PSKOLOJK TESTLER 1 KLN LLMESDEERLENMES BRLKTE DNELM KLK

PSİKOLOJİK TESTLER

1. KİŞİLİĞİN ÖLÇÜLMESİ/DEĞERLENMESİ

BİRLİKTE DÜŞÜNELİM… KİŞİLİK NEDİR?

BİRLİKTE DÜŞÜNELİM… Kişilik özelliklerini neden ölçmek/değerlemek isteriz

Kişiliğin Değerlenmesi ▧ Kişiliğin değerlendirilmesinde kullanılan çeşitli araç ve gereçler bulunmaktadır. ▧ Gözlemsel Teknikler (observational techniques) ▧ Kendini Anlatma (self-report) Teknikleri (Yapılandırılmış Test ve Envanterler) ▧ Projektif Teknikler

Kişilik Envanterleri ▧ Kendini anlatma yaklaşımına dayanır. Kişilik envanteri temelde kişinin belli durumlardaki tepkilerini yada hislerini bildirdiği bir tekniktir. ▧ Kişilik envanteri, tek bir kişilik boyutu (anksiyete düzeyi gibi) ölçmek için hazırlanabileceği gibi, birden çok kişilik boyutunu da aynı anda ölçebilir. Örneğin, Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri kişinin değişik yönlerini ölçer.

Kişilik Envanterleri ▧ Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (Minnesota Multiphasic Personality Inventory – MMPI) “doğru”, “yanlış” ve “bilmiyorum” şeklinde cevaplandırılan 566 maddeden oluşur. ▧ «Türk Standardizasyonu 550 madde» ▧ Bireyin kişisel ve toplumsal uyumunun objektif olarak değerlendirmeyi amaçlayan bir ölçektir.

Kişilik Envanterleri ▧ Testin 10 kişilik ve 3 de geçerlik alt testi vardır. ▧ GEÇERLİK ALT ÖLÇEKLERİ ▧ L (Yalan): 15 maddeden oluşur. Sosyal açıdan doğru olan davranışları anlatır. “Bazen dedikodu yaptığım olur” “Ara sıra söylenmeyecek kadar ayıp şeyler düşünürüm. ”

Kişilik Envanterleri ▧ F (Sıklık ya da Nadirlik): Normal grubun %90’nın aynı biçimde yanıt verdiği maddelerden oluşur. Gerçeği değerlendirmeyi ölçen bir alt testtir. “Başkaları engel olmasaydı daha çok başarılı olurdum. ” “Aleyhimde bazı tertipler kurulduğuna inanıyorum. ”

Kişilik Envanterleri ▧ K (Düzeltme): Savunucu tutumu ölçmeyi amaçlar. Kendini olduğundan daha iyi göstermeye çalışan insanlarda yükselir. Aynı zamanda test alma tutumunu da ifade eder. “Çabuk kızar ve çabuk unuturum”

Kişilik Envanterleri ▧ Hipokondriazis (Hs) ▧ Depresyon (D) ▧ Histeri (Hy) ▧ Psikopatik Sapma (Pd) ▧ Kadınlık-Erkeklik (Mf) ▧ Paranoya (Pa) ▧ Psikasteni (Pt) ▧ Şizofreni (Sc) ▧ Hipomani (Ma) ▧ Sosyal İçedönüklük (Si)

Kişilik Envanterleri ▧ 1 - Hipokondriasis Alt Ölçeği (Hs): Bedende bir bozukluk/sorun olmadığı halde devamlı hastalık endişesi duyan, ciddi bir hastalığa yakalanacaklarından korkanları ya da yakalandıklarından emin olanları, sürekli olarak sağlıklarıyla ilgilenen kişileri tanımlamak için kullanılan terim.

Kişilik Envanterleri ▧ Yüksek puan alan kişiler yakınmalarına psikolojik nedenlerin yol açabileceğini kabul etmek istemezler. Bedensel fonksiyonlarla aşırı ilgilenirler, karamsar, talepkar, sorunlarını abartan, dikkati çekmek isteyen, öfkesini açık biçimde göstermeyen, çevresindekileri hastalıkla manipüle etmeye çalışan, kabul edilemeyen dürtülerini somatize etme eğiliminde olan kişilerdir.

