Rachunkowo przerobowa Throughput Accounting TA dr Grzegorz Jokiel

Rachunkowość przerobowa (Throughput Accounting, TA) dr Grzegorz Jokiel

(Throughput Accounting, TA) [E. Goldratt - lata 80. ] Oparta na RADYKALNYM wyodrębnieniu kosztów bezpośrednich tzw. kosztów całkowicie zmiennych (to praktycznie jedynie materiały) Ze względu na rosnący udział kosztów pośrednich Koszty pośrednie / bezpośrednie Koszty stałe / zmienne

Miary efektywności TA • PRZERÓB (Throughput, T) – tempo w jakim system generuje pieniądze przez sprzedaż • INWESTYCJE/ INWENTARZ (Investment/ Inventory, I) – wszystkie pieniądze wydane przez system na zakup tego co zamierza sprzedać • NAKŁADY OPERACYJNE (Operating Expenses, OE) – wszystkie pieniądze wydawane przez system na zamianę INWESTYCJI w PRZERÓB

PRZERÓB Tu = Pu – TVCu Gdzie: Tu (Throghput per unit) – przerób na jednostkę wyrobu Pu (Price) – cena TVC u(Totaln Variable Costs) – koszty całkowicie zmienne

PRZERÓB CAŁKOWITY • Całkowity przerób na produkt w danym okresie TTp = Tu x q Gdzie: Q (Quantity) – ilość wyrobu • Całkowity przerób firmy w danym okresie: ∑ TTp

Przykład Tydzień/ Koszule Damskie Popyt tygodniowy (szt. ) 120 Cena sprzedaży(zł/szt. ) 105 Koszt surowca (zł/szt. ) 45 Czas krojenia (min. ) 2 Czas zszywania (min. ) 15 Sumaryczny czas obróbki 17 (min. ) Koszt stały firmy (w tym płace np. stałe) Męskie 120 100 50 10 10 20 10 500 zł/tydzień

Proces produkcyjny

Do dyspozycji w Damskie 120 szt tygodniu Męskie 120 szt Krojenie 2 400 min. 240 min. 1 200 min. Szycie 2 400 min. 1 800 min. 1 200 min.

Podstawowe ograniczenia wg TOC E. Goldratta • Podstawowe ograniczenie zewnętrzne stanowi popyt • • Podstawowe ograniczenie wewnętrzne stanowi szycie • 1) Sprawdzamy który produkt jest najbardziej rentowny • 2) Produkujemy go tyle ile wchłonie rynek • 3) Jeżeli na maszynach zostaną wolne moce produkcyjne będziemy produkować wyrób mniej rentowny

Scenariusz 1. tydzień Przychód Koszty materiału Marża brutto Koszt ogólnozakłado wy Zysk Damskie 120 szt. 12 600 5 400 Męskie 60 szt. 6 000 3 000 Razem 7 200 3 000 10 200 18 600 8 400 - 10 500 - 300

Scenariusz 2. tydzień Przychód Koszty materiału Marża brutto Koszt ogólnozakłado wy Zysk Damskie 80 szt. 8 400 3 600 Męskie 120 szt. 12 000 6 000 Razem 4 800 6 000 10 800 20 400 9 600 - 10 500 + 300

Ale dlaczego? ? RCC (Capacity Constraint Resource) WG wąskie gardło Tydzień /Koszule Popyt tygodniowy (szt. ) Cena sprzedaży(zł/szt. ) Koszt całkowicie zmienne TVC (zł/szt. ) Przerób na jednostkę produktu (zł/szt. ) Czas zszywania WG (min. ) Przerób na czas WG (zł/min. ) Ilość sprzedawana w tygodniu (szt. ) Przerób całkowity (zł. /tydz. ) Koszt stały firmy (w tym płace np. stałe) Damskie 120 105 45 60 15 4 Męskie 120 100 50 50 10 5 80 120 4 800 6 000 10 500 zł/tydzień Razem X X 2 400 10 800

• • NP = T – OE ROI = (T – OE)/I NP (net profit, zysk netto) ROI (return of investment, zwrot z inwestycji) RCC (capacity constraint resource) – WG wąskie gardło