PROIZVODNJA Funkcije u poslovnom sistemu preduzee Komercijala IR

PROIZVODNJA

Funkcije u poslovnom sistemu preduzeće Komercijala IR Proizvodnja Računovodstvo Finansije Kadrovi

KARNEGI Kada bih morao da izgubim svoje fabrike ili svoju organizaciju, ne bih oklevao da žrtvujem fabrike, koje bih mogao ponovo izgraditi, dok u jednoj generaciji ne bih mogao obnoviti svoju organizaciju, to jest dobro izabran i dobro formiran kolektiv u kome je svaki član na mestu na kome je najkorisniji.

Proizvodna funkcija • • • Definicija upravljanja proizvodnjom Istorijat upravljanja proizvodnjom Proizvodna funkcija Proizvodnja kao proizvodni sistem Odluke o proizvodnji Proizvodjači roba i usluga

Definicija upravljanja proizvodnjom Upravljanje proizvodnjom u najširem smislu bavi se proizvodnjom dobara, odnosno roba i usluga, pa se ono može posmatrati kao aktivnost, a rezultat te aktivnosti je proizvod, odnosno roba. Pod proizvodom ubuduće ćemo podrazumevati i robu i uslugu.

Definicija upravljanja proizvodnjom Proizvodnja je svrsishodna društvena delatnost u kojoj se odredjeni skup materijalnih elemenata i raznih vidova energije transformiše u odredjena materijalna dobra koja zadovoljavaju odredjene društvene potrebe.

Definicija upravljanja proizvodnjom 1. Menadžeri su odgovorni za proizvodnju potrebnih roba ili usluga u organizacijama. 2. Menadžeri proizvodnje donose odluke koje se odnose na funkciju proizvodnje i korišćenje transformacijskih sistema 3. Upravljanje proizvodnjom predstavlja proces donošenja odluka o funkciji proizvodnje

Definicija upravljanja proizvodnjom U ovoj definiciji postoje tri tačke koje treba naglasiti: 1. Funkcija proizvodnje 2. Sistem 3. Odluke

Definicija upravljanja proizvodnjom Funkcija proizvodnje 1. Funkcija proizvodnje U funkcionalnom smislu, proizvodnja predstavlja uredjen skup parova ( X i Y) koji omogućuju realizaciju proizvoda (Y) na osnovu skupa ulaznih veličina (X). Ovako shvaćenu proizvodnju karakteriše proizvodni ciklus koji predstavlja vreme transformacije X u Y.

zadatak proizvodnje Osnovni zadatak proizvodnje kao funkcionalne celine jeste da omogući realizaciju odredjene vrste proizvoda u odredjenim vremenskim periodima sa odgovarajućim kvalitetom uz minimum uloženog živog i opredmećenog rada.

Definicija upravljanja proizvodnjom Sistem 2. Sistem. Navedena definicija se odnosi na transformacijske sisteme koji se bave proizvodnjom roba i usluga. Samo sistemski pristup omogućava sagledavanje transformacijskog procesa kao i vezu.

Definicija upravljanja proizvodnjom Odluke 3. Odluke. Donošenje odluka je važan element UP. Ovaj proces osigurava osnovu za podelu proizvodnje na delove koji se zasnivaju na glavnim tipovima odlučivanja. Tako imamo odgovornost za donošenje odluka u UP za: a) kvalitet b) proces c) kapacitet d) zalihe e) radnu snagu

Istorijat upravljanja proizvodnjom (UP) UP postoji vrlo dugo, odnosno od kada su ljudi počeli da proizvode dobra i usluge. No, iako se UP može posmatrati još iz perioda drevnih civilizacija mi ćemo se usrediti na poslednjih dvesta godina. U tom smislu istorijat UP posmatraćemo ne hronološkim redom već prema glavnim doprinosima ili tendencijama na tom području tako da govorimo o sedam glavnih područja koja su imala doprinos na UP.

Područja upravljanja proizvodnjom 1. Podela rada 2. Standardizacija delova 3. Industrijska revolucija 4. Naučni studij rada 5. Medjuljudski odnosi 6. Modeli odlučivanja 7. Računari

Podela rada Rezultira većom proizvodnošću i tačnošću pomoću specijalizacije. a) 400 g p. n. e. Platon-Republika, (govori o čoveku čiji je posao sveden na tako ograničen zadatak da se mora isticati u njemu ( šivač cipela) b) Stari Grci (radnici specijalizovani za oštrenje dleta).