Kişilik Envanterleri ▧ 2 - Depresyon Alt Ölçeği (D): Semptomatik depresyonun (moral bozukluğu, gelecekten umutsuzluk, yaşama yönelik hoşnutsuzluk, gibi) belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yüksek puanlar, mutsuzluk, değersizlik, yetersizlik duyguları, psikomotor yavaşlama, içe-çekilme, çevreye ilgisizlik, çöküntü, üzüntü, umutsuzluk, kaygı gibi depresyonun farklı yönleriyle ilişkilidir.

Kişilik Envanterleri ▧ 3 - Histeri Alt Ölçeği (Hy): Stres verici durumlarda histerik tepkiler gösteren kişilerin belirlenmesi amacıyla geliştirilmiştir. Bu alt ölçekte alınan yüksek puanlar, ben-merkezci, immatür, emosyonel olarak değişken, fiziksel veya emosyonel olarak acıya dayanıksız, strese fiziksel semptomlar geliştirerek tepki gösteren, kişilerarası ilişkilerde manipülatif ve talepkar, diğer insanlardan sevgi ve ilgi bekleyen kişilere işaret etmektedir.

Kişilik Envanterleri ▧ 4 - Psikopatik Sapma Alt Ölçeği (Pd): Psikopatik sapma ya da antisosyal kişilik bozukluğunu değerlendirmek amacı ile geliştirilmiştir. Toplum kurallarını ve değerlerini özümsemede güçlük çekme, asosyal veya antisosyal davranış gösterme, yalan söyleme, hırsızlık, dolandırıcılık, cinsel dışa vurum davranışları, alkol ve uyuşturucu kullanımı, öfkeli ve dürtüsel olma, emosyonel açıdan yüzeysel ve yordanamaz olma, diğer insanların duygu ve düşüncelerine karşı duyarsızlık, davranışlarının sorumluluğunu almak istememe ilişkilidir.

Kişilik Envanterleri ▧ 5 - Erkeklik-kadınlık Alt Ölçeği (Mf): Maddeler cinsel konular, aile ilişkileri, dini tercihler, sosyal aktiviteler, endişe, korku ve duyarlılık alanları, hobi, eğlence ve iş alanındaki ilgiler gibi cinsellik dışı konuları da içermektedir. Değerlendirmede cinsiyet çok önemlidir. Yüksek ve düşük puanların kadın ve erkekler için anlamları farklıdır.

Kişilik Envanterleri ▧ 6 - Paranoya Alt Ölçeği (Pa): Etkilenme, kötülük görme düşünceleri (perseküsyon), büyüklük sanrısı (grandiyözite), şüphecilik, aşırı alınganlık, katı düşünce ve tutumlar gibi paranoid semptomları olan hastaların belirlenmesi amacıyla geliştirilmiştir. Yüksek puanlar, kişide şüphecilik, hostilite, suçlayıcılık, benmerkezcilik, açık paranoid veya psikotik düşünce ve davranışlar olabileceğini düşündürür.

Kişilik Envanterleri ▧ 7 - Psikasteni Alt Ölçeği (Pt): Genelde anksiyete bozukluğu ile ilgili belirtiler değerlendirilmektedir. Yüksek puanlar, kaygı, gerginlik, kararsızlık, konsantrasyon güçlüğü, fobiler, obsesif düşünceler ve kompülsif davranışlar, aşağılık, güvensizlik duygusu, kendini eleştirme, mükemmeliyetçilik, gibi belirtilerle ilişkilidir.

Kişilik Envanterleri ▧ 8 - Şizofreni Alt Ölçeği (Sc): Şizofreni tanısı almış hastaların belirlenmesi için geliştirilmiştir. Yüksek puanlar, soğuk, apatik, içe-dönük, izole olma, kendinden memnun olmama, iletişim güçlükleri, gündüz rüyası ve fantaziler, halüsinasyonlar, delüzyonlar, garip düşünce ya da tutumlar, kendini toplumdan yabancılaşmış hissetme ilişkilidir.

