Radiologie van het cervicaal trauma Dr E Geusens

Cervicale letsels • Frequent na ernstig trauma • Bij ouderen soms zelfs na mineur

Waarop letten bij beoordeling CWZ • • • Alle wervels zichtbaar? Tussenwervelruimten? Facetgewrichten? Prevertebrale

Waarop letten bij beoordeling CWZ • • • Proc. spinosi? Interpediculaire afstand? Curve? Fractuurlijn?

Alle wervels zichtbaar? belang visualisatie C 7!

Tussenwervelruimten • Kinderen: elke TWR is +/- even breed • Volwassenen: lichte progressieve verbreding

Tussenwervelruimten Tussenwervelruimte kan: • Verbreden : extensietrauma • Vernauwen: flexie- en rotatietrauma

Interfacettaire gewrichten • Positioneel: – Goede profiel: alle facetgewrichten zijn vrij (uitz. : C

Facetgewrichten: rotatie (unilaterale facetluxatie)

Pas op met flexie/extensie !!! Voor flexie na flexie

Prevertebrale weke delen C 1 - C 4: – Dicht tegen het wervellichaam –

$Prevertebrale weke delen • Opzetting is fractuur tot bewijs tegendeel!! MAAR: • Is NIET$

Prevertebrale weke delen Wat is pathologisch? • Kinderen: > 7 mm. boven glottis >

Prevertebrale weke delen Cave: pseudoverbreding: • Opname in flexie • Opname in expiratie •

Dens • Axis ring • Atlanto-dentale afstand • Dens centraal?

$Axis ring • Samengestelde schaduw • Onderbroken bij lage (type 3) dens fractuur$

Atlanto-dentale afstand • Volwassenen: – Normaal: 2 mm. – Verdacht: 2 -5 mm. –

Atlanto-dentale afstand Verbreding = ruptuur lig. transversum C 1 • Traumatisch: rotatoire (sub)luxatie C

Asymmetrie atlanto-dentaal Door ROTATIE • Positioneel • Spasme • Rotatoire subluxatie

$Dens centraal? (Jefferson’s fracture)$

$Jefferson’s fractuur: zelfde patiënt CT$

Verplaatsing wervellichamen • Verplaatsing 1 wervellichaam tov. onderliggende wervel: INSTABIEL !! • Doch CAVE:

Posterieure cervicale lijn Posterieure laminaire lijn C 2 MOET <1. 5 mm. van spinolaminaire

$Processi spinosi • Interspineuze afstand • Laterale deviatie • Normale contour? (fractuur)$

Interspineuze afstand • Verbreding op profiel: ruptuur posterieure ligamenten (whiplash) CAVE: is normaal C

Laterale deviatie proc. spinosi • Normaal: alignatie op middenlijn • Rotatie door houding: progressieve

$Toename interpediculaire afstand • Verbreding op face-incidentie is teken van BURST fractuur!!! • Gepaard$

Verlies van curve • Normaal: profielopname = lordose • Afwijkingen – Spasme – Vrijwillig

$Zichtbare fractuur • Fractuurlijn • botschilfer$

$Zichtbare fractuur$

Basismechanismen trauma CWZ • • Hyperflexie trauma Hyperextensie trauma Rotatie trauma Axiale compressie trauma

Hyperflexie letsels • • • Anterieure subluxatie Bilaterale facet luxatie Perched vertebra (locked facet)

Anterieure subluxatie • Toename intespineuze afstand bij flexie • Eventueel verplaatsing wervellichaam tot 13

$Bilaterale facetluxatie • Luxatie van beide facetgewrichten • INSTABIEL! • Soms met kleine impactiefracturen$

Perched vertebra Tussen anterieure subluxatie en bilaterale facetluxatie • Face: interspineuse afstand vergroot •

$Wigvormige compressiefractuur • Impactiefractuur van de dekplaat met intacte grondplaat • Soms gepaard met$

$Wigvormige compressiefractuur$

$Clay shovelers fractuur • Avulsiefractuur van processus spinosus of van de lamina. • Meestal$

$Clay shovelers fractuur$

Flexie teardrop • Verschillende opinies in de literatuur: – van avulsie ALL: los fragmentje

C 5 flexie teardrop: meer dan banale avulsie: is zeer INSTABIEL!

