PSKOAKTF MADDELER VE ETKLER DR GKHAN UMUT 26

PSİKOAKTİF MADDELER VE ETKİLERİ DR. GÖKHAN UMUT 26. 12. 2019

MADDE KULLANIMININ KOMPLİKASYONLARI VE SONRASINDA GELİŞENLER Fiziksel hastalık: malnütrisyon, hepatit, sarılık, septisemi, derin ven trombozu, aşırı doz, trafik veya başka tür kazalar, yoksunluk sendromu semptomları Zihinsel hastalık: Maddenin indüklediği psikoz epizodları, sersemlik veya konfüzyona yol açan entoksikasyon, demans Sosyal problemler: Madde kullanımıyla ilişkili, maddeye harcanan haftalık miktar, maddeye ayrılan paranın kaynağı, madde kullanmaya ayrılan vakit, diğer aktivitelerin atlanması Mesleki problemler: İşte zorluklar, işe devam edememeler, iş kayıpları Yasal sorunlar: Madde ilişkili yasal kayıtlar, herhangi bekleyen bir mahkeme dosyası

C 2 H 5 OH ALKOL Etil alkol Etanol Hydroksietan İçilen alkol

METABOLIZMASI Alkol Emilimi; Etanol Asetaldehit Asetat >%90 %20 • Süt, stres, ısı düşüklüğü, aspirin, yağlı yiyecekler ile azalır. • Sıcak, protein eksikliği, alkol %80 alım öncesi su yüklemesi ile artar. ü 40 -60 dakika sonra kanda maksimum konsantrasyonda ü %10 kadarı değişmeden idrar, ter ve solunum yoluyla

ALKOLÜN ETKILERI üKEYIF, GÜVEN ARTIŞI, KONUŞKANLIK üSARHOŞLUK üAŞIRI SARHOŞLUK, KONUŞMA VE YÜRÜME GÜÇLÜĞÜ, ÇIFT GÖRME üSIZMA üKOMA VE ÖLÜM

İÇTIKÇE TADI KAÇAR! Bir iki kadeh Daha çok kadeh Daha da çok kadeh İyi hissetme Nötr ruh hali Kötü hissetme Uyku Agresyon

KAN ALKOL SEVIYESINE GÖRE ORTAYA ÇIKAN BULGULAR mg/100 ml Etkiler 50 -80 Öfori, hafif motor bozukluklar, kognitif fonksiyonlarda azalma 80 -100 Nistagmus, motor becerilerde azalma, EEG’de alfa dalgalarının aktivasyonu, araç sürme yeteneğinde azalma, ataksi 100 -200 Emosyonel dalgalanmalar, motor koordinasyonunda ileri derecede bozulma, belirgin ataksi 200 -300 Konfüzyon, dizartri, amnezi 300 -400 Stupor, koma 400 -500 Koma, ileri derecede solunum depresyonu, bazen ölüm 500< Ölüm

ALKOLÜN ETKILERI NELER? Uyku Beyin Kalp Sinir sistemi Karaciğer Kas Ürogenital sistem

Alkolün neden olduğu fiziksel bozukluklar Kalp-damar sistemine etkileri: Çevresel damarlarda genişleme, kalp atımında değişiklikler, kalp kası hasarları Solunum üzerine etkileri: Düşük ve orta düzeydeki alkol solunumu uyarır, yüksek düzeydeki alkol solunumu belirgin baskılar Bulantı oluşturur ve idrara çıkış artar Sindirim sistemi üzerine etkileri: Yemek borusu hareket bozuklukları-yırtıklarıkanserleri; barsaklarda emilim bozuklukları; akut ve kronik pankreatitler; karaciğer yağlanması, sirozu Kan yapımı üzerine etkileri: Kırmızı küre boyutları (MCV) artar, beyaz kürelerin hareketleri bozulur, Pıhtılaşmayı sağlayan hücrelerin üretim ve etkinliği azalır Sinir sistemi üzerine etkileri: Eldiven-çorap tarzı his kaybı, bellek sorunları Kanser gelişimi üzerine etkiler: Baş, boyun, yemek borusu, mide, karaciğer, kalın barsak, akciğer, meme kanseri riskini arttırır. Üreme sistemi ve gebelik üzerine etkisi: Cinsel ilgi-istek ve cinsel performansda azalma, Fötal alkol sendromu

ALKOLÜN NE KADARI ZARAR? • HER AKŞAM 3 DUBLE RAKI IÇEN KIŞININ KULLANDIĞI ALKOL MIKTARI RISKLI MIDIR?

