R E S M D E S U

R E S İ M D E S U L U B O Y A T E K N İ Ğ İ SULU BOYANIN TARİHÇESİ KULLANILAN ARAÇ GEREÇLER BOYAMA YÖNTEMLERİ NASIL YAPILIR?

S U L U B O Y A T E K N İ Ğ İ Sulu boyalar, su ile karıştırıp çalışıldığı için bu ad verilmiştir. Bu boyalarla yapılan resimlerin kendine özgü tekniği vardır. Boyanın yapısının da etkilediği özellikler şunlardır: Sulu boya şeffaftır. Sürüldükten sonra boyanın altında kalan kurşun kalem izleri görülür. Onun için resmi çizerken kalemle fazla bastırmamak gerekir. Yan yana sürülen iki renk, suyun yardımı ile kaynaşarak, renkler arasında güzel bir geçiş elde edilir. Renklerin açıktan koyuya doğru değerleri, boyanın istenilen derecede sulandırılması ile sağlanır. Sulu boyada kağıdın beyazlığından yararlanılması resme güzellik veren teknik özelliklerden birisidir. Beyaz sulu boya sürmektense kağıdın beyazlığından faydalanmak daha doğrudur.

S U L U B O Y A N E D İ R ? Sulu boya, içeriğinde renk pigmentleri ve zamk (arapzamkı) olan ve adından anlaşıldığı gibi su esaslı boyadır. Saydam veya örtücü olarak kullanılabilir. Sulu boya tekniğinin en belirgin özelliği renklerin saydam ve canlı kullanılmasıdır. Sulu boya tekniğinde resim yapmak için çok fazla malzemeye ihtiyaç olmamasına karşın malzemelerin tekniğin özelliklerini ortaya çıkaracak kalitede olması önemlidir. Piyasada sulu boyalar tüpte ve kavanozda, sıvı ve küçük tabletler halinde katı olarak bulunmaktadır.

S U L U B O Y A N I N T A R İ H Ç E S İ

T A R İ H Ç E Bilinen en eski boyama tekniklerinden biri olan sulu boya kullanımı Eski Mısırlılara kadar dayanır. O dönemde kullanılan boyalar su ile inceltilmiştir. Ortaçağ döneminde dinsel konulu resimlerde ve el yazmalarında sulu boya tekniği kullanılmıştır. Avrupa’da XV. yüzyılda Dürer, Brugel gibi saray ressamları bu teknikten yararlanmışlardır. The Little Owl, Dürer, 1506

T A R İ H Ç E İngiltere’de Victorian döneminde büyük rağbet görmüş John Everett Millais gibi sanatçılar yağlı boya çalışmalarının sulu boyalarını yapmışlar ve halk tarafından büyük rağbet görmüştür. Van Dyck, Gainsborougn, Constable gibi sanatçılar yağlı boya çalışmalarının ön eskiz çalışmalarını sulu boya ile yapmışlardır.

T A R İ H Ç E Fransa’da izlenimciler geçici anı yakalamak için elverişli olduğundan Gericault, Delacroiz, Decamp gibi sanatçılar sulu boya tekniğinden yararlanmışlardır. Daha sonraları Cezanne, Seurat, Signac gibi izlenimciler bu teknikle çalışmışlardır. Soyut ressamlardan Kandınsky ve Klee sulu boyanın rastlantısal leke oluşturma özelliğinden yararlanmışlardır.

T A R İ H Ç E Osmanlı döneminde kitap resimlemede bu teknikten yararlanmışlardır. Tanzimat dönemi sanatçılarından Hüseyin Zekai Paşa, Osman Hamdi Bey, Hoca Ali Rıza ve Malik Aksel sulu boya tekniğinde eserler vermişlerdir.

K U L L A N I L A N A R A Ç G E R E Ç L E R SULU BOYA KAĞIT RESİM ALTLIĞI FIRÇA SU KABI SÜNGER

S U L U B O Y A Kutu içerisinde kuru ve yaş olarak iki şekilde bulunur. Kuru boyalar, her renk ayrı kalıplara dökülmüş (tablet) biçimdedir. Yaş suluboyalar ise havası alınmış madeni (kurşun) tüpler içinde satılır. Satın alırken kolay ve çabuk eriyenler tercih edilmelidir. Bunda da kaliteli ve kalitesiz ayrımı vardır. Kolay eriyen boyalar daha kalitelidir. Sulu boya resim, diğer tekniklere göre daha çabuk çalışmayı gerektirir.