Kişilik Envanterleri ▧ 9 - Hipomani Alt Ölçeği (Ma): Hipomanik semptomlar gösteren psikiyatrik hastaların belirlenmesi amacıyla geliştirilmiştir. Bu alt ölçekteki yüksek puanlar, aşırı ve amaçsız aktivite, düşünce ve konuşmada hızlanma, halüsinasyon ve delüzyonlar, impulsivite, hiperaktivite, sinirlilik, aşırı bir neşe, mutluluk hali ve büyüklük sanrılarını (grandiyözite) düşündürür.

Kişilik Envanterleri ▧ 10 - Sosyal İçe-dönüklük Alt Ölçeği (Si): Yüksek puanlar, utangaçlık, sosyal ilişkilerde geri-çekilme, kendini aşağılama, kendine güvenmeme, suçluluk duyguları, başkalarının düşüncelerine duyarlılık, kararsızlık, karamsarlık gibi belirtilerin varlığına işaret edebilir.

Kişilik Envanterleri ▧ MMPI’da geçerlik ve klinik alt ölçeklerden elde edilen ham puanlar, erkek ve kadınlar için ayrı oluşturulan profil üzerinde T puanlarına dönüştürülür. ▧ Rapor oluşturulurken etiketlemeden uzak ve olasılıklı bir dil kullanılır.

Kişilik Envanterleri ▧ Puanlar ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart T puanlarına çevrilir. ▧ Alt test puanları hesaplandıktan sonra profil çizilir. ▧ 50 -70 puan arası normal kabul edilir. ▧ 70’in üzerindeki yükseltiler kombinasyonlar şeklinde değerlendirmeye alınır.

Kişilik Envanterleri

5 faktörlü (Big Five) kişilik kuramına dayalı ölçme araçları

Kişilik Envanterleri ▧ 5 Faktörlü Kişilik Kuramı ▧ BÜYÜK BEŞLİ (BIG FIVE) ▧ nevrotizm (duygusal denge) ▧ dışadönüklük ▧ yaşantılara açık olma ▧ uyumluluk ▧ sorumluluk

Kişilik Envanterleri ▧ *Nevrotizm : Duygusal uyumsuzluk, dengesizlik anlamına gelmektedir. Nevrotik kişiler (nevrotizm düzeyi yüksek), kaygılı, kırılgan ve hep kendilerine odaklanmış durumdadırlar. nevrotizm düzeyi düşük kişiler ise duygusal açıdan dengeli, sakin ve soğukkanlıdırlar.

Kişilik Envanterleri ▧ *Dışadönüklük: kişiliğin sosyal yönüne işaret eder. Dışadönüklük düzeyi yüksek olan insanlar, konuşkan, atılgan ve kendini kolayca açabilen bireylerdir. ▧ *Yaşantılara açık olma: Bu bireyler, yeni ve farklı deneyimler geçirmeyi zenginlik kabul eden, yeni şeyler öğrenme merakı taşıyan kişilerdir.

Kişilik Envanterleri ▧ *Uyumluluk: Bireylerin içsel yönelimleri ile ilgilidir. Uyumluluk düzeyi yüksek kimseler, işbirliğine yatkın, takım çalışmasına kolayca adapte olabilen ve arkadaş canlısı bireylerdir. Uyumluluk düzeyi düşük kimseler ise asabi, acımasız, uyumsuz ve sürekli muhalefet etmeyi seven insanlardır. ▧

Kişilik Envanterleri ▧ *Sorumluluk: Kişinin içsel motivasyonunu temsil etmektedir. Bu özelliği yüksek olan insanlar sorumluluk sahibi, azimli ve başarılı yönelimli insanlar iken bu özelliği sınırlı olanlar sorumsuz, plansız, dağınık ve ihmalkardırlar.

Kişilik Envanterleri ▧ Beş Faktör Kişilik Ölçeği ▧ Uyarlayan(lar): Neslihan Güney KARAMAN, Türkan DOĞAN, Aysel Esen ÇOBAN ▧ Özbildirim ölçeğidir, grup olarak uygulanabilir. ▧ Ergen ve yetişkinlere uygulanabilir.