RISKLI ALKOL KULLANIMI ? “ÖLÇÜ” KAVRAMI • BIR TEK (YARIM DUBLE) RAKI, VOTKA, VISKI VB = 1 ÖLÇÜ • BIR KADEH ŞARAP = 1 ÖLÇÜ • BIR BÜYÜK KUTU BIRA = 1, 5 ÖLÇÜ • Erkekler için haftada toplam 14 ölçüden fazlası risklidir • Kadınlar için haftada toplam 7 ölçüden fazlası risklidir • Erkekler günde 3 -4, kadınlar 2 -3 ölçüden fazla • içmemelidir Ama haftada en az 2 gün alkol alınmamalıdır Bağımlılık durumunda ve ilişkili sağlık sorunlarında hiç alkol alınmamalıdır

Alkollü içkilerdeki ortalama etil alkol yüzdeleri farklıdır İçki Alkol Yüzdesi Bira 5 Şarap Sofra 12 -13 Aperatif 15 -16 Likör 23 Vermut 17 Tekel kanyağı 41 Rakı 45 Viski 40 -45 Votka 40 -45

BIR STANDART IÇKI • 10 -12 GR ETANOL IÇERIR. • KAN ALKOL DÜZEYINI YAKLAŞIK OLARAK 15 -20 MG/DL ARTIRIR. • YAKLAŞIK 1 SAATTE METABOLIZE EDILIR.

ANA MADDE GRUPLARI Uyarıcılar Depresanlar Doğal Sentetik Katinon türevleri Afyon Morfin Eroin Kodein Kokain Barbitürat Trankilizan Sedatif Crack Halüsinojenler Toz Mephedrone (Banyo tuzu) Doğal Sentetik Amfetamin türevleri LSD Amfetamin Esrar Meskalin Metamfetamin MDMA (Ecstasy) Fenetilin (Captagon) Toz, Kubar Likit esrar JWH 018 «Bonzai»

ESRA R

Esrar • Cannabis sativa (hint keneviri) • 421 çeşit kimyasal içerir. • Bitkinin tüm parçalarında (çiçek, yaprak, tomurcuk, gövde) 60’dan fazla cannabinoid bileşiği vardır. • Psikoaktif maddesi; ∆9 -TETRAHYDROCANNABINOL (THC)

Kullanım yolları • Dünyada farklı isimlendirilmektedir: Pot, grass, herb, tea, reefer, jane, ganja, bhang, charas, kif, dagga, gannavuri, marihuana, haşhiş, sarıkız, ot, cigaralık vb. • Sigaraya sarılarak içilen esrar biçimine joint, reefer veya daha nadir olarak spliff denir.

• Çeşitli yollar denense de en yaygın kullanım metodu sigara ile içine çekmektir. • Esrar ufalanmış halde sigara içine sarılabildiği gibi küçük topak halinde özel pipo yada kabak denilen nargile de içilebilir.

Basılmış toz esrar “Gubar” • Türkiye'de toz (gubar) olarak kullanımı yaygındır. • Reçine esrar birtakım yollardan ısıtılıp, çıkan duman huni şeklinde veya delikli bir boruyla içe çekilebilir.

FARMAKOLOJISI, ETKILERI • Cannabis yüksek lipofiliktir ve lipoproteinlere bağlanır. • Etkileri genellikle ilk 15 dk içinde hissedilir, 30‐ 60 dk içinde tepe yapar ve 2‐ 4 saate sonlanır. Psikolojik etkileri 4‐ 8 saate kadar sürebilir. • Tekrarlayan kullanımlarda yağ depolarından salınımı ve enterohepatik resirkülasyonu THC’nin terminal yarı ömrünü 4 günün üzerine çıkmasına sebep olmaktadır. • Çok geniş bir terapötik indekse sahiptir.

CB RESEPTÖRLE RI • KANABINOID RESEPTÖRLERI; o CB 1 - BEYIN VE PERIFERIK DOKULARDA o CB 2 - IMMÜN SISTEM * *

LABORATUVAR TANISI İDRAR TESTI: Önemli idrar metaboliti THC’dir. THC’nin akut kullanıcıların idrarında tespit edilme süresi 4‐ 6 gündür, kronik kullanıcılarda ise bu süre 20‐ 30 güne kadar uzamaktadır. TÜKÜRÜK ANALIZI: Deneysel çalışmalar tükürük analizinin, esrarın son 4‐ 8 saat içinde kullanıp kullanılmadığını gösterebildiği bildirmektedir.

