PSKOANALTK ALE DANIMASI FUAD BAKOLU GAZOSMANPAA NVERSTES NDEKLER

PSİKOANALİTİK AİLE DANIŞMASI FUAD BAKİOĞLU GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ

İÇİNDEKİLER n n KURAMSAL GÖRÜŞ DANIŞMA SÜRECİ VE TEKNİKLER MURRAY BOWEN JAMES FRAMO

PSİKOANALİTİK AİLE DANIŞMANLIĞI Psikoanalitik kuram her ne kadar tek bir kişinin kişilik gelişimine baksa da aslında birey ile ailesi arasındaki etkileşimle ilgilenir. Freud bireyin kişilik yapısında aile anahtar rol oynadığına inanır. (Goldenberg ve Goldenberg, 1996).

Psikoanalitik aile danışmasının amacı aile üyelerini bilinç dışının sınırlamasından kurtarmak ve böylece aile üyelerinin birbirleriyle bir bütün olarak etkileşimde bulunmalarına yardım etmektir. n Geçmişlerine bağlı olan bireyler yerine şu anki gerçeklerle ilgilenebilen bireyler olmalarına çalışılır. n

Krizde olan ailenin acil problemleri anlayış ve destekleyici tarzda ele alınır. Kriz çözüme ulaştıktan sonra danışmanlar aile uzun süreli danışma yapmak isterler. Ancak bu birçok aile tarafından kabul edilmeyebilir. Eğer danışmanlar amaçlarını yalnızca ailenin acil problemlerini çözüme ulaştırmak olarak algılarlarsa, diğer yaklaşımları benimseyen danışmanlardan hiçbir farkları kalmaz.

Psikoanalitik aile danışmanları savunmaları inceleme ve bastırılmış ihtiyaçları ortaya çıkartma yerine savunmaları destekler ve iletişimi açıklamaya çalışırlar. Diğer yaklaşımlarda ailenin davranışlarında değişim yapma (örneğin çocuğun okul fobisini giderme gibi) danışmanın amacı olarak görülürken; psikoanalitik aile danışmasında bunlar yan ürün olarak algılanır. Asıl amaç, altta yatan çatışmaları çözmektir (Nichols ve Schwartz, 1998).

Danışma Süreci ve Teknikleri Eşler arasındaki, ebeveyn-çocuk arasındaki etkileşim kapalıdır. Amaç: aile üyelerinin birbirleriyle bir bütün olarak etkileşimde bulunmalarına yardım etmektir.

Psikoanalitik danışma, aileyi analitik bir yaklaşımla anlamaya çalışır. n İlk çocukluk deneyimi önemlidir. n Danışma süreci geçmişe yöneliktir. n

Genel olarak danışma sürecinin dört aşaması vardır: 1. 2. 3. 4. Danışma Sözleşmesi(ücret, randevu, tatiller ) İlk Evre (İletişim kalıpları, etkili çözümlerin dillendirilmesi ve ittifaklar…) Evreler üzerinde Çalışma(duyguların ifadesi, ortak amaçlar, ittifakın güçlendirilmesi, direnç ve transferanslar… ) Bitirme(İlerlemelerin gözden geçirilmesi, terapötik kazançlar, şu andaki durumun ifade edilmesi, bitirme…)

Danışma sürecinin ilk aşamasında danışman şunları yapar: 1. 2. 3. 4. Aile üyelerinin egolarının güçlü ve zayıf yanlarını belirler. Danışmadaki motivasyonu saptar. Danışmanın amacını beliler. Terapötik bir ittifak kurmayı çalışır.

n Bu yaklaşımda danışman öğretmen, iyi anne, katalizatör rollerini üstlenir.

Psikoanalitik Terapistin tutumu n n n n Hoşgörü Sansür yok Yargılayıcı değil Uygun ortam yaratır Dirence dikkat eder Yorum yapar Geçmiş yaşantısına önem verir Bilinçaltı süreçlere dikkat

Psikoanalitik Terapistin Amacı n n Terapistin, bireyin bilinçdışı duygu, istek, korku ve çatışmalarına dikkat çekmesidir. Yorumlama için bireyin hazır olması gerekir Birey hazır değilse yapılan yorum zarar verir. Yorumun amacı bireyi, sıkıntıları hakkında bilinçlendirmek ve rahatlatmaktır

Danışma süresinde kullanılan tekniklerin bazıları şunlardır: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Transferans, rüya ve gündüz rüyalarının analizi, yüzleştirme, güce odaklanma, yaşam hikayesi, tamamlama.

Psikoanalitik Yaklaşımda Yüzleştirme n n Danışanın anlattıkları ile ilgili zıtlık, farklılık ve tutarsızlıklara dikkat çekmek Danışanın yüzleştirmeye hazır olması gerekir. Yüzleştirme bilinç düzeyinde süreçler için geçerlidir Yorumlamalar, biliç ve bilinçaltı süreçler için geçerlidir.

