Pozycje ciaa i udogodnienia stosowane u pacjenta mgr

Pozycje ciała i udogodnienia stosowane u pacjenta mgr Magdalena Baniewicz

Pozycja ciała to układ ciała ludzkiego w stosunku do poziomu, płaszczyzny wyznaczonej np. przez łóżko pacjenta. Stosowanie różnych pozycji ciała i udogodnień pomaga utrzymać określony rodzaj ułożenia pacjenta. Celem zmiany pozycji ciała jest przeciwdziałanie przedłużonemu uciskowi tkanek

Cel stosowanie zmian pozycji ciała • Złagodzenie dolegliwości bólowych • Zapobieganie odleżynom, przykurczom, zapaleniu płuc • Wsparcie czynności życiowych jak oddychanie, krążenie i trawienie • Polepszenie samopoczucie chorego • Stworzenie korzystnych warunków do przeprowadzenia rehabilitacji, ćwiczeń gimnastycznych i uruchamiania chorego • Zachęcanie do samodzielnej aktywności i kontaktów z otoczeniem

Profesjonalne udogodnienia • Podkładki z gąbki gumowej • Poduszki o różnych kształtach, wypełnione silikonem, żelem, wodą, powietrzem, styropianem, gorczycą, wkładem poliestrowym • Materace przeciwodleżynowe • Podkłady z gąbki, z tworzywa piankowego (kliny, kostki) • Lejce, drabinki, uchwyty, stoliki • Gąbki • Kółka • Poduszki karkowe • Łóżko mechaniczne lub elektryczne

Nieprofesjonalne udogodnienia • Kawałki kożucha, runo owcze lub sztuczne futro • Poduszki o różnych rozmiarach i z różnym wypełnieniem • Koce

Przeciwwskazania dotyczące zmiany pozycji ciała • Stany chorobowe z napadami drgawek, gdzie dla dobra pacjenta odstępuje się od częstych zmian pozycji, stosując w zamian materace przeciwodleżynowe • Urazy kręgosłupa, miednicy

Niebezpieczeństwa • Urazy mechaniczne głowy, kręgosłupa, stawów pacjenta • Urazy kręgosłupa występujące u personelu medycznego podczas zmiany pozycji pacjenta

Zasady stosowane przy układaniu pacjenta • Zaplanowanie pracy przed zmianą pozycji/udogodnień • Dostosowanie ułożenia chorego do zmieniającego się jego stanu • Ułożenie pacjenta, który ma trudności w samodzielnej zmianie pozycji ciała należy zmieniać co 2 -3 godziny • Udogodnienia zastosowane do danej pozycji ciała układane są od głowy do stóp • Przed zmianą pozycji udogodnienia wyjmowane są w kierunku od stóp do głowy

Zasady stosowane przy układaniu pacjenta • Udogodnienia stosowane są w celu odciążenia miejsc narażonych na ucisk, jednak zbyt duża ilość udogodnień jest błędem • Każde zastosowanie udogodnień powinno być zabezpieczone okryciem ochronnym, które jest dobrze naciągnięte, bez szwów i załamań od strony pacjenta • W ułożeniu pacjenta należy zwrócić uwagę na: – Symetrię barków i bioder – Prawidłowe ułożenie głowy – Ułożenie stóp

Zasady stosowane przy układaniu pacjenta • Po każdym ułożeniu należy dokonać w karcie pacjenta lub innej dostępnej dokumentacji wpisu: – o zmianie pozycji – godzinę dokonanej zmiany – rodzaj pozycji – ewentualnie zastosowane udogodnienia

Złe ułożenie pacjenta może prowadzić do zniekształceń i powikłań • • Odleżyny Przykurcze Kurcze mięśni Zaniki mięśniowe Zapalenie płuc Zapalenie żył Opadanie stóp

Pacjentów dzielimy na 3 grupy: 1. Niewymagających specjalnego ułożenia, którzy wybierają dowolną pozycję ciała i zmieniają ją samodzielnie w razie potrzeby 2. Niepotrafiących samodzielnie zapewnić sobie wygodnej pozycji ciała ani dokonać jej zmiany 3. Ze względu na chorobę ułożenie w konkretnej pozycji jest konieczne lub wynika ze stosowanej metody leczenia

