Prof dr hab Janusz Cianciara Zakaenia HAV dawniej

Prof. dr hab. Janusz Cianciara

Zakażenia: HAV - dawniej nazywane „żółtaczką pokarmową” HBV - dawniej – „żółtaczka wszczepienna” HCV - wirusowe zapalenie wątroby typu C HEV – w Polsce nie występuje � Wirusowe zapalenia wątroby. nie „żółtaczka zakaźna”

Poprawna nazwa: Wirus zapalenia wątroby typu C Wirus HCV (hepatitis C virus) Wirusowe zapalenie wątroby typu C Nie „żółtaczka zakaźna ” typu C Zmienność w budowie genetycznej HCV – 6 genotypów - w Polsce najczęściej genotyp 1 b- gorsza skuteczność interferonu, bardzo dobra skuteczność nowych leków

� Przeciwciała anty-HCV � (przeciwciała – białka wytwarzane przez komórki układu odpornościowego w wyniku zakażenia) � Wykrycie przeciwciał to: - podejrzenie, a nie dowód zakażenia HCV, - przebyte zakażenie HCV - wynik „fałszywie dodatni”

� wykrycie anty-HCV wymaga testu potwierdzenia, którym jest badanie RNA HCV (materiał genetyczny wirusa) � obecność RNA HCV jest dowodem na zakażenie wirusem, nie jest natomiast żadną informacją o stopniu uszkodzenia wątroby

� Lekarz pierwszego kontaktu może zlecić badanie przeciwciał anty-HCV � badanie RNA HCV (wirusa) w surowicy powinno być w również w gestii lekarza pierwszego kontaktu (refundowane przez NFZ) � Skrócenie procedury diagnostycznej! � Częstsze i wcześniejsze wykrywanie zakażeń

� Większość zakażeń HCV przed 20 - 40. lat na drodze: - przetaczanie krwi i produktów krwiopochodnych przed 1989/90 rokiem (obecnie nie!!!) - przyjmowania narkotyków drogą dożylną (nadal) - tatuaże (warunki higieniczne), obecnie rzadko - osoba zakażona HCV w rodzinie - zagrożenie dla pracowników ochrony zdrowia - pracownik ochrony zdrowia zakażony HCV? � Obecnie rzadko zakażenia HCV stwierdza się bardzo

Zakażeniu wirusem HCV ulegają: komórki wątroby ↓ limfocyty (białe krwinki) ↓ choroba wątroby reakcje immunologiczne: tarczyca, nerki, skóra, wątroba, sfera psychiczna

� Objawy zmęczenia, apatii, czasem depresji u zakażonych HCV – objawy zespołu zmęczenia (chronic fatigue syndrom) � Wykazano wpływ zakażenia HCV na metabolizm mózgu � Wykazano zakłócenia czynności licznych ośrodków w mózgu odpowiedzialnych za funkcje poznawcze! � Zaburzenia sfery psychicznej u około 50% nie leczonych chorych !?

Przewlekłe zakażenie przebiega zwykle bezobjawowo: � Wykrycie na różnym etapie choroby (zwykle przypadkowe) � Zakażenie przez wiele lat bez choroby wątroby lub z niewielkim odczynem zapalnym i włóknieniem (czy leczyć? ) � Rozpoznanie rzadko na etapie marskości wątroby

Zakażenie HCV (bezobjawowe, rzadko z żółtaczką) ↓ 30% samoistnych wyzdrowień 70% przechodzi w stan przewlekły ↓ przebieg bezobjawowy przez 20 -40 lat ↓ w przypadku nie leczenia marskość wątroby i/lub rak pierwotny wątroby

Marskość wyrównana Marskość niewyrównana 2 ↔ 8 lat bez żółtaczki bez objawów choroby ta faza jest najczęściej przeoczana rak pierwotny z żółtaczką wodobrzusze obrzęki rak pierwotny

� Interferon rekombinowany (r. IFN) od 1989/90 roku (mała skuteczność) � r. IFN z rybawiryną (hamuje replikację RNA wirusa) – skuteczność do 15 -20% � Od 1999 roku Interferon pegylowany (przedłużone działanie) – z rybawiryną skuteczny 40 -50% � Objawy uboczne interferonów (działanie na układ immunologiczny i krwiotwórczy)

� Leczeniem powinni być objęci wszyscy zakażeni HCV z ostrym i przewlekłym zapaleniem wątroby, niezależnie od zaawansowania włóknienia wątroby � Wskazane jest leczenie we wczesnej fazie choroby ze względu na większą skuteczność � Istotne znaczenie przy ustalaniu sposobu leczenia ma genotyp HCV

�W praktyce ze względu na trudności w dostępie do leków należy leczyć chorych: - z włóknieniem wątroby - oczekujących na przeszczepienie wątroby - hemodializownych, zwłaszcza oczekujących na przeszczepienie nerki - z pozawątrobowymi objawami zakażenia HCV (np. choroba nerek)

� Od jesieni 2014 r. nowa era leczenia HCV – DAA (directly acting antivirals) � Terapia bezinterferonowa - inhibitory proteazy (hamuje replikację wirusa) - inhibitory polimerazy (hamuje replikację) � Skuteczność 3 -6 miesięcznej kuracji 95 -100% - umowy szpitale - NFZ - liczba kuracji/rok i dla kogo