Esrarla ilişkili sorunlar Akut yan etkileri Kronik yan etkileri • Anksiyete, disfori, panik, • Bağımlılık paranoya (özelikle ara sıra • Ergen gelişimi ve okul kullananlarda) performansında etkiler • Kognitif ve psikomotor • Motivasyon, öğrenme, bellek yetersizlikler sorunları • Kompleks görevlerde • Solunum hastalıkları performans kaybı • Akciğer kanseri • Psikotik semptomlar (THC’nin • Şizofreni- psikoz (7 kat) yüksek dozlarında toksik • Amotivasyonel sendrom psikozis)

SENTETİ K KANNABİNOİDLER

SENTETIK KANABINOIDLER • FIZIKSEL YAPISI • Katı ya da yağ haldedir • Solvent ile çözülürse sıvı hale gelir • PIYASAYA SÜRÜLÜŞÜ • Bitki yaprağına püskürtülür (içilebilir otlar vb) • Yaprak kurutulur • Paketlenir ve pazarlanır…

SENTETIK KANNABINOIDLERIN KIMYASAL YAPISI • SENTETIK KANNABINOIDLER 7 TEMEL YAPISAL GRUBA AYRILIR; 1. NAFTOILINDOLLER (JWH-018, JWH-073, JWH 398) 2. NAFTILMETILINDOLLER 3. NAFTOILPIROLLER 4. NAFTILMETILINDENLER 5. FENILASETILINDOLLER (BENZOLINDOL, JWH 250) 6. SIKLOHEKZILFENOLLER (CP 47, 497) 7. KLASIK KANNABINOIDLER (HU-210)

KANNABIS/KANNABINOID NASIL ETKI EDER? Üç farklı kaynak olabilir: 1) Endojen 2) Doğal Bitkisel 3) Sentetik 1) Endojen kannabinoid «anandamid» 2) Fitokannabinoidler «THC, CBD, CBG, vb» 3) Sentetik kannabinoidler «Naftalindol» CB 1 ve CB 2 Reseptörleri «CB 1, Beyinde bulunur» «CB 2, İmmun sistemde bulunur»

FARMAKOLOJI VE TOKSIKOLOJI • THC kannabinoid CB 1 reseptör üzerinde PARSIYEL AGONIST iken, JWH‐ 018 POTENT VE TAM AGONIST • JWH‐ 018, THC ile karşılaştırıldığında; CB 1 reseptörüne 4 kat, CB 2 reseptörüne 10 kat fazla affiniteye sahip • İdrar örneklerinde metabolitleri saptanabilmekte

SENTETIK KANNABINOIDLER NERDEN ÇIKTI? • 2000’LERIN BAŞINDA THC’NIN BEYINDEKI TIBBI ETKILERINDEN YARARLANMAK IÇIN MEDIKAL KULLANIM AMACIYLA ESRARA ALTERNATIF ÜRETILIYOR • BUNLARI ARAŞTIRAN / BULAN KIŞI YA DA LABORATUVARLARIN ISIMLERI ILE ANILIRLAR. ÖR. • • AM-XXX (PROF. DR. ALEXANDROS MAKRIYANNIS) HU-XXX (HEBREW UNIVERSITESI) JWH-XXX (PROF. DR. JOHN W. HUFFMAN) CP-XX (COMPANY OF PFIZER®)

• İlk kez 2004 yılında bildirilmiş • Avrupa’da 2008 yılından itibaren artan bir kullanım • 2011’de TR’de yasaklandı. • Avrupa’da en yaygın spice, ABD’de K 2, Avustralya ve Yeni Zelanda’da kronic

• Türkiye’de bonzai, jamaika (gold, supreme, VIP, extreme) olarak biliniyor • Türkiye’ye çoğunlukla Avrupa, Çin ve KKTC’den • İmalatı kolay, saklanması kolay, maliyeti ucuz • Etkisi güçlü (100 xthc)

KULLANIM ŞEKLI Sigara gibi sarılarak içilir. Buharı solunur. Bu düzeneğe bong, kova ya da şaşal gibi isimler verilmektedir.

KLINIK ÖZELLIKLER • Etki süreleri içerdiği maddelere göre değişebilir. • Esrara göre daha uzundur. • 3‐ 4 saatten uzun sürmediği bildirilmiş. Bazılarında 24 saate kadar daha uzayabilir. • Esrardan farklı olarak daha çok uyarıcı ve sempatomimetik madde benzeri etkiler • Akut intoksikasyon dışında uzamış kullanım sonrası tolerans ve yoksunluk belirtileri

SK KULLANIMDA BULGULAR • PSIKOAKTIF BULGULAR • İlk etkisi rahatlama / gevşeme • Sonra varsanılar • Görsel, işitsel, taktil varsanılar • Anksiyete, ajitasyon • Paranoya • Psikoz bulguları günlerce devam edebilir • Yer, zaman, kişi algısında bozulma • Deliryum • Doz aşımı ile «ölüm tribi» . • Otonom hiperaktivite ve dehşet/panik duygusu

