Prvo predavanje Maksimalni broj poena 100 Od toga

Prvo predavanje

Maksimalni broj poena: 100 Od toga: Predispitne obaveze: 45 poena (minimalni predispitni poeni: 23) Završni ispit: 55 ( minimalno za prolaz: 28)

Prisustvo na predavanjima i vežbama: 5 Kolokvijum: 30 (za prolaz 16) Ostale aktivnosti i učešće studenata u radu na predavanjima i vežbama: 10

EKONOMIKA TURIZMA Osnovni pojmovi: 1) TURIZAM 2) EKONOMIKA Šta je turizam?

“Turizam je skup odnosa i pojava koje proizilaze iz putovanja i boravka posetilaca nekog mesta, ako se tim boravkom ne zasniva stalno prebivalište, i ako sa takvim putovanjem nije povezana nikakva njihova privredna aktivnost” (Hunziker i Krapf).

Turizam, zbog svoje složenosti, kao društvena i ekonomska pojava, zahteva kompleksno izučavanje i oslanjanje na rezultate istraživanja iz raznih drugih oblasti kao što su: ekonomija, psihologija, sociologija, statistika i matematika, informatika, geografija, istorija, antropologija. . . Ekonomika turizma akcenat stavlja na ekonomska pitanja i odnose i samim tim primenu ekonomije u turizmu.

- izučava specifičnosti ekonomske teorije u oblasti turizma i njenu primenu u sagledavanju (utvrđivanju) mesta turizma u okviru nacionalne (ili lokalne), kao i u okviru medjunarodne ekonomije (makroekonomski aspekt). - izučava turizam i sa mikroekonomskog aspekta, gde se akcenat stavlja na organizaciju turističke privrede.

Izučava karakteristike turizma kao privredne delatnosti, Turističko tržište i njegove specifičnosti, Društveni, politički i ekonomski uticaj turizma, Organizaciju turizma i osnove turističke politike.

Iz turističke potrošnje koja se smatra “osnovnom funkcijom turizma” proizilaze ekonomski efekti turizma (ekonomske funkcije) koji predstavljaju najznačajniji deo izučavanja ekonomike turizma. Pored ekonomskih, značajnim se smatraju i tzv. neekonomske funkcije iz razloga što motivišu turističku tražnju i doprinose povećanju potrošnje, što pozitivno utiče na ekonomske efekte turizma.

U literaturi se pominju sledeći faktori: 1. turistička tražnja 2. turistička ponuda 3. posrednički faktori

se definiše kao određena količina roba i usluga koju su turisti spremni da kupe uz određenu cenu i pod određenim uslovima. Brojni faktori utiču na formiranje turističke tražnje odnosno na donošenje “odluke o kupovini”. Koji sve faktori utiču na turističku tražnju?

Se mogu klasifikovati u nekoliko grupa: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Ekonomski Demografski Sociopolitički Sociokulturni i psihološki Geografski Ostali Koji i kako ekonomski faktori utiču na tražnju?

Se odnose na: 1. veličinu prihoda (najvažniji činilac) 2. trošak (odlaska na putovanje) 3. nivo cena (u međunarodnom turizmu i međuvalutarni devizni kurs) i 4. ličnu mobilnost. Šta izučava demografija? Koji demografski faktori utiču na tražnju?

se odnose na karakteristike stanovništva koje podstiču ili ograničavaju turistička putovanja: 1. životno doba, 2. veličina i struktura porodice, 3. zanimanje, 4. stepen obrazovanja. Šta mislite kako svaki od pomenutih faktora utiče?

- Pravo na odmor - Sloboda kretanja - Pravo na rad Kako gore navedeni faktori utiču na tražnju?

Se odnose na: - Norme ponašanja (sistem vrednosti u društvu) - Moda (iracionalan faktor) - Psihološke karakteristike (“psihologija potrošača”)

Podrazumevaju fizičko-geografske i društveno-geografske karakteristike emitivnih zemalja kao što su: - klimatski uslovi, - industrijalizacija i urbanizacija, - radna i životna sredina. Kako gore navedeni geografski faktori utiču?

Mediji: - Radio - Televizija - Novine i časopisi Treba li nešto dodati? Uticaj medija je povezan sa kojim instrumentom marketinga?

Turistička ponuda predstavlja količinu roba i usluga koje se nude turistima na određenom turističkom tržištu, u određeno vreme i po određenoj ceni, radi zadovoljavanja njihovih turističkih potreba. U širem smislu turističku ponudu čine ne samo delatnosti turističke privrede nego i sve druge privredne i neprivredne delatnosti koje direktno ili indirektno učestvuju u zadovoljenju potreba turista, a obuhvata i sve turističke atraktivnosti. Navedi faktore ponude?