Podela rada Adam Smit – prvi ekonomista koji govori o podeli rada u delu Bogatstvo naroda 1776. uočio je da specijalizacija rada povećava output iz tri razloga: 1) povećanje spretnosti izvršioca 2) Izbegavanje gubitka vremena zbog menjanja posla 3) dodavanje orudja i mašina

Standardizacija delova omogućava lakšu zamenu delova. a) Venecija (kormila ratnih brodova) b) 1913. H. Ford uveo pokretnu traku za montažu automobila

Industrijska revolucija zamena ljudske snage, snagom mašine - 1764 James Wat, Parna mašina - benzinski motori - masovna proizvodnja

Naučni studij rada nastoji da otkrije najbolji način koristeći sledeće naučne principe: 1. posmatranje sadašnjeg metoda rada-MTO (metod trenutnog opažanja) 2. razvoj novog metoda pomoću naučnog merenja i analize 3. obuku radnika prema novoj ideji 4. stalnu povratnu vezu u upravljanju procesom rada.

Medjuljudski odnosi Elton Majo i drugi u Western Electrich Harthornove Studije. Pokret za ljudske odnose istakao je središnje značenje motivacije i ljudskog elementa u oblikovanju rada. Harthornove studije su pokazale da je motivacija radnika, zajedno sa fizičkom i tehničkom radnom okolinom glavni element u povećanju produktivnosti.

Modeli odlučivanja koriste se za predstavljanje proizvodnog sistema pomoću matematičkog modela.

Računarii za UP koriste se za upravljanje: 1. zalihama 2. terminiranje proizvodnje 3. kontrolu kvaliteta 4. sistemom praćenja troškova 5. računarom podržanu proizvodnju 6. Computer asisted design – CAD 7. RPO – računarom podržano oblikovanje

Rezime područja Svaki od sedam navedenih područja imao je značajan doprinos za UP, gde su i danas u velikoj meri prisutni ali u modifikovanoj formi.

Industrijska proizvodnja Na čelu Fabrika je direktor-menadžer koji je odgovoran za poslovanje iste. Uz njega, odgovornost snose i ostali menadžeri koji se nalaze na mestima za: 1. Kontrolu proizvodnje 2. Kvalitet 3. Nadzor na proizvodnim linijama i dr.

Industrijska proizvodnja Ako bi smo išli korak dalje, mogli bi smo govoriti o menadžerima na korporacijskom nivou sve do mesta potpredsednika za proizvodnju, ili ako bismo išli na nivo odeljenja pogona mogli bismo govoriti o menadžerima tog nivoa.

Uslužna porizvodnja Primeri menadžera uslužnih delatnosti su menadžeri proizvodnje zaposleni u: 1. Hotelima 2. Restoranima 3. Avio-kompanijama 4. Bankama 5. Trgovinama na malo i sl.

Uslužna porizvodnja U svakoj od ovih organizacija, menadžeri proizvodnje odgovorni su za ponude usluga, slično kao i njihove kolege u industrijskoj proizvodnji koji izraduju robe.

Sličnosti industrijske i uslužne proizvodnje Površno gledano, moglo bi se učiniti da industrijska proizvodnja ima vrlo malo zajedničkog sa uslužnom. Medjutim, zajednička karakteristika tih proizvodnji jeste transformacijski proces.

Sličnosti industrijske i uslužne proizvodnje Industrijska proizvodnja: Inputi: Sirovine Energija Materijal Rad Kapital Outputi: materijalna dobra gotovi proizvodi

Sličnosti industrijske i uslužne proizvodnje Uslužna proizvodnja: Inputi: Sirovine Energija Rad Kapital Outputi: usluge

Osnovni zadatak menadžera u proizvodnji jeste upravljanje transformacijskim procesom na efikasan i efektivan način. U ekonomiji SAD, došlo je do ogromnih promena tako da je oko 80% američkih radnika zaposleno u uslužnim delatnostima.

PROIZVODNA FUNKCIJA funkcionalno područja poslovnog upravljanja: metodološko industrijsko integracijsko područje.

PROIZVODNA FUNKCIJA 1. Funkcionaln o • marketing • upravljanje proizvodnjom • finansije • kadrovi • računovodstvo • logistika i dr.