FIZIKSEL ETKILERI • KARDIYOVASKÜLER SISTEM (KVS) ETKILERI • Taşikardi, hipertansiyon, aritmi (öz. Supraventriküler taşikardi), myokard infarktüs riski Genç hastada kalp krizinin en sık nedenlerinden biri madde kullanımıdır • GASTROINTESTINAL SISTEM (GİS) ETKILERI • İştahsızlık (? ) – iştah artışı (? ), bulantı-kusma, kuru ağız mukozası sonrası tükrük bezi iltihabı • NÖROMUSKULER BELIRTILER • Tremor, kramplar, denge bozukluğu, epileptik nöbet, akut serebral infarkt • DIĞER FIZIKSEL BELIRTILER • Kırmızı göz, tinnitus, aşırı terleme, midriazis, rabdomyoliz, CK yüksekliği, akut renal yetmezlik, akneler ve geçmeyen siğiller • UZUN DÖNEM ETKILERIYLE ILGILI BILGILER SINIRLI • Karsinojenik potansiyel • Emosyonel ve bilişsel fonksiyonları bozucu etki

OPIOIDLER

PAPAVER SOMNIFERUM § MÖ 3000 yıllarına dayanan kanıtlar analjezik ve öforik etkisi nedeniyle opiyum kullanıldığını gösteriyor. § Doğum ağrısı, pulmoner ödem, diare, öksürük tedavisinde kullanılmış. “Tanrı’nın ilacı”

OPIOIDLERIN YAPILARINA GÖRE SINIFLAMASI Doğal opiyatlar Narkotik etkili olanlar Morfin, Kodein Narkotik etkisi olmayanlar Tebain, Papaverin, Noskapin Yarı sentetik olanlar Eroin, Hidromorfon, Oksikodon Sentetik Olanlar Fentanil (Durogesic ), Petidin (meperidin) (Aldolan), Tramadol (Tramadolor), Buprenorfin (Suboxon, Subutex) , Metadon

EROIN (DIASETILMORFIN) • 1898’da Bayer tarafından üretildi. • Morfinden daha potent ve yağda çözünür özelikte, kan – beyin bariyerini hızlı geçer. • Eroin piyasada açık kahverengi bir toz şeklinde satılır. • Sokakta eyç (H), beyaz, toz, peynir adlarıyla anılır.

Opiyat reseptörleri v 1970’lerde opiyat reseptörleri saptanıyor. vmu (μ): öfori, analjezi, respiratuvar depresyon, pruritis, konstipasyon vdelta (δ): spinal analjezi vkappa (κ): spinal and supraspinal analjezi vsigma (σ): disfori, hallüsinasyon, kardiak stimulasyon

REÇETE EDILEN OPIOID ÜRÜNLER MORFIN HIDROKLORÜR Ë Ë Ë Difenoksilat Hidroklorür Ë Lomotil (2, 5 mg tb, 2, 5 mg /5 ml lkit MORFIN HIDROKLORID AMPUL (10 MG/1 ML) form) MORFINAL SR (10, 30, 60, 100 MG SR KAPSÜL VE TABLET) Fentanil Sitrat MST CONTINUS (10, 30, 60 MG SR KAPSÜL VE TABLET) Ë Fentanil (0, 05 mg/2 -10 ml ampul) Ë Kodein içerenler Ë Ë Ë Ë Vermidon K Pacofen Aferin Geralgine K Temsalgine Pirosal Theraflu Durogesıc Transdermal Bant (2, 5; 5; 7, 5; 10 mg) Meperidin (Petidin) Ë Ë Fenokodin Neokodin Doladamon P Dolviran Ë Ë Aldolan Gerot (100 mg/2 ml) Dolantin (25 mg tb, 50 mg/ml damla, 100 mg/2 ml) Tramadol Ë Ë Ë Contramal (50 mg. Kapsül, ampul, damla, 100 mg retard tab) Tramodolor (Ampul, kapsül, retard tab) Ultramex (Ampul, kapsül, damla)

• Eroin KULLANIM YOLLARI Sıklıkla folyo yöntemi ve damar yolu ile kullanılır. • • • İV kullanıma shot Burna çekilerek “burun tava” Kaydırma, ejder kovalama Tütüne karıştırıp sigara gibi: koreks Cilt altına 'skin popping'

OPIOID ETKI SÜRELERI Opiyat Etki suresi Eroin 4 -6 saat Fentanil 2 -4 saat Metadon 24 -32 saat Morfin 3 -6 saat Petidin (meperidin) 2 -4 saat Kodein 3 -4 saat

