal kırıklığı vb. aşırı davranışların kontrol edilmesinde ve -Başarıya şartlanmada rol oynar. (Harris ve Graham, 1996).

Kendini talimatlandırma ifadelerinin çeşitli türleri bulunmaktadır; Problemi belirleme (Benden ne yapmam isteniyor? ), Dikkati odaklanma/planlama (Şimdi dikkatimi vermeliyim, Bunu yapmak için en iyi yol nedir? ) Strateji adımlarını takip etme (Bu görevi yapmak için ilk olarak. . . yapmalıyım) Kendini değerlendirme ( Cevabım doğru mu? , Nasıl gittiğimi kontrol etmeliyim), Başarısızlıklarla başa çıkma (Derin bir nefes al ve rahatla! Bunu yapabilirim), Kendini pekiştirme (Çok iyi yaptım, çok çalıştım, aferin bana), amacıyla kullanılabilir (Graham ve dig. , 1992)

Kendini talimatlandırma öğretilirken aşağıdaki aşamalar izlenir: 1) Sözelleştirmenin öneminin tartışılması: Bu aşamada neyi, nasıl söylersek , bizde yardımcı olacağını ya da bizi sıkıntıya sokacağını öğrenciye açıklanır. Kendimize yardımcı olacak olumlu şeyler söylememiz gerektiğini vurgulanır. 2) Öğretmen ve öğrenci birlikte beceriye uygun ifadeyi geliştirirler. 3)Kendini talimatlandırma ifadesinin kullanımına model olma ve ne zaman kullanıldığını tartışma. 4) İşbirliğine dayalı uygulama. Bu son aşamada beceriyi yaparken öğrenci kendini talimatlandırma ifadesini kullanmaya teşvik edilir.

Kendi talimatlandırma öğretiminde dikkat edilecek bazı noktalar bulunmaktadır: 1)Kendini talimatlandırma ifadelerini oluştururken, dikkat etmemiz gereken şeyin başında öğrencilerin kendi ifadelerini oluşturulması gelmektedir. 2) Kendini talimatlandırmanin öğretiminde bir defada sadece bir kendini talimatlandırma ifadesi ögretmelisiniz. 3)Model olduğunuz kendini talimatlandırma ifadeleri öğrencinin dil düzeyine uygun olmalıdır. 4)Model olurken, mutlaka kullandığınız talimat sonucunda söz konusu görevi yapmanız yani talimat ile yaptiginiz görevin birbirini tamamlaması gerekir. Aksi takdirde bu kendini talimatlandırma olmaz, kendine konuşma olur. 5) Öğrenciler kendi ifadelerini oluşturmakta güçlük yaşarsa, onlara kendini talimatlandırma listesi verilerek, bu ifadelerden öğrencinin seçim yapmasını ve öğrencilerin seçtikleri ifadeleri kartlara yazmalarını isteyebilirsiniz.

HEDEF KOYMA Öğrenciler için hedef belirleme iki amaca hizmet eder ; onların var olan becerilerini geliştirmek ve akıcılığı arttırmak. Hedef koymakla bir beceri öğretilmez ancak hedef koymak beceriyi geliştirir ve motivasyonu sağlar. Örneğin : İlk okuma yazma öğretiminde öğrenci için okuma ve yazma hedefleri koyabiliriz ancak bu hedeflere ulaşması için hedef koyulan seslerin öğretiminin yapılması gerekmektedir. Hedef belirlemekle birlikte öğrenciye belirlenen hedefe ulaşması için bir stratejinin öğretilmesi gerekmektedir.

Hedef koyarken dikkat edilmesi gereken hususlar Belirlilik : Hedeflerin açık olması. Örneğin ; okuma hızını arttırmak açık bir ifade değilken, okuma hızını dakika da 56 kelime yapmak açık bir ifadedir. Zorluk : Hedefler öğrencinin performans düzeyinin üstünde ancak ulaşılabilir olmalıdır. Yakınlık : Yakın dönemli hedefler daha ulaşılabilirdir.

Hedef koyduktan sonra dikkat edilmesi gereken diğer nokta dönüt vermektir. Öğrencinin performansını ara değerlendirip bulunduğu durumu öğrenciye bildirmemiz gerekiyor. Öğrenci ilerliyorsa dikkatini sürdürecek ve güdülenecektir. İlerlemiyorsa öğretmen ile birlikte hedefleri ve yaptıkları planın tekrar gözden geçirilmesine fırsat verilmiş olacaktır. Hedef koymada grafiksel dönüt tercih edilmelidir. Bu tür dönütlerde öğrenci ilerlemeyi açık bir şekilde görür ve önceki performansı ile karşılaştırabilir.