PROIZVODNA FUNKCIJA • kvantitativne analize • poslovno pravo • sistemski pristupi 2. Metodološko • načela opšteg menadžmenta • organizaciono ponašanje • ekonomija

PROIZVODNA FUNKCIJA • Bankarstvo • osiguranje 3. • industrijska proizvodnja Industrijsko • transport • maloprodaja

PROIZVODNA FUNKCIJA 4. Integracijsko područje • poslovanje i društvo • politika korporacije

PROIZVODNA FUNKCIJA Funkcionalna područja su usmerena na odgovornost ili donošenje odluka u okviru svoje oblasti. Tako je npr. marketing funkcija odgovorna za kreiranje potražnje i generisanje prihoda od prodaje, dok je proizvodna funkcija odgovorna za stvaranje ponude roba i usluga. Navedena i ostala funkcionalna područja, moraju biti medjusobno sinhronizovana u donošenju odluka.

PROIZVODNJA KAO PROIZVODNI SISTEM Već smo rekli da UP predstavlja upravljanje procesom transformacije ulaznih veličina u izlazne, gde izlazne predstavljaju robu ili uslugu

PROIZVODNJA KAO PROIZVODNI SISTEM Ulazni elementi imaju promenljiv karakter u toku procesa i vremena. Merne su veličine i obično se izražavaju u časovima radnika, ili kapacitetima mašina, ili proizvedene količine potrebnih sirovina i materijala u toku odredjene vremenske jedinice. Ulazne veličine mogu biti: 1. energija 2. materijal 3. rad 4. kapital 5. informacija i sl.

PROIZVODNJA KAO PROIZVODNI SISTEM Izlazni elementi su rezultat proizvodnog procesa i iskazani su kao proizvodi ili usluge, takodje su promenljivog karaktera i imaju karakter toka. Obično se izražavaju kao broj naturalnih jedinica u odredjenom vremenskom periodu ili novčanom vrednošću. Izlazne veličine mogu biti: 1. roba 2. usluga 3. kapital

Proizvodnja kao sistem UPRAVLJANJE PROZVODNJOM INPUTI OUTPUTI Energija Materijal Rad Kapital Informacije PROCES TRANSFORMACIJE Spoljne informacije Povratna veza informacija za kontrolu inputa procesa i procesnu tehnologiju Robe ili usluge

Proizvodnja kao sistem Proizvodi predstavljaju osnovni motiv za organizovanje proizvodnih procesa i proizvodnje. Proizvodnja kao proces pa i sistem može se opisati kao skup ulaznih (X) i izlaznih (Y) tokova različite organizacije.

Proizvodnja kao sistem Proizvodnja kao transformacijski proces može se predstaviti i kao modelski prikaz: X Y Transformacijski proces

Proizvodnja kao sistem Ulazni tokovi – ULAZ – X u opštem obliku sastoje se iz: • materije • energije • informacije 2. Transformacijski proces predstavlja transformaciju ulaza (X) u izlaz (Y) 3. Izlazni tokovi – IZLAZ – Y su proizvodi i usluge i oni predstavljaju osnovni motiv za organizovanje proizvodnje.

PROIZVODNJA KAO PROIZVODNI SISTEM Transformacija ulaznih u izlazne veličine, vrši se procesnom tehnologijom. Promena tehnologije, može dovesti do promene proizvodnih izlaza. Vrste korišćenih ulaznih veličina, menjaju se od industrije do industrije.

PROIZVODNJA KAO PROIZVODNI SISTEM Slično tome u vazduhoplovstvu bi smo imali rad, kapital i puno energije. Za razliku od industrijske proizvodnje, ovde bi sirovina bila vrlo malo zastupljena. Osnovni input u ovom slučaju bio bi transport putnika i robe, ma da mogu biti i drugi, kao sto su rezervacija hotela i sl.

