Prostaatkanker Dr Maritte van den Heuvel Dienst Urologie

Prostaatkanker ✦ Dr. Mariëtte van den Heuvel ✦ Dienst Urologie St. Andries Ziekenhuis Tielt ✦ TVDK 26 september 2013

Prostaat ✦ Waar zit die prostaat eigenlijk ?

✦ ✦ Prostaatklier zit rondom het eerste stuk van de urethra = plasbuis, tussen blaas en sluitspier Voelbaar bij rectaal onderzoek

De anatomie van de man

Prostaat ✦ Wat doet die eigenlijk ?

✦ ✦ Prostaatvocht is samen met vocht van de zaadblaasjes onontbeerlijk voor sperma werking Prostaat maakt PSA = eiwit = meetbaar bij bloedonderzoek

De anatomie van de man

En dan ? ✦ ✦ ✦ Prostaat kan vergroten en zo soms plasproblemen veroorzaken Prostaat kan ontsteken Prostaat kan een kwaadaardige tumor = kanker ontwikkelen

Hoe weten we wat ? ✦ Rectaal onderzoek = rectaal toucher ✦ PSA ✦ transrectale echo + evt biopsiename

Hoe weten we wat ? ✦ Rectaal toucher ✦ PSA ✦ transrectale echografie + evt biopsiename

PSA ✦ Niet specifiek, mogelijke andere oorzaken van psa stijging ✦ Oplopend met de leeftijd ✦ Geen “ cut-off “ waarde

Oplopend PSA ✦ 50 jaar PSA 2, 5 ✦ 60 jaar PSA 3, 5 ✦ 70 jaar PSA 4, 5 ✦ 80 jaar PSA 6, 5

Hoe weten we wat ? ✦ Rectaal toucher ✦ PSA ✦ Transrectale echografie + evt biopsiename

Iets beters ? ✦ PSA densiteit ( volume ) ✦ PSA snelheid van stijging/verdubbeling ✦ PSA vrij/totaal ✦ Urinetest PCA 3 ✦ MRI ✦ Kan allemaal alleen maar helpen

✦ Rectaal toucher, echo met biopsie en PSA samen geven de diagnose

✦ Voorkomen is beter dan genezen, maar helaas. .

Staging ✦ CT scan om klieren uit te sluiten ✦ Botscan bij klachten of PSA > 20 ✦ MRI om lokale uitbreiding in kaart te brengen

Prostaatkanker ✦ Moeten we ernaar zoeken of niet ?

Vroeger, vóór 1980 ✦ Geen PSA ✦ Klachten van de uitzaaiingen ✦ Verder gevorderd stadium ✦ Vaak sombere prognose

Nu, sinds PSA ✦ Klachtenvrij ✦ Vroeg stadium ✦ Behandeling op tijd, maar met mogelijk belangrijke gevolgen !

Prostaatkanker = frequent ! ✦ ✦ ✦ In België : 161/100. 000 per jaar, meest frequent voorkomende kanker bij mannen Derde doodsoorzaak tgv kanker bij mannen na long en darmkanker 1400 overlijdens per jaar

✦ 50 % van de 50 -jarigen ✦ 80 % van de 80 - jarigen ✦ familiale belasting ✦ ras

Dus zou je zeggen : natuurlijk moeten we ernaar zoeken !

Maar : ✦ ✦ ✦ Veel prostaatkankers zijn traag groeiend, weinig agressief, NIET de doodsoorzaak, dus eigenlijk ongevaarlijk 80 % van de 80 -jarigen, maar die sterven MET, en niet DOOR hun prostaatkanker Er worden veel letsels gevonden die we niet moeten behandelen

En : ✦ Behandeling is niet altijd zonder gevolgen ! ✦ Afhankelijk van het soort behandeling : ✦ plasklachten, incontinentie, impotentie. . .

Dus. . . ✦ Moeten we er nu actief naar zoeken of niet ?

✦ 1400 mannen screenen ✦ 200 prostaatpunctiebiopsies ✦ 50 radicale prostaatoperaties ✦ 1 prostaatkankersterfte wordt voorkomen

Maar wel: ✦ ✦ vermindering van het voorkomen van metastasen ! na 6 à 10 jaar follow-up

Sinds PSA ✦ Veel vroeger stadium, veel meer orgaanbeperkt en dus te genezen

Uitdaging ✦ ✦ Dié kankers vinden die belangrijk zijn ! De andere opvolgen, maar dat is ook psychologisch niet altijd makkelijk !

Behandeling ✦ ✦ Behandeling gelokaliseerde prostaatkanker = curatief, met de bedoeling te genezen Behandeling uitgebreide en gemetastaseerde prostaatkanker = palliatief, met de bedoeling zo lang mogelijk stabiel en comfortabel te houden

Curatief = ✦ Radicale Heelkunde ✦ Radiotherapie

Palliatief ✦ Hormonaal ✦ Chemotherapie ✦ Radiotherapie

Bedankt !

Hoe voorkomen ?