PROJEKT LOGISTYKA STAWIA NA TECHNIKA PODNOSZENIE KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH

PROJEKT: „LOGISTYKA STAWIA NA TECHNIKA – PODNOSZENIE KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH UCZNIÓW ZAWODU TECHNIK LOGISTYK POPRAWIAJĄCE ICH ZDOLNOŚCI DO ZDOBYCIA ZATRUDNIENIA” NUMER PROJEKTU: RPWP. 08. 03. 01 -30 -0052/16

KLASYFIKACJA DOSTAWCÓW AUTOR: ADAM KOLIŃSKI

KWALIFIKACJA DOSTAWCÓW W czasach globalizacji i narastającej konkurencji, aby zwiększyć efektywność działalności gospodarczej, kadra kierownicza przedsiębiorstw szuka możliwości osiągnięcia większego przychodu lub oszczędności ekonomicznych w postaci obniżenia kosztów nakładów. Jednym ze sposobów zwiększenia efektywności jest skupienie uwagi na relacjach z dostawcami. Jest to niezwykle ważny element efektywnego zarządzania przedsiębiorstwem, gdyż poprzez określenie ekonomicznych warunków współpracy, można wpłynąć na obniżenie kosztów działalności gospodarczej. Rzetelna kwalifikacja dostawców jest uzależniona od szczegółowości opracowanych kryteriów oceny oraz sposobu punktacji. Zasadniczym problemem jest ryzyko obiektywnej oceny poszczególnych ofert, otrzymanych od dostawców. Z tego względu proces kwalifikacji dostawców jest jednym z kluczowych problemów controllingu logistyki.

KWALIFIKACJA DOSTAWCÓW Proces kwalifikacji dostawców stanowi jeden z podstawowych etapów procesów zaopatrzenia, związany z procedurami zakupowymi i ma na celu zwiększenie pewności odbiorcy, że dostawca spełni jego oczekiwania. Analiza potencjalnych dostawców stanowi zatem jedno z narzędzi controllingu operacyjnego, które obejmuje identyfikację rynku zaopatrzenia, liczby dostawców, poziomów cen, standardów kontraktów zakupowych, stosowanych organizacji dostaw oraz sposobów realizacji procesów transportowych. Kluczowym procesem jest zatem analiza warunków zakupowych i kontraktów z dostawcami, uwzględniając analizy wstępnej selekcji ofert i oferentów.

WSTĘPNA SELEKCJA OFERT I OFERENTÓW Przystępując do wstępnej selekcji ofert i oferentów należy rozpocząć analizę od rzetelnej oceny kryteriów oraz przyznawania wag. Jedną z metod, w której podjęto próbę określania istotności danego kryterium, jest metoda hierarchii analitycznej. W metodzie występuje pięć podstawowych stopni ważności (hierarchii) oraz cztery stopnie pomocnicze. Podstawowe stopnie hierarchii Stopień 1 Opis kryteria lub warunki jednakowo ważne Pomocnicze stopnie hierarchii Stopień 2 3 kryteria ważniejsze w sposób zwykły 4 5 kryteria znacznie ważniejsze 6 7 kryteria przeważające 8 9 kryteria dominujące Opis kryteria pośrednie między jednakowo ważnymi, a ważniejszymi w sposób zwykły ważność pośrednia między kryterium ważniejszym w sposób zwykły, a znacznie ważniejszym ważność pośrednia między stopniami podstawowymi 5 i 7 ważność pośrednia między stopniami podstawowymi 7 i 9

WSTĘPNA SELEKCJA OFERT I OFERENTÓW Kolejnym etapem analizy controllingowej, jest określenie wag, dla ustalonej hierarchii poszczególnych kryteriów, podlegających ocenie. Poniżej przedstawiono przykładowy sposób określania ważności w hierarchii poszczególnych kryteriów, względem pozostałych. Kryterium S 1 zostało usytuowane najwyżej w hierarchii (częstość przewagi nad pozostałymi kryteriami – 8). S 1 S 2 S 3 S 4 S 5 S 6 S 7 S 8 X X X X Częstość przewagi 8 X X X X 7 0, 194 X X X 6 0, 167 X X X 5 0, 139 X X 4 0, 111 X X X 3 0, 083 X X 2 0, 056 X 1 0, 028 S 2 S 3 S 4 S 5 S 6 S 7 S 8 S 9 X 0, 222 0, 00 S 9 Suma Waga 36 1, 00

WSTĘPNA SELEKCJA OFERT I OFERENTÓW Etapem bezpośrednio poprzedzającym proces wstępnej selekcji ofert i oferentów, jest określenie podstawowych zasad ich oceny: § należy wybrać ofertę najkorzystniejszą na podstawie kryteriów oceny ofert, określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, § podstawowymi kryteriami oceny są cena, jakość, funkcjonalność, parametry techniczne, zastosowanie najlepszych dostępnych technologii w zakresie ekologicznym, koszty eksploatacji, serwis oraz termin wykonania zamówienia, § należy pamiętać, że kryteria oceny ofert nie mogą dotyczyć właściwości dostawcy, a w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej.