$Hyperextensie trauma • • Hyperextensie dislocatie Extensie teardrop Laminafractuur Traumatische spondylolisthesis (hangman)$

Hyperextensie dislocatie • Meestal enkel weke delen zwelling • RX: meestal reeds spontane reductie:

$Extensie teardrop • Avulsiefractuur door tractie ALL. • Meestal op niveau: – C 2$

$Laminafractuur C 2$

$Traumatische spondylolisthesis = Hangman fractuur: • Bilateraal fractuur pars interarticularis C 2 • Frequent$

Hyperextensie met disscociatie C 0 - C 1

Rotatieletsels: locked facet RX Profiel: • Abrupte verandering alignatie facetgewrichten • Wervellichaam een weinig

Rotatoire subluxatie C 1 -C 2 • Asymmetrie atlanto-dentaal • Asymmetrie massa lateralis

$Verticale compressie (axial load) • Jefferson burst fractuur • Burstfractuur van andere wervellichamen$

$Jefferson burst fractuur • Bilateraalwaartse verplaatsing van de massa lateralis • Verbreding atlanto-dentaal$

$Jefferson burst fractuur$

$Burstfractuur • Toename interpediculaire afstand • Van grond- naar dekplaat • Retropulsie posterieure muur$

$Burstfractuur$

$Densfracturen: indeling$

$Hoge densfractuur • • Vaak slechts minimaal verplaatst Opzetting prevertebrale weke delen Face: open$

$Hoge densfractuur$

$Lage densfractuur • Bevat craniale gedeelte corpus C 2 • Profiel: onderbreking axis ring$

$Lage densfractuur: axis ring$

$Lage densfractuur$

Conclusie • CWZ letsels zijn frequent • Worden gemakkelijk gemist • Maar wie weet

Slides: 116

Download presentation

Radiologie van het cervicaal trauma Dr. E Geusens E

Cervicale letsels • Frequent na ernstig trauma • Bij ouderen soms zelfs na mineur trauma • Zijn op standaardopnamen gemakkelijk te missen! • Ondanks waarde van CT blijft standaard RX (voorlopig nog) belangrijk.

beoordeling CWZ(ATLS)

Waarop letten bij beoordeling CWZ • • • Alle wervels zichtbaar? Tussenwervelruimten? Facetgewrichten? Prevertebrale weke delen? Dens? Verplaatsing wervellichamen ?

Waarop letten bij beoordeling CWZ • • • Proc. spinosi? Interpediculaire afstand? Curve? Fractuurlijn? C 0 -C 1 -C 2!

Alle wervels zichtbaar? belang visualisatie C 7!

Tussenwervelruimten • Kinderen: elke TWR is +/- even breed • Volwassenen: lichte progressieve verbreding TWR

Tussenwervelruimten Tussenwervelruimte kan: • Verbreden : extensietrauma • Vernauwen: flexie- en rotatietrauma

Tussenwervelruimten

Tussenwervelruimte

Verbreding TWR

Interfacettaire gewrichten • Positioneel: – Goede profiel: alle facetgewrichten zijn vrij (uitz. : C 2 -C 3) – Slechte opname: alle facetgewrichten zijn parallel geroteerd • Trauma: – Plotse rotatie op 1 niveau = rotatoire subluxatie met locked facet – V-vormig aspect op 1 niveau: lig. instabiliteit

INTERFACETTAIRE GEWRICHTEN: GOEDE RX

Interfacettaire gewrichten: positioneel

Facetgewrichten: verbreding

Facetgewrichten: rotatie (unilaterale facetluxatie)

Interfacettaire gewrichten: V-vormig

Pas op met flexie/extensie !!! Voor flexie na flexie

Prevertebrale weke delen C 1 - C 4: – Dicht tegen het wervellichaam – geen bulging – Geen verplaatsing C 5: – trapstand (oesophagus): 1, 5 cm! Niet bruikbaar na intubatie!!

$Prevertebrale weke delen • Opzetting is fractuur tot bewijs tegendeel!! MAAR: • Is NIET$

Prevertebrale weke delen • Opzetting is fractuur tot bewijs tegendeel!! MAAR: • Is NIET STEEDS aanwezig bij fractuur • Is niet steeds betrouwbaar bij kinderen (vals+): – Opname in flexie of tijdens slikken geeft pseudoverbreding

Prevertebrale weke delen Wat is pathologisch? • Kinderen: > 7 mm. boven glottis > 14 mm. onder glottis • Volwassenen: > 5 mm. op niveau C 3 • Elke plotse kalibersprong • Anterieur convex worden C 1 -C 3

Prevertebrale weke delen

Prevertebrale weke delen Cave: pseudoverbreding: • Opname in flexie • Opname in expiratie • Lymphoidhyperplasie Cave: intubatie!

Dens • Axis ring • Atlanto-dentale afstand • Dens centraal?

$Axis ring • Samengestelde schaduw • Onderbroken bij lage (type 3) dens fractuur$

Axis ring • Samengestelde schaduw • Onderbroken bij lage (type 3) dens fractuur

Axis ring

Atlanto-dentale afstand • Volwassenen: – Normaal: 2 mm. – Verdacht: 2 -5 mm. – Zeker pathologisch: > 5 mm. • Kinderen: – Normaal tot 5 mm.

