Programma 13 30 Openingswoord Dr Lilian Linders lector

Programma 13. 30 Openingswoord Dr. Lilian Linders, lector Beroepsinnovatie Social Work 13. 35 Wat er onder het stof vandaan komt… Dr. Dana Feringa, associate lector bij het Lectoraat Beroepsinnovatie Social Work Floor Peels MSc Drs. Jitske van der Sanden 14. 35 Wat is nodig om de transformatie te laten slagen? Prof. dr. Jo Hermanns 15. 05 Pauze 15. 25 Wat werkt? Panelgesprek 16: 30 Afsluiting 16. 45 Netwerkborrel 17. 30 Einde

Wat er onder het stof vandaan komt……. Bevindingen uit driejarig onderzoek naar de transformatie jeugd in de regio Zuidoost-Brabant 22 juni 2017 Dr. Dana Feringa Floor Peels, MSc Drs. Jitske van der Sanden 2

Bijzonder Domein Jeugd 3

Bedankt!

De glanzende transformatievloer • • • Preventie, eigen verantwoordelijkheid Normaliseren Integrale hulp, ‘ 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur’ Meer ruimte voor professionals Eerder de juiste hulp op maat bieden

Domein overstijgend onderzoek [ ] Twee teams rondom veiligheid, Woongroep, team van experts [ ] Twee sociale wijkteams: dorp en stad [ ] Basisschool, Middelbare school, Gezondheidscentrum

Domein overstijgend onderzoek [ ] Twee teams rondom veiligheid, Woongroep, team van experts [ ] Twee sociale wijkteams: dorp en stad [ ] Basisschool, Middelbare school, Gezondheidscentrum

Nog meer stof

1. Wie zijn wij en hoe gaan we het aanpakken? - Rolverwarring • • • Individueel Professionals - burgers - Spagaat • Privacy

Interview jeugdverpleegkundige (Jeugdverpleegkundige – wijkwerker, 2015) “ Daarnaast is de administratie bij de gemeente een systeem dat naar mijn idee totaal niet werkt en waar je dus ook te weinig mee werkt om daar goed in te komen. “ “ “ De gemeente vraagt iets en mijn organisatie vraagt iets. En dat komt niet in alle opzichten overeen. (Jeugdverpleegkundige – wijkwerker, 2016)

Kortom • Rolverwarring • Geen rolarticulatie Tips en stof tot nadenken • Blijf uitleggen waar je voor staat en waar de ander voor staat (rollen blijven veranderen!) • Verhelder de rollen en taken en zorg dat die op elkaar aansluiten

2. Kan ik dit…? • Gevoel van incompetent zijn • Handelingsverlegen heid • Onduidelijke keuzes • Ervaren drukte en hectiek

[ ] Voorbeeld Jeugdprofessional (2): Maar wij hebben die expertise toch helemaal niet. Als ik een verkeerde inschatting maak wat dan, ben ik dan verantwoordelijk? Teamleider (2): Nee maar dat is nooit Teamleider (1): jawel… (Sociaal Wijkteam)

“ “ “ Dan denk ik ja dat klinkt allemaal leuk, maar die zakelijkheid hebben wij ook niet zo maar. Dat hebben wij nooit gehad als hulpverlener en nou moet je dat plotseling gaan doen. (Wijkwerker Jeugd) “ Het is veel crisis en dat geeft ook veel stress. Het is constant dat verantwoordelijkheidsgevoel dat je draagt. Dat geeft snel het gevoel; Ik moet die casus kwijt. . (Jeugdverpleegkundige)

Kortom • Onbehagen • Hiaat in kennis, vaardigheden, ervaringen Tips en stof tot nadenken • Concretiseren wat je wel/niet kan en vul aan • Deel je kennis met anderen waar je ziet dat het ontbreekt • Bied ruimte voor scholing • De juiste persoon op de juiste plek

3. Vertrouwen wij elkaar wel? • • • Onbekendheid Aannames t. a. v. kundigheid Impliciete verwachtingen Concurrentie Kijken naar ander in plaats van eigen rol

“ “ Dat is een of andere zweefteef met een kruidentuin (Zorgadvies-team school)

Meervoudige casusstudie: moeite om elkaar te vertrouwen, wij versus zij “ “ Wij doen het goed, maar zij… In de wijkteams zien we vaak dat professionals helemaal geen ervaring hebben met jeugd. Hoor je de vijandigheid! Zij praten alleen vanuit systemen, regels, wetten… Scholen zeggen voornamelijk: wij zijn er voor onderwijs en niet voor opvoeding. Ouders worden door zorgaanbieders voorgekauwd zodat ze tegen ons zeggen “we willen het en we krijgen het, en eerder gaan we hier niet de deur uit”. Ik ga er niet meer mee aan tafel. Als apotheker assistenten, administratief medewerkers allemaal generalisten kunnen worden, vind ik dat degradatie van het vak.

