Praca z rodzin z problemem uzalenienia od alkoholu

Praca z rodziną z problemem uzależnienia od alkoholu Mgr Anna Chańko-Kraszewska Zakład Twórczej Resocjalizacji, Uniwersytet w Białymstoku

Dawno, dawno temu gdzieś na świecie…

Alkohol

Alkohol etylowy, zawarty we wszystkich napojach alkoholowych jest substancją psychoaktywną mająca zdolność szybkiego przenikania do układu nerwowego i wywoływanie zmian, których rodzaj i nasilenie są związane z poziomem stężenia alkoholu we krwi.

Alkohol jest substancją tłumiącą (działającą depresyjnie), a odczuwane pobudzenie po spożyciu alkoholu jest przejściowe i związane z hamowaniem mechanizmów kontrolujących, co skutkuje zaburzeniem krytycyzmu i samokontroli oraz gwałtownymi wahaniami nastroju. Alkohol jest substancją toksyczną, mającą silny, szkodliwy wpływ na niemal wszystkie tkanki i narządy.

Do maksymalnego stężenia alkoholu we krwi dochodzi po upływie około 1 - 1, 5 godziny od chwili jego spożycia. Proces metabolizowania alkoholu przebiega wolniej niż proces jego wchłaniania. Alkohol rozkładany jest w organizmie przede wszystkim w wątrobie ze średnią szybkością ok. 0, 15 promila na godzinę. Nie ma skutecznych sposobów na radykalne przyspieszenie tego procesu!!!!

Szkody zdrowotne spowodowane nadużywaniem alkoholu • Psychiczne: - „bezpieczne używanie” (M – 2 -4 p. s. z przerwą co najmniej 2 dni, K – 2 p. s. z przerwą co najmniej 2 dni), - nadużywanie alkoholu - picie ryzykowne - picie szkodliwe (2/6 lub 2/7 + czynnik biologiczny= objaw 6) - uzależnienie od alkoholu • Somatyczne

Somatyczne szkody zdrowotne spowodowane alkoholem Przewód pokarmowy Trzustka Wątroba Układ: krążenia, krwiotwórczy, nerwowy, oddechowy, odpornościowy, moczowy, wydzielania wewnętrznego. • Wpływ alkoholu na infekcje przenoszone drogą płciową • Alkohol a nowotwory • Skóra • •

Somatyczne szkody zdrowotne spowodowane alkoholem • Wątroba: alkoholowe stłuszczenie, zapalenie, marskość, rak, encefalopatia (wysoki poziom bilirubiny) • Trzustka: przewlekłe alkoholowe zapalanie trzustki • Układ krążenia: nadciśnienie tętnicze, krwotoczne udary mózgu, kardiomiopatia (choroba mięśnia sercowego – dysfunkcja serca), zaburzenia rytmu, choroba wieńcowa, niewydolność krążenia.

Somatyczne szkody zdrowotne spowodowane alkoholem • Układ krwiotwórczy: zaburzenia układu erytrocytarnego • Układ oddechowy: infekcje dróg oddechowych, nowotwory jamy ustnej i nosogardzieli, gruźlica (częsta choroba terapeutów) • Układ moczowy: ostra niewydolność nerek, dna moczanowa (artretyzm).

Somatyczne szkody zdrowotne spowodowane alkoholem • Układ wydzielania wewnętrznego: niepłodność u M, zmniejszenie płodności u K, cykle bezowulacyjne, wzrost ryzyka poronienia, zaostrzenie napięcia przedmiesiączkowego, zanik jajników i maskulinizacja, hormony tarczycy i kory nadnerczy, hipogonadyzm.

Somatyczne szkody zdrowotne spowodowane alkoholem • Skóra: nieprzestrzeganie higieny, odmrożenia, pajączkowate rozszerzenia naczyń na skórze, rozszerzenia naczyń (nos, policzki, obrzęk powiek), samouszkodzenia, łojotokowe zapalenie skóry i łuszczyca, polineuropatia alkoholowa (obwodowe uszkodzenie układu nerwowego). • Alkohol a nowotwory: rak jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, wątroby, odbytnicy. • Układ odpornościowy: AIDS, WZW, gruźlica, zapalenie płuc.

Somatyczne szkody zdrowotne spowodowane alkoholem KORKOCIĄG

Co TY wiesz o ALKOHOLU? Szklanka 200 ml piwa o mocy 5% = Lampka 100 ml wina o mocy 10 % ok. 10 gramów czystego alkoholu etylowego (porcja standardowa) Kieliszek 25 ml wódki o mocy 40 % alkoholu

Jak sprawdzić czy picie jest bezpieczne? • Limity picia o niskim (rekomendacja WHO) ryzyku szkód • Kontrola stężenia alkoholu we krwi – powyżej stężenia 0. 6 promila skutki spożycia alkoholu są już wyraźnie negatywne • Test przesiewowy AUDIT (WHO)

Uzależnienie od alkoholu DIAGNOZA NOZOLOGICZNA

Diagnoza uzależnienia Uzależnienie od alkoholu może zdiagnozować specjalista lub lekarz psychiatra z przychodni odwykowej. (diagnoza nozologiczna). Członkowie rodziny nie mogą stawiać diagnozy osobie uzależnionej, jednak warto, aby wiedzieli, kiedy należy poszukać porady specjalisty.

Co to jest diagnoza nozologiczna? • Diagnoza nozologiczna zajmuje się opisem stanów chorobowych i ich klasyfikacją w oparciu o jednoznaczne standardowe kryteria (ICD – 10). Jest podstawowym warunkiem udzielania świadczeń w lecznictwie odwykowym wobec NFZ. • ICD – 10 to Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. • Klasyfikacja jest sposobem widzenia świata i jego opisu w określonym punkcie czasu, np. uzależnienie od alkoholu, jako problem moralny do I poł. XX wieku; uzależnienie jako choroba - II połowa XX wieku – przebieg nieodwracalny, AA; uzależnienie jako zaburzenie zachowania, I połowa XXI wieku – przebieg niekoniecznie nieodwracalny.

UZALEŻNIENIE Uzależnienie określa się jako „psychiczny, a czasem również fizyczny stan spowodowany przez interakcję żywego organizmu z substancją chemiczną, charakteryzujący się specyficznymi reakcjami, które zawsze obejmują wewnętrzny przymus (compulsion) do zażywania tej substancji, w sposób ciągły lub okresowy, w celu doświadczania efektów psychicznych, a czasem w celu unikania przykrości wynikających z braku tej substancji - tolerancja na te substancje może, ale nie musi występować w obrębie tego stanu”.

ZESPÓŁ UZALEŻNIENIA • Zespół zmian somatycznych, psychicznych, duchowych i socjalnych, powstały w wyniku systematycznego, destrukcyjnego działania środka psychoaktywnego na organizm ludzki. Traktowane jest jako choroba niezawiniona, przewlekła, postępująca i śmiertelna. • Przyjęcie substancji nawet po bardzo długim okresie abstynencji może wyzwalać zjawisko gwałtownego nawrotu innych objawów zespołu, znacznie szybciej niż pojawienie się uzależnienia u osób poprzednio uzależnionych.

ZESPÓŁ UZALEŻNIENIA • Kompleks zjawisk fizjologicznych, behawioralnych i poznawczych, wśród których przyjmowanie substancji lub grupy substancji dominuje nad innymi zachowaniami, które miały poprzednio dla pacjenta większą wartość. Głównym objawem zespołu uzależnienia jest pragnienie przyjmowania substancji psychoaktywnej.

FAZY ROZWOJU ALKOHOLIZMU WG JELLINKA • • WSTĘPNA (przedalkoholiczna, objawowa) OSTRZEGAWCZA (zwiastunowa) KRYTYCZNA (ostra, krzyżowa) PRZEWLEKŁA RYSUNEK – LATA 40 XX wieku

TYPOLOGIA ALKOHOLIZMU WG JELLINKA • • • Alkoholizm typu Alfa Alkoholizm typu Beta Alkoholizm typu Gamma Alkoholizm typu Delta Alkoholizm typu Epsilon

INNE TYPOLOGIE ALKOHOLIZMU • - Typologia wg Zuckera Typ antyspołeczny Typ kumulowany Typ nastrojowy Typ rozwojowy

INNE TYPOLOGIE ALKOHOLIZMU • - Typologia wg Lesha Typ I – „właściwy” (pierwotny) Typ II – „neurotyczny” (lękowy) Typ III – „psychotyczny” (psychiatryczny) Typ IV – „organiczny pierwotnie”

INNE TYPOLOGIE ALKOHOLIZMU • Typologia wg Cloningera - Typ I – uwarunkowany środowiskowo - Typ II – głównie związany z płcią męską • Typologia wg Babora - Typ A – „późne uzależnienie” - Typ. B – „wczesne uzależnienie”

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH I ZACHOWANIA SPOWODOWANYCH UŻYWANIEM ALKOHOLU WG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA , KLASYFIKACJA ICD-10 • F 10. 2 Zespół uzależnienia • ICD-10 (klasyfikacja europejska -3 z 6), DSM-IV (Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne - 3 z 7) • Występowanie co najmniej trzech z poniższej listy objawów, przez jakiś czas w ciągu ostatniego roku lub utrzymywanie się ich w przeszłości przez okres jednego miesiąca.

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH IZ ACHOWANIA SPOWODOWANYCH UŻYWANIEM ALKOHOLU WG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA , KLASYFIKACJA ICD-10 1. Silne pragnienie (głód) lub poczucie przymusu picia alkoholu. 2. Subiektywne przekonanie o mniejszej możliwości kontrolowania zachowań związanych z piciem alkoholu, tj. trudności w: • powstrzymywaniu się od picia, • kontrolowaniu ilości wypijanego alkoholu, • kontrolowaniu długości picia („ciągu”). 3. Obecność fizjologicznych objawów zespołu odstawienia (abstynencyjnego) występujących po przerwaniu lub zmniejszeniu ilości wypijanego alkoholu, albo picie alkoholu ze świadomością, że objawy odstawienia ulegną złagodzeniu.

