Psikolojinin Alt Dallar Nelerdir Psikoloji insan davran ve

Psikolojinin Alt Dalları Nelerdir?

Psikoloji, insan davranış ve düşüncelerini inceleyen bir bilim dalıdır. Yani psikoloji, insan davranışlarının altında yatan nedenleri ruhsal, biyolojik ve genetik yönden değerlendiren bir bilim dalıdır. Psikoloji bebeğin anne karnındaki gelişimdöneminden başlayarak bireyin yaşlılık dönemine kadar olan süreçlerin tamamını incelemektedir. Psikoloji kaynağını felsefe ve biyolojiden almaktadır.

Wilhelm. Psikolojinin ayrı bir bilim dalı olarak ortaya çıkışı Wilhelm Wundt tarafından 1879 yılında Almanya’; da psikoloji laboratuarını kurmasıyla gerçekleşmiştir. Wilhelm Wundt laboratuarında duyguları ve düşünceleri sübjektif bir yöntem olan içebakış yöntemiyle tespit etmeye çalışmıştır. Psikoloji tarihinde pek çok farklı düşünce okulu ortaya çıkmıştır. Yapısalcılık, davranışçılık, bilişsel yaklaşım, psikanaliz, hümanizm ve işlevselcilik bu düşünce okullarından bazılarını oluşturmaktadırlar. Bu sayılan ekollerin her birisi psikoloji bilimine çok önemli katkılarda bulunmuştur.

Psikoloji bugün, davranış ve zihinsel işleyişlerin bilimi olarak kabul görmüştür. Psikoloji insanların dünyayı nasıl algıladıklarıyla, dünyaya nasıl tepkiler verdikleriyle ilgilenmektedir. İnsan nasıl öğrenir, nasıl anlar, nasıl algılar, nasıl yorumlar, diğer insanlarla ne tür ilişkiler kurar, insanın toplumdaki fonksiyonu nedir vb. sorulara yanıt bulmaya çalışmaktadır. Psikolojinin 49 alt alanı mevcuttur. Bu 49 alt alan 6 ana başlık altında incelenmektedir.

1)GELİŞİM PSİKOLOJİSİ: • Anne karnından başlayıpbebeklik, çocukluk, ergenlik, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılıkdönemlerinin tamamında gerçekleşen gerek davranış boyutunda ki gerekse zihinsel boyutta ki bütün gelişimsüreçlerini inceleyen psikolojinin alt ana alanına gelişimpsikolojisi denilmektedir. Yani gelişim psikolojisi bireyin yaşı ile davranışının türü arasındaki ilişkiyi inceler. Duyu organlarınınyaşla beraber nasıl geliştiği, bazı karmaşık davranışların hangiyaşlarda ve hangi basamaklardan geçerek öğrenildiği konusu üzerinde yoğunlaşan bir psikoloji dalıdır. Gelişim psikolojisi çocukluk dönemiyle yani çocuğun gelişim dönemleri ile ilgilendiği kadar, yaşlılık dönemiyle de ilgilenmektedir.

PSİKOLOJİ’NİN ALT DALLARI • Örneğin: Ergenlik dönemindeki gençlerde oluşan aşırı stres , yüzlerdeki sivilceleri sorun etmeleri gelişim psikolojisinin alanına girmektedir.

2)FİZYOLOJİK PSİKOLOJİ: • Organik süreçlerin yani insan fizyolojisinin davranışlar üzerindeki etkisini inceleyen bilim dalına fizyolojik psikoloji denilir. Fizyolojik psikoloji insanın anatomik yapısı, sinir sistemi, salgı bezleri vb. fizyolojik olayların davranışlarla olan ilişkisini incelemektedir. Vücudun salgıladığı hormonların davranışlar üzerinde ki etkisi ya da herhangi bir hastalığın davranışlar üzerinde nasıl bir etki yaptığı vb. konular üzerinde çalışarak incelemelerde bulunan psikolojinin alt dalıdır.