Hedef seçerken izlenmesi gereken aşamalar; Öğretmen tarafından oluşturulan hedef listesinden bir hedef öğrenci tarafından seçilir. Belirli beceriler için öğretmen ve öğrenci birlikte çalışarak hedef seçebilirler. Son olarak öğrenciler kendi hedeflerini oluşturması için teşvik edilir.

Hedef belirlemede takip edilecek adımlar: Öğrencinin mevcut performansını ortaya koyma : Öğrencinin geliştirilecek beceri ile ilgili performansı daha önce yaptığı çalışmalarla ya da doğrudan belirlenmelidir. Hedefleri belirleme : Hedefler belirlenirken artışlar genellikle %10 -%30 arasında hesaplanmalıdır. Eğer hata azaltılması hedefleniyorsa aynı oran benimsenmelidir. Hedefin gerçekleştirilmesi için plan hazırlama : Hedefin gerçekleşmesi için hangi materyallerle? , ne sıklıkta? , ne zamanlar? Çalışılacağı planlanır. Planın uygulanması : Plan uygulanır. Uygulama veya koyulan hedeflerde sorun olup olmadığına bakılır ve gerekirse değişiklik yapılabilir. İzleme ve dönüt : Öğrenci performansı ara izlenerek ilerlemesi hakkında dönüt verilir. Haftalık ve günlük yapılabilir.

Kendini İzleme: Kendini izleme belirli bir davranışın ne kadar sıklıkla veya süre ile oluştuğunu belirlemek ve kaydetmektir. Ürünü İzleme: İzleme Ürünü izlemede kendini izleme sürecinin nasıl yapılacağı açıklanır. Verilen görevi bitirmede, doğrulukta ya da görevi yapma hızında gelişme sağlamada problemi olan öğrenciler için harika bir sağaltım yöntemidir. Süreci İzleme : Kendini İzleme ve hedef koyma ile birlikte kullanılabilir. Bu amaçla önce hedefler belirlenir bu hedefleri gerçekleştirmek kendini değerlendirmek ve kaydetmek için plan yapılır. Plan uygulanarak hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı izlenir.

Kendini Pekiştirme: Akademik verimliliği arttıran bir stratejidir. Genelde hedef koyma ve kendini izleme ile birlikte kullanılır. Kendini Pekiştirme aşamaları: Pekiştireç için standartlar belirleme : Öğretmen ya da öğretmen ve öğrenci tarafından belirlenebilir. Bazı öğrenciler öğretmenlerin koyduğu standartlardan daha zayıf standartlar koyarlar. Ancak daha zor standartlar daha iyi akademik performans gösterilmesini sağlar. Bazı öğrenciler ise çok zor ulaşılamaz standartlar belirleyebilirler. Bu öğrencilere de daha kolay, ulaşılabilir ve akılcı standartlar oluşturmada yardımcı olunmalıdır. Pekiştireçin belirlenmesi : Pekiştireç olarak resim yapma, bilgisayar oyunu oynama vb. etkinlik pekiştireçleri tercih edilmeli ve süreleri belli olmalıdır. Pekiştireçi kendine uygulama : Öğrenci ölçüte ulaşmışsa pekiştireç uygulanır. Öğrenciler bu süreci takip etmeli ve hak ettikleri ödülü kendine uygulamalıdır.

Kendini düzenleme stratejilerinin hepsi bir arada kullanılabilecek stratejilerdir. Kendini düzenleme stratejileri: kendini talimatlandırma ile kendi duygu ve davranışlarımızı yönetebilmemiz, hedef koyma ile güdülenerek çalışmayı sürdürebilmemiz, kendini izleme ile performansımızın ve gelişimimizin farkına varmamız, kendini pekiştirme ile ulaştığımız başarıdan hoşlanmamızı sağlayan başarının anahtarıdır. Bu anahtarları öğrenme güçlüğü olan öğrencilerinize hediye ettiğinizde hiç ummadığınız zamanlarda ve durumlarda onların zorluklarla başa çıktığını göreceksiniz. Sonuç olarak öğrenme güçlüğü olan öğrenciler belirli stratejilerle birçok akademik beceriyi kazanabilir. !

Dinlediğiniz için;