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH IZ ACHOWANIA SPOWODOWANYCH UŻYWANIEM ALKOHOLU WG ŚWIATOWEJ ORGANIZACJI ZDROWIA , KLASYFIKACJA ICD-10 3. Wzrost tolerancji na alkohol. 4. Postępujące zaniedbywanie alternatywnych źródeł przyjemności lub dotychczasowych zainteresowań na rzecz zdobywania alkoholu, picia, odwracania następstw picia. 5. Picie alkoholu pomimo szkodliwych następstw, o których wiadomo, że mają związek z piciem alkoholu.

Problemy z piciem zwiastują następujące sygnały • picie codziennie lub regularnie kilka razy w tygodniu, zwłaszcza gdy zwiększa się ilość spożywanego alkoholu; • spożywanie alkoholu staje się nawykiem czy rytuałem, picie występuje zawsze w tych samych okolicznościach, np. co wieczór przed telewizorem dwóch-trzech piw; • powtarzające się incydenty upijania się; • stosowanie „klina”, czyli „leczenie” alkoholem złego samopoczucia następnego dnia po piciu; • zaniki pamięci, tzw. „urwane filmy”, np. wieczorem pod wpływem alkoholu osoba pijąca coś mówiła, robiła, następnego dnia kompletnie tego nie pamiętała; • zaniedbywanie obowiązków z powodu picia; • reagowanie złością, gdy bliscy próbują rozmawiać o konieczności ograniczenia picia; • szukanie pretekstów picia; • podejmowanie prób kontroli picia; • obietnice abstynencji, które są regularnie łamane; • chowanie alkoholu, zabezpieczanie sobie zapasów; • kłamstwa w sprawie ilości wypitego alkoholu; • planowanie imprez towarzyskich, spotkań, wakacji pod kątem możliwości picia; • picie w samotności; • łamanie zasad i norm przyjętych w środowisku z powodu picia alkoholu; • spożywanie alkoholu mimo narastających negatywnych konsekwencji picia.

Ptaszek kiwi i je g o wędrów ka • Jaki proces ukazany jest na tym filmie? • Jaki jest ptaszek kiwi? • Jakie uczucia i emocje towarzyszyły mi podczas oglądania filmu?

Z forum internetowego… Nasze mózgi mają pewien defekt – łatwo się uzależniają. Ten mechanizm jest w nich bardzo głęboko zakorzeniony i wiąże się z ewolucyjnie wykształconym układem nagrody, który ma za zadanie motywować nas do podejmowania działań sprzyjających rozprzestrzenianiu swoich genów. Problem polega na tym, że ten mechanizm ulega czasami wypaczeniu. Normalnie robimy coś korzystnego i otrzymujemy za to nagrodę. Jedna z najpopularniejszych teorii tłumaczących mechanizm uzależnienia została wysunięta przez prof. Gaetano Di Chiarę. Mówi ona o tym, że nagroda dzieli się na dwie fazy – fazę pierwszą aktywnego poszukiwania i oczekiwania przyjemności i fazę drugą pasywnego zaspokojenia. Są jednak substancje i sytuacje, które wypaczają ten mechanizm. Faza druga może podlegać habituacji czyli osłabieniu przez przyzwyczajenie. Natomiast faza pierwsza zawsze pozostaje równie atrakcyjna. W przypadku alkoholu mózg dość szybko obojętnieje na fazę drugą i „jazda” po alkoholu jest coraz słabsza i mniej atrakcyjna. Natomiast poszukiwanie i oczekiwania pozostają równie mocne. Działa to również w przypadku uzależnienia od hazardu, seksu czy internetu. Ten defekt dobrze pokazuje, że mózg nie jest ani efektem doskonałego projektu ani procesu, który prowadzi do powstawania idealnych struktur.

Koncepcje powstawania uzależnienia

Myślenie o uzależnieniu a postępowanie wobec osoby pijącej • Model moralny → wyznanie grzechów, odpokutowanie, uznanie zła wynikającego z picia, piętnowanie moralne; • Powściągliwość → ćwiczenie silnej woli; • Model duchowy → nawrócenie, modlitwa, łaska; • Model konstytucjonalny → determinizm, niewiele można zrobić; • Model edukacyjny → uczymy (intelekt) jak nie pić;

Myślenie o uzależnieniu a postępowanie wobec osoby pijącej cd. • Model charakterologiczny → zmieniamy cechy charakteru; • Teoria warunkowania klasycznego → wzmocnienia, terapia awersyjna; • Model teorii uczenia społecznego → wzorce i przekonania; • Model społeczno – kulturowy → eksploracja kontekstu społecznego; • Model biologicznego ryzyka → genetyka; • Model systemu rodzinnego → praca nad wzorcami osobistymi.

Badania Elvina Mortona Jelinka W 1960 amerykański lekarz czeskiego pochodzenia Elvin Morton Jellinek opublikował pracę pt. Koncepcja alkoholizmu jako choroby. E. M. Jellinek pierwszy przedstawił, w jaki sposób dochodzi do powstawania i pogłębiania się uzależnienia od alkoholu, podzielił proces powstawania choroby na fazy. Autor wyróżnia następujące stadia choroby alkoholowej: faza wstępna prealkoholowa, faza ostrzegawcza, faza krytyczna, faza przewlekła. Autor podkreślał, iż zatrzymanie choroby jest możliwe na każdym etapie i w każdej fazie.

Wspólnota Anonimowych Alkoholików (AA) • Miejscem założenia AA były Stany Zjednoczone. Inicjatorem był makler giełdowy Bill W. (William Griffith Wilson). Drugim współzałożycielem był dr Bob (Robert Holbrook Smith). Jego pierwszy dzień nieprzerwanej trzeźwości 10 czerwca 1935 uważa się za symboliczną datę narodzin ruchu. • Swoje korzenie organizacyjne ruch miał w Grupach Oksfordzkich. Po odłączeniu się od nich ok. 1938, gdy spotykały się już 3 (jeszcze bezimienne) grupy, ich uczestnicy zdecydowali się spisać swoje doświadczenia. W 1939 roku ukazała się książka "Anonimowi Alkoholicy" i od jej tytułu wziął swoją nazwę cały ruch. • W 1940 powstaje pierwsze biuro do obsługi ruchu. Publikacje artykułów w prasie i życzliwy stosunek wielu lekarzy sprawiły, że na początku lat 40. ruch zaczął się szybko rozwijać.

Preambuła AA • Anonimowi Alkoholicy są wspólnotą mężczyzn i kobiet, którzy dzielą się nawzajem doświadczeniem, siłą i nadzieją, aby rozwiązywać swój wspólny problem i pomagać innym w wyzdrowieniu z alkoholizmu. • Jedynym warunkiem uczestnictwa we wspólnocie jest chęć zaprzestania picia. Nie ma w AA żadnych składek ani opłat, jesteśmy samowystarczalni poprzez własne dobrowolne datki. • Wspólnota AA nie jest związana z żadną sektą, wyznaniem, działalnością polityczną, organizacją lub instytucją, nie angażuje się w żadne publiczne polemiki, nie popiera ani nie zwalcza żadnych poglądów. • Naszym podstawowym celem jest trwać w trzeźwości i pomagać innym alkoholikom w jej osiągnięciu

Anonimowi Alkoholicy 12 Kroków 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Przyznaliśmy, że jesteśmy bezsilni wobec alkoholu, że przestaliśmy kierować własnym życiem. Uwierzyliśmy, że siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowie. Postanowiliśmy powierzyć naszą wolę i nasze życie opiece Boga, jakkolwiek Go pojmujemy. Zrobiliśmy gruntowny i odważny obrachunek moralny. Wyznaliśmy Bogu, sobie i drugiemu człowiekowi istotę naszych błędów. Staliśmy się całkowicie gotowi, aby Bóg uwolnił nas od wszystkich wad charakteru. Zwróciliśmy się do Niego w pokorze, aby usunął nasze braki. Zrobiliśmy listę osób, które skrzywdziliśmy i staliśmy się gotowi zadośćuczynić im wszystkim. Zadośćuczyniliśmy osobiście wszystkim, wobec których było to możliwe, z wyjątkiem tych przypadków, gdy zraniłoby to ich lub innych. 10. Prowadziliśmy nadal obrachunek moralny, z miejsca przyznając się do popełnianych błędów. 11. Dążyliśmy poprzez modlitwę i medytację do coraz doskonalszej więzi z Bogiem, jakkolwiek Go pojmujemy, prosząc jedynie o poznanie Jego woli wobec nas oraz o siłę do jej spełnienia. 12. Przebudzeni duchowo w rezultacie tych kroków, staraliśmy się nieść posłanie innym alkoholikom i stosować te zasady we wszystkich naszych poczynaniach

Anonimowi Alkoholicy 12 Tradycji 1. Nasze wspólne dobro powinno być najważniejsze; wyzdrowienie każdego z nas zależy bowiem od jedności anonimowych alkoholików. 2. Jedynym i najwyższym autorytetem w naszej wspólnocie jest miłujący Bóg, jakkolwiek może się On wyrażać w sumieniu każdej grupy. Nasi przewodnicy są tylko zaufanymi sługami, oni nami nie rządzą. 3. Jedynym warunkiem przynależności do AA jest pragnienie zaprzestania picia. 4. Każda grupa jest niezależna we wszystkich sprawach, z wyjątkiem tych, które dotyczą innych grup lub AA jako całości. 5. Każda grupa ma jeden główny cel: nieść posłanie alkoholikowi, który wciąż jeszcze cierpi. 6. Grupa AA nie powinna popierać, finansować ani użyczać nazwy AA żadnym pokrewnym ośrodkom ani jakimkolwiek przedsięwzięciom, ażeby problemy finansowe, majątkowe lub sprawy ambicjonalne nie odrywały nas od głównego celu.