ODLUKE O PROIZVODNJI Okosnicu odlučivanja u procesu proizvodnje čine pet područija klasifikovanih prema funkciji ili svrsi i to: 1. 2. 3. 4. 5. Kvalitet Proces Kapacitet Zalihe Radna snaga

ODLUKE O PROIZVODNJI Kvalitet Proces Kapacitet Zalihe

Kvalitet. predstavlja važnu odgovornost a samim tim i proces donošenja odluka u ovom području koja se odnose na kvalitet proizvedenih dobara i usluga. Odluke o kvalitetu moraju biti takve da obezbede traženi kvalitet proizvoda ili usluge u svim njihovim fazama proizvodnje, a to se postiže: • uspostavljanjem standarda • obučenošću ljudi • proverom kvaliteta od strane onih koji realizuju proizvod ili uslugu

Proces 2. Proces. Odluke u ovom području odnose se na definisanje: 1. vrste i načina korišćenja opreme u procesu proizvodnje 2. Tehnologije 3. Tokova procesa 4. Rrasporeda mašina i sl.

Kapacitet • Kapaciteti. Nakon donošenja odluke o lokaciji i procesu, korporacija donosi odluku o fizičkim kapacitetima svake nove trgovine. • Potom menadžeri trgovina donose godišnje, mesečne, nedeljne i dnevne planove o potrebnim uslugama uzimajući u obzir sve faktore koji bi fluktuirajuće delovali na kapacitet.

Kapacitet 3. Kapacitet. Odluke se odnose na utvrđivanju potrebnih kapaciteta ( u pravo vreme na pravom mestu ). Kapacitet je dugoročno određen na osnovu fizički ugrađene opreme, dok se kratkoročno može povećati dodavanjem nove smene, podugovaranjem ili unajmljivanjem prostora i sl. Planiranje kapaciteta ne podrazumeva samo planiranje potrebne opreme i prostora već i broj i vrstu potrebnih kadrova.

Zalihe 4. Zalihe • šta naručiti • kada naručiti i • koliko naručiti Sistem upravljanja zalihama treba da obezbedi uvid o stanju: n Poluproizvoda n lansirane količine materijala u toku proizvodnog procesa gotovih proizvoda Menadžeri zaliha odlučuju o tome koliko uložiti u zalihe i gde ih locirati.

Radna snagae 5. Radna snaga. Najvažnija područija u odlučivanju u proizvodnji. n n n n utvrđivanje potreba za RS selekciju potrebne RS zapošljavanje otpuštanje obuku nadzor i nadoknade

Radna snaga Ove odluke donose linijski menadžeri u procesu proizvodnje u saradnji sa kadrovskom službom. Ključ uspešnog upravljanja proizvodnjom upravo leži u dobrom upravljanju svakim od ovih područja posebno, a pri tome ne gubiti iz vida međusobnu povezanost navedenih područja.

OPŠTI PREGLED 1. Proizvodnja f-ja 2. Proizvodnja strategija 3. Oblikovanje proizvodnje GLOBALIZACIJA PROIZVODNJE 22. Međunarodna proizvodnja KVALITET UPRAVLJANJE RADOM 4. Upravljanje kvalitetom 5. Kontrola i poboljšanje kvaliteta OBLIKOVANJE PROCESA 19. Rukovođenje radom 20. Oblikovanje posla 21. Merenje i poboljšavanje performansi UPRAVLJANJE ZALIHAMA 6. Izbor procesa 7. Oblikov. Usluž. Proiz. 8. Izbor tehnologije 9. Analiza toka procesa 10. Prostorni raspored proizvodnih sredstava 16. Nezavisna potražnja 17. Planiranje potreba materijala 18. Proizvodnja upravo na vreme PLANIRANJE KAPACITETA 11. Predviđanje 12. Odluke o postrojenjima 13. Agregatno planiranje 14. Terminiranje proizvodnje 15. Terminiranje projekta Sl. 1. 4. Povezanost proizvodnih odluka

Primeri odluka u proizvodnji • Primer 1 – okosnica odlučivanja Pizza U. S. A. , Inc. • Kompanija koja se bavi proizvodnjom i prodajom pica u celoj zemlji sa 85 prodajnih mesta, što u sopstvenom vlasništvu, što po principu franšize. • Funkcija upravljanja proizvodnjom u kompaniji zasnovana je na dva nivoa: – nivo kompanije i – nivo prodajnog mesta (trgovine)

Primeri odluka u proizvodnji Kvalitet. • Osoblje korporacije uspostavilo je određene standarde za kvalitet, koje sve trgovine moraju slediti. • Standardi se odnose na održanje kvaliteta proizvoda i održanje kvaliteta usluga.

