Prof Dr Utkulu YMM Prof Dr Hakan Kahyaolu

Prof Dr. Utkulu, YMM Prof Dr. Hakan Kahyaoğlu

Türkiye Ekonomisinin Küresel Ekonomi ile Entegrasyonu ve Yeminli Mali Müşavirlik

Sunum Planı Türkiye’nin Küresel Ekonomideki Konumu Dünya Ekonomisindeki Gelişmeler Türkiye’de Yeminli Mali Müşavirlik Özelinde Etkiler Genel Değerlendirme ve Sonuç Soru & Cevap

Türkiye Ekonomisi Küresel Ekonomi Bütünleşmesi • Türkiye Ekonomisi küresel ekonomi ile bütünleşmiş bir ekonomidir. • Türkiye İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Dünya Ekonomisinin küreselleşmesine yol açan ve buna yönelik olarak uluslararası koordinasyondan sorumlu olan başta IMF olmak üzere, Dünya Ticaret Örgütü ve Dünya Bankasının Kuruluşundan itibaren içinde yer almaya başlamıştır. • Türkiye Avrupa Birliği’nin kuruluşundan itibaren, Avrupa Birliği’ne üye olma çabasında olan bir ülkedir.

Dünyada Bütünleşmeye Karşı Eğilimler • Uluslararası Muhasebe Standartları ve Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarını dünyada gelişmiş ülkelerle birlikte aynı anda uygulamaya koyan ve söz konusu kuruluşların düzenlemelerini kendi sistemine uyumlaştıran bir ülkedir. • Türkiye’nin uluslararası ekonomiyle bütünleşme yönündeki çabalarına rağmen sorunlar yaşaması, küresel ekonominin içinde bulunduğu yeni süreçten kaynaklanmaktadır. • 2007 -2008 krizi sonrası dönemde ülkelerin uygulamaya başladıkları politikalar sonucunda bütünleşme karşıtı eğilimler ortaya çıkmıştır.

Maliye Politikaları Önem Kazanmaktadır • Dünya ekonomisinde 2007 -2008 krizinden sonra, krize karşı uygulanacak politikalar konusunda bir koordinasyon ve karşılıklı kabuller olmasına rağmen, başta IMF, Dünya Ticaret Örgütü ve Dünya Bankası’nın etkileri azalmaya başladı. • Bunun ana nedeni uygulanan politikaların maliye politikası olması ve bu politikaların etkisi sonucunda ekonomilerin korumacı politikalara yönelmeleridir.

Avrupa Birliği’ndeki Gelişmeler • Kriz sonrası genişletici maliye politikalarının uygulanması yönünde kabul olmasına rağmen Avrupa Birliği’nde Almanya’nın genişletici Maliye Politikası uygulaması konusunda muhafazakâr davranması, fazla veren dış ticaret dengesinden ödün vermek istememesi söz konusudur. • Kriz süreci, özellikle İspanya, Portekiz, ve İtalyan bankacılık sistemlerini kriz riskiyle karşıya bırakmıştır. • Bu sürecin en olumsuz etkisi Yunanistan üzerine olmuştur. Avrupa Birliği içindeki bu sorun kendi parasını kullanan İngiltere’nin Birlikten ayrılmasıyla sonuçlanmıştır.

Dünya Ekonomisinde İki Önemli Süreç 1. süreç 2. süreç • Dijitalleşme başka bir deyişle sanayi 4. 0 olarak tanımlanan yeni üretim süreçleri • Ülkeler arasındaki ticaret yapısının değişmesi Sonuç uluslararası politika koordinasyonun kaybolması G 20 Toplantılarında koordinasyon konusunda ortak kararlar olmasına rağmen bu konuda ülkelerin her birinde uygulamaya yönelik etkili politikalar görülmemektedir.

Ülkeler Arası Politika Koordinasyonu • Ülkeler arasında amaç birlikteliği olsa bile bu amaca ulaşmak için koordinasyon gereklidir. Özellikle 2008 Küresel Ekonomik Krizi sonrasında bugün dünyada temel sorun ülkeler arasında koordinasyon sağlayan temel dünya ekonomisi kurumlarının işlevlerini kaybetmiş olmalarıdır. • Uluslararası İktisat Teorisi ülkelerin dışa açılmadan dolayı ortaya çıkan kayıp ve avantajlarla birlikte uygulanabilecek iktisat politikalarına yönelik araçları sunarken; dünya ekonomisindeki söz konusu politika koordinasyonun varlığını kabul eder. • Koordinasyonun olduğuna yönelik varsayım, Uluslararası İktisat alanının temel sorunu olan ülkelerin karar alma sürecinde onlara ne yapmalarını gerektiğini söyleyecek bir merkezi gücün olmamasına bağlı olarak, ortaya çıkan sürecin yönetilebilir olduğunun kabulüdür.

Ekonomi Politikalarında Amaç ve Araç Dengesi • Bu çerçevede küresel ekonomide her bir ülkenin yaşamış olduğu ekonomik sorunlara söz konusu sürecin ortaya çıkardığı bir çerçeveden bakmak ülkelerin uygulayacakları ekonomik politikalarda amaç ve araç dengesini belirleyecektir. • Türkiye Ekonomisindeki gelişmeler uluslararası koordinasyonda ortaya çıkan sorunlar çerçevesinde ele alınmaktadır.