K A Ğ I T Sulu boya ile resim yapılacak kağıt kalın, sert ve pütürlü olmalıdır. İnce ve yumuşak olan kağıtlar ıslandığı zaman kabarır ve dalgalanır. Pütürlü kağıtlarda ise fırçanın kağıt üzerinde boyayamadığı ufak beyaz çukurlar, resme daha şeffaf ve canlı bir hava verir.

K A Ğ I T Sulu boya kâğıtları hassas yüzeylere sahip olduklarından dikkatlice korunmalıdır. Tozlu ortamlar kâğıdın rengini bozabilir veya terlemiş elle dokunmak o bölgeye boya sürüldüğü zaman kâğıdın boyayı emmemesine yol açar. Bu nedenle kâğıtların kapalı bir alanda veya dosya içinde rutubet almayan yerlerde saklanması uygun olur. Kağıdın kalınlığı, kâğıdın yüzeyi kadar önemlidir. İnce kâğıtlar suyu emdiğinde çabuk kırışır.

K A Ğ I T İnce kâğıtların kırışmasını önlemek için germe işlemi uygulanabilir. Kâğıt önce su dolu bir küvetin içinde ıslatılır, ıslanan kâğıt suyu süzüldükten sonra çizim tahtasının üzerine yerleştirilip kenarlarından bantlarla tutturularak kurumaya bırakılır. Başka bir yöntem ise kâğıt resim altlığına sabitlendikten sonra bir sünger yardımıyla nemlendirilir ve kuruması beklendikten sonra çalışmaya hazır hale gelir.

K A Ğ I T Soğuk preslenmiş kâğıtlar: Kalın ve dokusu belirgin kâğıtlar: Yüzeyi pürüzlü, üzerinde Yüzeyi çok dokulu, kalın kâğıtlardır. dokusu olan kâğıtlardır. Sulu boya çalışmalarında güçlü ve boyaya yeni başlayanlar için etkili fırça darbeleri oluşturmak için uygundur. Üzerinde çok uygundur. Boya, kâğıda fırça amaçlı çalışma yapıldığı için darbesiyle çekilir, bu durum kâğıdın sulu boya ustaları tarafından üzerinde beyaz boşluklar bırakarak da çok tercih edilir. Sulu dokusallık oluşturur. Diğer kâğıtlara boyanın renkleri, kâğıdın göre daha pahalıdır. dokusu üzerinde yumuşak bir Sıcak preslenmiş kâğıtlar: Yüzeyi dağılım oluşturur, fırça izleri pürüzsüz, üzerinde doku olmayan çok belirgin olarak görülmez. kâğıtlardır. Daha çok sulu boya, Geniş homojen alanlar mürekkep ve kalemlerle birlikte oluşturmak için uygun çalışmaya uygundur. olanağı sağlar.

R E S İ M A L T L I Ğ I Çalışma sırasında resim kağıdı, bir altlık üzerine konur. Altlık, resim yapacağımız kağıdın ölçüsünden biraz büyük olmalıdır. Taşınması kolay, sert ve düzgün malzemeden olmalı. Altlık genellikle tahta, kalın mukavva, duralit veya suntadan olabilir. Resim kağıdı altlık üzerine kıskaç veya yapışkan bantlarla köşelerden tutturulur.

F I R Ç A L A R Sulu boya resimde en uygun olanı, samur kılından yapılanlardır. Samur kılından yapılan fırçalar, su ile ıslandığında, kılları toplanır ve ucu sivrileşir. Sivrilen ucu ile ince çizgiler çizilebileceği gibi, kağıt üzerine fırçayı bastırarak çalıştığımızda da geniş yüzeyleri boyayabiliriz. Sulu boya çalışmalarında 1 -2 -3 -4 gibi numaralandırılmış fırçalardan yararlanılır. Geniş yüzeyler kalın uçlu fırça ile, küçük alanlar ve çizgiler ise ince uçlu fırça boyanır.

F I R Ç A L A R Bu nedenle biri kalın biri ince olmak üzere iki samur fırça kullanmak çok faydalıdır. Boyama işi bitince fırçayı yıkayıp kuruladıktan sonra, düzgün kalacak şekilde saklamalıdır. Uzun süre kılları üzerinde kalan fırçalar bükülür ve düzelmesi çok zor olur. Ucu bükülen fırçalar su buharına tutularak düzeltilebilir.