PSİKOLOJİ’NİN ALT DALLARI • Örneğin: Sinirli bireyin çikolata yediğinde kısa bir süre sonra mutlu olması Fizyolojik psikolojinin inceleme alanına girmektedir.

3)DENEYSEL PSİKOLOJİ: • Öğrenme, algı, bellek, dürtü vb. temel psikolojik süreçleri inceleyen psikolojinin alt alanına deneysel psikoloji denilmektedir. Deneysel psikoloji, psikolojiye doğa bilimi olarak bakmakta ve onu deneysel yöntemlerle anlamaya çalışmaktadır. Psikolojinin bu alt alanı özellikle zihinsel faaliyetler ve davranışı belirleyen süreçler üzerinde durur. Deneysel psikoloji, psikolojinin diğer alanlarında kullanılan pek çok yöntemi içinde barındırmaktadır. Özellikle motivasyon( isteklendirme ), duygu ve toplumsal psikoloji konuları üzerinde durmaktadır. Bu konuların yanı sıra nöroloji, gelişim psikolojisi, algılama, öğrenme, bellek, bilinç, düşünme ve dil konularında da araştırmalar yapan bir bilim dalıdır.

PSİKOLOJİ’NİN ALT DALLARI ÖRNEĞİN: Ders çalışmakta zorluk çeken bir öğrencinin o andaki hali deneysel psikolojinin inceleme alanın girmektedir.

4)KİŞİSEL PSİKOLOJİ: • Özsaygı, saygınlık, saldırganlık gibi kişiden kişiye farklılık gösteren özellikleri inceleyen bilim dalına kişisel psikoloji denilmektedir. Kişisel psikoloji insanları birbirlerinden ayrı ve özel yapan özellikler üzerinde durmaktadır. Bir bireyi diğer bireyden ayıran bir sürü özellik vardır ve kişisel psikoloji kişiyi odak alarak bu özelliklerin incelemesini yapar. Bir bireydeki saldırganlık davranışı başka bireyde olmayabilir. Bir kişinin kendisine duyduğu öz saygı başka bir kişinin kendisine duyduğu saygıdan daha üst düzeylerde bulunabilir vb özellikleri incelemek kişisel psikolojinin alanına girmektedir. Kişisel psikoloji bireyden bireye farklılık gösteren davranışlar ve bu davranışlara sebep olan etkenler üzerinde durmaktadır.

PSİKOLOJİ’NİN ALT DALLARI ÖRNEĞİN: Bir bireydeki saldırganlık nedenini araştırmak kişisel psikolojinin inceleme alanına girmektedir.

5)KLİNİK PSİKOLJİ: • Bir hastalığın tespiti, nedenleri ve iyileştirilmesi ile ilgilenen psikolojinin alt alanına klinik psikoloji denilir. İnsanların zekâ, kişilik, ruh hastalıkları gibi çeşitli konularda ki problemler üzerinde çalışan uygulamalı bir psikoloji alt dalıdır. Klinik psikoloji özellikle zihinsel, davranışsal ve duygusal bozuklukları inceler. Kişinin zihinsel, davranışsal ve duygusal bozukluklarının değerlendirilmesi ve tanının konulması ve gerekli tedavinin yapılması klinik psikolojinin alanıdır. Yine stres, fobi, cinsel işlev bozuklukları, depresyon ve birçok ruhsal bozuklukların belirlenmesi ve tedavisi klinik psikolojinin konuları arasına girmektedir. Ruh hastalıklarına kliniklerde teşhis konulmaktadır.

PSİKOLOJİ’NİN ALT DALLARI ÖRNEĞİN: Bir bireydeki sürekli ağlama sorununun araştırılması klinik psikolojinin inceleme alanına girmektedir.