Dünya Ekonomisinde Büyüme (2010 Fiyatları) 0. 05 0. 04 0. 03 0. 02 0. 01 0 1999 2000 2001 -0. 02 -0. 03 Kaynak: Dünya Ticaret Örgütü 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

ABD’nin Dünya Ekonomisi İçindeki Payı 26. 5 25. 5 24. 5 23. 5 22. 5 21. 5 20. 5 1998 1999 2000 Kaynak: Dünya Ticaret Örgütü 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

İngiltere’nin Dünya Ekonomisi İçindeki Payı 0. 044 0. 042 0. 04 0. 038 0. 036 0. 034 0. 032 1998 1999 2000 Kaynak: Dünya Ticaret Örgütü 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

Fransa Almanya İtalya Japonya 0. 14 0. 12 0. 1 0. 08 0. 06 0. 04 0. 02 0 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 Fransa Kaynak: Dünya Ticaret Örgütü 2005 2006 Almanya 2007 İtalya 2008 2009 Japonya 2010 2011 2012 2013 2014 2015

Türkiye 0. 016 0. 014 0. 012 0. 01 0. 008 0. 006 0. 004 0. 002 0 1998 1999 2000 Kaynak: Dünya Ticaret Örgütü 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

Dünya İhracat Piyasaya Giriş Endeksi 100. 00 90. 00 80. 00 70. 00 60. 00 50. 00 40. 00 30. 00 20. 00 10. 00 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Çin İhracat Piyasaya Giriş Endeksi 60. 00 50. 00 40. 00 30. 00 20. 00 10. 00 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Turkiye İhracat Piyasaya Giriş Endeksi 25. 00 20. 00 15. 00 10. 00 5. 00 0. 00 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Dünya Herfindahl-Hirschman Piyasa Yoğunlaşama Endeksi 0. 090 0. 080 0. 070 0. 060 0. 050 0. 040 0. 030 0. 020 0. 010 0. 000 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

Türkiye’nin Hizmetler Sektörünün Ticaretinin GSYİH Oranı 16. 00 14. 00 12. 00 10. 00 8. 00 6. 00 4. 00 2. 00 0. 00 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

0 2005 -03 2005 -05 2005 -07 2005 -09 2005 -11 2006 -03 2006 -05 2006 -07 2006 -09 2006 -11 2007 -03 2007 -05 2007 -07 2007 -09 2007 -11 2008 -03 2008 -05 2008 -07 2008 -09 2008 -11 2009 -03 2009 -05 2009 -07 2009 -09 2009 -11 2010 -03 2010 -05 2010 -07 2010 -09 2010 -11 2011 -03 2011 -05 2011 -07 2011 -09 2011 -11 2012 -03 2012 -05 2012 -07 2012 -09 2012 -11 2013 -03 2013 -05 2013 -07 2013 -09 2013 -11 2014 -03 2014 -05 2014 -07 2014 -09 2014 -11 2015 -03 2015 -05 2015 -07 2015 -09 2015 -11 2016 -03 2016 -05 2016 -07 2016 -09 2016 -11 2017 -03 2017 -05 2017 -07 2017 -09 Türkiye Ekonomisi Üzerine Gözlemler 300 250 200 150 100 50 TUFE YDUF

0 TUFE -0. 01 -0. 02 YUFE 2013 -11 2013 -09 2013 -07 2013 -05 2013 -03 2013 -01 2012 -11 2012 -09 2012 -07 2012 -05 2012 -03 2012 -01 2011 -11 2011 -09 2011 -07 2011 -05 2011 -03 2011 -01 2010 -11 2010 -09 2010 -07 2010 -05 2010 -03 2010 -01 2009 -11 2009 -09 2009 -07 2009 -05 2009 -03 2009 -01 2008 -11 2008 -09 2008 -07 2008 -05 2008 -03 2008 -01 2007 -11 2007 -09 2007 -07 2007 -05 2007 -03 2007 -01 2006 -11 2006 -09 2006 -07 2006 -05 2006 -03 2006 -01 2005 -11 2005 -09 2005 -07 2005 -05 2005 -03 Enflasyon Talep Kaynaklıdır 0. 05 0. 04 0. 03 0. 02 0. 01

Dünya Ticaretinde Yeni Dönem Hizmetler Ticareti Danışmanlık, Muhasebe, Denetim, Eğitim, Sağlık gibi alanlarda dışa açılma ve rekabet ortamı Muhasebe Standartları ile Finansal Raporlama Standartlarının Dış Ekonomik İlişkilerde belirleyici rolü Bağımsız denetim, iç kontrol ve iç denetim süreçlerinde bilişime dayalı bir yapılanma Finansal Yönetim ve Risk yönetimi esaslı bir muhasebe sistemi Blockchain (zincerlenmiş bloklar ağı) dayalı mutabakat, takas ve finansal mali işlemler ağı

Teşekkürler… Utkulu & Hakan Kahyaoğlu