Atlanto-dentale afstand Verbreding = ruptuur lig. transversum C 1 • Traumatisch: rotatoire (sub)luxatie C 1 -C 2; Jefferson burst fractuur, … • Niet traumatisch: R. A. , congenitale hypoplasie dens, …

Atlanto-dentale afstand

Asymmetrie atlanto-dentaal Door ROTATIE • Positioneel • Spasme • Rotatoire subluxatie

Asymmetrie: houding (as kin = as C 1)

Dens centraal?

$Dens centraal? (Jefferson’s fracture)$

Dens centraal? (Jefferson’s fracture)

$Jefferson’s fractuur: zelfde patiënt CT$

Jefferson’s fractuur: zelfde patiënt CT

Verplaatsing wervellichamen • Verplaatsing 1 wervellichaam tov. onderliggende wervel: INSTABIEL !! • Doch CAVE: fysiologische mobiliteit bij kinderen

Verplaatsing wervellichamen

Posterieure cervicale lijn Posterieure laminaire lijn C 2 MOET <1. 5 mm. van spinolaminaire lijn C 1 -C 3 liggen • < 1. 5 mm. : fysiologische trapstand • > 2 mm. : zeker dislocatie • >1. 5 mm. en < 2 mm. : borderline

Posterieure cervicale lijn

$Processi spinosi • Interspineuze afstand • Laterale deviatie • Normale contour? (fractuur)$

Processi spinosi • Interspineuze afstand • Laterale deviatie • Normale contour? (fractuur)

Interspineuze afstand • Verbreding op profiel: ruptuur posterieure ligamenten (whiplash) CAVE: is normaal C 1 -C 2 • Op face: verbreding = (sub)-luxatie in facetgewrichten

Interspineuze afstand: normaal

Toename interspineuze afstand

Laterale deviatie proc. spinosi • Normaal: alignatie op middenlijn • Rotatie door houding: progressieve deviatie naar contralaterale zijde • Rotatoire subluxatie: abrupte deviatie

Fractuur proc. spinosus

$Toename interpediculaire afstand • Verbreding op face-incidentie is teken van BURST fractuur!!! • Gepaard$

Toename interpediculaire afstand • Verbreding op face-incidentie is teken van BURST fractuur!!! • Gepaard met lateraalwaartse verplaatsing van de proc. uncinati

Toename interpediculaire afstand

Verlies van curve • Normaal: profielopname = lordose • Afwijkingen – Spasme – Vrijwillig – Beenderig / ligamentair letsel

Verlies van normale curve

$Zichtbare fractuur • Fractuurlijn • botschilfer$

Zichtbare fractuur • Fractuurlijn • botschilfer

$Zichtbare fractuur$

Zichtbare fractuur

Basismechanismen trauma CWZ • • Hyperflexie trauma Hyperextensie trauma Rotatie trauma Axiale compressie trauma

Hyperflexie letsels • • • Anterieure subluxatie Bilaterale facet luxatie Perched vertebra (locked facet) Wigvormige compressiefractuur Clay shovelers fractuur Flexie teardrop

Anterieure subluxatie • Toename intespineuze afstand bij flexie • Eventueel verplaatsing wervellichaam tot 13 mm. • Gelocaliseerde hyperkyphose = vaak onderliggend ligamentair letsel!

Anterieure subluxatie

$Bilaterale facetluxatie • Luxatie van beide facetgewrichten • INSTABIEL! • Soms met kleine impactiefracturen$

Bilaterale facetluxatie • Luxatie van beide facetgewrichten • INSTABIEL! • Soms met kleine impactiefracturen

Bilaterale facetluxatie

Perched vertebra Tussen anterieure subluxatie en bilaterale facetluxatie • Face: interspineuse afstand vergroot • Profiel: lichte anterieure verplaatsing • ¾: verstoren normale ‘dakpannenstructuur ’

Perched vertebra

Perched vertebra vs facetluxatie

$Wigvormige compressiefractuur • Impactiefractuur van de dekplaat met intacte grondplaat • Soms gepaard met$

Wigvormige compressiefractuur • Impactiefractuur van de dekplaat met intacte grondplaat • Soms gepaard met distractie posterieure ligamenten • Eenvoudige compressiefractuur is stabiel

$Wigvormige compressiefractuur$

Wigvormige compressiefractuur

$Wigvormige compressiefractuur$

Wigvormige compressiefractuur

$Wigvormige compressiefractuur$

Wigvormige compressiefractuur

$Wigvormige compressiefractuur$

Wigvormige compressiefractuur

$Clay shovelers fractuur • Avulsiefractuur van processus spinosus of van de lamina. • Meestal$

Clay shovelers fractuur • Avulsiefractuur van processus spinosus of van de lamina. • Meestal C 6, C 7 of D 1. • stabiel

$Clay shovelers fractuur$

Clay shovelers fractuur

$Clay shovelers fractuur$

Clay shovelers fractuur

Flexie teardrop • Verschillende opinies in de literatuur: – van avulsie ALL: los fragmentje aan de grondplaat – Tot compressie met verplaatst fragment ALTIJD instabiel !!!

