POZNAVANJE ROBE 1 KVALITET ROBE 2 KONTROLA ROBE

POZNAVANJE ROBE

1. KVALITET ROBE 2. KONTROLA ROBE U TRANSPORTU 3. DEKLARACIJA ROBE, OZNAKE ZA KVALITET I ZAŠTITNI ZNACI

Šta je kvalitet? Kvalitet – merilo upotrebne vrednosti nekog proizvoda Ø Merilo njegove sposobnosti da udovolji zahtevima odgovarajućih potrošača i tržišta Ø M. Juran: ‚‚Kvalitet proizvoda ili usluga je njihova podobnost za upotrebu‚‚ Ø Po Kramer-u i Trvigg-u to je: ‚‚Skup onih svojstava po kojima se pojedini proizvodi razlikuju i koja se uzimaju u obzir pri određivanju stepena prihvatljivosti jednog proizvoda od strane potrošača‚‚ Ø

Metode za upoznavanje određenih svojstava robe dele se u tri grupe: 1. Organoleptička ispitivanja 2. Fizičko-mehanička ispitivanja 3. Hemijska ispitivanja

Ø - - Ogranoleptička ili subjektivna ispitivanja U organoleptičke komponente kvaliteta spadaju ona svojstva proizvoda koja se identifikuju neposredno čovekovim čulima Kontaktom između receptora čula i proizvoda nastaje signal koji dospeva do mozga , gde se stvara odgovarajuća slika o svojstvu proizvoda Osobine kao što su: miris, ukus, zvuk najčešće određuju probanjem, posmatranjem, i sl. Zasniva se na čulnim percepcijama – opažanjima pomoću čula vida, dodira, sluha, mirisa, ukusa, tj. , kao senzor se koristi čovek Kod prehrambenih proizvoda prednost imaju organoleptička ispitivanja

Ø Fizičko-mehanička ispitivanja – sprovode se objektivnim metodama ( u laboratoriji) Vrednosti dobijenih rezultata – jedinicama Međunarodnog sistema SI Najvažnija fizičko-mehanička svojstva robe su: 1. Gustina (specifična masa) – masa jedinice zapremine (masa 1 dcm³ izražena u kg), 2. Zapreminska (nasipna ) težina – kada je neka roba nesređeno ubacana u transportno sredstvo

3. Poroznost – sadržaj praznih prostora u sklopu Ø Viskozitet – unutrašnje trenje između molekula proizvoda izrađenog od čvrste supstance - Suprotno od poroznosti je stepen gustine ili kompaktnost - Rastresitost (kod zrnastih i praškastih materijala) - homogenih tečnosti Viskozitet zavisi od temperature Tečnosti – viskozitet opada sa porastom temperature Gasova - raste (obrnuto) Najvažnija komponenta kvaliteta kod kojeg proizvoda?

Specifična toplota – količina toplote koja je potrebna da se jedinica količine neke materije zagreje za 1°C 6. Higroskopnost – svojstvo nekih materija da lako upijaju vlagu 7. Topljivost – svojstvo materije da menja svoje agregatno stanje, kada mu se temperatura povećava do tačke topljenja 8. Isparljivost – svojstvo materije da iz čvrstog ili tečnog stanja pređe u gasovito agregatno stanje na temperaturi tačke ključanja 9. Tvrdoća – mehaničko svojstvo materijala, a predstavlja otpor prema prodiranju nekog alata u njega Mosova skala 5.

Pokazatelji tvrdoće 1 2 3 Mineral talk gips kalcit 4 fluorit 5 6 7 8 9 10 Karakteristika tvrdoće Lako se para noktom Para se noktom Lako se para čeličnim nožem Para se čeličnim nožem pod malim pritiskom apatit Para se čeličnim nožem pod velikim pritiskom; ne para staklo feldspat Lako para staklo; ne para se čeličnim nožem kvarc Vrlo lako para staklo; ne para se čeličnim nožem topaz " korund " dijamant "

Danas postoje i savremenije metode: Brinelova (utiskivanje čelične kuglice određenog prečnika), Rokvelova i Vikersova 10. Čvrstoća – otpor materijala prema dejstvu spoljašnjih sila koje teže da mu promene oblik 11. Elastičnost – svojstvo materije da nakon prestanka sile koja ju je deformisala, odmah i potpuno poprimi pređašnji oblik 12. Plastičnost – delovanjem na neke materijale spoljne sile promene oblik i zadrže ga iako je prestalo delovanje sile 13. Krtost – materijal nazivamo krtim kada se kida ili lomi opterećenjem ispod 2% preko granice elasticiteta

Ø Hemijska ispitivanja - - Hemijski sastav proizvoda se utvrđuje odgovarajućom hemijskom analizom (potpuna i delimična) Određuje se količina osnovnog sastojka i količina primesa (koji bitno utiču na nivo kvaliteta proizvoda) Sastav robe može se izraziti na dva načina: elementarno ili preko sadržaja pojedinih prostijih jedinjenja Elementarno – odrediti sadržaj svakog elementa posebno Izražavanje sastava preko pojedinih prostijih jedinjenja – češće se primenjuje (belančevine u prehrambenim proizvodima) Ispituje se sadržaj suve materije, sadržaj pepela i kiselost

Kontrola robe u transportu Pored poznavanja komponenti kvaliteta robe treba da poznaju i uzročnike promene kvaliteta Ø Uzročnici: vlaga, temperatura, svetlost, dužina skladištenja, transport, način manipulisanja Zašto je neophodna kontrola robe u transportu? - Zaštitili državni interesi - Sprečilo prenošenje raznih biljnih i stočnih bolesti - Sačuvalo inostrano tržište (kod izvoza) - Unovčila roba u svojoj punoj vrednosti Ø

Vrste zvanične kontrole robe u transportu: Kod izvoza: - carinska - veterinarska - fitopatološka - kontrola kvaliteta spoljnotrgovinskih organa b) Kod uvoza i tranzita: - carinska - veterinarska - fitopatološka c) U unutrašnjem prometu: - veterinarska - fitopatološka Ø Način vršenja ovih kontrola strogo je regulisan propisima Ø Izvoznu robu kontrolišu i tzv. revizori za kvalitet robe a)