Psikoanalitik Yaklaşımda Serbest Çağrışım ve Perhiz Kuralı n n n Serbest çağrışım temel kuraldır Aile bireyleri serbestçe konuşur Perhiz kuralı, tüm aile üyelerinin oturumlarda konuşmaya, düşlemeye, düşünmeye katılmaları, Ancak, eylemden kaçınmaları, somut öneri ve çözüm beklentisi içinde olmamaları. Onaylama ve destekleme de birer teknik olarak kullanılır

Aile danışmanları dört yolla açıklama yaparlar. Bunlar: 1. 2. 3. 4. İç yaşantılar Bu yaşantıların hikayesi Eşlerin bu yaşantıya nasıl tahrik edildiği Oturumlarda genel durumların nasıl olduğu (Nicholas ve Schwartz, 1988).

Danışman yorum yapabilmek için kendisine veya diğer aile üyelerine yapılan transferanslardan bilgi toplar. n Direnci ortaya çıkarmak için yorum yaparlar. n

Psikoanalitik Yaklaşımda Katılımcılar ve Oturumlar Gruplar en az iki kuşaktan oluşur n Dede, nine, hala, teyze bazı oturumlara davet edilir. n Oturumlar haftada bir n Her hafta aynı gün ve saatte n Süre yaklaşık bir saat n Ödemeler aile adına yapılır. n

Kuramın Güçlü ve Sınırlı Yanları n n Bilinçdışı güçleri vurgular Savunma mekanizmalarını vurgular Çocukluk yıllarının önemini vurgular Sınırlı yanları nedene odaklanması, etkileşime etki yapmamasıdır. Sürecin uzaması, hizmetin pahalıya gelmesine neden olur.

Bowen aile sistem kuramının ilkeleri İletişim kalıpları öğrenilmiştir ve kuşaktan kuşağa aktarılır n Kişi ve aile davranışları öğrenilmiş iletişim kalıplarının sonucudur n Aile sistemi homeostatiktir n

MURRAY BOWEN Bowen 'in kuramında 8 ana kavram vardır: 1. Benliğe farklılaşma, Kendini ailenin heyecansal atmosferinden ayırdedebilmesi 2. üçgen, Ailenin temel yapısı, sabit yapısı ve çevre. 3. çekirdek ailenin duygusal sistemi, Anne baba-çocuk arasındaki ilişki önceki kuşaklardan kopya edilmiştir. 4. aile yansıtma süreci, Anne baba önceki kuşaktan aldıkları mirası savunmasız durumdaki çocuğa yansıtırlar.

5. duygusal yoksunluk, Ailede ne kadar kaygı ve duygusal bağımlılık varsa o kadar duygusal yoksunluk yaşanır 6. kuşaklararası aktarma süreci, 7. kardeş konumu. Ailede ne kadar kaygı ve semptom oluşursa entellüktüel özellik azalır ve aile kararları duygusal olmaya başlar 8. Toplumsal gerileme

Danışma sürecinin amacı, anksiyeteyi azaltma ve semptomları hafifletme, her aile üyesinin farklılaşma sürecini artırmaktır. Bunun için aile danışması eşler arasındaki etkileşimi açıklar, duygusal sistemin fonksiyonlarını öğretir, ben dilini kullanarak farklılaşmayı sağlar.

Bowen aile danışmasının dört temel işlevi olduğuna inanır. 1. Eşler arasındaki etkileşimini belirleme ve açıklama 2. Ailenin duygusal sisteminden kendini çekme 3. Duygusal sistemin fonksiyonlarını öğrenme 4. Danışma oturumlarında ben konumunu kullanarak farklılaşmayı gösterme (fenel ve Weinhold, 1989).

Bowen'in kullandığı yedi teknik şunlardır: 1. Genogram, Kuşaklar arasındaki önemli ilişkileri saptamak. Kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplar bu günkü çekirdek ailenin işlevselliğini belirlemektedir. Son üç kuşak önemlidir. 2. üçgen, Ailedeki çatışmalar danışmanın üçgene katılımıyla azalır. 3. ilişki yaşantıları, Aile üyelerinin aile sistem süreci hakkında bilinçlenmesi ve ilişkileri kendi rollerine göre yeniden düzenlemeyi öğrenmesi. Takip etme: isteklerini kontrol etme, ilişkilerinde gerilimi azaltmaya teşvik. Uzak durma: Başka insanlara yönelme ve duygu ve düşüncelerini paylaşmaya teşvik.

4. antrenörlük, Danışman antrenör gibi davranır, sorumluluk üstlenmez, aile üçgenine karışmaktan kaçınır. Amaç, aile üyelerinin kavrayışını geliştirmek, kendine odaklanmayı artırmak, ailenin işlevselliğini artırmak 5. ben dili, Aile üyelerine ben dili kullanmayı öğretmek. “beni sinirlendiriyorsun” yerine “yaptığına sinirlendim” 6. çoklu aile danışması, Birden çok çiftle danışma. Ancak eşlere tek odaklanılır. 7. yerine geçen hikayeler. Aile üyelerine film, video göstermek, ya da öyküler anlattırmak.