Primeri odluka u proizvodnji • Standard kvaliteta proizvoda je veoma lako poverljiv (merljiv) i on se ogleda kroz tehnološki postupak spremanja određene vrste pice (utrošen materijal, određena receptura, vreme pečenja, temperatura i dr. ), • O kvalitetu održavanja usluga vodi računa menadžer trgovine i on se odnosi na način usluge od strane zaposlenih prema potrošačima, temperaturu pice u momentu izdavanja, količinu utrošenih vrsta materijala i sl.

Primeri odluka u proizvodnji • Dok je menadžer trgovine odgovoran da se održava zahtevani kvalitet od strane kopmanije, dotle je svaki zaposleni u trgovini odgovoran za kvalitet svoga dela posla.

Primeri odluka u proizvodnji Proces. Kako je poželjna ujednačenost u različitim trgovinama i na različitim prostorima, to većinu odluka o procesu donosi osoblje korporacije. Razvijena je standardna oprema koja je lako primenjiva na svim lokacijama, a za izbor lokacija primenjuju se matematički modeli koji govore da li je ekonomski isplativo ili ne ući u izgradnju takvog objekta. Standardna oprema velikog kapaciteta instalirana je tako da naručioc može posmatrati ceo tok pripreme naručenog proizvoda, što ujedno čini zabavu i odraslima naročito maloj deci.

Primeri odluka u proizvodnji • Kapaciteti. Nakon donošenja odluke o lokaciji i procesu, korporacija donosi odluku o fizičkim kapacitetima svake nove trgovine. • Potom menadžeri trgovina donose godišnje, mesečne, nedeljne i dnevne planove o potrebnim uslugama uzimajući u obzir sve faktore koji bi fluktuirajuše delovali na kapacitet

Primeri odluka u proizvodnji Radna snaga. Menadžeri su unutar trgovine odgovorni za odabir, zapošljavanje obuku i nadzor a po potrebi i za otpuštanje RS. Upravljanje RS vrše na osnovu planiranog obima posla i mogućnosti rada zaposlenih u skladu sa zahtevanim standardom i procesom rada. Svaka od ovih odluka mora biti u skladu sa ostalim, kako bi upravljanje proizvodnjom nilo integralno.

Primeri odluka u proizvodnji • Iz izloženog primera se vidi da postoje vrlo različiti nivoi menadžmenta od nivoa nadzornika na prvoj liniji do položaja srednjeg i glavnog menadžmenta sa značajnim odgovornostima.

Primeri odluka u proizvodnji • U skladu sa nivoom u upravljačkoj strukturi, imamo menadžere koji se bave dnevnom proizvodnjom (operativnim poslovima) i menadžere višeg nivoa koji se bave planiranjem, pa stog moraju posedovati i različite veštine i znanja (bihejvioristička i kvantitativna znanja).

Primeri odluka u proizvodnji Primer 2. Poslovi menadžmenta u proizvodnji Menadžer proizvodnje. U proizvodnim organizacijama ova titula podrazumeva menadžere fabrika, direktora proizvodnje, zatim podpredsednika za proizvodnju. U uslužnim delatnostima ova titula podrazumeva menadžere tgrovine, menadžere ureda i podpredsednika proizvodnje. Ovi menadžeri se bave koordiniranjem i usmeravanjem funkcija proizvodnje.

Primeri odluka u proizvodnji Posebna odgovornost uključuje: • strateško planiranje • utvrđivanje politike • Budžetiranje • rukovođenje drugim menadžerima i • kontrolu proizvodnje

Primeri odluka u proizvodnji • Menadžer materijala. Upravljanje materijalom od sirovina do gotovih proizvoda. Njemu podređeni su menadžeri nabavke materijala, kontrole zaliha i kontrole proizvodnje. • Menadžer zaliha. Naručuje odgovarajuće količine materijala u pravo vreme. Koristi kompjuterske sisteme i vodi računa o odnosu troškova i zaliha materijala.

Primeri odluka u proizvodnji • Menadžer kontrole i terminiranja proizvodnje zadužen je za: • kontrolu proizvodnje • realizaciju plana proizvodnje • optimalno korišćenje resursa • terminske planove • balansiranje resursa • blagovremenu isporuku proizvoda

Primeri odluka u proizvodnji • Menadžer kvaliteta se bavi planiranjem i kontrolom kvaliteta robe ili usluga. Radi na sistemu kvaliteta, uspostavlja kontrolu kvaliteta u svim fazama procesa proizvodnje, utvrđuje način kontrole kvaliteta i sl.