Anonimowi Alkoholicy 12 Tradycji 7. Każda grupa powinna być samowystarczalna i nie powinna przyjmować dotacji z zewnątrz. 8. Działalność we wspólnocie powinna na zawsze pozostać honorowa, dopuszcza się jednak zatrudnianie niezbędnych pracowników w służbach AA. 9. Anonimowi Alkoholicy nigdy nie powinni stać się organizacją; dopuszcza się jednak tworzenie służb i komisji bezpośrednio odpowiedzialnych wobec tych, którym służą. 10. Anonimowi Alkoholicy nie zajmują stanowiska wobec problemów spoza ich wspólnoty, ażeby imię AA nie zostało nigdy uwikłane w publiczne polemiki. 11. Nasze oddziaływanie na zewnątrz opiera się na przyciąganiu, a nie na reklamowaniu, musimy zawsze zachowywać osobistą anonimowość wobec prasy, radia i filmu. 12. Anonimowość stanowi duchową podstawę wszystkich naszych tradycji przypominając nam zawsze o pierwszeństwie zasad przed osobistymi ambicjami itp.

Model Minnesota • • • Metoda powstała z inicjatywy dwóch specjalistów - psychologa i psychiatry. Wstępne założenia modelu polegały na połączeniu doświadczeń profesjonalistów oraz alkoholików trzeźwiejących przy pomocy Wspólnoty AA, zindywidualizowanym podejściu do leczenia, z aktywnym udziałem rodziny pacjenta, realizowanym w warunkach intensywnego (7 dni w tygodniu), stacjonarnego 28 -dniowego programu. Pierwszy ośrodek realizujący ten model utworzony został przez niedochodową organizację – „Hazelden Foundation”. Stopniowo powstawały podobne ośrodki w innych stanach AP i uzyskiwały akredytację medycznych instytucji ubezpieczeniowych. Z czasem pomoc terapeutyczną rozszerzono na inne uzależnienia, a osoby przeszkolone w Hazelden, zaczęły tworzyć podobne ośrodki na terenie Europy. W Polsce, elementy tego modelu zastosowane zostały po raz pierwszy w połowie lat 80. w kierowanym przez dr n. med. Bohdana T. Woronowicza Oddziale Odwykowym Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie (dzisiejszym Ośrodku Terapii Uzależnień). Obecnie wiele ośrodków wykorzystuje niektóre elementy tego modelu, ale klasycznej wersji nie udało się dotąd

Model Minnesota cd. • • traktowanie alkoholizmu jako choroby znacząco różniącej się od innych zaburzeń czy chorób psychicznych, a jednocześnie pierwotnej (nie jest to bowiem przejaw innych zaburzeń, po których rozwiązaniu alkoholizm przestanie istnieć, jak również nie wynika on z jakiejkolwiek innej choroby, bo sam w sobie jest chorobą) traktowanie alkoholizmu jako choroby przewlekle postępującej, śmiertelnej i co istotne - niezawinionej, na której powstanie złożyło się wiele różnych czynników (polietiologia) traktowanie z należytym szacunkiem i zrozumieniem osób, które cierpią na tę chorobę oraz szanowanie ich osobistej godności przekonanie, że wstępna motywacja nie decyduje o przebiegu i wynikach leczenia dążenie do umożliwienia osobie uzależnionej identyfikacji z objawami choroby, co może wywołać u niej potrzebę dokonania zmian w swoim życiu uznawanie, że jednym z najważniejszych objawów choroby jest zaprzeczanie (często słyszy się, że alkoholizm to choroba zaprzeczeń i nawrotów), przy czym istnieniu choroby zaprzecza również najbliższe otoczenie chorego stawianie jako cel długofalowy dożywotniej abstynencji od wszelkich substancji psychoaktywnych

Model Minnesota cd • systemowe podejście do choroby uwzględniające jednocześnie aktywny udział w procesie terapeutycznym osób najbliższych • maksymalne wykorzystanie potencjału wielodyscyplinarnego zespołu terapeutów, w którym istotną rolę odgrywają odpowiednio przeszkoleni specjaliści wywodzący się spośród alkoholików trzeźwiejących w oparciu o program AA (ich zatrudnianie rozpoczęto w Ośrodku Hazelden w 1954 roku) • prowadzenie terapii poprzez małe grupy, w których każdy pacjent traktowany jest jednak indywidualnie, ma bowiem ustaloną swoją indywidualną drogę wychodzenia z choroby oraz własne sposoby zarówno unikania powrotu do picia jak i zapobiegania nawrotowi choroby • wykorzystywanie w terapii Programu 12 kroków oraz systematyczny udział w spotkaniach Wspólnoty Anonimowych Alkoholików.

Inne wybrane koncepcje terapii uzależnień • Modele terapii uzależnienia oparte na teorii uczenia - 1985 • Trening umiejętności zaradczych Montiego – 1994 • Teoria uczenia społecznego Alberta Bandury – 1977 • Behawioralno-poznawcza koncepcja zapobiegania nawrotom picia – model Marlatta Gordona, strategia poznawczego przeprogramowania (reframing) • Koncepcja uzależnienia w ujęciu psychologii Ja – self psychology – 1977 • Strukturalno-strategiczna psychoterapia uzależnienia – lata 90 te

Strategiczno-strukturalna terapia uzależnienia Jerzego Mellibrudy CELE: • zwiększenie zdolności do trwałego utrzymywania abstynencji, • zwiększenie zdolności do rozwiązywania problemów osobistych, • zwiększenie zdolności do prowadzenia zdrowego i konstruktywnego sposobu życia, • usuwanie zaburzeń somatycznych i psychicznych.

Strategiczno-strukturalna terapia uzależnienia Jerzego Mellibrudy FORMY: • diagnozowanie i leczenie zaburzeń somatycznych i psychicznych • psychoterapia uzależnienia • praca informacyjno-edukacyjna z rodziną • programy i środowiska samopomocowe • konsultacje i poradnictwo przygotowujące do terapii • wsparcie socjalno-bytowe • interwencje społeczno-instytucjonalne.

Strategiczno-strukturalna terapia uzależnienia Jerzego Mellibrudy STRATEGIE SŁUŻĄCE: • ABSTYNENCJI (nie piję, bo się leczę, zamiast pić, idę na terapię), • UCZESTNICTWU (podstawowym warunkiem do uzyskania pomocy i uratowania siebie jest obecność na zajęciach, usprawiedliwianie nieobecności nie ma żadnego znaczenia, jak kogoś nie ma na zajęciach, to terapia nie działa), • PRACY NAD SOBĄ (nie istnieją żadne cudowne sposoby na uleczenie z tej choroby, konieczna jest osobista praca nad zrozumieniem tego, co ktoś czuje, myśli i jak postępuje oraz nad zmianą tego w sobie, co jest dla niego szkodliwe), • PRZYJMOWANIU I DAWANIU POMOCY (sam się nie uratuję, potrzebuję od innych pomocy, korzystanie z pomocy innych, gdy się jej potrzebuje, jest przejawem mądrości, a nie poniżenia, mogę także pomagać innym, a pomagając innym - pomagam sobie).

Strategiczno-strukturalna terapia uzależnienia Jerzego Mellibrudy ETAPY: 1. Etap rozpoczynania procesu zdrowienia • nawiązanie wstępnego kontaktu • rozpoznanie problemów życiowych i ich związku z piciem • wzbudzenie motywacji do zmiany i leczenia 2. Etap pracy nad uznaniem własnego uzależnienia i powstrzymywaniem się od picia • zrozumienie uzależnienia i zasad terapii • rozpoznanie własnego uzależnienia i bezsilności wobec alkoholu • wspieranie wczesnej abstynencji • zmiana tożsamości alkoholowej pacjenta

Strategiczno-strukturalna terapia uzależnienia Jerzego Mellibrudy ETAPY: 3. Etap pracy nad rozbrajaniem mechanizmów uzależnienia i zapobieganiem nawrotom • zmiana mechanizmu nałogowej regulacji emocji • zmiana mechanizmu iluzji i zaprzeczania • zmiana mechanizmu rozpraszania i rozdwajania JA 4. Etap pracy nad zmianą zachowań i sytuacji społecznych pacjenta • wycofywanie się z sytuacji wysokiego ryzyka • naprawianie szkód spowodowanych przez picie • uczenie się umiejętności zapobiegania nawrotom

Strategiczno-strukturalna terapia uzależnienia Jerzego Mellibrudy ETAPY: 5. Etap pracy nad rozwiązywaniem problemów osobistych • rozwijanie umiejętności intrapersonalnych • rozwijanie umiejętności interpersonalnych • rozwijanie umiejętności zadaniowych 6. Etap pracy nad rozwiązywaniem problemów osobistych • naprawianie szkód spowodowanych przez picie • zmiana tendencji autodestrukcyjnych • zmiana destrukcyjnych form relacji z otoczeniem • budowanie pozytywnej wizji własnej osoby i życia

Strukturalizacja pracy psychoterapeutycznej Instrumentalne oddziaływania poznawcze • Istotnym elementem programu terapii jest zorganizowany system oddziaływań edukacyjnych dostarczających wiedzy o sprawach ważnych dla procesu terapii. • Oddziaływania te mogą być prowadzone w postaci mikroedukacji czyli krótkich wykładów, indywidualnych lektur, nagrań audiowizualnych, plakatów i ćwiczeń. Wiedzę, którą uzyskuje, pacjent powinien na bieżąco odnosić do samego siebie i do swojego życia. Wiedza ta ma charakter instrumentalny tzn. powinna przyczyniać się do zmiany myślenia i postępowania pacjenta. Przekazywanie jej różni się więc od tradycyjnych form kształcenia i powinno być podporządkowane założonym celom. Może to więc być wiedza fragmentaryczna, intencjonalnie wyselekcjonowana i wielokrotnie powtarzana i wzmacniana. Ponieważ powinna inspirować i ukierunkowywać proces zmiany musi stanowić integralną część procesu terapii i nie powinna być przekazywana w formach oddzielonych od pozostałych zajęć.