METODY KWALIFIKACJI DOSTAWCÓW Wybór odpowiedniego dostawcy jest gwarantem niezawodności realizowanych dostaw materiałów. W metodzie punktowej wyróżnia się takie etapy postępowania jak: § ustalenie podstawowych kryteriów wyboru i cech mierzalnych (parametrów), które stanowią podstawę ich kwantyfikowania, § dokonanie ustaleń dotyczących zasad punktacji dla poszczególnych kryteriów, jak również ich cech mierzalnych, § Metoda punktowa jest najczęściej stosowaną metodą ewentualne wprowadzenie wag dla kryteriów i parametrów, w celu zidentyfikowania ich ważności dla danego przedsiębiorstwa, w doborze dostawców. Ocena dostawców i ich wybór może § zostać ujęta w formie tabelarycznej lub graficznej obliczenie liczby punktów, które zostały uzyskane przez poszczególne przedsiębiorstwa, § dokonanie wyboru dostawcy.

METODY KWALIFIKACJI DOSTAWCÓW Metoda graficzna polega na przedstawieniu stopnia konkurencyjności Punktację nanosi się na diagram, a im większa zostaje zakreskowana Najniższa (najgorsza) ocena znajduje się najbliżej środka okręgu, a im ocenianych dostawców, na płaszczyźnie która jest diagramem (nazywany powierzchnia, tym większa jest konkurencyjność ocenianego dostawcy. dalej środka tym wyższe oceny są ulokowane. Biorąc pod uwagę 4 kryteria, również dostawcy wykresem radarowym). Na płaszczyznę są oceny dokonuje się w następujący sposób: nanoszone każda ćwiartka poszczególne kryteria i parametry oceny. reprezentuje jedno kryterium, rozwinięte o parametry, którym zostały przypisane wagi. Kryterium Jakość Parametr Dodatkowe Jakość Porównując dostawców pod kątem wybranej z cech (tej usługi Parametr 1 Parametr 2 Parametr 3 Parametr 4 Parametr 5 Parametr 6 Parametr 7 Parametr 8 Parametr 9 Parametr 10 Parametr 11 Parametr 12 najważniejszej z punktu widzenia odbiorcy) można analizować diagram odnośnie tego kryterium (odpowiedniej ćwiartki). Cena Terminy dostaw Dodatkowe usługi Terminy dostaw Cena

METODY KWALIFIKACJI DOSTAWCÓW Kolejną z metod wykorzystywanych do oceny dostawców jest metoda wskaźnikowa, która bazuje na wskaźnikach odzwierciedlających jakość usług dostawczych, np. : § § § liczba zrealizowanych dostaw do liczby złożonych zamówień, liczba niezrealizowanych dostaw do ogólnej liczby dostaw, liczba spóźnionych dostaw do ogólnej liczby dostaw, liczba dostaw reklamowanych do ogólnej liczby dostaw, częstotliwość występowania niekompletnych dostaw. Wskaźniki mają szczególne znaczenie w sytuacji, kiedy odbiorca wymaga dokładności dostaw oraz ich krótkich serii. Wieloprzekrojowe wskaźniki oceny stanowią zatem kluczowy element analizy controllingu logistyki.