OPIAT KULLANIMINA BAĞLI SORUNLAR • AKUT INTOKSIKASYON VE BAĞIMLILIKLA ILIŞKILI SORUNLAR • İV KULLANIMA BAĞLI SEKELLER • Enjeksiyon ekipmanının paylaşılması sonucu HCV, HIV bulaşımı, sfiliz vb. • Pulmoner fibrozis • Cilt abseleri, skarları, sellülit, pigmentasyon • Venöz sklerozlar, trombofelbit • Lenf obstrüksiyonuna bağlı ödem • Endokardit • ROMATOLOJIK PROBLEMELER • ENDOKRINOLOJIK DEĞIŞIKLIKLER • Kortizol düzeyinde yükselme, tft’de bozulma, amenore • DIĞER ORGAN SISTEMLERINE ETKILERI • PSIKIYATRIK EŞTANILAR

EROIN ZEHIRLENME BELIRTILERI • Uyku hali ve sersemlik • Konuşma bozukluğu • Bellek bozukluğu • İstemdışı öne eğilme hareketi (oturur vaziyette uykuya dalarken görüldüğü gibi) • Gözbebeğinin küçülmesi

EROIN ZEHIRLENME BELIRTILERI AŞIRI DOZ DURUMUNDA; üBilinç kaybı üToplu iğne başı gözbebeği üSolunum yavaşlaması üSolunum<10/dk üKalp atımı<40/dk üSolunum durması, koma ölüm gözlenebilir.

Eroin zehirlenme tedavisi Hava yolu ac ık tutulmalı, Trakeofaringeal sekresyonlar aspire edilmelidir. Yüksek akımlı oksijen uygulanarak mekanik olarak havalandırılmalıdır. Nalokson 0. 4 mg İM olarak verilir, 2‐ 3 dk içinde yanıt yoksa (solunum hızında artma, pupillerde genis leme gibi) doz tekrarlanır. Naloksonun yarılanma o mru 60‐ 90 dk kadar kısa olduğundan nalokson uygulamasından sonra da izlem devam etmelidir Ek nalokson dozlarına gereksinim duyulabilir.

PSIKOSTIMÜLAN (UYARICI) MADDELER

EN ÇOK BILINEN PSIKOSTIMÜLANLAR…. . • KOKAIN, • AMFETAMINLER (D‐amfetamin, metilamfetamin, metilfenidat, fenmetrazin, fendimetrazin, amfepramon, fenetilin…. ) • EKSTAZI (Metilen dioksi metamfetamin) • KAFEIN • TÜTÜN

KOKAIN KULLANIM YOLLARI § Toz kokain en çok burna çekilerek kullanılır. § Crack kokain; kokainin çok etkin bir formudur. • Toz kokainin amonyak, sodyum bikarbonat ve suyla karıştırılması ve ısıtılması ile elde edilir. • Amerika’da c, charlie, coke, dust, snow, toot, crack, freebase, rock isimleriyle satılır. • Türkiye’de ise daha çok “taş” denmektedir.

K ULLANIM. YOLU BAŞLANGIÇ TEPE ETKİSİ ETKİ SÜRESİ İnhalasyon 8 sn 2 -5 dk 10 -20 dk İntranasal 2 -5 dk 5 -10 dk 30 dk İntravenöz hemen 2 -5 dk 10 -20 dk Oral 10 dk 30 -60 dk • BIRKAÇ KEZ DENENMESI BILE BAĞIMLILIK YAPABILIR VE AŞIRI ISTEĞE YOL AÇABILIR.

KOKAIN KULLANIMINDA ORTAYA ÇIKAN BULGULAR KULLANIMINDAN KISA BIR SÜRE SONRA ORTAYA ÇIKAN ÖFORIYE EŞLIK EDEN; • • • Aktivasyonda artma, İnhibisyonun kalkması, İştah azalması Çevreye karşı ilgi ve dikkatin artması, Yeterlilik inancı ve kendine güvende artma, Karar verme becerilerinde bozulma, Aşırı cinsel faaliyet, Tekrarlayıcı hareketler, Aşırı hareketlilik Halusinasyon

KOKAININ YARATTIĞI OLUMSUZ SONUÇLAR • Burunda kanama ve delinme • Akciğerlerde hasar • Tikler • Migren benzeri baş ağrıları • MI ve aritmi • Beyin damarlarında tıkanma veya kanamaya bağlı felç • Boşalmada gecikme

AMFETAMINLER D-amfetamin, L-amfetamin, metilamfetamin, efedrin, pemolin, metilfenidat, fenmetrazin, fendimetrazin, amfepramon, fenetilin…. • AMFETAMINLER, iştahı ve halsizliği azaltmak, uyanıklığı, dikkat ve konsantrasyonu arttırmak için kullanılan bir grup ilaçtır. • METILAMFETAMIN; kristal meth, ice olarak bilinir. buharı çekilebilir, sigara içinde içilebilir ve damardan verilebilir. • METAMFETAMINLER, burundan cekilmeyle 3‐ 4 dakikada, ağızdan alımla 15‐ 20 dakikada etki eder. 6‐ 8 saat sonra etkisi sona erer.