Strukturalizacja c. d. Autoanaliza zdarzeń, osobistych schematów postępowania i myślenia • W programie terapii powinno być wiele specjalnie zaplanowanych okazji do autoanalizy konkretnych elementów własnego życia. Powinny one dostarczać pacjentowi materiału do lepszego poznawania swojego sposobu życia i sposobu myślenia oraz do ćwiczenia umiejętności rozpoznawania takich zjawisk, które będą zagrażać jego abstynencji. Wymaga to najczęściej używania ustrukturalizowanych kwestionariuszy tematycznych. Wypełniając je, pacjent buduje nowy i uporządkowany obraz własnej osoby i sposobu życia - typowym przykładem jest praca przy pomocy tzw. Przewodnika Samopoznania.

Strukturalizacja c. d. Dostarczanie przykładów i wzorów postępowania • Częścią programu terapii uzależnienia powinno być wykorzystywanie jednej z najbardziej skutecznych metod uczenia społecznego, jaką jest tzw. modelowanie. • Podstawowym rodzajem treści, które powinny docierać tą drogą do pacjentów, są wzory konstruktywnego postępowania służącego trzeźwemu życiu. Można to osiągnąć różnymi sposobami. Bardzo dobrze służy temu udział w realizacji programu osób, które same kiedyś borykały się z podobnymi problemami, ale odniosły sukces w prowadzeniu trzeźwego życia. Mogą to również być materiały opisujące sposób życia i doświadczenia takich osób. Ważne jest również dzielenie się z innymi pacjentami treścią doświadczeń i myśli związanych z autoanalizą w czasie terapii.

Strukturalizacja c. d. Ćwiczenie umiejętności • Dla utrwalania abstynencji i budowania nowego sposobu życia bez alkoholu potrzebne są nie tylko konstruktywne doświadczenia emocjonalne i lepsze zrozumienie siebie, ale wdrażanie i utrwalanie bardziej konstruktywnych wzorów zachowania i myślenia, czyli umiejętności. Wymaga to okazji do ćwiczenia tych wzorów i sprawdzania ich użyteczności. Służą temu zarówno drobne, czasem doraźnie improwizowane ćwiczenia dostosowane do konkretnych umiejętności, jak i systematycznie zorganizowane procedury, jak np. Trening Zapobiegania Nawrotom Picia, Trening Asertywności, Trening Interpersonalny, itd.

Strukturalizacja c. d. Wpływ interpersonalny - indywidualny i grupowy • W terapii uzależnień ważną rolę odgrywają bezpośrednie oddziaływania interpersonalne dokonujące się pomiędzy wszystkimi uczestnikami sytuacji terapeutycznych, a w szczególności bezpośrednie konfrontowanie pacjenta z realiami jego zachowań i sytuacji, w których się znajduje. • Jasne konstruowanie zadań i reguł postępowania w środowisku terapeutycznym, uczciwe nazywanie sytuacji i zachowań oraz konsekwentne reagowanie w ramach ustalonego systemu norm i ocen - wszystkie te elementy wpływu społecznego pomagają w demontowaniu mechanizmów uzależnienia i w budowaniu bardziej konstruktywnych form funkcjonowania.

Osobisty plan terapii pacjenta - OPT • Określenie podstawowych problemów pacjenta w trakcie postępowania diagnostycznego. • Wskazanie celów, których osiąganie przyczyni się do rozwiązywania tych problemów. • Określanie szczegółowych zadań dla pacjenta, których wykonywanie będzie zbliżać do celu. • Przygotowanie sytuacji, materiałów i wszystkiego, co będzie potrzebne do realizacji zadań. • Wprowadzenie poprawek i uzupełnień do osobistego planu w trakcie jego realizacji. • Towarzyszenie pacjentowi w realizacji planu oraz prowadzenie oddziaływań rozwijających i pogłębiających pracę własną pacjenta.

Nowe kierunki i wątpliwości • Farmakoterapia • Programy redukcji szkód • Programy kontrolowania picia i picia pod kontrolą • „Nietypowi” pacjenci – organiczni, pijący szkodliwie i ryzykownie, wysokofunkcjonujący, ze specyficznym modelem picia… • Nowe badania – nowe modele uzależnienia • …

28 da ys … OPIS: Sylwetka uzależnionej Gwen Cummings (funkcjonowanie bio-psycho-społeczne) i jej proces terapeutyczny

Powstawanie uzależnienia

Po co ludzie piją alkohol? • • • Poprawa nastroju Rozluźnienie Wpływ na relacje interpersonalne Smak Tradycja …

Jak piją Polacy • Co ósmy dorosły Polak nie pije w ogóle alkoholu. • Kilkanaście procent dorosłych Polaków spożywa alkohol problemowo. Szacuje się, że w grupie tej znajduje się ok. 900 tys. osób uzależnionych oraz ponad 2 mln osób pijących alkohol ryzykownie lub szkodliwie. • Większość pijących spożywa alkohol w sposób, który nie powoduje negatywnych konsekwencji dla nich i dla osób z ich otoczenia.

Jak piją Polacy • Ryzykowne spożywanie alkoholu to picie nadmiernych ilości alkoholu (jednorazowo i łącznie w określonym czasie) nie pociągające za sobą aktualnie negatywnych konsekwencji, przy czym można oczekiwać, że konsekwencje te pojawią się, o ile obecny model picia alkoholu nie zostanie zmieniony. • Picie szkodliwe to taki wzorzec picia, który już powoduje szkody zdrowotne, fizyczne bądź psychiczne; ale również psychologiczne i społeczne, przy czym nie występuje uzależnienie od alkoholu.

Picie alkoholu staje się problemem, gdy: · zwiększa się ilość i częstotliwość spożywania alkoholu, · zmienia się funkcja picia i rola alkoholu w życiu (picie nie jest już tylko elementem wzorca kulturowego, ale staje się lekarstwem na stres, smutek, samotność, lęk), · postępuje przywiązanie do sytuacji picia (narasta koncentracja na sytuacjach związanych z piciem, oczekiwanie na moment picia, celebrowanie picia, niepokój w sytuacji niemożności napicia się), · alkohol spożywany jest w nieodpowiednich sytuacjach jak: okres ciąży, prowadzenie pojazdów, przy spożywaniu leków wchodzących w reakcje z alkoholem, pomimo chorób wykluczających spożywanie alkoholu itp. · nasilają się incydenty upojenia, · pojawia się zaniepokojenie piciem i uwagi krytyczne wyrażane przez osoby bliskie oraz sygnały sugerujące ograniczenie ilości lub powstrzymanie się od picia, · używanie alkoholu staje się sposobem usuwania przykrych skutków poprzedniego picia (klinowanie), · pojawiają się trudności w przypominaniu sobie co się działo poprzedniego dnia w sytuacjach związanych z piciem, · rosną negatywne konsekwencje nadużywania alkoholu, a mimo to picie jest nadal kontynuowane.

Funkcjonowanie osoby uzależnionej • Wśród dramatycznych zjawisk i zdarzeń w życiu osoby uzależnionej należy zwrócić uwagę na kilka istotnych faktów, które domagają się wyjaśnienia. Są to w szczególności; postępujące samozniszczenie alkoholika, wskazujące na poważne uszkodzenie instynktu samozachowawczego; występowanie tzw. głodu alkoholowego o dużym nasileniu, dającego poczucie przymusu wewnętrznego; brak zdolności do skutecznej samokontroli powstrzymującej picie i powtarzające się niepowodzenia prób zaprzestania picia; głębokie uszkodzenie podstaw kontaktów społecznych; gotowość do naruszania norm społecznych i wartości, gdy znajdą się w konflikcie z dążeniem do picia.

Co się stało z myśleniem osoby uzależnionej od alkoholu? • • • Obwinianie Zaprzeczanie Fantazjowanie Minimalizacja Racjonalizacja Koloryzowanie wspomnień

Powstawanie uzależnienia • Mechanizmy uzależnienia powstają na skutek intensywnego działania psychofarmakologicznego alkoholu wzmacnianego przez doświadczenia interpersonalne i intrapersonalne towarzyszące piciu alkoholu. Tworzą one podstawowe przyczyny patologicznego picia u osób uzależnionych oraz załamywania się prób powstrzymywania się od picia. Mechanizmy te mogą być aktywizowane przez negatywne stany emocjonalne i doświadczenia związane ze stresem oraz przez specyficzne okoliczności zewnętrzne.

Powstawanie uzależnienia • Do wewnętrznych źródeł czynników aktywizujących mechanizmy uzależnienia należą, uszkodzenia organizmu oraz choroby somatyczne i psychiczne, deficyt praktycznych umiejętności życiowych oraz destrukcyjna orientacja życiowa i związane z nią problemy osobiste. • Do zewnętrznych, sytuacyjnych źródeł czynników należą, sytuacje stresu i podwyższonego ryzyka, trwałe uszkodzenia ważnych relacji społecznych, negatywne konsekwencje społeczne szkodliwego picia.

• Do powstania uzależnienia przyczynia się współwystępowanie czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych. W przypadku różnych pacjentów wpływ i znaczenie poszczególnych czynników mogą być różne, ale uzależnienie musi być poprzedzone jakimś okresem picia. • Uzależnienie od alkoholu nie jest chorobą genetyczną, chociaż u części pacjentów czynniki biologiczne odgrywają istotną, lecz nie samodzielną rolę w powstawaniu uzależnienia - są więc czynnikami ryzyka uzależnienia od alkoholu.