Flexie teardrop

C 5 flexie teardrop: meer dan banale avulsie: is zeer INSTABIEL!

$Hyperextensie trauma • • Hyperextensie dislocatie Extensie teardrop Laminafractuur Traumatische spondylolisthesis (hangman)$

Hyperextensie trauma • • Hyperextensie dislocatie Extensie teardrop Laminafractuur Traumatische spondylolisthesis (hangman)

Hyperextensie dislocatie • Meestal enkel weke delen zwelling • RX: meestal reeds spontane reductie: – Prevertebrale weke delenzwelling – Evt verbreding TWR • Vaak met myelumletsel

Hyperextensie dislocatie

$Extensie teardrop • Avulsiefractuur door tractie ALL. • Meestal op niveau: – C 2$

Extensie teardrop • Avulsiefractuur door tractie ALL. • Meestal op niveau: – C 2 bij oudere, osteoporotische patienten – Lager niveau bij jongere patienten • RX: – Prevertebrale weke delenzwelling – Los driehoekig botfragmentje

Extensie teardrop

$Laminafractuur C 2$

Laminafractuur C 2

$Traumatische spondylolisthesis = Hangman fractuur: • Bilateraal fractuur pars interarticularis C 2 • Frequent$

Traumatische spondylolisthesis = Hangman fractuur: • Bilateraal fractuur pars interarticularis C 2 • Frequent met anterieure verplaatsing wervellichaam • Evt met facetluxatie

Traumatische spondylolisthesis

Hyperextensie met disscociatie C 0 - C 1

Rotatieletsels: locked facet RX Profiel: • Abrupte verandering alignatie facetgewrichten • Wervellichaam een weinig naar anterieur verplaatst • Lichte vernauwing TWR

Locked facet

Rotatoire subluxatie C 1 -C 2 • Asymmetrie atlanto-dentaal • Asymmetrie massa lateralis

Rotatoire subluxatie C 1 -C 2

Rotatoire subluxatie

Rotatoire (sub)luxatie C 1 -C 2

$Verticale compressie (axial load) • Jefferson burst fractuur • Burstfractuur van andere wervellichamen$

Verticale compressie (axial load) • Jefferson burst fractuur • Burstfractuur van andere wervellichamen

$Jefferson burst fractuur • Bilateraalwaartse verplaatsing van de massa lateralis • Verbreding atlanto-dentaal$

Jefferson burst fractuur • Bilateraalwaartse verplaatsing van de massa lateralis • Verbreding atlanto-dentaal

$Jefferson burst fractuur$

Jefferson burst fractuur

$Burstfractuur • Toename interpediculaire afstand • Van grond- naar dekplaat • Retropulsie posterieure muur$

Burstfractuur • Toename interpediculaire afstand • Van grond- naar dekplaat • Retropulsie posterieure muur

$Burstfractuur$

Burstfractuur

$Burstfractuur$

Burstfractuur

$Densfracturen: indeling$

Densfracturen: indeling

$Hoge densfractuur • • Vaak slechts minimaal verplaatst Opzetting prevertebrale weke delen Face: open$

Hoge densfractuur • • Vaak slechts minimaal verplaatst Opzetting prevertebrale weke delen Face: open mond Bij kinderen: vaak doorheen de synchondrose

$Hoge densfractuur$

Hoge densfractuur

$Hoge densfractuur$

Hoge densfractuur

$Lage densfractuur • Bevat craniale gedeelte corpus C 2 • Profiel: onderbreking axis ring$

Lage densfractuur • Bevat craniale gedeelte corpus C 2 • Profiel: onderbreking axis ring +/- weke delen • Anterieur tilten van de dens

$Lage densfractuur: axis ring$

Lage densfractuur: axis ring

$Lage densfractuur$

Lage densfractuur

$Lage densfractuur$

Lage densfractuur

Opgepast: rigid spine!

Conclusie • CWZ letsels zijn frequent • Worden gemakkelijk gemist • Maar wie weet naar wat hij/zij zoekt… • … ziet (vaak) ook de pathologie! • Belang van soms subtiele tekens.