Amfetaminlerin Olumsuz Etkileri • Özellikle yüksek dozda alındığında saldırganlık ve şiddet eğilimi, • Yoğun anksiyete ve paranoid düşünceler • Taşikardi ya da bradikardi, kan basıncında yükselme ya da düşme, • Isı artışı, terleme, titreme, bulantı, kusma, kilo kaybı, hareketlilikte artma ya da azalma, konfüzyon, koma görülebilir. • Özellikle uzun süreli metamfetamin kullanımında, ciddi diş problemleri ("met ağzı") ve cilt yaralarına yol açan yoğun kaşıntı görülebilir.

Ekstazi (MDMA, XTC) ECSTASY IÇERIĞI HER ZAMAN AYNI OLMAYABILIR …. • MDMA (3, 4 – METHYLENDIOXY-N-METHAMPHETAMINE) • MDA (3, 4 – METHYLENDIOXY-N-AMPHETAMINE) • MDE (3, 4 – METHYLENDIOXY-N-ETHYLAMPHETAMINE) • • • 1912’de sentezlendi. 1950 lerde psikolojik savaşta kullanılacak olası bir madde olarak üzerinde çalışıldı. 1970’lerde psikoterapilerde kullanıldı “ruhun penisilini” 1985’de ABD’de, 1988’de Hollanda’da yasaklandı 1990’lardan beri kullanımı yaygınlaştı. .

Ekstazinin Olumsuz Etkileri Amfetaminlerde görülenlere ek olarak; • Dilate pupil, trismus (çiğneme kaslarının kasılması), bruksizm (dişleri sıkma ya da gıcırdatma) • ADH uygunsuz salınımı nedeniyle hiponatremi • Beyin ödemi, epileptik nöbet, yaygın damar içi pıhtılaşma, rabdomyolizis, • Fulminan karaciğer yetmezliği ve böbrek yetmezliği

Amfetaminlerin intoksikasyonunda • Tedavi yaklaşımı semptomatik • Varsanı ve sanrı durumunda kısa süreli antipsikotik (haloperidol vs) verilebilir. Konfüzyonu arttırabileceğinden antipsikotik verilirken antikolinerjiklerden kaçınılmalı • Şiddetli anksiyetesi bulunan, ajite ve huzursuz kişilerde benzodiazepinler kısa süreli olarak kullanılabilir.

Sentetik Katinonlar, Banyo Tuz. Iarı • Ana aktif maddesi katinon, katin ve norefedrindir. • Amfetamin analogudur ve bu yüzden "doğal amfetamin" olarak da adlandırılır. • Sentetik katinonlar ise genellikle, mefedron, metilon, α‐ Pyrrolidinopentiophenone veya MDPV (3, 4 metilendioksipirovaleron ) gibi amfetamin benzeri uyarıcılar içerir. • Kendine güveni artırma, öfori, libido artışı, enerjik olma, uyanık kalma amaçlı kullanım

Sentetik Katinonların Olumsuz Etkileri • Sanrılar, varsanılar, yabancılara yönelik artmış samimiyet, cinsel dürtü artışı, panik atakları, epileptik nöbetler, ajite deliryum, şiddet ve intihar eğilimleri sık • Mide bulantısı ve kusmaya, • Artmış kalp hızı ve kan basıncı, göğüs ağrısı • Deliryum yaşayanlarda sıklıkla dehidratasyon ve kas dokusunun bozulmasına bağlı olarak böbrek yetmezliği • Tedavi: semptomatik

SEDATIF - HIPNOTIKLER Leblebi, roş, papik, ikilik, sarı bomba, onluk, aspirin. . . • Yeşil ya da kırmızı reçeteye yazılması zorunlu olan, aslında bazı hastalıkları tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır. • Anksiyeteyi azaltıcı, uykuyu kolaylaştırıcı, kasları gevşetici, epileptik nöbetleri engelleyici ve spazmolitik etkileri vardır. • Kontrolsüz kullanım bağımlılık gelişmesine neden olur.

