Prava pojedinca i njihova odbrana Prof dr Saa

Prava pojedinca i njihova odbrana Prof. dr Saša Milić Filozofski fakultet Nikšić

Bonn, 1994. g. “ U političkom rječniku pojam ljudskih prava označava cjelokupnost prava na slobodu koja pojedinac može zahtijevati na osnovu svoga postojanja kao čovjeka” Pojam ljudskih prava odnosi se na koncept koji se bazira na ideji da ljudska bića imaju univerzalna prirodna prava. 2

Definicija ljudskih prava l Ljudska prava i slobode proističu iz ljudskih potreba i sposobnosti; l Priznavanje ljudskih prava predstavlja možda najvažniji moralni napredak XX vijeka; l Široko definisanje pojma ljudskih prava i sloboda usmjereno je na pokušaj njihovog masovnijeg 3 prihvatanja;

Istorijat nastanka ljudskih prava * Engleska – 1215 – “Magna Carta Libertatum” (zaštita od Kralja) * Engleska – 1676 – “Habeas – Corpus – Akte” (zaštita od bezrazložnog hapšenja) * USA – 1776 – “Virginia Bill of Rights” * Francuska – 1789 – “Povelja o ljudskih i građanskim pravima) 4

“Virginia Bill of Rights” v Pravo na život, slobodu i privatno vlasništvo; v Sloboda okupljanja i sloboda štampe; v Sloboda kretanja i pravo na peticiju; v Pravo na pravnu zaštitu; 5

Deklaracije i Konvencije UN l Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima – 1946. l Međunarodna konvencija o ekonomskim, društvenim i kulturnim pravima – 1966. l Međunarodna konvencija o građanskim i političkim pravima – 1966. 6

Propratna akta UN l Konvencija o sprječavanju i kažnjavanju genocida, 1951. l Konvencija protiv mučenja, 1984. l Konvencija o eliminisanju svih oblika rasne diskriminacije, 1969. l Konvencija o eliminisanju svih oblika diskriminacije žena, 1981. l Rimski statut Međunarodnog krivičnog suda, 2002. 7

Regionalni dokumenti v Međunarodna povelja o ljudskim pravima; v Američka konvencija o ljudskim pravima; v Afrička povelja o ljudskim pravima; v Evropska konvencija o ljudskim pravima; 8

Klasifikacija ljudskih prava v v v GRAĐANSKA POLITIČKA DRUŠTVENA EKONOMSKA KULTURNA 9

Građanska i politička prava t t t t t pravo na život; sloboda od mučenja; sloboda od prinudnog rada; sloboda od proizvoljnog hapšenja; pravo na fer suđenje; sloboda mišljenja, savjesti, vjere ili ubjeđenja; pravo na privatnost; sloboda govora i udruživanja; pravo na učestvovanje u javnim poslovima; 10

Ekonomska, socijal. i kulturna prava l l l l pravo na hranu i zdravlje; pravo na odgovarajući životni standard; pravo na jednaku platu za jednaki rad; pravo na socijalnu sigurnost, rad, štrajk; pravo na stanovanje; pravo na obrazovanje; pravo na učešće u kulturnom životu; 11

Opšti princip važeći za sva prava v Ljudi ne treba da budu diskriminisani po osnovu pola, rase, vjere ili uvjerenja. 12

Specifičnosti u primjeni ljudskih prava Ø u nekim državama trebaju snažnu podršku Ø u nekim državama se podrazumijevaju Ø u nekim državama se proizvoljno tumače Ø nejednako se radi na njihovoj implementaciji i usklađivanju nacionalnog zakonodavstva sa njima 13

Univerzalnost ljudskih prava Međunarodni standardi odnose se na opšte ljudske potrebe i mogućnosti, pa važe za pojedince u cijelom svijetu. Međunarodni zakon o ljudskim pravima prije svega priznaje osnovni nivo ljudskih prava za sva ljudska bića, ali mimo toga prihvata i odobrava pravo svih kultura da rastu i da se razvijaju. 14

Funkcije zaštite Osim zaštite osnovnih ljudskih prava, međunarodne konvencije imaju za cilj i zaštitu ljudskih grupa i naroda koji su ugroženi 15

Neselektivnost standarda Države često previđaju nepoštovanje ljudskih prava kod svojih saveznika, a osuđuju isto to kod svojih protivnika. 16

Bečka konferencija, 1993. Sva ljudska prava su univerzalna, nedjeljiva, zavisna jedna od drugih i međusobno povezana. Međunarodna zajednica mora ih tretirati globalno, na fer i jednak način, ravnopravno i naglašavajući iste stvari. 17

Princip nemješanja u unutrašnje poslove drugih država, zapisan je u Povelji UN. Međutim, snaženje međunarodnog pokreta za ljudska prava dovelo je do danas prihvaćenog načela: način na koji se jedna zemlja ophodi prema svojim građanima je svtar svih, i kritika spolja, od strane drugih vlada i nevladinih organizacija, ne predstavlja mješanje u unutrašnje poslove te zemlje. 18

Drzave koje ne krše ljudska prava v Holandija; v Norveška; v Danska; v Švedska; v Island; v Kostarika. 19

Odnos ljudskih prava i demokratije je odnos “međuzavisnosti sa uzajamnim podsticanjem”. Poštovanje ljudskih prava i sloboda nužan je uslov da bi demokratija uopšte pravilno funkcionisala. Demokratsko društvo brani slobodu i fizički integritet pojedinca. 20

Demokratska vladavina kao ljudsko pravo Međunarodna konvencija o građanskim i političkim pravima zahtjeva od država da garantuju pravo i mogućnost svakog građanina da “učestvuje u upravljanju javnim poslovima, direktno ili indirektno preko izabranih predstavnika, da bira i da biva izabran. . . ” 21

Sloboda mišljenja, savjesti, izražavanja i medija svaki pojedinac je slobodan da misli šta god hoće i da drži do svojih ideja; v pojedinac ima slobodu da se sa drugima udružuje na osnovu vjere ili uvjerenja; v pojedinac ima pravo slobode govora, te da dobije informacije preko medija bez ograničenja; v otvorenost vlade pojačava se načelom slobode informacija; v 22

Ograničavanje ljudskih prava Međunarodni standardi dozvoljavaju ograničavanje pojedinih prava na osnovu određenih razloga, kao što su javni red, javni moral, nacionalna bezbjednost i prava dr. ljudi. Ograničavanje ljudskih prava mora biti zakonski formulisano, izvedeno iz legitimnog cilja, nedvosmisleno dozvoljeno međunarod. standardima i nužno u cilju očuvanja demokratskog uređenja, “života nacije” i odbrane od nasilja i terorizma; 23

Neprikosnovena prava Prava koja se NIKAKO ne smiju suspendovati su: 1. pravo na život; 2. pravo na slobodu mišljenja i savjesti; 3. pravo na slobodu od mučenja. Ovo su apsolutna prava i slobode! 24