F I R Ç A L A R İnce uçlu fırçalar: Islandığı zaman uçları sivrileşen fırçalardır. Detaylar oluşturmaya uygundur. Yassı uçlu fırçalar: Islandıklarında uçları daralan karemsi şeklindeki fırçalardır. Geniş alanları, eğri hatlardan oluşan biçimleri boyamak ve keskin düz hatlar oluşturmak için uygundur. Yuvarlak fırçalar: Geniş alanları boyamak için uygundur.

S U K A B I Sulu boya resim çalışmalarında renklerin canlı ve şeffaf kalması için bol, temiz su kullanmalıdır. Birinde fırçayı yıkamak, diğerinde boyayı sulandırmak için iki su kabı kullanılmalıdır. Su kapları yarım litreye yakın su alacak büyüklükte ve ağzı geniş olmalıdır. Temiz konserve kutuları, plastik kaplar ve kavanozlar olabilir.

S Ü N G E R Çalışmaya başlamadan önce kağıdı ıslatmak, resim üzerindeki fazla su ve boyaları almak için sünger kullanılır. Yanlışlıkla sürülen renkleri, ıslak süngerle silerek düzeltmek mümkündür.

B O Y A M A Y Ö N T E M L E R İ ISLAK KAĞIT ÜZERİNE ÇALIŞMA KURU VE ISLAK YÖNTEMLERİ BİRLİKTE KULLANARAK ÇALIŞMA TEK RENK İLE ÇALIŞMA (LAVİ TEKNİĞİ) EKOLİN (ANİLİN) BOYA İLE ÇALIŞMA KURU SULU KALEMLERLE SULU BOYA ETKİSİ VEREN ÇALIŞMALAR YAPMA

I S L A K K A Ğ I T Bu tarz çalışmalarda çalışılacak alan fırça veya sünger ile önceden ıslatılır. Kâğıdı ıslatırken net ışık alan yerler ıslatılmaz buralarda kâğıdın kendi beyazlığından faydalanılır. Piyasada beyaz alanların boya almaması için maskeleme sıvıları satılmaktadır. Maskeleme sıvıları fırça ile istenilen bölgelere sürülür, çalışma bitince kâğıt üzerinden kolayca temizlenir. Renklerin arasında keskin sınırlama olmadan birbirine karıştığı, özgün ve rahat çalışma yöntemidir. Bu yöntemde renklerin yumuşak geçişler sağladığı, belli belirsiz gölgeler oluştuğu görülür. Bir rengin kâğıtta nereye kadar dağılacağı çalışmayı yapan kişinin hakimiyeti ile sağlanır. Eğer iki rengin birbirine karışması istenmiyorsa önceki sürülen boyanın kurumasını beklemek gerekir. Islak kâğıt üzerine çalışma yönteminde genelde geniş alanları boyarken homojen bir renk dağılımı oluşturmada yararlı olur.

I S L A K K A Ğ I T

K U R U K A Ğ I T Bu tarz çalışmalarda kâğıt ıslatılmaz, sadece fırça sulu boyaya batırılır kâğıt üzerine sürülür. Bu yöntemde boya kâğıtta istenmeyen kısımlara yayılmaz. Bu yöntemle ayrıntılı çalışmalar yapılır, renkler arasında kesin sınırlamalar sağlanmış olur.

K U R U V E I S L A K Resim yaparken sadece ıslak veya sadece kuru zeminde çalışmak zordur. Islak zeminle renklerin birbirine kaynaşması, kuru zemin üzerinde fırça ile daha net ve ayrıntılı çalışmalar yapmak resme zenginlik katacaktır. Her ikisinin sağladığı etkiden dolayı genelde birlikte kullanılır. Tek sorun her iki çalışma yönteminde de boyanın kuruma zamanlarının farklılıklarına dikkat etmek gerekir. Aşağıdaki çalışmada gökyüzü ve dağlar önce kâğıt nemlendirilip boyanarak homojen bir dağılım sağlanmıştır. Daha sonraki aşamalarda kâğıdın kuruması beklenmiş ve dağların detayları boyanmıştır. Böylelikle boyanın zemin üzerinde dağılımı yani önceden sürülen renkle karışması önlenmiştir.