6)SOSYAL PSİKOLOJİ: • • İnsanların birbirleriyle etkileşimlerini ve birbirlerine olan etkilerini inceleyen psikolojinin alt alnına sosyal psikoloji denilir. Sosyal psikoloji toplumsal şartların insanlar üzerinde ki etkisini araştırır. Bu tarz araştırmalar psikologlar ve sosyologlar tarafından gerçekleştirilmektedir. Sosyal psikologlar her ne kadar toplum üzerinde çalışıyor olsalar bile birey üzerinde de araştırmalar yapmaktadırlar. Çünkü toplum bireylerden oluşmaktadır. Yani birey toplumun en küçük parçasıdır. Sosyal psikoloji insan davranışlarının, düşüncelerinin ve duygularının diğer insanlarla olan ilişkileri nasıl etkilediği üzerinde durmakta ve bu konularda araştırma yapmaktadır. Sosyal psikolojinin içerisinde farklı konular yer alır. Özellikle sosyal davranış, liderlik, sosyal algı, sosyal uyum vb. konular üzerine incelemeler yapmaktadır.

PSİKOLOJİ’ NİN ALT DALLARI ÖRNEĞİN: Okuldaki bir öğrencinin arkadaşlarından ve öğretmenlerinden çekinmesini araştırmak sosyal psikolojinin inceleme alanına girmektedir.

7)Endüstri Psikolojisi ve Mühendislik Psikolojisi: • Endüstri psikologların bir diğer adı da örgütsel psikologdur. Bu psikologlar belirli endüstri işletmelerinde danışman olarak çalışırlar. Belirli bir işe en uygun kişi ya da kişileri seçmek, işle ilgili eğitim programları hazırlamak ve yönetimin, çalışanların moral ve iyiliğine yönelik kararlarınakatılmak gibi sorunlarla uğraşırlar.

PSİKOLOJİ’ NİN ALT DALLARI Örneğin: Otobüs sürmesini bilen bir eleman arandığında vapur süren bir eleman işe alınmaz. Çünkü o iş için en uygun eleman otobüs sürmesini bilen kişidir.

8)Psikometri • Bu alan çok önemli bir uzmanlık dalıdır. Çünkü psikolojinin diğer alanlarına hizmet verir. Psikometrik psikoloji, davranışların ölçülmesi ve değerlendirilmesi, istatistik yöntemlerin psikolojiye • uygulanması, davranışın açıklanması ve yorumlanmasında yararlanılabilecek matematiksel modellerin geliştirilmesi ile ilgili bir bilim dalıdır.

9)Okul ve Eğitim Psikolojisi • Eğitim psikolojisi, öğrenme süreçlerinin psikolojik yönlerini araştırır. Eğitim psikologları, öğrenme ve öğretim dallarında uzmanlaşmışlardır. İnceleme konuları arasında, televizyonun çocukların çalışma alışkanlıklarını ne derece etkilediği, eğitimde stres, öğretmen ve öğrenci ilişkileri, • öğrenme engeli olan çocukların sorunları gibi konular vardır.

PSİKOLOJİ NİN ALT DALLARI Örneğin: Okuldaki bir öğrencinin ders esnasındaki dikkatsizliğini araştırmak okul ve eğitim psikolojisinin inceleme alanına girmektedir.

10)Endüstri (Sanayi) Psikolojisi : • Günümüzde üretimde verimi artırmak için yalnızca teknolojiyi geliştirmek yeterli mi? Üretimde verimi artırmak amacıyla, insan emeğinin daha üretken hale getirilmesi endüstri psikolojisinin konusuna girer.

PSİKOLOJİ NİN ALT DALLARI Örneğin: Bir iş yerinde bulunan patronun çalışanlara çeşitli ikramiye vermesi, giyecek gibi yardım etmesi çalışanın motivasyonunu artırarak verimin fazla olmasını sağlar.