1. Privlačni ili atraktivni faktori (atraktivnost) 2. Saobraćajni ili komunikativni faktori (pristupačnost) 3. Prihvatni ili receptivni faktori (uslovi za boravak) Definiši ili objasni navedene faktore?

Podrazumeva miks različitih elemenata prirodne atraktivnosti (klima, flora, fauna, geografski položaj i slično) i društvene atraktivnosti (kulturno-istorijsko nasleđe, antropogeni faktori kao što su: folklor, melos, gastronomija i slično). Šta mislite koji se kriterijum koristi prilikom podele turističkih atrakcija na prirodne i društvene?

Prema načinu nastanka se turističke atrakcije mogu podeliti na prirodne i društvene. Prirodne se odnose na: - klimatske uslove, - hidrografske elemente, - geomorfološke elemente (reljef), - biogeografske elemente (flora i fauna) Predstavljaju osnovu za razvoj turizma na nekom području! Da li Srbija raspolaže sa prirodnim atrakcijama?

Društvene atrakcije (atrakcije “stvorene od strane ljudi”, “izgrađene turističke atrakcije”) kao što su: - kulturno-istorijski spomenici, - ustanove i priredbe (manifestacije), - ostale društvene atrakcije. Da li Srbija raspolaže sa društvenim atrakcijama?

Podrazumeva i geografsku i ekonomsku distancu. Pod geografskom se misli na udaljenost/blizinu emitivnom tržištu mereno kilometrima ili dužinom putovanja. Pod ekonomskom se misli na troškove (veće ili manje) koje tražnja podnosi da bi dospela do destinacije. Ujedno pristupačnost podrazumeva i ukupnu razvijenost saobraćajne infrastrukture između tražnje i destinacije, kao i kvantitet i kvalitet saobraćaja u samoj turističkoj destinaciji.

Značaj saobraćaja za razvoj turizma? Razlozi? Značaj pojedinih vidova (vrsta) saobraćaja u međunarodnom turizmu? Kako ocenjujete saobraćajnu infrastrukturu Srbije?

Podrazumevaju sve elemente koji čine turističku ponudu. Radi se o lepezi usluga iz domena smeštaja, ishrane, zabave, razonode, rekreacije i slično. Smeštajni objekti se izdvajaju najznačajniji receptivni faktori. kao

Direktni turističko-receptivni kapaciteti su turistička nadgradnja (turistička suprastruktura): - objekti za smeštaj (hotelsko-ugostiteljski); - trgovinske radnje; - sredstva komunalnog saobraćaja; - zanatske radnje i servisi; - objekti i ustanove kulturnog, zabavnog, sportsko- rekreativnog sadržaja; - turističke organizacije. . .

U indirektne turističke kapacitete (turistička infrastruktura) se ubrajaju: - parkovi, šetališta, kejovi, vidikovci; - javni ukrasni objekti (fontane, vodoskoci. . . ) - lokalni putevi, javna parkirališta; - kapaciteti za vodosnabdevanje, elektrosnabdevanje, javnu rasvetu, kanalizaciju. . .

Direktni turistički kapaciteti svoje usluge naplaćuju direktno od turista. Indirektni turistički kapaciteti naplatu svojih usluga i koristi vrše indirektno odnosno posredno (preko naplate boravišne takse, turističke takse).

“Prostorna jedinica, pod kojom se podrazumeva odredište turističkog putovanja”, a koja svojom opremljenošću omogućuje prihvat i boravak turista” ili “relativno zaokružena geografska celina na kojoj se, na osnovu postojećih atraktivnih, komunikativnih i receptivnih faktora razvoja, odvija određena turistička delatnost”

1. Složenost i heterogenost turističke tražnje; 2. Izražena elastičnost turističke tražnje na ekonomske (dohodovna i cenovna elastičnost) i vanekonomske faktore - - - Ekonomski faktori: osetljivost tražnje na diskrecioni dohodak, promenu cena turističkih usluga, valutnomonetarne promene , promociju. . . Vanekonomski faktori: politička nestabilnost, ratovi, krize, epidemije (SIDA, novi grip), terorizam. . . Koji vanekonomski faktor se nedavno pojavio i utiče na turističku tražnju?

3. Tražnja se usmerava ka ponudi i nema proizvodnje u turističkoj industriji bez prisutnog kupca (mesto proizvodnje je i mesto potrošnje turističkih usluga); 4. Neopipljivost je karakteristika turističkog prozvoda; 5. Ne postoji mogućnost skladištenja turističkog prozvoda; 6. Turistička ponuda je veoma kruta i neelastična!!! (potrebna su sredstva i vreme da se prilagodi tražnji)

7. Na strani ponude se javljaju visoki fiksni troškovi (značajno učešće fiksnih troškova u strukturi ukupnih troškova); 8. Ponuda je, kao i tražnja, veoma heterogena i kompleksna. - Sezonski karakter!