K U R U V E I S L A K

L A V İ T E K N İ Ğ İ Lavi, resmi sulandırılmış tek rengin tonlarıyla boyamadır. Sulu boya tekniğinde çalışmaya başlarken lavi tekniği ile çalışmak faydalı olacaktır. Lavi tekniği ile yapılan çalışmalarda koyudan açığa veya açıktan koyuya boyama yöntemleri uygulanabilir. Koyudan açığa yönteminde tek renk boya (genelde koyu bir renk tercih edilir) palette fazla sulandırmadan hazırlanır. Gölgeli kısımlardan boyamaya başlanır ve açık bölgelere doğru fırça sulandırılarak boya yayılır. Bir rengin geçişi sağlanmış olur ve boya sulandıkça rengin açıldığı ve saydamlaştığı görülür. Çalışmada kullanılacak renkler bir deneme kâğıdı üzerine fırçayla sürülerek doğru renkleri kullanacağımızdan emin olmakta fayda vardır. Koyudan açığa doğru boyamada yapılan yanlışlıkları düzeltmek zor olduğu için açıktan koyuya doğru boyama tercih edilir.

E K O L İ N B O Y A Sıvı şeklinde yüksek yoğunlukta sulu boyalardır. Su ile karıştırılarak renklerin tonları ayarlanır. Sulu boya tekniğinde olduğu gibi aynı yöntemle çalışılır. Ekolin boyalar piyasada cam şişeler içinde satılmaktadır.

K U R U S U L U K A L E M L E R Suda çözünen kalemler renkli veya grafit kalemlerdir. Grafit kalemler, suyla temas etmediğinde kurşun kalem etkisi verir. Eğer çalışma sadece siyah beyaz olarak çalışılacaksa grafit kalemler kullanılır. Önce model kâğıda fazla bastırmadan grafit kalemle çizilir. Daha sonra aynen desen tekniğindeki gibi hacimlendirme yöntemi uygulanır, sonra sulu boya fırçası sulandırılarak çizgilerin üzerinden geçilerek çizgiler çözünerek sulu boya etkisi verecek hale dönüştürülür. Daha sonra istenirse kâğıt kuruduktan sonra kalemle üzerinden çizgisel gölgeleme yapılabilir. Aşağıdaki birinci çalışmada kalemin ucu ıslatılarak diğerinde ise kalem ucu kuru olarak gölgeleme yapılmıştır.

K U R U S U L U K A L E M L E R

K U R U S U L U K A L E M L E R Aynı çalışma farklı renkte kalemlerle de uygulanır. Modelin renkleri aynen kuru boyama yöntemine uygun olarak hacim verilerek uygulanır. Daha sonra sulu boya etsinde olması istenilen bölgeler fırça ile sulandırılarak sulu boya etkisi verilir. Kuru-sulu kalemler sulu boya ile birlikte kullanılabilir. Çalışma sulu boya ile renklendirildikten sonra kuru sulu kalemlerle sulu boyada kullanılan alanın aynı renginde çalışmanın üzerine çizgisel gölgelendirmeler yapılır.

K U R U S U L U K A L E M L E R Daha sonra koyu alanlar oluşturmak için çizgiler, istenilen bölgelerde sulandırılarak kontrastlık ön plana çıkartılabilir.

S U L U B O Y A R E S İ M T E K N İ Ğ İ NASIL YAPILIR?

N A S I L Y A P I L I R ? Sulu boya çalışmalarına bazı alıştırmalar yaptıktan sonra başlamak çok yerinde olur. Çünkü sulu boya resimde başarılı olabilmek için, kullanılan araç ve gereçlerin özelliklerini bilmeliyiz. Alıştırma çalışmaları şu sıra ile yapılır; Resim kağıdı tamamen ıslatıldıktan sonra pütürlü yüzü üste gelecek şekilde altlık üzerine avucun yan tarafı ile düzleştirilir. Sonra köşelerden raptiye ya da zamklı şeffaf bantlarla altlığa tespit edilir.

N A S I L Y A P I L I R ? Suyu emerek matlaşan resim kağıdı üzerine boyalı fırçalarla çizgiler, şekiller yapılmalıdır. Fırçayı bazen bastırarak geniş yüzeyler boyamalı, sivrileşen ucu ile de çizgiler çizilmelidir. Bu arada aynı rengi sulandırarak koyudan açığa doğru değişik tonlar elde edilmelidir. Ayrıca değişik renkleri yana sürerek geçitler (pasajlar) yapılmalıdır. Böylece sulu boya resmin özellikleri hakkında alıştırma yaparak bilgi edinilir. Bundan sonra da konulu çalışmalara geçiler.

