PRONOMES DEMOSTRATIVOS DEFINICIN Os pronomes demostrativos son localizadores

PRONOMES DEMOSTRATIVOS

DEFINICIÓN Os pronomes demostrativos son localizadores en dous ámbitos: • a realidade en que se desenvolve a linguaxe ou • o texto. Lin de Ovidio os libros “Metamorfoses” e “arte de amar” Este gustoume, aquel non Aquel monte Esas árbores Este prado

DEMOSTRATIVOS DO LATIN PRONOME SIGNIFICADO EQUIVALENCIA Hic, haec, hoc Proximidade, 1ª persoa este Iste, ista, istud Proximidade, 2ª persoa ese Ille, illa, illud Is, ea, id Distancia, 3ª aquel persoa Referencia textual o, a. . Ipse, ipsa, ipsum enfático Idem, eadem identificativo propio mesmo

HIC, ISTE, ILLE SIGNIFICADO • Referencia na realidade • Referencia no texto • Referencia a persoa Hic calix. Ista oliva gramatical Ille puer Ille mons Istae arbores Hic ager Ovidii “Metamorfoses” et “Ars amatoria” libros legi. Hic mihi placuit, sed minus ille

IS EA ID Significado • Fai referencias exclusivamente textuais. • Equivale en galego e castelán a: – Pronome persoal de 3ª persoa – Demostrativo – Artigo determinado • Librum “Metamorfosis” legi. Is mihi placuit. • Lin o libro das Metamorfoses. El (este) gustoume. • “Metamorfosis” legi. Is liber mihi placuit. • Lin “metamorfoses”. O (este) libro gustoume.

IPSE, IPSA, IPSUM Significado • Identifica o termo ao que se refire consigo mesmo para salientalo, por iso díse que é un pronome enfático. • Equivale ao noso adxectivo “propio” ou as locucións “en persoa” “persoalmente”, se se refire a persoas. • Ipse dux cum Helvetiis disserit, cum Senonibus per legatos. • O propio xeneral (O xeneral persoalmente, en persoa) pactou cos Helvecios, e cos Senones por medio de embaixadores

IDEM, EADEM, IDEM Significado • Identifica dous termos, conceptos, ou seres que se consideran ou poderían considerar diferentes. • Equivale ao noso adxectivo “mesmo, mesma” • Idem amor et deus sunt. • Un deus e un amor son o mesmo. • Ad riuum eundem lupus et agnus uenerant. • Un lobo e un año chegaran a un mesmo río.

MORFOLOXIA • Declínanse como adxectivos de 3 terminacións. • Presentan peculiaridades unhas comúns e outras particulares. • Peculiaridades comúns: – Xenitivo singular –ius Huius, istius, illius, eius, ipsius, eiusdem – Dativo singular -i Huic, isti, illi, ei, ipsi, eidem Mascul Femini Neutro 2ª Dec 1ª decl 2ª Dec ipse ipsa ipsum

PECULIARIDADES DE CADA PRONOME dem Ie ea id Idem eadem idem eas eius ENUNCIADO PARTICULARIDADES Hic, haec, hoc • Raíz h • partícula –c enclítica nalgunhas formas iste, ista, istud • nom sg masc iste • nom sg neutro istud ille, illa, illud • nom sg masc ille • nom sg neutro illud is, ea, id • Dúas raíces –i/-e idem, eadem, idem • is, ea, id + -dem ipse, ipsa, ipsum • Nom sg masc ipse

HIC, HAEC, HOC Declinación SINGULAR NOM PLURAL MAS FEM NEU MAS FEM hic haec hoc hi hae hunc hanc hos has horum harum NEU haec VOC ACU XEN huius DAT huic ABL hoc hac his hoc horum

ISTE, ISTA, ISTUD Declinación SINGULAR NOM PLURAL MAS FEM NEU MAS FEM iste ista istud isti istae istum istam istos istas istorum istarum NEU ista VOC ACU XEN istius DAT isti ABL isto ista istis istorum

ILLE, ILLA, ILLUD Declinación SINGULAR NOM PLURAL MAS FEM NEU MAS FEM ille illa illud illi illae illum illam illos illas illorum illarum NEU illa VOC ACU XEN illius DAT illi ABL illo illa illis illorum

IS, EA, ID Declinación SINGULAR NOM PLURAL MAS FEM NEU MAS FEM is ea id ei ii i eae eum eam eos eas eorum earum VOC ACU XEN eius DAT ei ABL eo ea eo eis is NEU ea eorum

IDEM, EADEM, IDEM Declinación SINGULAR NOM PLURAL MAS FEM NEU MAS FEM idem eadem idem eidem eaedem eundem eandem eosdem easdem eorumdem earumdem VOC ACU XEN eiusdem DAT eidem ABL eodem eadem eodem eisdem NEU eadem eorumdem

IPSE IPSA IPSUM Declinación SINGULAR NOM PLURAL MAS FEM NEU MAS FEM ipse ipsa ipsum ipsi ipsae ipsum ipsam ipsos ipsas ipsorum ipsarum NEU ipsa VOC ACU XEN ipsius DAT ipsi ABL ipso ipsa ipsis Ipso ipsorum

ADVERBIOS DEMOSTRATIVOS DE LUGAR • O latín ten unha serie de adverbios de lugar, (coma os nosos, aquí , acolá) coa mesma raíz e significado que os pronomes demostrativos. • Indican ademais o sentido do movemento (dende aquí, cara a aí, por acó…) • Os sentidos do movemento son – – Ubicación. O lugar onde se está Procedencia. De onde se ven Destino. A onde se vai Tránsito. Por onde se pasa

SISTEMA DE ADVERBIOS DE LUGAR PREGUNTA UBICACION DESTINO PROCEDENCIA TRÁNSITO RESPOSTAS CON SUBSTANTIVO ubi HIC ISTE ILLE IS IDEM in Roma hic istic illic ibidem en Roma aquí acá aí alá acolá aí aí mesmo hinc istinc illinc inde indidem de Roma de acó de aí de aló de acolá de aí mesmo in Romam huc istuc illuc eo eodem cara a Roma acó cara a aí aló cara a aí mesmo per Romam hac istac illac ea eadem por Roma por aquí por acá por aí por alá por acolá por aí mesmo unde ex Roma quo qua RESPOSTAS CON ADVERBIOS

DO LATÍN AO GALEGO LATÍN hic iste illum is ipse idem ecce GALEGO este ese DEMOS TRATI VOS aquel o ARTIGO