KLASYFIKACJA DOSTAWCÓW – ANALIZA PRZYPADKÓW Krok 3 – zestawienie kryteriów dla dostawców Krok 6 17––uwzględnienie 2 4 5 określenie zestawienie ustalenie Porównanie wag kryteriów skali punktacji klasyfikacji dla wag porównawczej kryteriów woceny klasyfikacji dostawców bez dostawców i zkryteriów zastosowaniem wag DOSTAWCA 1 DOSTAWCA 2 DOSTAWCA 3 DOSTAWCA 4 DOSTAWCA 5 Krok 2 – określenie skali porównawczej kryteriów Dokonano wyboru 9 kryteriów oceny dostawców i ustalono ich ważność dla Krok 2 – określenie skali kryteriów CENA 1, 14 zł/kg porównawczej 1, 20 zł/kg 0, 95 zł/kg 0, 98 zł/kg 1, 06 zł/kg Częstość Przyznane punkty Przyznane Waga D 1 D 2 D 3 D 5 z przedsiębiorstwa następująco: Krok 2 –S 1 określenie skali porównawczej kryteriów S 2 S 3 S 4 S 5 D 1 S 6 S 7 Waga D 2 S 8 D 3 S 9 D 4 D 5 D 4 punkty Przedsiębiorstwo produkcyjne produkuje wyrób X z surowca Y. Do potencjalnych przewagi (bez wag) uwzględnieniem wag S 1 0, 222 0, 444 0, 222 2, 222 1, 111 X surowca X S 1 X X 2 klienta X X X 0, 222 dostawców należy: 1 cena - S 1 1 Y X 10 S 7 7 8 1, 556 5 Dostawca podejście do wymagań S 1 warunki płatności - S 4 transport - S 8 opakowanie - S 9 D 2 D 3 D 5 Waga jakość surowca - S 2 X S 2 X 0, 194 1, 556 0, 778 0, 194 X 10 X 1, 944 X X 4 X 0, 778 7 1, 556 jakość surowca - S 2 terminowość dostaw - S 3 8 8 4 0, 222 1 10 5 0, 222 2, 222 1, 111 (D 1), terminowość dostaw - S 3 Dostawca 2 (D 2), Dostawca 3 (D 3), S 1 upusty cenowe - S 5 Ilość Rodzaj kg 0, 167 X X X 6 warunki reklamacji i zwrotów - S 6 S 3 Pokrycie kosztów S 3 0, 167 0, 833 1, 333 0, 833 1, 667 0, 833 NIE 5 sztywne Poziom S 2 I III 10 IV 0, 778 V 20 kg 100 kg S 3 8 elastyczne 5 II 4 8 TAKnegocjujące 54 50 kg 0, 194 1, 556 0, 778 TAK NIE Braki 0%-2% 3%-5% 6%-10% zachowań w skrzyni transportu Dostawca 4 (D 4) oraz Dostawca 5 (D 5). 0, 139 X dostawcę X 0, 000 X X 3 -4 X 1, 390 5 0, 000 warunki płatności - S 4 dni. S 4 przez 0 -2 5 -7 8 -10 S 4 Ilość 0, 139 0, 000 1, 390 0, 167 8 5 5 1, 333 0, 833 Kredytowanie S 3 S 4 0 0 10 0%-1% 2%-3% 4%-5% 6%-7% 8%-10% Procent JAKOŚĆ 1% braków 4% braków 7% braków 5% braków 8% braków TERMINOWOŚĆ 6 dni opóźnienia 3 dni opóźnienia 7 dni opóźnienia 1 dzień opóźnienia 5 dni opóźnienia WARUNKI PŁATNOŚCI gotówkowa bez kredytów UPUSTY CENOWE 2% przy 10 000 PLN 7% przy 10 000 PLN bezgotówkowa kredyty bez kredytów kredyty 3% przy 10 000 PLN 5% przy 10 000 PLN Liczba punktów WARUNKI 04 1, 389 10 710 X 5 X 10 5 0, 000 20, 111 1 X S 5 dni upusty cenowe - S 5 0 -2 3 -6 7 -9 10 -11 12 -14 Liczba dostaw Liczba 0 2 punktów 0, 139 0 dni 10 1, 389 7 REKLAMACJI I dopunktów 6 do 10 dni 0, 667 do 9 5 dni do 70, 222 dni do 12 dni S 4 Liczba 10 8 4 Liczba S 5 0, 111 0, 222 0, 444 05 D 5 i D 31 punktów S 5 2 6 dostawców 2 8 102 to: 4 D 2, ZWROTÓW najlepszych Trzech 10 X X X 3 S 6 punktów warunki reklamacji i zwrotów - S 6 0, 111 6 4 0, 22260, 083 0, 444 Liczba punktów S 5 22 40, 667 0, 500 8 Bezgotówkowe 0 S 6 0, 083 0, 333 0, 667 0, 500 0, 833 Liczba punktów PODEJŚCIE 1 DO S 6 4 6 8 10 4 8 6 X 6 02 10 0, 056 S 7 0, 083 8 6 5 X 10 0, 667 0, 833 podejście do wymagań klienta - S 7 rozliczenia S 6 WYMAGAŃ Negocjujące Elastyczne Negocjujące Sztywne 0, 500 Elastyczne JAK WYBRAĆ DOSTAWCĘ? KLIENTA S 7 Dla przedsiębiorstwa produkcyjnego (analizowanego w przykładzie) 0, 056 5 0, 278 0, 000 0, 556 5 X 0, 278 00, 556 Poziom cen mierzony będzie w skali porównawczej. Skala ta określa 0, 056 S 7 10 5 10 0, 556 1 10 0, 2780, 028 S 7 transport - S 8 Wymagania klienta to subiektywna ocena dokonywana na różnych Jakość surowca mierzona będzie procentem surowców niezgodnych nie jest istotne opakowanie, lecz sposób pakowania (rodzaj skrzyń). zapewnia 0, 278 nie zapewnia Zapewnia S 8 nie 0, 028 0 0, 000 0, 278 ranking dostawców w zależności od wysokości ceny na dany towar. Dotrzymywanie terminów mierzone będzie liczbą dni opóźnienia w 0, 028 0 10 10 0, 000 0, 278 0, 00 S 8 TRANSPORT S 8 10 0 00, 27810 S 9 opakowanie - S 9 szczeblach zarządzania (pracownicy operacyjni, menedżerowie komórek Upusty cenowe mierzone będą procentem rabatu uzyskiwanego u Najdogodniejsze do transportu surowca Y są skrzynie 50 -cio kilogramowe. z normą jakościową (poziom braków). 20 kg 50 kg kg 20 kg 100 kg 0, 00 10 10 2 w 50 0, 000 realizacji jednego zamówienia. Warunki reklamacji i zwrotów mierzone będą ilością dni, w ciągu których S 9 OPAKOWANIE zaangażowanych w proces zakupu, zarząd). S 9 0, 000 7 0, 000 0, 000 w skrzyni w skrzyni 36 1, 00 Suma 10 10 7 2 dostawcy przy zamówieniu na kwotę 10 000 PLN. 1, 00 61 52 60 5, 278 6, 222 SUMAmożna reklamować, bądź zwrócić surowiec do dostawcy. SUMA 1, 000 35 4, 056 6, 222 5, 500 6, 222 SUMA 61 5, 278 52 40 60