Mechanizmy obronne

Mechanizm nałogowego regulowania uczuć • Różnorodne stany i reakcje emocjonalne, niezależnie od ich rzeczywistych źródeł, bardzo często są doświadczane przez osobę uzależnioną jako pragnienie alkoholu. • Najważniejszą rolę spełnia dążenie do szybkiego złagodzenia lub uśmierzenia przykrych stanów emocjonalnych przy pomocy alkoholu. • Niski poziom odporności na cierpienie, osłabianej przez biochemiczne skutki nadużywania alkoholu. • W chwilach nasilania się cierpienia i lęku zaczyna się rozwijać proces panicznego poszukiwania ulgi, który nadaje pragnieniu alkoholu charakter wewnętrznego przymusu i konieczności picia. • Dodatkowym źródłem stresu może być również obniżona tolerancja na monotonię określana również jako zwiększone zapotrzebowanie na stymulację.

Diagnoza Mechanizmu Nałogowego Regulowania Uczuć Przykłady pytań: • Co ważnego ostatnio przeżywałeś? • Co lub kto wzbudza twoje uczucia? • Jak się czujesz bez alkoholu? (liczenie abstynencji, źródło dumy) • Co czujesz, odkąd nie pijesz? • Co robisz, kiedy przeżywasz napięcie lub silne uczucia? • Jak przeżywasz przykre uczucia? • Co robisz, żeby nie myśleć o tych przykrościach? • Co przeżywasz, od kiedy nie pijesz? • Co robisz z pustką emocjonalną? • Jak sobie radzisz bólem? • • • • Czy mniej, czy więcej cierpisz? Jak radzisz sobie ze stresem? Czy jesteś odporny na ból? Co się dzieje z tobą zanim sięgniesz po kieliszek? Jak sobie radzisz, żeby uniknąć cierpienia? Co przeżywasz, o czym myślisz? Jak sobie radzisz, kiedy nic się nie dzieje? Co robisz ze złością? Co robisz, kiedy pojawiają się nieprzyjemne uczucia? Co cię cieszy? Co ci przynosi ulgę? Co robisz, żeby poradzić sobie z napięciem? Co ostatnio trwale poprawiło ci nastrój?

Mechanizm iluzji i zaprzeczania • Utrudnia rozpoznawanie szkód i ich alkoholowej przyczyny oraz dostarcza wskazówek przeszkadzających w powstrzymaniu uzależnienia. • Tworzy złudne i pozytywne wizje życia z alkoholem. • Działa okresowo, tematycznie i bez udziału świadomości. • Aktywizuje się, gdy nasila się dążenie do uśmierzania przykrych stanów emocjonalnych i pokusa doświadczenia pozytywnych skutków picia oraz gdy tematem procesów umysłowych stają się sprawy związane z piciem alkoholu. • Powstaje całościowy i zwarty system przekonań, który określa subiektywną wizję życia i świata odizolowaną od rzeczywistości i podporządkowaną pragnieniu picia. • Obniża się zdolność do weryfikacji spostrzeżeń i przekonań i sprawdzania ich zgodności z

Diagnoza Mechanizmu Iluzji i Zaprzeczania Przykłady pytań: • Jak wspominasz to, co się działo, kiedy miałeś kontakt z alkoholem? • Jak sobie wyobrażasz swoje życie po zakończeniu terapii? • Jak rozwiązujesz trudne problemy? • Jak tłumaczysz niepowodzenia, które ci się zdarzają? • Co takiego się zdarzyło, że zdecydowałeś się na terapię? • Czy istnieją marzenia i fantazje, które zastępują realne działanie? • Czy mają miejsce przekonania, typu: ‘Wystarczy tylko chcieć”. itp. • Czy mają miejsce pozytywne afirmacje, a fakty temu przeczą (np. „jestem dobrym mężem”, a nie daje pieniędzy na życie”). • Dlaczego robił przerwy w piciu? • Dlaczego po przerwach wracałeś do picia? • Jak sobie wyobrażasz życie bez alkoholu?

Mechanizm rozpraszania i rozdwajania JA • Uszkadza zdolność do kierowania postępowaniem i do podejmowania decyzji przez osobę uzależnioną. • Powstanie biegunowych wersji JA, reprezentujących z jednej strony pijane złudzenia o własnych zaletach, osiągnięciach i możliwościach, a z drugiej strony negatywne sądy o własnych klęskach, grzechach i stratach. • Utrata poczucia wpływu na bieg własnego życia przy tym silniejszym pragnieniu sprawowania kontroli nad stanem własnych emocji przy pomocy alkoholu. • Ułatwia unikania poczucia winy i utrudnia sprawowanie kontroli moralnej nad negatywnymi czynami. • Próba ratowania się przed upadkiem, rozumianym jako utrata mocy i wartości - subiektywne wywyższanie się, z którym wiąże się tzw. "duma alkoholika". • Głębokie doświadczenie „pustki egzystencjalnej”, atrofii wartości.

Diagnoza Mechanizmu Rozdwajania i Rozpraszania Ja Przykłady pytań: • • • Jaki jesteś? Dobry, czy zły? Od czego zależy twój obraz siebie? (np. od samopoczucia) Jaki masz do siebie stosunek? Co sądzisz na swój temat? Jak dobrze siebie znasz? Czym się kierujesz, oceniając siebie? Pod jakim względem różnisz się od innych? Na czym się znasz? Co umiesz? W czym jesteś dobry? Jak reagujesz na zakazy, nakazy i autorytety? • • • • Jak wywiązujesz się z obietnic? Jakie masz cele życiowe? Czym się kierujesz w życiu? Jakie normy życiowe wyznajesz? Jakie masz plany? Jak je osiągniesz? Kim jesteś? Jaki jest sens twojego życia? Jak podejmujesz decyzje? Co dla ciebie jest najważniejsze? Jakie są twoje atuty i najsilniejsze strony? Z czego jesteś dumny? Co jest dla ciebie najważniejsze? Co ci daje siłę do realizacji celów? Kto jest, według ciebie, alkoholikiem?

Rodzina z problemem uzależnienia od alkoholu

Cechy prawidłowej rodziny 1. Komunikacja jest bezpośrednia i szczera, oparta na dialogu, odzwierciedla rzeczywistość. Obowiązuje zasada równości: każdy może wypowiadać szczerze swoje myśli i nazywać uczucia. Członkowie rodziny mają swój język np. wspólne powiedzenia, tylko dla nich zrozumiałe żarciki. 2. Można i należy mówić o problemach: są ujawniane i rozwiązywane. 3. Każdy członek rodziny jest szanowany. Nikt nie dąży w świadomy sposób do naruszenia godności drugiej osoby. 4. Istnieje przyzwolenie na realizacje potrzeb i zachowanie indywidualności przez poszczególnych członków. Szanowana jest odrębność i nie narusza się granic ( intymności) drugiej osoby. 5. Obowiązuje zasada odpowiedzialności: jeśli mówię, że coś zrobię – robię to. Dorośli wymagają odpowiedzialności w pierwszym rzędzie od siebie. 6. Członkowie rodziny akceptują swoje miejsce w rodzinie. 7. Panuje spontaniczność i na ogół dobra atmosfera, w razie nieporozumień wszyscy dążą do przywrócenia równowagi. 8. Decyzje w miarę możności podejmowane są wspólnie. 9. Istnieje gotowość przepraszania i łatwość przebaczania.

Jak nadużywanie alkoholu zakłóca funkcjonowanie rodziny? 1. Zostaje zakłócona komunikacja O problemach alkoholowych zazwyczaj nie mówi się szczerze. Powodem tego jest wstyd i zażenowanie, ale także nieudane rozmowy o problemie.

Jak nadużywanie alkoholu zakłóca funkcjonowanie rodziny? 2. Rodzinę opanowuję poczucie wstydu i zażenowania spowodowane, często głęboko ukrytymi, silnie zakorzenionymi stereotypami, związanymi z pojęciem „alkoholizm” oraz dotyczącymi rodziny z problemem alkoholowym.

Jak nadużywanie alkoholu zakłóca funkcjonowanie rodziny? 3. Brak zaufania. Osoba pijąca izoluje się od członków rodziny, aby zarówno uniknąć zaufania ich wyrzutów, jak i własnego poczucia winy. 4. Napięcie Brak komunikacji przy jednoczesnym niepokoju i niezadowoleniu rodzi napięcie, nasila się ono z powodu nieprzewidywalności zachowań osoby upijającej się, oczekiwania czy się napiję, czy nie. 5. Złość i bezsilność. W związku z powtarzającymi się incydentami nadmiernego picia bezsilność narasta też złość i frustracja, znajdująca ujścia w awanturach, które niczego nie zmieniają, poza dostarczeniem osobie pijącej kolejnych „powodów” do picia, a w pozostałych członkach rodziny narasta poczucie nieskuteczności („skoro i prośbą i groźbą nic nie można zrobić, to nic już chyba się nie da”).