11)Bilişsel psikoloji • Bilişsel psikoloji, düşünme, hissetme, öğrenme, anımsama, karar verme, dil, problem çözme ve yargılama gibi zihinsel süreçlerin en geniş anlamda incelenmesidir. Yani bilşsel psikologlar insanların bilgiyi anlama, saklama ve bilincine geri getirmeleriyle ilgilenirler. Bilişsel psikologlar zihinsel süreçlerin incelenebileceğine ve incelenmesi gerektiğine inanırlar. Her ne kadar bilişsel süreçler doğrudan gözlenemeseler de, davranışlar gözlenebilir ve bu davranışların altında yatan bilişsel süreçler hakkında çıkarımlar yapılabilir.

PSİKOLOJİ NİN ALT DALLARI Örneğin: Bir öğrencinin herhangi bir soru okuduğu zaman o soruyu tekrar okuyarak anlamamasının nedenini araştırmak bilişsel psikolojinin inceleme alanına girmektedir.

12)SAĞLIK PSİKOLOJİSİ • Sağlık ve hastalık artık sadece bir sağlık kurumu ve hekim yardımı boyutlarını aşan, pek çok değişkenin bir arada değerlendirilmesi gereken bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ise, ister istemez çok yönlü bilgi, nitelikli hizmet ve nitelikli insanı gerektiren, karşımızda hasta olarak tanımladığımız bireyin bedensel bir varlık olmasının ötesinde ruhsal ve sosyal bir varlık olduğunu kabul eden biyopsikososyal bir modelle çalışmak anlamını taşır.

PSİKOLOJİNİN ALT DALLARI Örneğin: Bir hastanın neler düşünebildiğini anlayarak hareket eden bir doktorum nasıl davrandığını bilmek.

13)Trafik psikolojisi • Trafik psikolojisi, Psikolojinin uygulamalı alt dallarındandır. Yaya ve sürücülerin trafikteki davranışlarının altında yatan psikolojik süreçleri inceler. Başlıca amacı trafik kazalarını ve bu kazaların sonucu olan ölümleri azaltabilmektir. • Sürücülerin araç sürme eylemi sırasındaki algı, dikkat ve biliş süreçleri, sürücü kişiliği, risk alma davranışı, sürücülerin tutumları ve duyguları trafik psikolojisinin çalışma alanlarındandır.

PSİKOLOJİ NİN ALT DALLARI Örneğin: Trafikteki bir sürücünün kaza yapması ve o kazanın nasıl meydana geldiğini araştırmak trafik psikolojisinin inceleme alnına girmektedir.

14)Spor psikolojisi • Spor psikolojisi psikolojinin spor ve egzersiz sırasında performansı etkileyen psikolojik/zihinsel faktörleri araştırır ve bulguları bireysel ve takım performansını arttırmakta kullanır. • Spor psikolojisinde en çok kullanılan tekniklerden biri gevşeme çalışmalarıdır. Bu çalışmalarla müsabaka, yarışma sırasında oyuncular zihinlerini gevşetip yarışma koşullarının üzerlerinde yaratabileceği ve kas-koordinasyon sistemlerinin etkin çalışmasını etkileyebilecek stres faktörünü azaltıp oyuna yoğunlaşmayı öğrenirler.

PSİKOLOJİ NİN ALT DALLARI Örneğin: Bir sporcunun spor esnasındaki dikkatsizliğinin nedenini hakemin araştırması ve daha iyi spor yapmasını sağlaması spor psikolojisinin inceleme alanına girmektedir.

15)Din psikolojisi • Din psikolojisi, dini inançlar ve uygulamaları psikolojik bakımdan açıklayan bilim disiplinidir. • Dini inançların birey psikolojisinde gördüğü işlev, din değiştirmenin psikolojik boyutu, dini algıyı belirleyen psikolojik etmenler, vecd, istiğrak gibi bilinç halleri ve benzerleri, din psikolojisinin araştırma alanına giren konulardan bazılarıdır.

PSİKOLOJİ NİN ALT DALLARI Örneğin: Namaz kılan bireyin ve kılmayan bireyin davranışının nasıl olduğunu araştırmak din psikolojisinin inceleme alanına girmektedir.