Bowen Yaklaşımının Üstün Yanları 1. Soruna sistem yaklaşımıyla çözüm arar. Semptomlar kuşaktan kuşağa aktarılan etkileşimin bir sonucudur. 2. Bireyler akıl hastası değildir. Rahatsızlık sistem fenomenidir. Bir kişi damgalanmaz. 3. Danışanın kendi aile menşeinden farklılaşması hedeflenir. Danışma sürecinde çiftlerle ilerlemeye önem verilir.

Bowen Yaklaşımının Zayıf Yanları 1. Aile sisteminde çocukların etkisi fazlaca dikkate alınmamıştır. 2. Kuramın kavramlarını (benliğe farklılaşma) ölçen çalışmalar gelişmemiştir. 3. Şimdi yerine ailenin geçmişi üzerinde daha fazla odaklanmaktadır. 4. Sorunun çözümünde duyguya fazlaca önem verilmemiştir. 5. Zaman alıcıdır.

JAMES FRAMO

Framo’nun kuramının temel ilkeleri: 1. İnsanı asıl güdüleyen şey başarılı iletişim kurabilmesidir. 2. Çocuğun ebeveynle geçirdiği hüsran ve gerilim çocuğun kişiliği ile birleşir. 3. Evlene çocuk sahibi olan bu birey samimi etkileşim kurar. Çocukuluğundaki gerilimli yaşantıyı bırakmak için oluşturur 4. Aile menşeinde çözülmemiş çalışmalar iç ruhsal probleme neden olur.

5. Birey kendi aile menşeinde çözülmemiş çatışmaları yeniden yaşamalarına fırsat sağlayacak kişilerle evlenir. 6. Geçmişte çözülmemiş sorunlar genellikle çocuklara yansır. 7. Danışmalarda problem kaynakları ele alınarak çözüme kavuşturulur. 8. Çözüm için kendi aile menşeilerini incelenirse olaylar daha iyi algılanır. 9. Kendi eş ve çocukları arasındaki ilişkiyi kavrayabilir. (Fenell ve Weinhold, 1989).

Framo 'ya göre derinlemesine danışma yoluyla evlilik ve aile problemleri çözülebilir. Framo çalışmalarını daha çok aile menşeine göre düzenlemiştir.

Danışma sürecinin üç evresi vardır: 1. Eşlerle danışma, 2. Eşlerle grup danışması 3. Aile menşei danışması.

Her bir eşle kurulan güvenilir etkileşimden sonra danışmanın odaklandığı terapötik amaçlar şunlardır: 1 -kocanın amaçları 2 -kadının amaçları 3 -danışmanın amaçları

Aile menşei oturumlarının iki amacı vardır: 1 -aile menşeilerinden şuandaki aileye yansıyan problemlerin ne olduğunu 2 -aile menşeileri ile daha uygun yaşantı geçirmelerini sağlamak

Aile menşei danışmasının özel amaçları şunlardır: 1 -danışan aile menşei ile ilişki kurar. bunu çocuk yılları ile değil de şimdiki yetişkin hayatı ile yapar. 2 -danışman aile menşeinin danışanın eş ve çocuklarına nasıl yansıdığını keşfetmelidir. 3 -danışan aile menşei ile farlılaşması artırılmalıdır. 4 -toplantılarda ebeveynler hakkında önemli duygu ve düşünceler paylaşılır. 5 -bu toplantılar danışana kendi ebeveynlerini hatalarından dolayı onları affetme gerçekçi olarak algılama ve ebeveynlerine onları sevdiklerini söyleme fırsatı verir.

Framo’nun diğer teknikleri 1. Tek eşle değil, her iki eşle danışma yapar 2. Eşlere aile menşeileri ile ilgili sorunlar hakkında sorular yöneltir. 3. Grup üyeleri bireyin aile menşei ile karşılaşmasına yardım eder 4. Grup üyeleri aile menşei çalışması için cesaretlendirilir. 5. Direnç gösterenlere baskı yapılmaz. Hazır hale gelmesi beklenir. 6. Danışman her danışanın aile menşei ile ilgili bir konu getirmesini teşvik eder.

7. Aile menşei oturumlarına eşler birlikte alınmaz. Danışan ile ailesi alınır 8. Sorun eş ile kayınlar, kaynana, kayın baba… arasında ise sonraki oturuma eşler birlikte katılır. 9. Danışman aile menşei danışması üyelerini cesaretlendirir.

Framo’nun Yaklaşımının Güçlü Yanları 1. aile menşei danışması yapan tek yaklaşımdır. 2. Ailenin şimdiki probleminin aile menşeindeki bitirilmemiş işlerin sonucu olduğunu kabul eder 3. Eşlerin etkileşimini geliştirmeye önem verir. 4. Bireylere kendi aile menşeileri ile etkili iletişim kurmalarının önemini vurgular.

Framo’nun Yaklaşımının Sınırlı Yanları 1. Bazı eşlerin anne babaları ölmüş olabilir Eşler şimdiki problemlerinin kaynağı olarak aile menşeindeki yaşantıları kabul etmezlerse sorun yaşanabilir.

Katılımınız için teşekkürler. Fuad BAKİOĞLU