Jak nadużywanie alkoholu zakłóca funkcjonowanie rodziny? 6. Nierównomierność odpowiedzialności Osoba nadużywająca alkoholu staje się coraz mniej przewidywalna, coraz częściej „nawala”, pozostali członkowie rodziny czują się często zawiedzeni lub zmuszeni do podejmowania odpowiedzialności za osobę pijącą. 7. Brak wzajemności. W związku ze skutkami picia osoba pijąca ma coraz mniej czasu i wzajemności sił, a także mniej poświęca uwagi problemom innych, sama natomiast wymaga często wsparcia w związku ze złym samopoczuciem, „krycia” w związku z nieobecnością w pracy itd. 8. W związku z wzrastającą drażliwością i huśtawką nastrojów osoby pijącej, zaczyna ona coraz częściej być dokuczliwa dla otoczenia

Jak nadużywanie alkoholu zakłóca funkcjonowanie rodziny? 9. Narasta poczucie krzywdy we wszystkich członkach rodziny. 10. Naruszane są granice psychologiczne poszczególnych członków rodziny, osoba pijąca deleguje odpowiedzialność za swoje picie na innych, pozostali członkowie podejmują odpowiedzialność za cudze czyny 11. W związku z trudnymi i krępującymi sytuacjami związanymi z incydentami picia oraz poczuciem wstydu i zażenowania, rodzina z problemem alkoholowym zamyka się przed otoczeniem

Jak nadużywanie alkoholu zakłóca funkcjonowanie rodziny? W rodzinie pojawia się napięcie, towarzyszą temu awantury albo „ciche dni”. Wszyscy czują się źle, problemy jednego z członków wpływają na atmosferę, ale także na: - Samopoczucie psychiczne dorosłych członków rodziny (napięcie, uczucie rozdrażnienia, przygnębienia i zniechęcenia, zaburzenia snu, koszmary senne, lęk) Stan emocjonalny dzieci (stają się niespokojne, agresywne lub wylęknione i nieufne, mogą cierpieć na koszmary senne, niekiedy moczą się w nocy) Zdrowie fizyczne (obniżenie odporności, częste choroby, w tym choroby psychosomatyczne, np. fizyczne wrzody żołądka) Naukę szkolną dzieci (brak koncentracji na lekcjach, obniżona wydajność intelektualna, problemy motywacyjne, problemy w zachowaniu) Sytuację materialną rodziny (pojawiają się długi, może dojść do utraty pracy) Sytuację materialną rodziny Sięganie po środki zmieniające nastrój przez pozostałych członków: leki uspokajające, alkohol, a członków także ucieczka w gry komputerowe, Internet i inne zachowania kompulsywne.

Fazy przystosowania do życia w rodzinie z problemem alkoholowym 1. Faza zaprzeczania i dezorientacji – pierwsze incydenty nadmiernego picia , pierwsze próby interwencji członków rodziny i wymówki osoby pijącej, nie realizowane obietnice poprawy, rodzina poszukuje wymówek dla osoby pijącej. 2. Faza izolacji – wzrasta ilość incydentów alkoholowych, pojawia się stałe napięcie, pogarszające relacje, pojawiają się pierwsze zaburzenia emocjonalne u dzieci, rodzina zaczyna się izolować od otoczenia zewnętrznego, a także członkowie rodziny nawzajem od siebie. Rodzina próbuje kontrolować osobę uzależnioną. 3. Faza chaosu i dezorganizacji – nadużywanie alkoholu staje się coraz bardziej utrwalonym zachowaniem, rodzina coraz bardziej uświadamia sobie niemożność kontrolowania zachowań osoby uzależnionej. Nasilanie problemów ze zdrowiem somatycznym i psychicznym członków rodziny.

Fazy przystosowania do życia w rodzinie z problemem alkoholowym 4. Faza reorganizacji (nie zawsze) – rodzina – pozbywszy się nadziei na poprawę alkoholika – reorganizuje system, dokonuje się nowy podział obowiązków (np. matka podejmuje dodatkową pracę, starsze rodzeństwo przejmuje opiekę nad młodszym), reorganizują się na nowo relacje. Osoba uzależniona zostaje psychologicznie wyłączona poza system lub włączone do niego na nowych zasadach („duże, chore dziecko”). 5. Faza separacji – faktyczne odseparowanie od osoby uzależnionej, np. rozwód, wyprowadzka itd. Jest to moment, w którym pozostali członkowie rodziny mogą zacząć odbudowywać siły psychiczne. 6. Faza nowej organizacji – jeśli osoba uzależniona podejmie leczenie, może z powrotem dojść do włączenia jej w system rodzinny. Wymaga to całkowitej przebudowy więzi i przebaczenia. Jest to proces niełatwy, ale bardzo pozytywny.

Co ty możesz przekazać - Rady dla członków rodziny alkoholowej 1. Staraj się jak najwięcej dowiedzieć na temat problemów alkoholowych, uzależnienia, nadużywania, picia szkodliwego 2. Uświadom sobie, że picie alkoholu przez osobę uzależnioną nie jest twoja winą. 3. Nawiąż kontakt z otoczeniem 4. Naucz się prosić innych o pomoc

5. Przede wszystkim chroń siebie i dzieci przed napięciem i innymi niekorzystnymi skutkami nadmiernego picia osoby uzależnionej 6. Nie akceptuj aktów przemocy! 7. Nie powierzaj osobie problemowo pijącej opieki nad dziećmi, zwłaszcza małymi Może to być niebezpieczne. Znajdź inne rozwiązanie. 8. Rodzina powinna podjąć decyzje próbę szczerej rozmowy na tematy problemów alkoholowych. 9. Dobrze jest pamiętać, że osoba uzależniona nie upija się „na przekór”, „na złość”, ale robi to z bezradności wobec uzależnienia.

10. Rozmawiaj tylko, gdy osoba nadużywająca alkoholu/uzależniona jest trzeźwa. 11. Kiedy rozmawiasz o piciu, nie używaj szantażu emocjonalnego, uogólnień, gróźb bez pokrycia Mów o faktach, nie o ocenach (nie: „pijesz bez przerwy”, ale: „w każdy weekend jesteś pijany”, nie: „jesteśmy zrujnowani”, ale: „mamy nieopłacony czynsz od marca” itd. Mów, że się wyprowadzisz tylko wtedy, kiedy rzeczywiście masz zamiar to zrobić. 12. Nie bierz na siebie konsekwencji picia osoby nadużywającej alkoholu 13. Nie wylewaj i nie ukrywaj alkoholu. To nic nie da! da Zaprzestanie picia musi być wynikiem decyzji, nie barku dostępu do alkoholu. 14. Nie żyj na innych, nie decyduj za innych 15. Naucz się dbać o siebie, spróbuj odpowiedzieć na pytanie, czego pragniesz, na czym ci zależy

16. Nie poświęcaj się 17. Poszukaj kontaktu z profesjonalistami, w poradni czy przychodni lecznictwa odwykowego albo w punkcie konsultacyjnym dla osób uzależnionych i członków rodzin lub w „alkoholowym” telefonie zaufania 18. Możesz zacząć współuzależnionych uczęszczać na spotkania dla osób

Co sprawia, że trudno jest zmotywować osobę uzależnioną do leczenia W trakcie, gdy organizm człowieka jest pod wpływem alkoholu, pojawiają się silne, przyjemne doznania: uczucie ulgi i odprężenia. Zmiana nastroju pod wpływem alkoholu jest wręcz magicznie szybka. W miarę rozwoju uzależnienia coraz częściej abstynencja staje się źródłem rozdrażnienia i cierpienia, a picie alkoholu głównym, z czasem jedynym źródłem przyjemności. Zmniejsza się odporność na przykre emocje, gotowość do znoszenia stresu. Doświadczanie łatwej, szybkiej zmiany nastroju nasila potrzebę ucieczki od przykrości. Osoba pijąca dużo zatraca zdolności do radzenia sobie z przykrymi emocjami bez alkoholu. Powodem utrudniającym podjęcie decyzji o leczeniu jest lęk, który aktywizuje perspektywa odstawienia alkoholu. Często w automatyczny sposób ten lęk zamienia się w złość, gniew. Osoby uzależnione reagują gniewem na myśl, że miałyby zostać pozbawione dostępu do alkoholu. W okresie nadużywania alkoholu zazwyczaj dochodzi do licznych problemów w pracy, rodzinie, w relacji z innymi ludźmi. Osoba pijąca ma obawy przed zmierzeniem się na trzeźwo z konsekwencjami swojego picia. Głód alkoholowy jest potężną siłą, która potrafi zagłuszać normalne, naturalne popędy, takie jak głód fizyczny, popęd seksualny, potrzebę bezpieczeństwa. Nieodparty przymus napicia się alkoholu jest najczęściej przyczyną łamania postanowień o abstynencji.

Zespoły abstynencyjne przeżywane po odstawieniu alkoholu są bardzo przykre, towarzyszą im dolegliwości fizyczne (mdłości, drżenia mięśniowe, przyśpieszone bicie serca, potliwość) i psychiczne (lęk, niepokój, bezsenność, nie kiedy nawet omamy i urojenia). Wiele osób obawia się odstawienia alkoholu z powodu tych dolegliwości. Zespół abstynencyjny może być rzeczywiście groźny dla zdrowia, a nawet życia i niejednokrotnie wymaga interwencji lekarskiej. Silnie działające mechanizmy obronne pozwalają nie dostrzegać rozmiarów problemu alkoholowego. Osoba uzależniona często widzi swoje picie jako szereg osobnych zdarzeń, za każdym razem mających inny powód (spotkanie szwagra, załatwianie interesów, przemoknięcie na deszczu) lub też normalną, zwykłą w jego otoczeniu czynność (wszyscy tak piją). Reakcje rodziny ocenia jako przesadne, złośliwe, spowodowane ukrytymi motywami (może żona chce się mnie pozbyć, żona miała ojca alkoholika, więc jest przewrażliwiona, buntują ją rodzice). Mechanizmy obronne wspierają picie, które stało się dla osoby uzależnionej wartością naczelną. Kolejnym powodem, aby nie podejmować leczenia, jest istnienie negatywnych skojarzeń ze słowem „alkoholik”, jak często określa się osobę uzależnioną. Są one dość powszechne i ukazują „alkoholika” jako człowieka z marginesu, który brudny żebrze pod sklepem o dwadzieścia groszy. Takie rozumienie uzależnienia pozwala osobom pijącym zachować dobre samopoczucie i nie podejmować decyzji o zmianie: nie stoję w bramie, mam pracę, nie piję tego wina, ale drogi koniak, więc nie jest ze mną tak źle. Jednocześnie powoduje one wstyd i opór przed uznaniem, że jest się uzależnionym.