Primeri odluka u proizvodnji • Linijski menadžer je zadužen za rukovođenje RS u proizvodnim jedinicama. Proces uključuje nadzornika prve linije, nadzornika proizvodnje, zatim menadžera proizvodne jedinice. Bavi se pravilnom realizacijom rada, razvojem osoblja, organizacijom rada i sistemom nagrađivanja.

Primeri odluka u proizvodnji • Analitičar planiranja proizvodnje radi na sveukupnom planiranju, budžetiranju i kontroli proizvodnje. Razvija modele i IS kao podršku za planiranje i donošenje odluka menadžeru proizvodnje.

PROIZVODJAČI ROBA I USLUGA Da bi smo bolje mogli da poredimo prozvodnju roba i usluga, moramo najpre videti koje su osnovne karakteristike jednih, a koje drugih. Roba je opipljiva stvar, pa kao takva može se uskladištiti, transformisati i transportovati. Usluga je neopipljiva i tretiramo je kao nešto je potrošeno istog momenta kada je izvršena. Kao takva ne može se transportovati niti skladištiti.

PROIZVODJAČI ROBA I USLUGA • Kapacitet i zalihe. Za razliku od robe, usluga se ne može skladištiti i koristiti za buduću upotrebu. • Proizvodjač usluge treba izgraditi kapacitete pre nastale potražnje, istovremeno prilikom instaliranja kapaciteta i zapošljavanja radnika. U slučaju da se potražnja istovremeno ne realizuje, kapaciteti su neiskorišćeni i stvaraju se visoki troškovi. • Kvalitet usluge se može oceniti tek nakon pružanja iste, što sa robom nije slučaj, jer se ista pre toga može sagledati

PROIZVODJAČI ROBA I USLUGA Razudjenost. Uslužna preduzeća su dosta razudjena jer za razliku od centralizovane proizvodnje i transporta proizvoda do krajnjih kupaca, usluga se mora pružiti na licu mesta (lanac maloprodajnih objekata, agencije, bolnice, banke i druge).

PROIZVODJAČI ROBA I USLUGA Marketing i proizvodnja. U organizacijama koje se bave proizvodnjom usluga, proces proizvodnje i marketing funkcija su u bliskoj povezanosti, pa često puta predstavljaju isti entitet, dok u industrijskoj proizvodnji to nije slučaj.

Pitanja P 01 str 1 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. Funkcije u poslovnom sistemu (Slajd 2 Čime se bavi upravljanje proizvodnjom (Sl 5 Definicija proizvodnje (Sl 6 Za šta su odgovorni menadžeri proizvodnje (Sl 7 Tri osnovne tačke na kojima se zasniva definicija proizvodnje (Sl 8 Osnovni zadatak proizvodne funkcije (Sl 10 Na kojim odlukama se odnose odgovornosti za UP (Sl 12 Koja su glavna područja imala doprinos za UP (Sl 14 Naučni principi (Sl 19 Šta su pokazale Harthornove studije (Sl 20 Gde je moguće primeniti računare u UP (Sl 22 Sličnost industrijske i uslužne proizvodnje (Sl 28 Inputi kod industrijske proizvodnje (Sl 29 Outputi kod industrijske proizvodnje (Sl 29 Inputi kod uslužne proizvodnje (Sl 30 Outputi kod uslužne proizvodnje (Sl 30 Područja poslovnog upravljanja (Sl 32

Pitanja P 01 str 2 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Delatnosti funkcionalnog područja (Sl 33 Delatnosti metodološkog područja (Sl 34 Delatnosti industrijskog područja (Sl 35 Delatnosti integracijskog područja (Sl 36 Kako se postiže traženi kvalitet proizvoda ili usluga u svim njihovim fazama proizvodnje (Sl 49 Na šta se odnose odluke u okviru područja procesa proizvodnje (Sl 50 Šta podrazumeva planiranje kapaciteta (Sl 52 Na šta se odnose odluke u području zaliha (Sl 53 Na šta se odnose odluke u području RS (Sl 54 Na šta se odnose standardi za kvalitet (Sl 58 Osnovne karakteristike proizvodnje roba (Sl 73 -76 Osnovne karakteristike proizvodnje usluga (Sl 73 -76