Kişilik Envanterleri ▧ 42 maddeden oluşan 1 -5 arası puanlanan 5'li likert tipi bir ölçektir ▧ Tersten puanlanan maddeler içerir. ▧ Ölçekten alınan her bir alt gruba ilişkin toplam puanların yüksekliği bireyin nevrotiklik, dışadönüklük , uyumluluk , gelişime açıklık , özdisiplinli olma düzeyini gösterir.

Kişilik Envanterleri ▧?

Beş Faktör Kişilik Envanteri

Kişilik Envanterleri ▧ Somer ve arkadaşları (2002) tarafından geliştirilen Beş Faktör Kişilik Envanteri 220 maddeden oluşmaktadır. ▧ Beş temel faktör puanı veren envanter, 1 = Tamamen Uygun, 2 = Biraz Uygun, 3 = Kararsız, 4 = Pek Uygun Değil ve 5 = Hiç Uygun Değil olmak üzere 5 ’li Likert tipi cevaplanmaktadır.

Kişilik Envanterleri ▧?

Kişilik Envanterleri

Kişilik Envanterleri ▧?

Kişilik Envanterleri ▧

Kişilik Envanterleri ▧?

16 kişilik faktörü (16 PF) kuramına dayalı ölçme araçları

Kişilik Envanterleri ▧ 16 PF kişilik envanteri Raymand Cattell tarafından 1960’lı yıllarda ortaya konmuştur. ▧ Cattell, birçok kişi tarafından bu teorinin babası sayılmaktadır. Cattell’in bulguları, 16 temel kişilik özelliğinin analizine dayanmaktadır.

Kişilik Envanterleri ▧ 1988 yılından İbrahim Ethem Özgüven tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır.

Kişilik Envanterleri ▧ Envanter çoktan seçmeli 185 sorudan oluşmaktadır. Uygulama süresi yaklaşık olarak 45 dakikadır. ▧ 16 Faktör: Sıcakkanlılık, Problem Çözme, Strese Tolerans, Baskınlık, Canlılık, Kurallara Bağlılık, Sosyal Girişkenlik, Duyarlılık, İhtiyatlılık, Soyuta Odaklılık, Ketumluk, Kendini Sorgulama, Değişimlere Açıklık, Kendine Yeterlik, Mükemmeliyetçilik ve Gerginlik şeklinde sıralanabilir.

Kişilik Envanterleri ▧

Kişilik Envanterleri ▧ A Faktörü insanlara yönelik ilgiyi ölçer. ▧ B Faktörü soyut kavramları kullanma ve bu yolla öğrenme kabiliyetini ölçer. ▧ C faktörü, Egonun ne kadar başarılı çalıştığını gösterir. ▧ E faktörü, hükmetme eğilimini ölçer. ▧ ….

Kişilik Envanterleri ▧

MBTI Myers-Briggs Psikolojik Tip Belirleyicisi 100%

Kişilik Envanterleri ▧ Myers-Briggs Kişilik Tipleri Modeline/kuramına dayanır. ▧ Model/kuram 4 temel sorudan ortaya çıkmıştır.

Kişilik Envanterleri ▧ Enerjinizi yönlendirdiğiniz ilk kaynak neresi olur? Dışa dönük, içe dönük (Introversion) vs. (Extraversion) ▧ Bilgiyi ne şekilde işlemeyi tercih edersiniz? Duyumsal, sezgisel (Sensing) vs (Intuition) ▧ Kararlarınızı nasıl almayı tercih edersiniz? Düşünce odaklı, his odaklı (Thinking)vs(Feeling) ▧ Hayatınızı nasıl düzenlemeyi tercih edersiniz? Algısal, Yargılayıcı (Perceiving) vs (Judging)

Kişilik Envanterleri ▧ Myers-Briggs Modelinde dört sorunun yanıtı olan bu sekiz öğe birbirleriyle eşleştirilerek 16 adet kişilik özelliği belirleniyor. *Dışa Dönük/Duyumsal/Düşünce Odaklı/Yargılayıcı (ESTJ) Kişiliğe Sahip Olanlar *İçe Dönük/Sezgisel/His Odaklı/Algısalcı (INFP) Olanlar *Dışa Dönük/Duyumsal/His Odaklı/Algısalcı (ESFP) ….