Bileşik (ticari ad) Yaklaşık Etki başlangıcı (a) Etki süresi eşdeğer oral doz (saat) (mg) Eliminasyon yarı ömrü (saat) (b) (aktif metabolit) Benzodiazepinler Alprazolam (xanax) Chlordiazepoxide © (libkol) Clonazepam (rivotril) Clorazepate © (tranxilene) Diazepam © (diazem, nervium) Estazolam (prosom) Flunitrazepam (c) (Rohypnol) Flurazepam © (dalmane) Lorazepam (ativan) Midazolam (i. v. ) (dormicum) Oxazepam (serax) Prazepam © (centrax) Quazepam © (doral) Temazepam (restoril) Triazolam (halcion) 0, 5 25 0, 5 15 10 2 1 20 1 15 20 20 0, 5 hızlı orta hızlı yavaş hızlı Çok hızlı yavaş 3 -5 yavaş orta hızlı 6 5 -6 0, 5 -1 6 -12 7 -13 (36 -200) 18 -50 2 (36 -200) 20 -100 (36 -200) 10 -24 18 -26 (36 -200) 50 -100 (40 -250) 10 -20 2 -4 4 -15 (36 -200) 25 -40 (40 -100) 8 -22 1, 5 -5, 5 3 20 20 hızlı <6 0, 5 -4 3 -5 5 -6 1 2 100 30 100 orta yavaş fast 1 -4 8 -12 1 -4 33 50 -100 30 10 -12 4 -6 6 -8 7 -10 4 -6 0, 5 -1 Nonbenzodiazepin alfa-1 selektif GABA-A agonistleri Eszopiclone (lunesta) Zopiklon (imovane) Zolpidem (ambien) Barbitüratlar Pentobarbital (nembutal) Phenobarbital (luminal) Secobarbital (seconal) Diğerleri Chloral hydrate (somnote) 500 orta 4 -8 0, 5 (8 -12) Meprobamate (miltown) 800 orta 4 -6 10 -11 Carisoprodol (soma) 2800 orta 4 -6 2, 4 (10 -11) a. Oral uygulamayı takiben yaklaşık davranışsal etkisinin başlaması: hızlı (15 -30 dk), orta (30 -60 dk), yavaş (60 -120 dk). b. Klinik etkinin süresi beynin dışındaki dağılımın hızlı değişimi yüzünden eliminasyon yarı ömrüyle direkt ilişkili olmayabilir (örn. , diazepam c. uzun bir yarı ömre fakat kısa klinik etkiye sahiptir); klinik değerlendirmeyle dozun sıklığı daha iyi belirlenir. Metabolitleri aktif olan benzodiazepin ilaçların yarı ömürleri bireyler arasında geniş farklılıklar gösterir ve yaşlılıkla birlikte büyük ölçüde uzar.

HALÜSINOJENLER • PSILOCYBIN, MESKALIN, HARMINE, HARMALINE, DIMETILTRIPTAMIN (DMT), LYSERGIC ACID DIETHYLAMIDE(LSD), FENSIKLIDIN (PCP), KETAMIN, DIMETOKSIMETAMFETAMIN (STP), . … • Kullanılan maddeye göre az-çok değişmekle birlikte birçok bulgu benzer. Algı, düşünce ve duygudurumda değişikliklere neden olurlar.

LYSERGIC ACID DIETHYLAMIDE (LSD) • 1938 - ilk sentetik halüsinojen • Yüksek etkinliklerinden dolayı kağıt veya pullara emdirilerek kullnılabilir. • PO alındıktan 30 -60 dk sonra psikolojik ve davranışsal etki başlar, 2 -4 saat sonra doruk noktaya ulaşır. 10 -12 saat sonra geçer. • İşitsel ve görsel halüsinasyonlar, illüzyonlar, zamanı algılamada bozulmalar, yargılama-bellek-oryantasyon-bilinçduygulanımda bozukluklar, yüksek dozlarda panik ataklar görülür.

FENSIKLIDIN (PCP) • Melek tozu • NMDA reseptör antagonisti • Beyaz kristal toz şeklinde olup, tabletler, kapsüller ve renkli tozlar şeklinde görülür. • Oral/enfiye/sigara/iv kullanılabilir. • Etki süresi 2‐ 6 saate kadar sürebilir. • Klasik halüsinojenlerin aksine, duyusal farkındalıkta artma yerine “duyusal bulanıklaşma” görülür. • Bilinç bulanıklığı, saldırganlık, ajitasyon, psikozlar, ht, hipertermi, hipersalivasyon, rotatuar nistagmus, ataksi, yüz ve boyun bölgesinde adale rijiditesi, hiperakuzi