Istnieje wiele negatywnych stereotypów na temat leczenia, np. że w placówce odwykowej spotykają się osoby zmarginalizowane społecznie, które są w nędzy, bezdomne, zaniedbane itp. , że w trakcie terapii osoby uzależnione są upokarzane, że leczenie jest nieskuteczne itd. One też zniechęcają do proszenia specjalistów o pomoc. Picie alkoholu, organizowanie okazji, zdobywanie środków na alkohol zabiera dużo czasu. W trakcie picia traci się niepijących przyjaciół, nie realizuje się swoich zainteresowań ani życiowych celów. Trzeźwienie wymaga zmiany stylu życia. Po alkoholu pozostaje pustka, którą nie wiadomo, jak wypełnić. Sama myśl o tak gruntownej zmianie może powodować gwałtowny lęk. Terapia odwykowa pomaga w zmniejszeniu lęku przed rozstaniem się z alkoholem, w radzeniu sobie z głodem, z przykrymi emocjami, w nauczeniu się radzeniu sobie w życiu bez alkoholu.

Co nie działa? Nie skutkuje perswazja – na drodze intelektualnej nie można nikogo przekonać, aby nie pił, gdyż procesy rozumowania są zakłócone. Głód alkoholowy jest silniejszy niż argumenty. Nie działa wymuszanie obietnic zaprzestania picia – u osoby uzależnionej pobudzane są silne emocje, w tym gniew lub poczucie winy, które stają się okazją do włączenia mechanizmów obronnych, a także usprawiedliwiają dalsze picie (tak mnie zdenerwowałaś , że musiałem się napić). Określenia Ty alkoholiku – powodują nasilanie postaw obronnych, wystarczy powiedzieć: Za dużo pijesz, masz problemy związane z nadużywaniem alkoholu. Obrażanie – osoba uzależniona z łatwością się obraża, wynika to z jej mechanizmów obronnych, daje jej to pretekst do przerwania rozmowy i dalszego picia.

Czego nie robić? • nie rozmawiać z osobą, która jest pod wpływem alkoholu – żadne obietnice ani zapewnienia wypowiedziane przez osobę trzeźwą nie mają znaczenia; • nie łudzić się obietnicami dotyczącymi ograniczenia czy zaprzestania picia; kolejna próba kontroli picia potrwa prawdopodobnie kilka-kilkanaście dni i nie rozwiąże problemu uzależnienia; • nie grozić czymś, czego nie mamy zamiaru zrobić – to przestanie działać, gdy się okaże, że nie realizujemy zapowiedzianego działania, tylko stracimy wiarygodność; • nie krzyczeć – alkoholik czuje się usprawiedliwiony, ma powody do picia, bo ma : kłótliwą” rodzinę, krzyczeć może to również wywołać u niego atak agresji; • nie przyzwalać na picie – niektórzy kupują osobie uzależnionej alkohol do domu, aby nie piła z kolegami; skutkuje to poczuciem pełnej akceptacji picia; • nie wylewać i nie chować alkoholu, bo poza awanturą nic nie osiągniemy; nie wylewać i nie chować alkoholu, bo poza awanturą nic nie osiągniemy • nie pić z alkoholikiem – niektóre żony piją, myśląc, że mąż wtedy mniej wypije; takie zachowanie alkoholikiem sprawia, że mają w reku mniej argumentów, tracą wiarygodność przy podejmowaniu interwencji, dodatkowo grozi to uzależnieniem; • nie chronić alkoholika przed skutkami jego nałogu – płacenie długów, kłamliwe usprawiedliwienie nałogu go w pracy dają możliwość komfortowego picia; • nie koncentrować się na alkoholiku i myśleniu o tym, czy się napije, czy nie – nic to nie zmieni, a nie nas kosztuje zbyt wiele • nie zmuszać osoby pijącej do poddania się implantacji esperalu, który nie leczy uzależnienia, a stwarza bardzo poważne ryzyko szkód zdrowotnych.

Co działa? W Polsce w lecznictwie odwykowym zarejestrowanych jest ponad 200 tys. osób. Skoro jest ich tyle, to znaczy, że coś działa. Co? • informowanie – samemu trzeba zdobyć rzetelną wiedzę o uzależnieniu, aby nie opierać się na mitach i ogólnikach; • stanowcze formułowanie komunikatów o własnych decyzjach; • konsekwentne stawianie wymagań i realizowanie zapowiedzianych konsekwencji braku działania – inaczej mówiąc: czyny a nie słowa; • zwinięcie parasola ochronnego nad uzależnionym – niezałatwianie za niego spraw, niepłacenie długów itd. ; pozwoli mu to na skonfrontowanie się z realnymi skutkami nałogu; • dbanie o siebie i dzieci – wycofanie nadmiernej uwagi pozwala odpocząć, a osobie uzależnionej poczuć konsekwencje picia; • nierobienie z picia osoby uzależnionej tajemnicy – nie należy milczeć na temat, chroniąc „dobre imię” osoby uzależnionej; • niezrywanie kontaktów z rodziną i przyjaciółmi – osamotnienie sprawia, że rodzina czuje się coraz bardziej bezradna; • zapisanie się do grupy dla członków rodzin z problemem alkoholowym, spotkającej się w poradni odwykowej lub do grupy Al. -Anon dla partnerów alkoholików – pomaga to zająć się sobą, daje dużo sił i wsparcia.

Co jeszcze można zrobić? Można spisać kontrakt – sformułowanie na papierze wymagań i konsekwencji ich niedopełnienia, a także podpisanie ich przez obie strony może pomóc, pod warunkiem, że będziemy gotowi dotrzymać tego, co zapowiadamy. Można wykorzystać sytuacje kryzysowe – chwile, gdy wystąpił drastyczny problem związany z alkoholem, np. uzależniony przepił święta i nie zauważył Wigilii – kac moralny wiąże się zazwyczaj z poczuciem winy i obietnicami poprawy. Nie należy ufać obietnicom. Należy natomiast przeprowadzić rozmowę, informując o krokach, jakie podejmie rodzina, jeśli osoba pijąca nie uda się do specjalisty. Ważna jest tu czytelna informacja o tym, jak otoczenie odbiera problemy uzależnionego, że jest to choroba. Rozmowa powinna zakończyć się konkretnym ustaleniem – kiedy osoba uzależniona uda się do poradni. Dobrze jest od razu wręczyć słuchawkę telefoniczną, niech umówi się na wizytę, trzeba o wizycie przypominać, monitorować, pytać o realizację lub udać się razem do przychodni. Termin musi być jak najkrótszy – nie tego samego dnia, może nazajutrz.

A oprócz tego… Można samemu spróbować sprowokować kryzys przy pomocy rozmowy przeprowadzonej z osobą uzależnioną przez kilka bliskich jej osób. Muszą to być osoby mające do niej pozytywne nastawienie. Rozmowa taka wynikać z chęci ratowania osoby uzależnionej, nie może to być zemsta, awantura, odwet itp. Zaprasza się osobę uzależnioną nie informując jej o celu spotkania. Zaczynając należy podkreślić swoją troskę i chęć pomocy. Dalej przedstawia się fakty mające związek z piciem alkoholu. Muszą być to konkrety – np. w poniedziałek zamiast pójść z synkiem do lekarza, piłeś do późna w barze z kolegami, przepiłeś pieniądze na nowe meble itp. Nie mogą tam pojawić się ogólne zarzuty (ty zawsze…, ty nigdy…, jesteś złym ojcem itd. ), pretensje, utyskiwania i obelgi. Nie można dopuścić do kłótni lub dyskusji z uzależnionym, itd. ), dlatego potrzebny jest lider, ktoś, kto mając pewien autorytet, pokieruje rozmową. Taka rozmowa musi skończyć się postawieniem żądania, aby uzależniony zgłosił się do placówki leczenia uzależnienia i ewentualnie ultimatum, co znaczy, że jeśli osoba uzależniona nie uda się do poradni odwykowej, nastąpią określone konsekwencje – np. zagrożenie rozstaniem małżonków. Jeśli w rozmowie bierze udział pracodawca, to może to być zagrożenie utraty pracy. Konsekwencje muszą być możliwe do zrealizowania. Interweniujący muszą być dobrze przygotowani do tej rozmowy – powinni wiedzieć, gdzie jest najbliższa placówka odwykowa, o jakiej godzinie i którego dnia pijący ma się tam udać, a także wskazane jest towarzyszenie osobie uzależnionej w pójściu do placówki. Opisaną powyżej interwencję można przygotować z terapeutą z placówki odwykowej, ale związana z dużym emocjonalnym kosztem, zarówno dla osób interweniujących, jak i dla osoby uzależnionej. Dlatego pomoc specjalisty i poradni są tu bardzo wskazane. Nie w każdym przypadku będzie możliwe przeprowadzenie takiego działania (np. niewskazane jest w przypadku osób o tendencjach samobójczych lub agresywnych).

Zobowiązanie do leczenia odwykowego Istnieje też forma instytucjonalnej motywacji do leczenia odwykowego. Przy każdym urzędzie miasta i/lub gminy działa komisja rozwiązywania problemów alkoholowych. Do tej komisji można się zwrócić z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do orzeczenia zobowiązania do leczenie odwykowego. Jest to forma stosowana wobec osób uzależnionych, zakłócających porządek, demoralizujących nieletnich, powodujących rozkład życia rodzinnego. Komisja wszczyna zgodną z prawem procedurę zmierzającą do tego, aby sąd rodzinny orzekł wobec danej osoby zobowiązanie do leczenia odwykowego. Komisja wzywa osobę uzależnioną na rozmowę, motywując ją do podjęcia leczenia. Jeśli nie zgodzi się ona na to lub w ogóle nie przyjdzie na spotkanie, sprawa kierowana jest do sądu rodzinnego. Procedura ta ma swoje ograniczenia. Ale w niektórych przypadkach bywa skuteczna.