KWALIFIKACJA DOSTAWCÓW Ocena dostawcy na podstawie realizowanych dostaw i bieżącej współpracy obejmuje ocenę na podstawie wyników bieżącej kontroli dostaw, zasad i woli współpracy, reakcji na bieżące odchylenia od warunków realizacji kontraktu. Zasady i kryteria oceny są również przedmiotem ogólnych warunków kontraktu, aby dostawca wiedział, w jaki sposób będzie oceniany. Najczęściej ocenianymi parametrami są: § § § kompletność dostaw i zgodność z zamówieniem, terminowość dostaw, jakość dostarczanych materiałów, komunikacja i awizowanie dostaw, poprawność dokumentacji dostawy, jakość opakowania i identyfikacji ładunku.

KWALIFIKACJA DOSTAWCÓW Kluczowymi elementami kwalifikacji dostawców są: § § określenie hierarchii kryteriów, wyznaczenie wag poszczególnym kryteriom. Proces kwalifikacji dostawców obejmuje najczęściej trzy obszary oceny dostawcy: § § § ocenę techniczną materiału, komponentu lub wyrobu, ocenę ekonomiczno-handlową dostawcy, ocenę systemu zapewnienia jakości dostawcy.

ZADANIA Z uwagi na toczące się dyskusje i spór pomiędzy Działem Logistyki, a Działem Handlu odnośnie określenia odpowiedniej hierarchii ważności poszczególnych kryteriów należy dokonać symulacji dwóch wariantów uwzględniających inną specyfikę ważności kryteriów. I pierwszorzędną rolę odgrywają kryteria jakościowe oraz W wariancie II preferuje się dostawców oferujących korzystne warunki logistyczno-operacyjne (terminowość, opakowanie, transport, możliwość finansowe (niska cena, kredytowanie dostaw, upusty cenowe): zwrotów): jakość surowca - S 2 cena - S 1 upusty cenowe - S 5 terminowość dostaw - S 3 opakowanie - S 9 warunki płatności - S 4 transport - S 8 jakość surowca - S 2 warunki reklamacji i zwrotów - S 6 podejście do wymagań klienta - S 7 terminowość dostaw - S 3 opakowanie - S 9 cena - S 1 upusty cenowe - S 5 transport - S 8 warunki płatności - S 4 podejście do wymagań klienta - S 7

TEMATY POKREWNE Pod poniższymi linkami można znaleźć inne prezentacje, opracowane przez Wyższą Szkołę Logistyki, o podobnej tematyce: Wybór sposobu przewozu i źródeł dostawy

61 -755 POZNAŃ UL. E. ESTKOWSKIEGO 6 Rektorat tel. 61 850 47 81 Dziekanat tel. 61 850 47 64 Księgowość tel. 61 850 47 79 Kadry tel. 61 850 47 71 fax 61 850 47 89 rektorat@wsl. com. pl www. wsl. com. pl DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