Salvia Divinorum ü Hallüsinojen ü Kappa opioid reseptörlerine bağlanır ü Etkisi dakikalar içinde başlayıp 30 dakika ila birkaç saat arasında sürebilir ü Kontrolsüz gülmeler ü Kısa süreli hafıza kaybı ve diğer bilişsel bozukluklar ü Mide bulantısı, titreme, düzensiz kalp atış hızı, baş dönmesi ü Motor fonksiyonlar üzerinde kontrol kaybı

UÇUCU ÇÖZÜCÜLER • Toluen, n-hekzan, metil bütil keton, trikloretilen, benzin, trikloretan, diklorometan, bütan, propan vb. • Bu kimyasalları içeren ticari ürünler: Yapıştırıcılar, plastik dolgular, Aseton, Sprey boyalar, Tüp Gaz, Daksil, Benzin, Nitröz oksit, Tiner, Soğutucular, Oda spreyleri, Çakmak gazı….

�Torba veya kapalı bir kaptan ağız ve burun yoluyla içine çekerek (sniffing) �Beze döküp bezle ağız ve burunu kapatarak veya bezi ağza yerleştirmek suretiyle gazı koklayarak (huffing) �Kafaya giydirilen bir torbadan maddeyi soluyarak (bagging)

UÇUCU VE ÇÖZÜCÜLERE BAĞLI SORUNLAR • Solunum depresyonu, kardiyak aritmiler, MI, asfiksi, kaza ve yaralanmalar bağlı ölümler • Nörolojik sorunlar • Serebral, serebellar ve beyin atrofi, lökoensefalopati, polinöropati, görme ve işitme kaybı, parkinsonizm, epilepsi vb. • Böbrek hasarı (akut tübüler nekroz) • KC hasarı • Kardiyovasküler ve pulmoner belirtiler • Rabdomiyolize bağlı kalıcı kas hasarları

KAFEIN • Trimethylxanthine olarak bilinen ve kimyasal formülü C 8 H 1 ON 4 O 2 olan kafein, yaygın olarak kullanılan bir uyarıcıdır. • Ağızdan alındıktan sonra çok iyi emilir. Kafein beyin dahil tüm vücuda dağılır, plasenta ve anne sütünden geçer. • Emildikten 30 dakika sonra etki gösterir ve etkisi 3‐ 10 saat arası sürer. • Yüksek dozlarda anksiyete, psikomotor ajitasyon, huzursuzluk, irritabilite, kaslarda seyirme, mide yakınmaları ve uykusuzluk ortaya çıkar. Fikir uçuşması, kardiyak aritmi, kulak çınlaması, nöbetler, solunum yetmezliği görülebilir. • Kafein alınmadığı takdirde 15‐ 18 saat içinde başağrısı, irritabilite, anhedoni ve depresyon ortaya çıkabilir. Dozun yüksekliğine bağlı olarak depresyon riski de artar.

Kafein türleri ve miktarları Tür Miktarı (ml) Kafein miktarı (ml gr) İÇECEKLER Kahve 150 ml 60 -150 Kafeini azaltılmış kahve 150 ml 2 -5 Çay 150 ml 40 -80 Soğuk çay(Ice Tea) 360 ml 20 Öğütülmüş 180 ml 100 Gold 180 ml 70 Diet Coca Cola 360 ml 46 Pepsi Cola 360 ml 3 YİYECEKLER Kahveli dondurma 1 kase 40 -60 Klasik çikolata 50 g 3 -63 Çikolatalı gofret 1 bar (46 g) 5 Siyah çikolata 1 bar (41 g) 31 Çikolatalı dondurma 50 g 2 -5 İLAÇLAR Ağrı kesicilerin bazıları 2 tablet 64 ya da 130 Bazı uyarıcılar 1 tablet 100 ya da 200 Zayıflama hapları 2 -3 tablet 80 -200

TÜTÜN • Sigara, dünyada en yaygın olarak kullanılan, dev bir endüstrinin desteklediği legal bağımlılık maddesi • Aktif olarak kullanmayanları da etkileyen tek madde! • 4700’ün üzerinde kimyasal madde bulundurmakta. • Sadece nikotinin bağımlılık yapıcı etkileri iyi bilinmekte, diğerleri. . ? Nikotin, stimülan (uyarıcı) etkilere sahiptir. Öfori, enerji artışı, konsantrasyon artışı, el-göz koordinasyonu artışı ve iştah azalması gibi etkiler oluşturur. Nikotin yoksunluğunda depresif duygudurum, tahammülsüzlük, öfke nöbetleri, anksiyete, uyku düzensizlikleri, iştah artışı, konsantrasyon güçlüğü, kalp atımında azalma izlenebilir.

SABRINIZ ve İLGİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER…. .