Kişilik Envanterleri ▧ Dışa Dönük/Duyumsal/Düşünce Odaklı/Yargılayıcı (ESTJ) : (Yönetici): Enerjisini dış dünyadaki eylemlerden alan bu kişiler bugünü ve var olan gerçekleri göz önünde bulundurarak hayatlarını mantıksal temeller üzerinde düzenliyorlar. Sonuç olarak, karşılaştıkları problemleri sınanmış ve güvenilir yöntemler üzerinden çözmeye çalışıyorlar. Kavramlar ve stratejiler üstünde zaman harcamak yerine ayrıntılara takılmayı tercih ediyorlar.

Kişilik Envanterleri ▧ İçe Dönük/Sezgisel/Düşünce Odaklı/Algısalcı (INTP) Tip (Bilim İnsanı): Enerjisini kendi iç dünyasından alan bu kişiler, kararlarını mantıksal çerçeveler içinde alıyorlar. Dünyanın nasıl işlediğini anlayabilmek adına yeni, pratik bilgiler edinebilmek amacıyla hayatlarını çoğunlukla esnek tutuyorlar. Oldukça sessiz ve uyumlu olabiliyorlar. Neyin nasıl çalıştığına dair oldukça meraklı olan bu kişiler, kimi zaman şaşırtıcı fikirlerle insanların karşısına çıkabiliyorlar.

Kişilik Envanterleri ▧ MBTI zorunlu seçmeli 94 maddeden oluşmuştur. Sorular iki veya üç seçenekten oluşmaktadır ve dört boyutta puanlama imkanı sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. ▧ Sorulara verilen tepkiler, cevaplayanın yönelimine göre puan almaktadır.

Kişilik Envanterleri ▧ Uygulanan kişinin cevapları içedönük (I), sezgili (N), hisseden (F), veya algılayıcı (P) yönündeyse soruların puan değeri ‘ 1’ olur. Aynı kişinin cevapları dışadönük (E), duyusal (S), düşünen (T) veya yargılayıcı (J) yönünde ağırlık kazanmaktaysa puan değeri ‘ 0’ olarak değerlendirilir.

Kişilik Envanterleri

HACETTEPE KİŞİLİK ENVANTERİ (HKE) 100%

Kişilik Envanterleri ▧ HACETTEPE KİŞİLİK ENVANTERİ (HKE) Prof. Dr. İbrahim Ethem ÖZGÜVEN tarafından geliştirilmiştir. EVET – HAYIR şeklinde cevaplanan 168 maddeden oluşur.

Kişilik Envanterleri ▧ GENEL UYUM(GU) ) ) UYUM(SU) ▧ SOSYAL ▧ KİŞİSEL UYUM(KU)

Kişilik Envanterleri ▧ SOSYAL UYUM ▧ AİLE İLİŞKİLERİ(Aİ) ▧ SOSYAL İLİŞKİLER(Sİ) ▧ STANDART NORMLAR(SN) ▧ ANTİSOSYAL EĞİLİMLER(AE)

Kişilik Envanterleri ▧ KİŞİSEL UYUM ▧ KENDİNİ GERÇEKLEŞTİRME(KG) ▧ DUYGUSAL KARARLILIK(DK) ▧ NEVROTİK EĞİLİMLER(NE) ▧ PSİKOTİK BELİRTİLER(PB)

Kişilik Envanterleri ▧?

Kişilik Envanterleri

Kişilik Envanterleri ▧?

EYSENCK KİŞİLİK ENVANTERİ

Kişilik Envanterleri ▧ Eysenck Kişilik Envanteri, Hans Eysenck tarafından geliştirilmiştir. ▧ 16 yaş ve üstüne uygulanabilen bireysel ve grup testidir. Zaman sınırlaması yoktur. ▧ 101 maddeden oluşur ▧ 0 -1 şeklinde puanlanır. ▧ 4 alt bölümden oluşur.