POZYCJA NA PLECACH • Płaskie ułożenie pacjenta • Pod głowę i krzywiznę lędźwiową zakłada się małą poduszkę • Powyżej zgięć kolanowych w poprzek uda wałek • Pod pięty ochraniacze • Stopy na podpórce

POZYCJA NA PLECACH • Można wykorzystać jedną lub kilka poduszek wypełniających przestrzeń w połączeniu szyi z klatką piersiową – zmniejsza to napięcie mięśni szyi, barków i zgięcia szyi. • Poduszka pod okolicę lędźwiową zmniejsza napięcie mięśni i zapobiega dolegliwością bólowym. • Poduszki powinny tworzyć równię pochyłą, dając podparcie głowie, barkom , plecom i lędźwiom.

POZYCJA NA PLECACH • Ucisk na piętę można zmniejszyć zakładając wałek pomiędzy podudzie a piętę lub wykorzystać specjalne ochraniacze. • Stopy należy zabezpieczyć przed opadaniem np. wałkiem pomiędzy zakończeniem łóżka a stopami pacjenta

POZIOME (PŁASKIE) UŁOŻENIE NA PLECACH • Powoduje uspokojenie i odprężenie • Wskazania: – Po operacjach – Urazy czaszki, mózgu – Urazy kręgosłupa i kości miednicy

PÓŁWYSOKIE UŁOŻENIE NA PLECACH • Wskazane przy codziennej aktywności • Sposób ułożenia: – Uniesione wezgłowie – Poduszki zależnie od upodobań pacjenta (jedna lub dwie) – Pozostałe udogodnienia w zależności od upodobań i stanu pacjenta

POZYCJA WYSOKA • Umożliwia aktywność pacjenta, samodzielne jedzenie • Daje ulgę przy duszności • Niebezpieczeństwo powstania odleżyn (działanie sił ścierających na okolicę krzyżową) • Stosuje się u chorych: – Z zaburzeniami krążenia i oddychania – Po operacjach tarczycy – W przypadku wysokiego ciśnienia śródczaszkowego

POZYCJA WYSOKA z uwypukloną klatką piersiową • Ułożenie pacjenta za pomocą poduszek i/lub wezgłowia – wezgłowie uniesione, płaska poduszka pod plecami, miękka poduszka pod głową • Pacjenta należy zabezpieczyć przed zsuwaniem się przez podłożenie poduszki pod pośladki i zabezpieczyć stopy • Dodatkowe podparcia pod kończyny górne

POZYCJA WYSOKA z pochyleniem do przodu • U pacjentów z dusznością • Do podparcia kończyn górnych można wykorzystać stolik przyłóżkowy – ułożyć na nim poduszki • Kończyny górne układa się swobodnie na stoliku z poduszkami

POZYCJA WYSOKA z opuszczonymi swobodnie kończynami dolnymi • Kończyny dolne opiera się na stołeczku i okrywa kocem

POZYCJA NA BOKU • Zapobiega odleżynom • Pozycja bezpieczna • Zapobiega opadaniu języka i zachłyśnięciu się wydzieliną • U chorych z porażeniem połowiczym • Zapobiega zapaleniu płuc

POZYCJA NA BOKU – pozycja bezpieczna • Plecy powinny być wyprostowane jak u człowieka w pozycji stojącej • Głowa ułożona na poduszce, poduszką dłoń z wyprostowanymi palcami • Druga ręka ułożona z tyłu, odwiedziona w stawie barkowym i lekko zgięta w stawie łokciowym • Kończyna dolna dalsza w stosunku do materaca jest zgięta w stawie biodrowym i kolanowym oraz ułożona na poduszce • Należy zabezpieczyć stopy przed opadaniem

POZYCJA NA ZDROWYM BOKU • Pacjentów z porażeniem połowiczym układamy na zdrowym boku • Układamy jak w pozycji bezpiecznej • Drugą kończynę górną kładziemy na tułów pacjenta w lekkim zgięciu w stawie łokciowym, układamy na poduszce • W dłoń wkładamy miękką piłeczkę, kawałek miękkiego materiału • Drugą kończynę dolną (ze zmianami chorobowymi) układamy zgiętą w stawie biodrowym i kolanowym, opieramy na poduszce • Podparte stopy