Skąd wziąć adresy placówek odwykowych? Najlepiej wchodząc na stronę internetowa www. parpa. pl - lecznictwo odwykowe. Można te ż zapytać pracownika społecznego w GOPS lub MOPS lub przedstawiciela gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych przy urzędzie gminy lub miasta. Darmowe porady prawnika są możliwe do uzyskania albo przy ośrodku pomocy społecznej albo w powiatowym centrum pomocy rodzinie. Jeżeli osoba pijąca jest agresywna wobec swoich bliskich, należy wezwać policję, szukać pomocy w rodzinie, u przyjaciół, zadzwonić do Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” 0 -801 -12 -00 -02, aby dowiedzieć się, co zrobić, by chronić siebie i swoje dzieci.

Gdzie szukać pomocy? Jakiej pomocy mogą potrzebować członkowie rodziny osoby nadużywającej alkoholu? • informacji na temat samego uzależnienia, adresu poradni odwykowych i innych • pomocy w motywowaniu alkoholika do leczenia Pomocne może okazać się zgłoszenie do gminnej/miejskiej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, działającej w każdej polskiej gminie przy urzędzie gminy/miasta. Taka komisja wzywa wtedy osobę uzależnioną i rozpoczyna proces zobowiązania do leczenia. Proces ten opiera się na ustawie o wychowaniu w trzeźwości (ma podstawy prawne) i ma za zadanie doprowadzić do podjęcia leczenia przez osobę uzależnioną. Jeśli osoba uzależniona nie zgadza się z opinią komisji, sprawa jest kierowana do sądu rodzinnego, który zobowiązuje ją do podjęcia leczenia.

Osoba z problemem alkoholowym jest badana przez biegłego w celu postawienia diagnozy, czy jest uzależniona. Ważne!!! Zobowiązanie jest wyrokiem, nie ma więc stuprocentowej gwarancji, że na pewno uzależniony zacznie się leczyć, są jednak prawne mechanizmy, które zwiększają prawdopodobieństwo podjęcia leczenia, np. doprowadzenie przez policję na badanie, do sądu, do zakładu odwykowego. Ważne!!! Takie postępowanie można podejmować, gdy osoba uzależniona zakłóca porządek publiczny, powoduje rozkład rodziny, demoralizuje dzieci, jest agresywna, wulgarna. • pomocy w poradzeniu sobie z własnymi uczuciami, napięciem i przygnębieniem Ważne!!! Celem uczestnictwa w grupie dla osób współuzależnionych jest poradzenie sobie z napięciem, chaosem emocjonalnym, uczuciem nieszczęścia, nauka zdrowego dbania o swoje potrzeby i prawa, nauka tego, jak nie ochraniać alkoholika w sposób nadmierny, służący pogłębieniu problemów z piciem. Celem tej grupy jest pomoc osobie pozostającej w związku z alkoholikiem, a nie skierowanie alkoholika na terapię.

• ochrony przed przemocą w rodzinie Ważne!!! Podstawową służbą zobowiązaną do podjęcia interwencji w sytuacji przemocy domowej jest policja. Jej zadaniem jest przerwać akt przemocy, masz prawo żądać jej przyjazdu i interwencji. Policja powinna wypełnić formularz Niebieskie Karty, który służy do rejestracji zdarzenia, ma za zadanie uporządkować wiedzę o tym, co zaszło i stanowić w razie czego początek dokumentacji, jeśli akty przemocy będą się powtarzały lub jeśli zdecydujesz się wystąpić do sądu z żądaniem ukarania sprawcy. • pomocy materialnej • pomocy psychologicznej i opiekuńczej dla dzieci

Co możesz zaproponować? Pamiętaj, jest wiele miejsc i wielu specjalistów mogących pomóc rozwiązywać twoje problemy, jednak do Ciebie należy decyzja o poszukiwaniu pomocy. Nie zwlekaj, im szybciej zaczniesz działać, tym szybciej uzyskasz pomoc.

Pamiętaj!!! ~ Osoba uzależniona nie rozumuje logicznie – nie da się jej przekonać do leczenia, można wymóc określone działania. ~ Niezależnie od tego, co zrobi osoba współuzależniona, nie ma stuprocentowej gwarancji, że jej partner podejmie leczenie. Terapeuci placówek lecznictwa odwykowego potrafią pomagać również rodzinom osób uzależnionych, także warto zgłosić się do nich po radę. ~ Uzależnienie leczone nie mija samo. ~ W przypadku podjęcia leczenia wiele rodzin odzyskuje spokój i harmonię.

Podstawy prawne polskiego systemu rozwiązywania problemów alkoholowych

• Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - Reguluje politykę państwa wobec alkoholu - Wskazuje zadania z zakresu rozwiązywania problemów alkoholowych oraz podmioty odpowiedzialne za realizację - Reguluje funkcjonowanie rynku napojów alkoholowych - Reguluje sprawy związane z reklamą i promocją napojów alkoholowych - Określa podstawy lecznictwa odwykowego - Wskazuje sankcje karne za naruszenie prawa związane z obrotem napojami alkoholowymi

• Od 1993 roku gminy uzyskują kompetencje do prowadzenia lokalnej polityki wobec problemów alkoholowych Art. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi „Prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin” – realizacja tych zadań prowadzona jest w postaci gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych

• Kompetencje i obowiązki gmin: - Obowiązek corocznego uchwalania gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych – uchwała Rady Gminy - Obowiązek powoływania gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych - Wydawanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych - Pobieranie opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych - Obowiązek podejmowania uchwał w sprawie ograniczania dostępności alkoholu

Zadania gminnej komisji: • • • Obligatoryjnie powoływana przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta w każdej gminie Inicjuje zadania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych Podejmuje czynności zmierzające do orzeczenia o zastosowaniu wobec osoby uzależnionej od alkoholu obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego Opiniuje wydawanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych pod względem zgodności lokalizacji punktów sprzedaży z uchwałami w gminie Może dokonywać kontroli punktów sprzedaży napojów alkoholowych (na podstawie upoważnienia wójta/burmistrza) Udział w pracach zespołów interdyscyplinarnych i grup roboczych (Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie) W skład gminnych komisji wchodzą osoby przeszkolone w zakresie profilaktyki rozwiązywania problemów alkoholowych (art. 4 [1] ust. 4)

ALKO HOL = PRZE M OC ? ?

Przemoc w rodzinie z problemem alkoholowym Około 70 % aktów przemocy domowej ma miejsce w rodzinach z problemem alkoholowym, ponieważ alkohol obniża zdolność kontroli zachowań. Jednak prawdziwą przyczyną zachowań przemocowych są: • brak właściwych nawyków dotyczących zachowań agresywnych, impulsywność, • brak właściwych norm etycznych dotyczących życia społecznego, • niewłaściwe, wyniesione z domu rodzinnego, wzory zachowań związanych z rolami ojca, męża itp. , • czasem zaburzenia osobowości. Sprawca przemocy jest odpowiedzialny za swoje zachowanie, bycie sprawcą przemocy nie jest chorobą. Czasami można się spotkać z poglądem, że przemoc w rodzinie jest wewnętrzną sprawą małżonków – to nie jest prawda!!! Ważne!!! Przemoc domowa jest przestępstwem, ściganym z artykułu 207 kodeksu karnego.

Każdy człowiek zasługuje na to, aby żyć w spokoju i bezpieczeństwie, nikt nie ma prawa znęcać się nad nimi i maltretować go, niezależnie od tego, co zrobił. Ważne!!! Nigdy nie daj sobie wmówić, że to Twoja wina, że ktoś znęca się nad Tobą, wyśmiewa, poniża, zamyka w domu, nie daje Ci pieniędzy na życie, szarpie, szczypie, bije, popycha. Nie jest prawdą, że żona musi uprawiać seks ze swoim mężem, jeśli w danym momencie nie ma ochoty (bo np. mąż jest pijany). Gwałt jest przestępstwem, nawet jeśli to mąż gwałci żonę. Przemoc domowa to każde działanie lub zaniechanie dokonywane w ramach rodziny przez jednego z jej członków przeciwko pozostałym, z wykorzystaniem istniejącej lub stworzonej przez okoliczności przewagi sił lub władzy, w ich życie lub zdrowie (fizyczne czy psychiczne), powodujące u nich szkody lub cierpienie. W przemocy domowej najbardziej istotna jest demonstracja i wykorzystanie siły lub władzy w sposób, który jest krzywdzący dla innych członków rodziny.

Ofiarami przemocy domowej w 96% są kobiety. Jej ofiarami są też dzieci, osoby starsze, chore i niedołężne. Należy reagować stanowczo już za pierwszym razem, gdy nastąpi akt przemocy, ponieważ zachowania agresywne są zazwyczaj powtarzalne. Dzieje się tak m. in. z powodu przyzwyczajenia się sprawcy do nieprawidłowego sposobu rozładowania napięcia. Ważne!!! Gdy wystąpi przemoc, musisz natychmiast zareagować, wezwać policję, poszukać pomocy u rodziny lub przyjaciół, tak aby natychmiast odjąć interwencję, zadzwonić na numer telefonu zaufania dla ofiar, aby dowiedzieć się m. in. jakie prawa ci przysługują i jakie możesz przedsięwziąć, by chronić siebie i dzieci. Nie możesz biernie czekać, przemoc żywi się strachem i milczeniem ofiar. Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” 0 -801 -12 -00 -02 Adres mailowy: pogotowie@niebieskalinia. pl