N A S I L Y A P I L I R ? Konu, resim kağıdı üzerine ana hatları ile çizilir. Çizerken kalemi bastırmamalı ve mecbur kalmadıkça silgi kullanmamalı. Koyu renkteki kurşun kalemi izleri, şeffaf olan sulu boyanın altından gözükebileceğinden fazla bastırmamalıdır. Silgi ile yıpranan yerlere sürülen renkler, parlaklığından kaybeder ve kirlenir.

N A S I L Y A P I L I R ? Resmin çizimi yapıldıktan sonra, resim kağıdı musluk altında ıslatılır , su dolu kovaya batırılır veya sünger yardımıyla. Islatılan kağıt resim altlığına tutturulur. Sulu boya çalışmalarında kağıdı ıslatmaktan amaç, boyanın tekniğe uygun yapılışını sağlamaktır. Eğer kağıt kuru olursa, sürülen boya kuruduğunda keskin bir sınır bırakır. Bu tekniğin gerektirdiği yumuşaklığı ve renklerin kaynaşmalarını sağlamaz. Islatılan kağıt üzerinde hemen boyama işlemine başlamak doğru değildir. Zira bu durumda boyalar istenilenden fazla yayılacaktır. Desenlerdeki şekillerin sınırları kaybolur. En uygun ıslaklık derecesi, kağıdın nemli olmasıdır. Çalışma sırasında kuruyan kısımlar olursa yeniden süngerle ıslatılmalıdır.

N A S I L Y A P I L I R ? Kullandığımız boya, tüp boya ise, boya palete sıkılır. Kullanılan boya kuru cinsten ise boyalar yumuşasın diye çalışmaya başlamadan önce renklerin üzerine birkaç damla su damlatılır. Boyama işlemi sırasında renkleri denemek için ikinci bir kağıt bulundurmalıyız. Bu şekilde istediğimiz rengi ve renk tonunu bulmuş oluruz. Aksi durumda resme sürülen boyanın düzeltilmesi güçleşir.

N A S I L Y A P I L I R ? Resmi boyamaya, hoşumuza giden bir yerinden başlamalıyız. Geniş ve açık renk olan yüzeyleri öncelikle boyamak, tekniğin gerektirdiği özelliklerdendir. Geniş yüzeyleri bir an önce bitirmek, kağıdın sık nemlendirilmesini gerektirmez. Açık renkleri düzeltmek veya koyulaştırmak daha kolaydır.

N A S I L Y A P I L I R ? Sulu boya tekniğinde yanlış sürülen renkleri düzeltmek zorunda kalırsak, önce o kısmı temiz su ile ıslatır, sonra sünger ya da kuru bir fırçayla sileriz. Çalışmalar esnasında renkleri üste sürmekten kaçınmalıdır. Fırçayı aynı yerde fazla sürtmemelidir. Zira renkler kirlenir ve kağıt yıpranır.

Ü N L Ü T A B L O L A R

John James Audubon (1785 - 1851) ‘Snowy Owl’

William Blake (1757 -1827) ‘The Angel of The Revolotion’

Rex Brandt (1914 -2000) ‘The Brothers Light’

Charles Ephraim Burchfield (1893 -1967) ‘September Wind and Rain’

Paul Cezanné (1839 -1906) ‘Still Life with Watermelon and Pomegranates’

Mario Cooper (1905 -1995)

John Sell Cotman (1782 -1842) ‘Greta Bridge’

J. W. S. Cox (1911 -1982) ‘Venice Evening’

Charles Demuth (1883 -1935) ‘Still Life with Apples and a Green Glass’

Phil Dike (1906 -1990)

Albrecht Durer (1471 -1528) ‘Wing of a Roller’

Edward Hopper (1882 -1967) ‘The Mansard Roof’

Ted Kautzky (1896 -1953) ‘Village Scene’

Paul Klee (1879 -1940) ‘Southern (Tunisian) Gardens’

Vincent Van Gogh (1853 -1890) ‘Fishing Boats on the Beach’

John Pike (1911 -1979) ‘Untouched Forest’

SİMGE İNGÜN