POZYCJA NA CHORYM BOKU • Poduszka miękka pod głową • Kończyna górna z niedowładem wyprostowana w stawie barkowym (kąt 90) i wstawie łokciowym (kąt 180) • Noga sparaliżowana w lekkim ugięciu w stawie biodrowym • Zdrowa kończyna dolna zgięta w stawach • Podparte stopy

POZYCJA NA BRZUCHU • Zapobieganie odleżynom, przykurczom • Odbarczenie kręgosłupa, mięśni pleców i pośladków • Ułożenie lecznicze

POZYCJA NA BRZUCHU • Wezgłowie na płasko • Pod brzuch podkłada się poduszkę, aby umożliwić fizjologiczne wygięcie kręgosłupa i zabezpieczyć klatkę piersiową przed uciskiem • Odwiedzione ramiona na zewnątrz pozwalają na całkowite rozprężenie klatki piersiowej • Głowa odwrócona na bok (uwaga na małżowinę uszną!)

NISKIE UŁOŻENIE GŁOWY – POZYCJA TRENDELENBURGA • Przyczynia się do pobudzenia ważnych dla życia ośrodków przy utracie przytomności, wstrząsie, utracie krwi • Zapobiega zatorom powietrznym i zaburzeniom ukrwienia mózgu

NISKIE UŁOŻENIE GŁOWY – POZYCJA TRENDELENBURGA • Należy płaszczyznę całego łóżka nachylić pod kątem 10 -30 stopni tak by głowa znajdowała się na dole • Pod głowę mała poduszeczka, zabezpieczająca przed ześlizgiwaniem się głowy, ale głowa powinna być w równej płaszczyźnie z resztą ciała • Udogodnienia jak w pozycji na plecach • Jeśli nie jest dostępne łóżko z pozycją Trendelenburga to pod łóżko w części gdzie są stopy można podstawić krzesło lub specjalne podkładki

ANTY-TRENDELENBURGA – NISKIE UŁOŻENIE KOŃCZYN DOLNYCH • Przyczynia się do zwolnienia krążenia tętniczego • Odbarczenie płuc • Stosowane u pacjentów z zaburzeniami krążenia tętniczego, po operacjach ze złamanym kręgosłupem szyjnym

ANTY-TRENDELENBURGA – NISKIE UŁOŻENIE KOŃCZYN DOLNYCH • • Płaszczyzna łóżka nachylona pod kątem 30 stopni Udogodnienia tak jak w innych pozycjach Podparte stopy Gdy nie ma możliwości ustawienia tak łóżka to: – Podkładamy długą płaską poduszkę pod górną część ciała – Drugą dużą poduszkę układamy od pośladków w górą – Możemy podłożyć małą poduszeczkę pod głowę – Wałek pod kolana – Podpórkę pod stopy oraz podkładki pod pięty – Poduszki pod kończyny górne

WYSOKIE UŁOŻENIE KOŃCZYN DOLNYCH • Powoduje pobudzenie krążenia żylnego • Podnosimy dolne części łóżka • Lub podkładamy poduszki pod kończyny dolne, tak aby w stawie kolanowym i biodrowym były lekko zgięte

Jak przesunąć w łóżku pacjenta o dużych gabarytach? • Najlepsze w tym przypadku są ślizgi • Jeśli nie posiadamy ślizgów to używamy podkładu lub prześcieradła (lub „windy” jeśli jest podłożona) • Należy podejść od strony w którą chcemy przesunąć podopiecznego • chwytamy za prześcieradło lub podkład i mocno ciągniemy do siebie • Pacjent przesunie się wraz z prześcieradłem do zamierzonego przez nas miejsca niezależnie czy jest to przesunięcie w stronę wezgłowia czy na boki • Przy tej czynności zapieramy się nogami (kolanami) o łóżko, nie pochylamy się, a wykorzystujemy siłę swoich ramion