Kortom • Wederzijds wantrouwen • Nauwelijks reflectie op eigen aandeel Tips en stof tot nadenken • Niet Invullen Voor Een Ander (NIVEA) • Spreek verwachtingen uit naar elkaar • Scholing op effectief samenwerken nodig?

4. De tijd glipt me door de vingers - Diversiteit in werkwijzen • Tussen en binnen gemeenten - Ongestructureerd vergaderen • Ontbrekende of meegaande leider • Weet de professional nu hoe hij/zij verder kan? - Wachtlijsten, wachttijd Ervaren werkdruk

Voorbeeld vergaderstructuur “ “ X: ik vraag me nu af in hoeverre school en zorg een lijntje hebben? …. . Y: lieve mensen, het is tijd, en we gaan afronden X: ik weet niet hoe die lijnen lopen nu [iedereen praat door elkaar] Y: Ik dank jullie hartelijk. (Zorgadviesteam)

Kortom • Focus op processen en randvoorwaardelijke zaken • Oorzaak wordt extern gezocht. Tips en stof tot nadenken • Kind centraal, niet processen centraal • Zoeken naar efficiënt werken

De eerste 4 stofwolken…. 1. 2. 3. 4. Wie zijn wij en hoe gaan we het aanpakken? Kan ik dit? Vertrouwen wij elkaar wel? De tijd glipt me door de vingers De eerste reacties. .

5. Heb ik het sociaal netwerk ter sprake gebracht? Ja? Check - Ouders nog weinig betrokken • Mondige ouders als lastig ervaren - Inzetten van sociaal netwerk, vrijwilligerswerk een ‘papieren check’ • “Kwetsbare gezinnen hebben geen netwerk” • Civil society blinde vlek

Voorbeeld: civil society “ “ Buren mogen mij helpen bij het opvoeden van mijn kinderen 42% oneens 58% eens

Kortom • Sociaal netwerk een papieren check, • Samen opvoeden: gevoeligheden en mogelijkheden Tips en stof tot nadenken • Maak tijd voor samen opvoeden • Collectief werken, een vak apart?

6. Wat doe ik met al die problemen? - Pogingen tot krachtgericht werken - Nadruk op problemen - Gebaande paden • Out of de box denken strandt

Voorbeeld “ Het advies van pleegzorg is om haar uit huis te plaatsen en haar in een groep te laten wonen. […] Kind heeft geen gedragsproblemen, doet het goed op school, is niet zorgwekkend. “ (Sociaal wijkteam)

Kortom • Stigmatiseren en diagnosticeren is hardnekkig Tips en stof tot nadenken • Ondersteun het kind bij het realiseren van zijn doelen in plaats van professionele doelen • Dragen systemen bij aan normaliseren?

Conclusie: door al deze stofwolken verdwijnen het kind en gezin naar de achtergrond! • De idealen van de transformatie liggen nog altijd onder een laag stof • Het kind, de jongere, het gezin verdwijnen naar de achtergrond in domein overstijgende overleggen

“ “ Wat kunnen we nu zelf doen om deze stoflaag weg te nemen?

Gezamenlijke opdracht: Herpak de focus op het kind! Concrete tips: • Verhelder rollen en creëer ruimte voor verheldering • Zeggen wat je wel/niet kan, help elkaar • Verwachtingen uitspreken en aannames checken • Efficiënt overleggen in het belang van het kind • Tijd maken voor preventie en samen opvoeden • Zet de doelstelling van het kind/gezin centraal (systemen)

Toekomstdroom: Samen ‘leven lang leren’ in de praktijk

Stof tot nadenken

Panelgesprek: wat werkt? • • • Sanneke van der Sanden (jeugdmaatschappelijk werker Lumens – Oirschot Wijzer) Gerda Huijbregts (bestuurder Combinatie Jeugdzorg) Margreet de Leeuw-Jongejans (wethouder Gemeente Helmond) Jo Hermanns (hoogleraar) Lilian Linders (lector Fontys Hogeschool Sociale Studies)

Panelgesprek: 6 stofwolken • • • Rolverwarring Handelingsverlegenheid Wantrouwen Inefficiënt werken Sociaal netwerk nog een papieren check Focus op wat niet goed gaat Wat werkt?