Kişilik Envanterleri ▧ Psikotizm (P), ▧ Dışadönüklük (E), ▧ Nevrotizm(N) ▧ Yalan (L)

Kişilik Envanterleri ▧ Psikotizm (P) ölçeğinden yüksek puan alınması halinde şöyle bir tanımlama yapılabilir: �Yalnız, başkalarını umursamayan ve insanlara aldırış etmeyen bir tip. �Çoğunlukla başkalarının başına dert açar. �Rahatsız eder ve huzursuzluk yaratır. �Bazen acımasız, zalim ve hatta insanlıktan uzak davranışlarda bulunabilir. �Hissizdir. başkalarını kolay anlayamaz ve duyarlı olmaz. �Garip ve olağan olmayan şeylere karşı bir yakınlık duyar ve tehlikeleri görmezlikten gelir.

Kişilik Envanterleri ▧ Dışadönüklük yüksek ise ; �Sosyal bir kimse olup toplantılardan hoşlanır. �Pek çok arkadaşı vardır. �Etrafta konuşan adam arar. �Kendi başına çalışmaktan ve okumaktan pek hoşlanmaz. �Heyecan veren şeyler arar. �Riski göze arar. �Daima başkalarının işine burnunu sokar. �Şakadan hoşlanır. �Daima hazır cevaptır, değişikliği sever. �İnsanlarla rahat kaynaşır. �Gülmek ve neşeli olmak ister.

Kişilik Envanterleri ▧ Yüksek puan tipik nevrotik ise ; �Kaygılı endişeli aksi ve çoğunlukla küskün bir kişi olarak tanımlayabiliriz. �Uykusunda huzursuz olan bu insanlar çeşitli türde psiko-somatik rahatsızlıklardan şikayetçidir. �Her çeşit tembihe karşı aşırı duyarlıdır. �Emosyonel olarak kendileri için sarsıcı olan her olaydan sonra eski hallerine dönmekte güçlük çekerler. �Aşırı derecede emisyonel reaksiyonda bulunmaları uyum yeteneklerini de engeller ve böylece reaksiyonları irrasyonel ve bazen de katı olur.

Kişilik Envanterleri ▧ YALAN ÖLÇEĞİ : Testin son ölçeği olan yalan (L) bölümüne ait itemler ise yalan derecesini ölçer. Amacı, sahte görünüm verme çabasında olan bazı denekleri ortaya çıkarmada yardımcı olmaktadır.

Kişilik Envanterleri ▧ 1 - Psikotik : 25 itemden oluşan bir test ölçeğidir. Denek puanlamada 6 puan aldığı zaman, psikotik belirtiler gösterme eğilimindedir. ▧ 2 - İçe-dışadönüklük : 21 itemden oluşan bir test ölçeğidir. Denek puanlamada 13 puan aldığı zaman dışadönük belirtiler gösterme eğilimindedir. ▧ 3 - Nevrotik : 23 itemden oluşan bir test ölçeğidir denek puanlamada 10 puan aldığı zaman nevrotik belirtiler gösterme eğilimindedir. ▧ 4 - Yalan : 21 itemden oluşan bir test ölçeğidir. Denek puanlamada 8 puan aldığı zaman test geçersizdir.

Kişilik Envanterleri

Kişilik Envanterleri ▧?

Kısa semptom envanteri (KSE)

KSE ▧ 5 alt boyut ve toplam 53 maddeden oluşur. ▧ 5'li Likert (0= hiç- 4= çok fazla) ▧ 18 yaş üstüne uygulanabilir. ▧ Anksiyete Boyutu (13 m) : Kendini gergin ve tedirgin hissetme. ▧ Depresyon Boyutu(12 m) : Gelecekle ilgili umutsuzluk duyguları.

KSE ▧ Olumsuz Benlik Boyutu(12 m) : Suçluluk duyguları. ▧ Somatizasyon Boyutu(9 m) : Baygınlık, baş dönmesi. ▧ Hostilite Boyutu(7 m) : Birşeyleri kırma, dökme isteği